Araç Kiralama Sözleşmesi: Teslim Tutanağı, Ceza ve HGS Sorumluluğu

Araç kiralamada kiracıyı koruyan asıl belge teslim ve iade tutanağıdır. 15/8/2026 tarihli yönetmelik (yürürlük 1/1/2027) tutanaksız hasar talebini engelliyor, depozitoya tavan getiriyor; trafik cezası ise 2026'dan bu yana doğrudan kiracı adına düzenlenebiliyor. HGS ve kasko rejimi dâhil rehber.

2026-08-16 · Brodemy Editör Ekibi · 12 dk okuma

Editöryel inceleme: Dr. Ali Şimşek · Dr. Erkan Erhan · Dr. Mehmet Ali Kırkpınar

Araç kiralama sözleşmesinde kiracının en kritik koruması teslim ve iade tutanağıdır: 15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik" uyarınca, taşıt teslim belgesi ve taşıt iade belgesi düzenlenmeyen kiralamalarda ya da iade belgesinde yazılmayan hasar ve arızalar için kiracıdan bu kalemlere ilişkin bedel talep ve tahsil edilemeyecek. Trafik cezasında ise tablo daha önce değişti: 12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116. maddesine eklenen fıkra sayesinde, ihlal anında aracın kiralı olduğu 1774 sayılı Kanunun ek 3. maddesi kapsamında genel kolluğun denetimine hazır tutulan veriler üzerinden tespit edilebiliyorsa ve tebligata elverişli adres varsa, idari para cezası karar tutanağı doğrudan kiracı adına düzenlenip kiracıdan tahsil ediliyor. HGS tarafında ise yeni yönetmelik, kiracı talep ederse sistemin bedelsiz sunulmasını ve işletmenin yalnızca fiilen yapılan geçiş ücretini tahsil etmesini öngörüyor.

Bu yazı, kiralama sözleşmesinin hukuki iskeletini, teslim-tesellüm tutanağının neden sektörün en değerli evrağı hâline geldiğini, kiracı yükümlülüklerinin sınırını ve ceza ile HGS sorumluluğunun kime ait olduğunu; bugün geçerli olan uygulama ile 1 Ocak 2027'de başlayacak yeni rejimi ayrı ayrı göstererek anlatıyor. Aynı zamanda bu işi yapan personelin mesleki yeterlilik tarafına da bakıyoruz, çünkü yönetmelik teslim-tesellüm ve hasar tespiti becerisini belgeye bağlı bir yetkinlik olarak konumlandırıyor.

Araç kiralama sözleşmesi hukuken nedir?

Rent a car sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 299. maddesi anlamında bir kira sözleşmesidir: kiraya veren bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracı da kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlenir. Uygulanacak hükümler TBK'nın kira sözleşmesine ilişkin genel hükümleridir. "Konut ve çatılı işyeri kiraları" ile "ürün kirası" bölümleri, taşınır kirası niteliğindeki araç kiralamasına uygulanmaz. Kiracı tüketici sıfatını taşıyorsa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve haksız şart denetimi de devreye girer.

Sık karıştırılan bir nokta şudur: sürücüsüz araç kiralama, yürürlükteki Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin kapsamında değildir ve bu yönetmelikte "oto kiralama" adlı bir yetki belgesi türü bulunmaz. "Oto kiralama işletmeciliği" tanımı mülga 2004 tarihli eski yönetmelikte yer alıyordu ve bazı ikincil kaynaklar hâlâ eski metni alıntılıyor. Sürücüsüz kiralama, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ekseninde değil, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ekseninde Ticaret Bakanlığı düzenlemesine tabidir. Kiralanan araç bir taşımacıya kiralanıyorsa, o taşımacının kendi mevzuatından doğan yükümlülükleri elbette devam eder.

