Karbon ayak izi eğitimi kimler alabilir, ne işe yarar, alan kişi ne iş yapar?

Sertifika programı · 2.500 ₺ →WhatsApp'tan Yaz

8 Kasım 2026 · Brodemy Editör Ekibi · 8 dk okuma

Birkaç yıl önce karbon ayak izi daha çok büyük şirketlerin sürdürülebilirlik raporlarında geçen bir konuydu. Bugün iki gelişme bu konuyu ihracatçı fabrikalardan küçük tedarikçilere kadar yayıyor: Türkiye'de 2025'te yürürlüğe giren İklim Kanunu ve Avrupa Birliği'nin ithal ürünlere uyguladığı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM).

Bu yazıda eğitimin kimler için uygun olduğunu, bu bilgiye sahip kişinin işte ne yaptığını ve eğitimin nerede bittiğini anlatıyoruz. Özellikle son nokta önemli, çünkü hesap yapmak ile hesabı doğrulamak farklı işlerdir.

Karbon ayak izi eğitimi kimler alabilir?

Karbon ayak izi eğitimi, mühendis olsun olmasın, bir kurumda veri toplayan, raporlayan ya da enerji tüketimini takip eden herkes için uygundur. Bu işin büyük kısmı faturaları, sayaç okumalarını ve yakıt kayıtlarını düzenli toplayıp doğru katsayılarla hesaplamaktır. En çok fayda görecek gruplar şunlardır:

• Şirketin sürdürülebilirlik, çevre ya da iş sağlığı ve güvenliği biriminde çalışanlar
• Enerji yöneticileri ve tesislerin bakım ya da işletme sorumluları
• Avrupa'ya ihracat yapan firmalarda müşteriden gelen emisyon sorularını yanıtlayan dış ticaret ve kalite ekipleri
• Satın alma ve tedarik zinciri çalışanları; tedarikçiden emisyon verisi isteyen ya da müşteriye veri veren taraf
• Finans ve raporlama ekipleri; yönetime sürdürülebilirlik verisi sunanlar
• Sürdürülebilirlik danışmanlığına adım atmak isteyenler

İklim Kanunu şirketlerden ne istiyor?

7552 sayılı İklim Kanunu, 9 Temmuz 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi ve Türkiye'de bir Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurdu. Kanuna göre ETS kapsamındaki işletmeler, doğrulanmış yıllık sera gazı emisyonlarına karşılık gelen miktarda tahsisat teslim etmek zorundadır (madde 9). Tahsisat, bir ton karbondioksit eşdeğeri emisyon hakkını temsil eder.

Kanun, ETS kapsamını yönetmelikle belirlenen doğrudan emisyona yol açan faaliyetlerle sınırlar; bu işletmeler İklim Değişikliği Başkanlığından sera gazı emisyon izni almak zorundadır. Sistem tam uygulanmadan önce bir pilot dönem öngörülmüştür. Doğrulanmış emisyon raporunu süresinde sunmamak ise kanunda idari para cezası sebebi olarak sayılır (madde 14). Kanun ayrıca yeşil iş gücünün yetiştirilmesi için müfredat çalışmalarını Millî Eğitim Bakanlığı ve YÖK'e görev olarak verir. Kısacası kapsamdaki firmalar için emisyon verisi artık isteğe bağlı bir rapor değil, yasal bir yükümlülüğün temelidir.

Sınırda karbon düzenlemesi ihracatçıyı nasıl etkiliyor?

Avrupa Birliği'ne belirli ürünleri satan Türk firmaları, ürünlerinin gömülü emisyonunu hesaplayıp AB'deki alıcıya iletmek durumundadır. Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notuna göre SKDM demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerindeki belirli ürünlere uygulanıyor. 1 Ekim 2023 ile 31 Aralık 2025 arasında yalnız raporlama yapıldı; 1 Ocak 2026 itibarıyla mali yükümlülük dönemi başladı ve AB ithalatçısı için sertifika satın alma ve teslim yükümlülüğü devreye girdi. Bakanlığa göre 2026 ithalatı için sertifika satışı Şubat 2027'de başlayacak, 2026 yılına ait beyanlar en geç 30 Eylül 2027'ye kadar verilecek; yılda 50 tonun altında ithalat yapanlar ise muaf tutuldu.

Yükümlülük kâğıt üzerinde AB'deki ithalatçıya aittir, ama emisyon hesabını üçüncü ülkedeki üretici yapar. Bakanlığa göre hesap, gerçek ölçüme dayalı olarak ya da AB'nin her ürün için belirlediği varsayılan değerlerle yapılabilir; varsayılan değer kullanıldığında 2026-2028 için emisyonun üzerine kademeli bir marj eklenir. Bu yüzden gerçek verisini doğru hesaplayabilen firma, marj eklenmiş varsayılan değere bağlı kalmak zorunda kalmaz. Kanun, Türkiye'de de ithal ürünler için bir SKDM kurulabileceğini ve esaslarını Ticaret Bakanlığı'nın belirleyeceğini hükme bağlar (madde 8).

