Bilişsel davranışçı terapi (BDT) eğitimi kimler alabilir, sertifika ne sağlar?

Sertifika programı · 1.500 ₺'den →WhatsApp'tan Yaz

8 Kasım 2026 · Brodemy Editör Ekibi · 6 dk okuma

Bilişsel davranışçı terapi, Türkiye'de en çok merak edilen terapi yaklaşımlarından biri. Psikoloji öğrencileri hangi eğitimi ne zaman alacaklarını, psikolojik danışmanlar bu yaklaşımı işlerine nasıl katacaklarını, öğretmenler ve hemşireler ise bu bilginin kendilerine ne kazandıracağını soruyor. Ortak soru şu: BDT eğitimini kim alabilir ve aldıktan sonra ne yapabilir?

Bu yazıda BDT'nin ne olduğunu kısaca anlattıktan sonra, eğitimin farklı meslekler için anlamını, mevzuatın terapi işine koyduğu sınırları ve sık karıştırılan belge türlerini ele alıyoruz.

BDT eğitimi nedir?

BDT eğitimi, bir olay karşısında aklımızdan geçen otomatik düşüncelerin duygu ve davranışlarımızı nasıl etkilediğini ve bu düşüncelerin nasıl sınanabileceğini öğreten bir yöntem eğitimidir. Yaklaşım bugüne ve somut hedeflere odaklanır; oturumlar belli bir yapıda ilerler ve danışan oturum aralarında küçük ödevlerle çalışır.

BDT eğitimlerinde sık ele alınan başlıklar şunlardır:

• Otomatik düşünceler ve “hep ben başarısız olurum” gibi bilişsel çarpıtmalar
• Düşünce, duygu ve davranış arasındaki döngü
• Vaka formülasyonu, yani kişinin sorununu bu döngü üzerinden haritalamak
• Davranışsal deneyler ve kaçınılan durumlarla adım adım yüzleşme
• Oturum yapısı, hedef belirleme ve ev ödevleri
• Çocuk ve ergenlerle çalışırken yöntemin uyarlanması

Bilişsel davranışçı terapi eğitimini kimler alabilir?

BDT eğitimi, insanla ve onun düşünce ile davranışıyla çalışan pek çok meslekten kişiye yarar; ancak eğitimden alacağınız şey mesleğinize göre çok farklıdır.

• Klinik psikologlar: Psikoterapi işlerinde kullandıkları yöntemlere BDT'yi eklemek ya da derinleştirmek için.
• Psikologlar: Kurumlarda yürüttükleri psikolojik destek ve eğitim çalışmalarında düşünce ve davranış ilişkisini sistemli biçimde ele almak için.
• Psikolojik danışmanlar (PDR) ve rehber öğretmenler: Sınav kaygısı ya da uyum güçlüğü yaşayan öğrencilerle görüşmelerde yapılandırılmış bir dil kurmak için.
• Psikoloji ve PDR öğrencileri: Lisansüstü eğitimden önce bir terapi yaklaşımını tanımak ve tercihlerini netleştirmek için.
• Psikiyatri hemşireleri ve ruh sağlığı alanındaki sağlık çalışanları: Ekip içinde ortak bir kavram dili edinmek için.
• Öğretmenler ve sosyal hizmet uzmanları: Kaygılı bir öğrenci ya da danışanla konuşurken düşünceyi ve davranışı ayırt eden bir bakış kazanmak için.

BDT eğitimi alan herkes terapi yapabilir mi?

Hayır; BDT bir yöntemdir ve yöntemi öğrenmek, psikoterapi yapma yetkisini kendiliğinden getirmez. 1219 sayılı Kanun, psikoterapi işlemlerini klinik psikoloğun görev tanımında sayar. Klinik psikolog, kanuna göre psikoloji ya da PDR lisansı üzerine klinik uygulama içeren klinik psikoloji yüksek lisansı (başka lisanslardan gelenler için ayrıca klinik psikoloji doktorası) yapmış sağlık meslek mensubudur.

Klinik psikoloğun bile nerede bağımsız, nerede hekimle birlikte çalışacağı yönetmelikte ayrıntılı biçimde yazılıdır:

• Uluslararası Hastalık Sınıflandırması'nda (ICD-10) F00 ile F99 arasındaki ruhsal hastalıklarda klinik psikolog, ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak terapi verir.
• Hastalık sayılmayan ve yönetmeliğin Ek-1/A listesinde yer alan durumlarda, örneğin iş kaybı, sınavlarda başarısızlık, tükenme ya da yas gibi yaşam olaylarında, eğitimini aldığı psikoterapi uygulamalarını yapar.
• Sağlık hizmetlerinde psikolog ise Bakanlıkça uygun görülen sertifikalı eğitimi almışsa klinik psikoloğun sorumluluğunda test uygular ve hasta görüşmesi yapar; hastalık olarak tanımlanmayan durumlarda klinik psikoloğun ya da psikiyatri uzmanının sorumluluğunda psikolojik destek verir.