İşleten sıfatı da önemlidir. 2918 sayılı Kanunun 3. maddesi bakımından kısa süreli kiralamada işleten, araç sahibi olan kiralama şirketi olarak kalır; uzun süreli kiralamada ise kiracı işleten sayılabilir. Bu ayrım, işleten sorumluluğunun kime yükleneceğini belirler. Yeni yönetmelik uzun süreli kiralamaları kapsam dışında bıraktığı için bu ayrım korunmaktadır. Yönetmeliğin kapsamı (MADDE 2), tescil belgesinde sınıfı M1, M1G, N1 ve N1G olan taşıtların kısa süreli ve tüketiciye yapılan kiralanmasıdır; uzun süreli kiralamalar, kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışındadır.

Sözleşmede zorunlu olarak bulunması gereken bilgiler

Yeni yönetmeliğin 10. maddesi sözleşmenin şeklini ve asgari içeriğini net biçimde çiziyor. Sözleşme yazılı olarak veya elektronik ortamda kurulur ve bir nüshası taşıt tesliminden ÖNCE kiracıya verilir ya da gönderilir. Sözleşmenin kurulmasından önce yazılı ön bilgilendirme yapılması da zorunludur. Sözleşme kurulduktan sonra işletme, haklı bir sebep olmaksızın kiralamadan vazgeçemez.

• Kiracının kimlik ve sürücü belgesi bilgileri; ek sürücü varsa onların da aynı bilgileri
• Taşıtın markası, cinsi, tipi, model yılı, vites türü, kilometresi ve enerji (yakıt) bilgisi
• Kira bedeli ile tüm hizmet bedelleri ve depozito tutarı
• Kullanım ve iade koşulları; teslim ile iade tarih ve saatleri
• Kasko teminatının kapsamı, teminat dışı hâller ve poliçedeki muafiyet bedeli ile bu bedeli aşan tutarın hangi hâllerde kiracıdan isteneceği
• Sözleşmenin tek taraflı feshedilebileceği hâller

Sözleşme bir aracı platform üzerinden kurulmuşsa, ön bilgilendirmenin yapılması ve sözleşmenin kiracıya gönderilmesinden işletme ile aracı platform müştereken sorumludur; platformun sorumluluğu kendisine iletilen bilgi ve belgeleri kiracıya tam ve doğru aktarmakla sınırlıdır. Ödeme tarafında ise banka veya kredi kartı, ön ödemeli kart, havale/EFT gibi nakit dışı kanallar ile Bakanlıkça belirlenecek yöntemler esas alınmıştır.

Kiracıdan istenen belgeler: yaş ve ehliyet kıdemi efsanesi

Yönetmeliğin 17/1 maddesi tek bir açık kural koyuyor: "Kiralanan taşıtın cinsine göre geçerli ve uygun sınıf sürücü belgesi ibraz etmeyen kişilere taşıt kiralanamaz." Metinde kiracı için asgari yaş ya da asgari ehliyet kıdemi şartı yer almamaktadır. Piyasada çok yaygın olan "21 yaş altına kiralanmaz", "25 yaş altına üst segment verilmez", "ehliyetiniz en az 2-3 yıllık olmalı" gibi kurallar bu yönetmelikten doğan bir zorunluluk değil, işletmelerin risk politikası ve kasko poliçelerinin şartlarıdır. Bunları mevzuat kuralı gibi sunmak hatalıdır; ancak sözleşmede yazılı olmaları hâlinde taraflar arasında bağlayıcı sözleşme hükmü hâline gelirler.

Kiralama anında işletmenin bir başka yükümlülüğü daha vardır: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun ek 3. maddesi uyarınca kiralayan şahıs ile kiralanan araç bilgilerinin araç teslimi esnasında anlık olarak KABİS'e (Kiralık Araç Bildirim Sistemi) bildirilmesi gerekir. KABİS, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından 3/10/2015'te hizmete alınmıştır. 21/11/2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle kiralanan araçlarda GPS cihazı bulundurma ve konum kayıtlarını üç yıl saklama zorunluluğu da getirilmiştir. Aynı maddede kayıtların genel kolluğun her an incelemesine hazır tutulması aranır; aykırılık hâlinde mülki idare amirlerince idari para cezası uygulanır ve fiilin aynı takvim yılı içinde dördüncü kez işlenmesinde işletme ruhsatı iptal edilir. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiğinden burada rakam verilmemiştir. Bu yüzden kimlik ve ehliyet ibrazı, sadece ticari bir teamül değil, kanuni bir bildirim zincirinin ilk halkasıdır.

