Kuyumcunun Bilmesi Gereken Ayar, Milyem ve Damga Esasları

Kuyumcu belgesi ve günlük satış için altın ayarı, milyem karşılıkları, has altın ve ayar damgası mantığı. Teknik temelleri sade bir dille açıklıyoruz.

18 Temmuz 2026 · Brodemy Akademi · 3 dk okuma

Bir kuyumcunun en temel teknik bilgisi, altının saflığını doğru okuyabilmektir. Ayar ve milyem, ürünün değerini ve fiyatını belirleyen iki anahtar kavramdır; damga ise bu saflığın ürün üzerindeki göstergesidir. Bu yazı, ayar-milyem mantığını ve damga esaslarını sade biçimde özetler. Ayar/saflık değerleri genel geçer teknik bilgidir; damgalama ve ayar denetimine ilişkin yasal yükümlülükler ayrı mevzuata tabi olduğundan güncel esasları ilgili düzenlemelerden teyit edin.

Ayar nedir?

Ayar (karat), altının saflık ölçüsüdür. Tam saf altın 24 ayardır. Takılarda dayanıklılık ve renk için altına bakır, gümüş, çinko gibi metaller katılır; ayar, bu alaşımdaki saf altın oranını gösterir. Türkiye'de en yaygın ayarlar:

Milyem: saflığın binde ifadesi

Milyem, saflığı binde cinsinden gösterir ve damgalarda çoğunlukla bu değer yer alır. Ayardan milyeme geçiş basit bir orandır (ayar/24):

Bu değerler standart karşılıklardır; ürünün gerçek saflığı damga ve ayar denetimiyle doğrulanır.

Has altın ve değer hesabı

Has altın, 24 ayar saf altındır. Bir takının maddi değeri, içerdiği has altın miktarına göre hesaplanır: gramaj ile ayar (milyem) çarpılarak saf altın karşılığı bulunur, üzerine işçilik eklenir. Örneğin aynı gramajdaki 22 ayar bir ürün, 14 ayar bir üründen daha fazla saf altın içerdiği için daha değerlidir. Bu mantık, satışta müşteriye fiyat farkını doğru anlatmanın temelidir.

Damga ve ayar denetimi

Damga, ürünün ayarını/saflığını gösteren işarettir ve tüketicinin aldığı ürünün gerçekten belirtilen saflıkta olduğuna güvenmesini sağlar. Ayar denetimi ve damgalama, MYK yeterlilik metninden bağımsız, ayrı düzenlemelere tabidir. Bir kuyumcu olarak damga okuma, saflık iddiasını doğrulama ve gerektiğinde ölçüm yaptırma pratiğine hâkim olmanız beklenir. Damgalama yükümlülükleri, sorumlu kuruluşlar ve denetim esasları konusunda güncel mevzuatı esas alın.

Pratik ölçüm yöntemleri

Sahada saflık ön değerlendirmesi için mihenk taşı (prova taşı) klasik bir yöntemdir: altın parçası taşa sürtülür ve bıraktığı ize asit uygulanarak ayar tahmin edilir. Daha hassas sonuç için XRF cihazı gibi tahribatsız analiz yöntemleri kullanılır. Bu becerilerin bir kısmı, belgenin dayandığı Yüzey İşlemcisi (Kuyumculuk) meslek standardının kapsamıyla da örtüşür.

Özet

Ayar saflığı, milyem bunun binde karşılığını, damga ise saflığın belgesini ifade eder. Bu üç kavramı doğru bilmek, hem doğru fiyatlama hem güvenilir müşteri iletişimi için gereklidir. Kuyumcu (Perakende) MYK belgesi bu yetkinlikleri ulusal düzeyde belgeler. Brodemy belge düzenlemez; sizi TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna yönlendiren bir aracıdır.

Kuyumcu (Perakende) MYK belgesi — süreç ve başvuru → · İstanbul’da kuyumcu belgesi → · Kuyumcu Belgesi ve Kuyumculuk Terimleri Sözlüğü: Ayar, Milyem, Damga →

Sıkça sorulan sorular

14 ayar altın kaç milyemdir?

14 ayar altın yaklaşık 585 milyemdir (14/24 oranından). 18 ayar 750, 22 ayar 916 milyeme karşılık gelir. Ürünün gerçek saflığı damga ve ayar denetimiyle doğrulanır.

Aynı gramda 22 ayar mı 14 ayar mı daha değerli?

22 ayar. Aynı gramajda 22 ayar ürün, 14 ayara göre daha fazla saf (has) altın içerir; bu nedenle maddi değeri daha yüksektir. Nihai fiyata ayrıca işçilik eklenir.

Damga zorunluluğu kuyumcu belgesiyle mi düzenlenir?

Hayır. Ayar damgalama ve denetim, MYK yeterlilik metninden ayrı bir mevzuat konusudur. Kuyumcu belgesi mesleki yetkinliği belgeler; damgalama yükümlülüklerinin güncel esaslarını ilgili düzenlemelerden teyit edin.