Kanun ayrıca tabip ve diş tabibi dışındaki sağlık meslek mensuplarının hastalıklarla ilgili doğrudan teşhis koyup tedavi planlayamayacağını yazar. Diploması ya da meslek belgesi olmadan bu maddede tanımlı sağlık meslek mensuplarının yetkisindeki bir işi yapanlar ya da unvanlarını takınanlar için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülmüştür. Bu nedenle BDT eğitimi alan bir öğretmen ya da sağlık çalışanı, bilgisini kendi mesleğinde kullanır; “BDT terapisti” diye danışan kabul etmez.

BDT sertifikası hangi belgelerle karıştırılır?

BDT alanında üç farklı belge türü sık karıştırılır ve her biri farklı bir kapı açar. Aşağıdaki tablo, hangi belgenin neyi sağladığını mevzuata göre özetler.

Sağlık Bakanlığı'nın sertifikalı eğitim yönetmeliği, Bakanlıkça belirlenmiş alan ve standartlarda yapılan eğitimler dışındaki sertifikaların tescil edilmeyeceğini açıkça yazar. Bir sertifikanın üniversite onaylı olması ya da e-Devlet’te görünmesi, onu Bakanlık sertifikası yapmaz. Belgeyi değerlendirirken kimin düzenlediğine ve size hangi yetkiyi tanıdığına bakın.

BDT eğitimi sertifikası ne işe yarar?

BDT eğitimi sertifikası, bu yaklaşım üzerine yapılandırılmış bir eğitim aldığınızı belgeler ve mesleğinizde attığınız uzmanlaşma adımını görünür kılar. Psikolog ya da psikolojik danışmansanız, klinik ve kurum başvurularında hangi yaklaşımla çalıştığınızı somut biçimde gösterirsiniz. Öğrenciyseniz, mezuniyetten önce alana dair bir adım atmış olursunuz. Hemşire, öğretmen ya da sosyal hizmet uzmanıysanız, kaygılı biriyle konuşurken onun düşüncesini ve davranışını ayırt eden bir dil kurarsınız.

Brodemy'deki bilişsel davranışçı terapi sertifika programları bir üniversitenin sürekli eğitim merkezi tarafından online yürütülür; yetişkin odaklı ve çocuk-ergen odaklı seçenekler bulunur. Programı tamamladığınızda üniversite onaylı sertifika alırsınız ve sertifikanız e-Devlet'te görünür. Belge MYK belgesi, diploma ya da meslek ruhsatı yerine geçmez.

BDT eğitimi online alınabilir mi?

Evet; BDT'nin kuramsal temeli, kavramları ve oturum yapısı online derslerle öğrenilebilir. Eğitimin biçimi tek başına belirleyici değildir: Sağlık Bakanlığı'nın kendi sertifikalı eğitim tanımı bile örgün ve uzaktan eğitim programlarını birlikte kapsar. Asıl soru, eğitimin online ya da yüz yüze olması değil, belgenin size neyi gösterdiği ve neyi yetkilendirmediğidir.

Online eğitimin size en çok kazandırdığı şey esnekliktir; çalışırken, nöbet arasında ya da dönem içinde dersleri kendi zamanınıza yayabilirsiniz. Danışanla çalışan bir meslek mensubuysanız, kuramsal eğitimi tamamladıktan sonra öğrendiklerinizi deneyimli bir meslektaşın gözetiminde (süpervizyon) uygulama imkânını ayrıca araştırmanız iyi olur.

BDT eğitimine başlamadan önce nasıl karar vermelisiniz?

Doğru BDT eğitimini seçmek için önce kendi mesleki hedefinizi netleştirin, sonra eğitimi bu hedefe göre seçin. Şu adımlar işinizi kolaylaştırır:

1. Mesleğinizi ve unvanınızı yazın; bu bilgi, eğitimi nerede kullanabileceğinizi belirler.
2. Hedefinizi seçin: Yaklaşımı tanımak mı, kurumdaki işinizi zenginleştirmek mi, ileride klinik çalışmaya hazırlanmak mı?
3. Danışan grubunuza bakın; çocuk ve ergenlerle çalışıyorsanız bu yaş grubuna odaklanan bir program daha anlamlıdır.
4. Klinik psikolog olmayı hedefliyorsanız, sertifikayı lisansüstü eğitimin yerine değil, ona hazırlık olarak görün.
5. Belgede ne yazdığını ve kimin düzenlediğini kontrol edin; unvan vaat eden ifadelere temkinle yaklaşın.

BDT, düşünceyi ve davranışı fark etmenin gücünü gösteren bir yaklaşım. Mesleğinizin sınırları içinde aldığınız bir BDT eğitimi, ister danışanla ister öğrenciyle ister hastayla kurduğunuz her konuşmayı daha bilinçli hâle getirir.

Kaynaklar

1. Mevzuat: 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun (ek madde 13) (mevzuat.gov.tr)
2. Mevzuat: Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
3. Resmî Gazete: Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği (4 Şubat 2014, sayı 28903) (resmigazete.gov.tr)