Teslim tutanağı: hasar tartışmasının kaderini belirleyen belge

Yeni rejimin en sert değişikliği burada. Yönetmeliğin 16. maddesi hasarda ispat yükünü işletmeye yüklüyor ve tutanağı adeta bir ön şart hâline getiriyor.

• Taşıt teslim belgesi ve taşıt iade belgesi düzenlenmeyen kiralamalarda hasar bedeli talep ve tahsil edilemez.
• Taşıt iade belgesinde belirtilmeyen hasar ve arızalar için kiracıdan bedel istenemez.
• Taşıt teslim belgesi kiracıya zamanında verilmemiş veya elektronik ortamda gönderilmemişse, iade sırasında veya sonrasında taşıtta kiracıdan kaynaklanan hasar/arıza bulunduğu ileri sürülemez.
• Arızanın kiracıdan kaynaklandığını ispat yükü işletmededir.
• Hasarın ve maliyetin tutarı yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmelidir; işletmenin kendi personelinin veya bağlantılı kuruluşlarının raporları ispat aracı sayılmaz.
• Fiziki olarak karşı karşıya gelinmeden yapılan iadelerde (anahtar kutusu, otoparka bırakma vb.), sözleşmeye uygun bırakmadan sonra oluşan hasardan kiracı sorumlu tutulamaz.
• Kiracıdan kaynaklanmayan hasarda onarım masrafı, değer kaybı ve onarım süresince kira kaybı istenemez; taraflar anlaşmadıkça, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde bir karar olmadan değer kaybı talep edilemez.

Pratikte bunun anlamı şudur: aracı teslim alırken tutanağı okumadan imzalamak, aracı iade ederken tutanak düzenletmeden anahtarı bırakmak kadar risklidir. Teslim anında mevcut çizik, göçük, jant hasarı, lastik durumu, cam çatlağı, kilometre ve yakıt/şarj seviyesi tutanağa geçirilmeli, fotoğraflı kayıt alınmalıdır. İade anında da aynı titizlik gerekir. Sözleşme ve kiralama belgeleri işletme tarafından beş yıl saklanmak zorunda olduğundan, belgeyi sonradan istemek de mümkündür.

Depozito: üst sınır, yasak teminatlar ve 7 günlük iade

Depozito, sektörün en çok şikâyet üreten kalemiydi ve 14. madde ilk kez sınır getiriyor. Aşağıdaki tablo, yeni rejimin depozito çerçevesini özetliyor; tablodaki kuralların tamamı 1/1/2027 itibarıyla uygulanacaktır.

Depozitodan kesinti yapılabilmesi için hem sözleşmede kiracının onayının alınmış olması hem de tahsilattan önce bilgilendirme yapılması gerekir. Kesinti yapılabilecek kalemler sınırlıdır: ödenmeyen kira ve hizmet bedelleri, geç teslim ve kilometre aşım bedelleri, iadeden sonra ortaya çıkan otoyol-köprü geçiş ve kural ihlali bedelleri, enerji/yakıt tamamlama gideri ve kiracının kusuruyla oluşan, kasko ya da işletme güvencesi dışında kalan hasar.

Trafik cezası ve HGS sorumluluğu kimde?

Trafik cezası tarafında 2026'da köklü bir değişiklik oldu. 12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanunun 31. maddesiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116. maddesine eklenen fıkra uyarınca; ihlalin yapıldığı aracın ihlal tarihinde kiralandığı, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun ek 3. maddesi kapsamında genel kolluğun denetimine hazır tutulan veriler üzerinden tespit edilirse ve tebligata elverişli adres varsa, idari para cezası karar tutanağı doğrudan kiracı adına düzenlenir ve ceza kiracıdan tahsil edilir.

Bu, önceki uygulamadaki "ceza plakaya kesilir, kiralama şirketi öder, sonra kiracıya rücu eder" zincirini büyük ölçüde ortadan kaldıran bir sadeleşmedir. Trafik çevirmesinde sürücü bizzat durdurulmuşsa ceza zaten doğrudan sürücüye yazılır. Kiracı açısından sonuç şudur: kira dönemine ait ihlallerin sorumluluğu size aittir ve bu sorumluluk artık çoğu hâlde doğrudan sizin adınıza düzenlenen bir tutanakla gelmektedir.