ISO 14064-1 nedir, eğitimde ne öğrenilir?

ISO 14064-1, bir kuruluşun sera gazı envanterini nasıl hazırlayıp raporlayacağını anlatan uluslararası standarttır. Kuruluşun tamamına bakar: bir yıl boyunca kazanlarda yakılan yakıt, şirket araçları, satın alınan elektrik ve tedarik zincirinden kaynaklanan emisyonlar ayrı ayrı hesaplanır. Aynı standart ailesinin üçüncü bölümü ise doğrulamayla ilgilidir. Bu hesabı yapmak için sera gazları ve karbondioksit eşdeğeri, kurumsal sınır belirleme, doğrudan ve dolaylı emisyonlar, faaliyet verisi ve emisyon faktörü gibi kavramları bilmek gerekir.

Burada önemli bir ayrım var: ISO 14064-1 kurumsal ayak izini, SKDM ise tek tek ürünlerin gömülü emisyonunu ölçer ve kendi hesap yöntemini kullanır. Kurumsal envanter hazırlamayı bilen biri SKDM'nin mantığını çok daha hızlı kavrar, ama SKDM hesabı için Avrupa Birliği'nin uygulama kurallarını ayrıca öğrenmek gerekir. Konuyu baştan sona bir program içinde öğrenmek isterseniz ISO 14064 karbon ayak izi sertifika programı online yürür; bitirdiğinizde üniversite onaylı sertifika alırsınız ve sertifika e-Devlet'te görünür.

Karbon ayak izi eğitimi alan biri ne iş yapar?

Bu bilgiye sahip kişi, kurumun emisyon verisini toplar, hesaplar, raporlar ve doğrulamaya hazırlar. İşin akışı çoğu kurumda şöyledir:

1. Hesabın sınırını belirler: hangi tesisler, araçlar ve faaliyetler envantere girecek.
2. Faaliyet verisini toplar: doğal gaz ve elektrik faturaları, yakıt alımları, üretim miktarları.
3. Her kalem için uygun emisyon faktörünü seçer ve emisyonu karbondioksit eşdeğeri olarak hesaplar.
4. Sonuçları doğrudan ve dolaylı emisyon olarak ayırıp raporlar.
5. Doğrulama kuruluşunun isteyeceği belgeleri ve veri akışını önceden düzenler.
6. Azaltım hedefi koyulduysa her yıl ilerlemeyi aynı yöntemle takip eder.

Bu iş tek bir masada bitmez. Muhasebeden fatura, bakım ekibinden sayaç verisi, lojistikten yakıt kaydı gelir. Bu yüzden iyi bir envanter sorumlusu hem hesap bilir hem de farklı birimlerle düzenli veri akışı kurmayı başarır. Şirketinizde bu görev size verildiyse, danışmanla ya da doğrulama kuruluşuyla aynı dili konuşmanız süreci hızlandırır.

Eğitim sizi sera gazı doğrulayıcısı yapar mı?

Yapmaz. Türkiye'de sera gazı emisyon raporlarını doğrulayacak kuruluşların TS EN ISO 14065 standardına göre akredite olması şarttır ve akreditasyonu Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) yapar. Bu kural, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 2017'de yayımladığı ve 2024'te değiştirilen doğrulama tebliğinde yer alır.

Aynı tebliğe göre baş doğrulayıcı ve doğrulayıcı olarak çalışacak kişilerin de tebliğin ekinde sayılan nitelikleri ve iş tecrübesini taşıması, akredite bir doğrulayıcı kuruluşta görev alması gerekir. SKDM tarafında ise Ticaret Bakanlığı, emisyonların AB akreditasyon otoritelerince akredite edilmiş doğrulayıcılar tarafından doğrulanacağını belirtir. Kısacası eğitim, raporu hazırlayan ve doğrulamaya hazırlayan tarafta güçlü olmanızı sağlar; doğrulayan taraf olmak ayrı bir yetkilendirme ve deneyim yoludur.

Kaynaklar

1. Mevzuat: 7552 sayılı İklim Kanunu (mevzuat.gov.tr)
2. Ticaret Bakanlığı: AB SKDM Hakkında Genel Bilgiler ve Uygulama Mevzuatı (ticaret.gov.tr)
3. Ticaret Bakanlığı: AB SKDM Hakkında Sık Sorulan Sorular (ticaret.gov.tr)
4. Resmî Gazete: Sera Gazı Emisyon Raporlarının Doğrulanması ve Doğrulayıcı Kuruluşların Akreditasyonu Tebliği (2 Aralık 2017) (resmigazete.gov.tr)
5. Resmî Gazete: Doğrulayıcı Kuruluşların Akreditasyonu Tebliğinde Değişiklik (12 Eylül 2024) (resmigazete.gov.tr)