HGS tarafında ise yeni yönetmeliğin 13. maddesi net: kiracı talep ederse hızlı geçiş sistemi işletme tarafından bedelsiz olarak kullanıma sunulur ve işletme kiracıdan yalnızca fiilen yapılan geçiş ücretini tahsil edebilir; HGS ücretli bir ek hizmet olarak satılamaz. Aynı madde, kira dönemine ait geçiş ücreti ve enerji/yakıt tamamlama dışında, sözleşmede yazılı ve belgelenen ek maliyetler haricinde bedel istenemeyeceğini söylüyor. Ayrıca sözleşmede açıkça belirtilen durumlar dışında, taşıtın kararlaştırılan teslim tarih ve saatinden önce iadesi kiracıdan istenemez.

Kasko, güvence paketleri ve muafiyet

Yönetmeliğin 16/10 maddesi, kira süresi boyunca kiracının ve ek sürücünün hasar kaynaklı mali sorumluluklarını güvence altına almayı işletmenin yükümlülüğü hâline getiriyor; işletme bunu kasko sigortası teminatıyla yerine getirebilir. Üstelik 13/5 maddesi, kiracı ve ek sürücünün yalnızca kira bedelini ödeyerek kasko, işletme güvencesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortasından yararlanacağını, bundan yararlanmanın başka bir şarta veya bedele bağlanamayacağını söylüyor. 17/3 maddesi de kiralamanın ek sigorta, kasko ya da hasar güvencesi satın alma şartına bağlanamayacağını düzenliyor.

Bugünkü piyasada yaygın olan "mini hasar", "süper güvence", "tam güvence" gibi ayrı bedelli paketlerin dayatılması, 1/1/2027'den itibaren bu hükümlerle çelişecektir. Muafiyet kavramı ise varlığını sürdürür; ancak poliçedeki muafiyet bedeli ile bu bedeli aşan tutarın hangi hâllerde kiracıdan isteneceğinin sözleşmede açıkça yazılması zorunludur. İçinde bulunduğumuz dönemde imzalanan sözleşmeler bakımından hâlâ mevcut piyasa uygulaması geçerlidir; bu nedenle kiracıların bugün paket kapsamını ve muafiyet tutarını satır satır okuması gerekir.

Kiracının yükümlülükleri: pratik kontrol listesi

• Sözleşmenin bir nüshasını taşıt tesliminden önce isteyin ve ön bilgilendirme metnini saklayın.
• Teslim tutanağını aracın etrafını dolaşarak doldurun; her çizik, göçük, jant ve cam hasarı ile kilometre ve yakıt/şarj seviyesini yazdırın, fotoğraf çekin.
• Ek sürücü varsa mutlaka sözleşmeye işletin; sözleşmede adı geçmeyen kişiye direksiyonu vermeyin — bu, güvencenin dışında kalan bir hâldir.
• Kaza hâlinde resmî kaza tespit tutanağı düzenletin ve kaza yerini terk etmeyin; arıza, kaza veya çalınma durumunda derhal işletmeyi bilgilendirin.
• İadeyi mümkünse yetkiliyle yüz yüze yapın ve taşıt iade belgesi düzenletip nüshasını alın; anahtar kutusuna bırakma yapıyorsanız bırakma anını kayıt altına alın.
• İade sonrası depozito iadesini takip edin; kesinti yapıldıysa hangi kaleme dayandığının ve belgesinin gösterilmesini isteyin.
• Hasar iddiasıyla karşılaşırsanız bağımsız ekspertiz raporu talep edin; işletmenin kendi personelinin raporu tek başına ispat aracı değildir.
• Kira dönemine ait HGS geçişleri ve trafik cezalarını iadeden sonra da takip edin; ceza tutanağının doğrudan adınıza düzenlenmesi artık olağan hâldir.

Hangi kural ne zaman uygulanacak?

Yeni rejim tek bir tarihte değil, kademeli olarak devreye giriyor. Bugün imzaladığınız bir sözleşme için hâlâ mevcut uygulama geçerliyken, aşağıdaki takvim hangi yükümlülüğün ne zaman bağlayıcı hâle geldiğini gösteriyor.

• 24/1/2024 — Araç Kiralama Danışmanı (Seviye 4) ulusal yeterliliği yayımlandı (24UY0569-4, Rev.00).
• 21/11/2024 — 7533 sayılı Kanunla 1774 sayılı Kanunun ek 3. maddesi değişti: kiralanan araçlarda GPS bulundurma ve konum kayıtlarını üç yıl saklama zorunluluğu geldi.
• 12/2/2026 — 7574 sayılı Kanunla 2918 sayılı Kanunun 116. maddesine eklenen fıkra: kiralık araçta ceza tutanağı doğrudan kiracı adına düzenlenir.
• 15/8/2026 — Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlandı (yalnızca yayım tarihi).
• 1/1/2027 — Yönetmelik yürürlüğe giriyor: sözleşme içeriği, depozito tavanı, teslim-iade belgesi, güvence ve HGS kuralları uygulanmaya başlıyor.
• 1/7/2027 — Mevcut işletmeler için yetki belgesi alma son tarihi.
• 1/1/2028 — Asgari filo sayısı ile taşıt yaş/kilometre şartları ve aracı platform yükümlülükleri için son tarih.
• Bakanlık bu sürelerin her birini bir yıla kadar uzatmaya yetkilidir; tarihleri güncel Resmî Gazete metninden teyit etmek gerekir.

İşletme tarafı: yetki belgesi ve mesleki yeterlilik

Kiracının hakları kadar, karşı taraftaki işletmenin yükümlülükleri de 2027'den itibaren ağırlaşıyor. 1/1/2027'den sonra yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralaması yapılamayacak. Yetki belgesi, işletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret İl Müdürlüğü tarafından Bakanlıkça kurulacak Bilgi Sistemi üzerinden veriliyor, her işletme için ayrı düzenleniyor ve devredilemiyor. Şartlar arasında gelir/kurumlar vergisi mükellefiyeti, meslek odası kaydı, faaliyet konuları arasında kiralamanın bulunması, iş yerinin — yetkili satıcılık, sigortacılık, yol yardım/çekici, lastik-aksesuar satışı gibi istisnalar dışında — başka mesleki faaliyet veya ikamet amacıyla kullanılmaması ve taşıtların Bilgi Sistemine kayıtlı olup asgari sayı, yaş, kilometre ve hasar şartlarını taşıması yer alıyor.

Filo eşiği coğrafyaya göre değişiyor: büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30.000'i geçen ilçelerinde asgari 10 araç (en az 5'i işletme adına tescilli, en az 2'si hibrit veya yalnızca elektrik motorlu ve bunlardan birinin Türkiye'de üretilmiş olması koşuluyla); nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde asgari 5 araç (en az 2'si işletme adına tescilli). Taşıtlar klasik olanlar hariç 6 yaşın üzerinde olamaz; elektrikli taşıtlarda 300.000, diğerlerinde 180.000 kilometreyi aşamaz; ağır hasar kaydı bulunamaz, muayenesi geçerli ve trafik sigortası mevcut olmalıdır. Şube başvurusunda asgari taşıt sayısı her şube için ayrıca sağlanır.

İnsan kaynağı tarafında kritik hüküm 17/7'dir: "Mesleki yeterlilik belgesine sahip olmayan kişiler motorlu kara taşıtı kiralama sorumlusu veya danışmanı olarak istihdam edilemez." Aynı şekilde 6/1-(d) bendi, yetki belgesi alacak işletmenin kiralama sorumlusu için mesleki yeterlilik belgesini şart koşuyor. Burada iki hukuki yolu karıştırmamak gerekir: bu zorunluluğun kaynağı, tehlikeli ve çok tehlikeli işlere ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tebliğleri değil, Ticaret Bakanlığı'nın bu yönetmeliğidir. Erişilebilen kayıtlarda araç kiralama faaliyeti az tehlikeli işler arasında sınıflandırılmış görünmekte ve bu meslek ÇSGB'nin zorunlu meslek tebliğ listelerinde tespit edilememektedir; bu, listelerin tam metni üzerinden yapılmış nihai bir tespit değil, güçlü bir karinedir. Kesin olan şu: belge, yetki belgesi ve istihdam şartı olarak yönetmelikle aranmaktadır.

Belgenin içeriği: teslim-tesellüm zaten müfredatın çekirdeği

Mesleki yeterlilik tarafında yürürlükteki ulusal yeterlilik, 24.01.2024 yayın tarihli 24UY0569-4 Araç Kiralama Danışmanı (Seviye 4), Rev.00'dır. Üç zorunlu birimden oluşur, seçmeli birim ya da gruplandırma alternatifi yoktur: A1 İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre, Kalite ve Mesleki Gelişim; A2 Kiralama Öncesi İş Organizasyonu; A3 Aracın Kiralama ve Müşteride Bulunduğu Süreçteki İşlemlerin Gerçekleştirilmesi. Yeterlilikte sınava giriş şartı öngörülmemiştir; belge geçerlilik süresi 5 yıldır ve ara gözetim bulunmaz.

Bu yazının konusu olan işlemler, tam olarak A3 biriminin öğrenme kazanımlarıdır: müşteriyi karşılama ve kiralama koşullarını anlatma, kiralama belgelerinin talebi ve kontrolü, kira sözleşmesi ile KVKK ve ticari iletişim metinlerinin düzenlenip imzalatılması, kira bedeli ve depozito tahsilatı, Kiralık Araç Bildirim Sistemine giriş, aracın müşteriyle birlikte kontrol edilip "Araç Teslim Formu" ile kayıt altına alınması, arıza/kaza/çalınma hâllerinde yapılacak yasal işlemler, iade sırasında hasar tespiti, otoyol geçiş ücretleri ve trafik cezalarının kontrolü, sözleşmenin kapatılıp depozitonun iadesi, fatura kesimi, kira sözleşmesinin damga vergisi için ilgili birime iletilmesi ve arşivleme. A2 birimi ise filo kontrolü, temizlik ve mevzuata uygunluk denetimi ile rezervasyon-araç sınıfı eşleştirmesini kapsar. Yani yönetmeliğin kiracıya sağladığı korumaların operasyondaki karşılığı, doğrudan bu belgenin ölçtüğü becerilerdir.

Sınav yapısı birim bazında farklıdır

A1 için en az 15 soruluk 4 seçenekli teorik sınav vardır, performans sınavı yoktur. A2 için en az 19 soruluk teorik sınava ek olarak performans sınavı, A3 için en az 30 soruluk teorik sınava ek olarak performans sınavı uygulanır. Teorik sınavlarda başarı barajı soruların en az %70'i; performans sınavlarında ise kontrol listesindeki kritik adımların tamamından başarılı olmak koşuluyla sınav genelinde %80'dir. Yanlış cevap doğruyu götürmez ve soru başına ortalama 1-2 dakika verilir. Performans sınavı gerçek ya da gerçeğine uygun düzenlenmiş bir çalışma ortamında, örnek olay senaryolarıyla yapılır. Yeterlilik birimlerinin geçerlilik süresi başarıldığı tarihten itibaren 2 yıldır ve belge düzenlenebilmesi için tüm birimlerin aynı anda geçerli olması gerekir.

Belge yenilemesinde iki yol vardır: beş yıllık geçerlilik süresi içinde toplam en az iki yıl (ya da son altı ay) bu meslekte çalışıldığını gösteren kayıt sunmak ya da performansa dayalı sınavlardan yeniden başarılı olmak. Bu yapı, belgenin bir kereye mahsus bir formalite değil, güncel tutulması gereken bir yetkinlik kaydı olarak tasarlandığını gösterir.

Arz darboğazı ve zamanlama

MYK Portal'dan 15/8/2026 tarihinde alınan verilere göre 24UY0569-4 kapsamında yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşu sayısı 9'dur; kayıtlı merkez adreslerine göre dağılım Ankara 3, İstanbul 1, İzmir 1, Bursa 1, Mersin 1, Batman 1 şeklindedir (bir kuruluşun ili verilmemiştir). Bu bir anlık görüntüdür ve yetkilendirmeler zamanla değişebilir. Ayrıca bir kuruluşun merkezi bir ilde olsa da başka illerde sınav yapabilir; ilin listede olmaması o ilde belge alınamayacağı anlamına gelmez. Yine de arzın dar olduğu açıktır.

Talep tarafına bakıldığında ölçek büyüktür. Sektör derneğinin yayımladığı 2025 Kiralama Sektör Raporu'na göre sektörün toplam filosu 2025 sonunda 372.335 araçtır; günlük kiralamada araç parkı 138.000, yıllık kontrat adedi 1,09 milyonun üzerinde ve ortalama kontrat süresi 8,3 gündür. Bu veriler dernek üyesi şirketleri kapsar ve özellikle küçük yerel işletmeleri tam temsil etmeyebilir; Türkiye'deki toplam rent a car işletme sayısı için resmî bir rakam bulunmamaktadır ve bu sayı ancak Bilgi Sistemi kurulduğunda ilk kez görülebilecektir. Buna rağmen tablo nettir: 1/1/2027'de yürürlüğe girecek kural, çok sayıda işletme sorumlusunu ve kiralama danışmanını aynı dönemde belge almaya yönlendirecek; 2026 sonu ile 2027 ortası arasında kapasite darboğazı yaşanması makul bir beklentidir. Yetki belgesi son tarihinin 1/7/2027 olduğu düşünülürse, belge sürecini 2026 içinde tamamlamak riski erken kapatan yaklaşımdır.

Brodemy ile belgelendirme süreci

Brodemy, Araç Kiralama Danışmanı (Seviye 4) belgelendirme sürecinde başvuru, evrak hazırlığı, sınav planlaması ve hazırlık aşamalarında yol gösterir. Belge süreci ücreti 9.750 TL'dir (KDV dâhil); MYK'nın belge basım masrafı bu tutarın dışındadır. Sınavlar ve değerlendirme, yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarının bağımsız süreçlerine tabidir; başarı sonucunu belirleyen bu bağımsız değerlendirmedir ve hiçbir aşamada belge alma taahhüdü verilmez.

Kariyer tarafında sektörün tipik basamağı kiralama danışmanı veya satış temsilcisinden operasyon sorumlusuna, oradan şube ve bölge müdürlüğüne uzanır; ücretlendirmede sabit ücret artı prim/komisyon yapısı yaygındır. Bu meslek kırılımında TÜİK gibi resmî bir kaynakta yayımlanmış ortalama kazanç verisi bulunmadığı için burada somut maaş rakamı vermiyoruz; iş ilanı sitelerindeki kullanıcı beyanına dayalı tahminler de doğrulanabilir veri sayılmaz. Belgenin ölçülebilir etkisi gelir değil, 1/1/2027 sonrasında bu işte istihdam edilebilmenin yönetmelikle aranan ön koşulu hâline gelmesidir.

Özet

Araç kiralamada 2026-2028 arası bir geçiş dönemidir. Kiracı açısından bugünden itibaren en güçlü koruma teslim ve iade tutanağıdır; 1/1/2027'den sonra ise tutanaksız hasar talebi hukuken dayanaksız hâle gelecek, depozito tavanı ve yedi günlük iade süresi bağlayıcı olacak, güvence bedeli ayrı bir satış kalemi olmaktan çıkacaktır. Trafik cezasında sorumluluk 2026 değişikliğiyle doğrudan kiracıya bağlanmış, HGS ise talep hâlinde bedelsiz sunulması gereken bir imkân olarak tanımlanmıştır. İşletme açısından ise yetki belgesi, KABİS ve GPS yükümlülükleri, filo eşikleri ve mesleki yeterlilik belgesi bir arada gelmektedir. Her iki taraf için de bu dönemi kazasız geçirmenin yolu aynı: sözleşmeyi okumak, tutanağı düzgün düzenlemek ve belgeleri saklamak.