Oyun terapisti nasıl olunur, oyun terapisi eğitimini kimler alabilir?
Oyun terapisti olmak için hangi lisans ve eğitim gerekir, sertifika ne sağlar? Mevzuattaki unvan kuralları ve eğitimden kimlerin nasıl yararlanacağı.
Bilmeniz gerekenler
Sertifika programı · 1.500 ₺'den →WhatsApp'tan Yaz
· Brodemy Editör Ekibi · 7 dk okuma
Çocuğunun öfke nöbetlerini anlamaya çalışan bir ebeveyn, sınıfında içine kapanan bir öğrenciyi fark eden bir öğretmen ya da çocuklarla çalışmayı hayal eden bir psikoloji öğrencisi aynı soruyu sorabilir: Oyun terapisti nasıl olunur? Bu sorunun iki ayrı katmanı var. Biri unvan, yani kanunun kime hangi işi yaptırdığı. Diğeri yöntem, yani oyunla çocuğu anlamayı öğrenmek.
Bu yazıda önce mevzuatın ne dediğini, sonra hangi meslekten gelen kişinin oyun terapisi eğitiminden nasıl yararlandığını ve bir sertifikanın size gerçekte ne kazandırdığını anlatıyoruz. Amacımız, zaman ve emek harcamadan önce doğru beklentiyle karar vermeniz.
Türkiye'de oyun terapisti diye bir unvan var mı?
Hayır; pek çok sağlık meslek mensubunu tek tek tanımlayan 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesinde ve sağlık çalışanlarının görevlerini sayan yönetmelikte “oyun terapisti” adında bir unvan bulunmaz. Kanun bazı terapist unvanlarını açıkça tanımlar: fizyoterapist, dil ve konuşma terapisti, iş ve uğraşı terapisti bunlardan birkaçıdır ve her biri belirli bir lisans eğitimine bağlıdır. Oyun terapisi ise bir meslek değil, çocukla çalışan uzmanların kullandığı bir yaklaşımdır.
Bu ayrım kâğıt üzerinde kalmaz. Aynı madde, diploması ya da meslek belgesi olmadan kanunda tanımlanan meslek mensuplarının yetkisindeki bir işi yapanlara veya o unvanı takınanlara bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörür. Klinik psikolog unvanı ve bu unvana bağlı psikoterapi işlemleri bu korumanın içindedir. Yani oyun terapisi eğitimi almak, sizi kanunda tanımlı bir meslek mensubu yapmaz.
Oyun terapisti olmak için hangi eğitim gerekir?
Çocuklarla terapi amacıyla oyun terapisi uygulamak istiyorsanız önce ruh sağlığı alanında bir meslek edinmeniz, oyun terapisi eğitimini de bu mesleğin üzerine almanız gerekir. Kanunda psikoterapi işlemleri klinik psikoloğun görev tanımında sayılır. Bu yüzden yol şu adımlardan geçer:
- Lisans: Psikoloji ya da psikolojik danışma ve rehberlik (PDR) bölümünü bitirin. Kanun, klinik psikologluğa giden yolu bu iki lisans üzerinden tarif eder.
- Klinik psikoloji yüksek lisansı: Kanuna göre klinik psikolog, bu lisanslardan birinin üzerine klinik ortamda pratik uygulama içeren klinik psikoloji yüksek lisansı yapan sağlık meslek mensubudur. Başka bir lisanstan gelenler için yol, psikoloji ya da klinik psikoloji yüksek lisansına ek olarak klinik psikoloji doktorasıdır.
- Yöntem eğitimi: Oyun terapisi eğitimini mesleğinizin üzerine alın. Yönetmelik, klinik psikoloğun “eğitimini aldığı” psikoterapi uygulamalarını yapacağını söyler; yöntem eğitimi diplomanın yerini tutmaz, onu tamamlar.
- Gözetimli pratik: Bir yöntemi çocukla güvenle kullanabilmek için öğrendiklerinizi deneyimli bir meslektaşın gözetiminde (süpervizyon) uygulama imkânını araştırın ve eğitimi seçerken bunu sorun.
Psikoloji lisansı olan psikologlar için de ayrı bir çerçeve var. Yönetmeliğe göre sağlık hizmetlerinde psikolog, hastalık olarak tanımlanmayan durumlarda klinik psikoloğun ya da psikiyatri uzmanının sorumluluğunda psikolojik destek verir. Bakanlıkça uygun görülen sertifikalı eğitimi almış ya da yeterliliğini belgelemiş psikologlar ayrıca klinik psikoloğun sorumluluğunda test uygular ve hasta görüşmesi yapar. Oyun temelli yaklaşım, bu destek işinin içinde kullanılabilecek bir araçtır.
Oyun terapisi eğitimini kimler alabilir?
Oyun terapisi eğitimi en çok, zaten çocukla çalışan ya da çocuğu daha iyi anlamak isteyen kişilere yarar; eğitimden ne alacağınız ise mesleğinize göre değişir. Bu eğitimin anlamlı olduğu başlıca gruplar şunlardır:
- Psikologlar ve klinik psikologlar: Çocuk danışanlarla yaptıkları çalışmaya oyun temelli bir yaklaşım eklemek için.
- Psikolojik danışmanlar (PDR): Okulda ve kurumda çocukla kurdukları iletişimi oyun üzerinden güçlendirmek için.
- Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri: Oyunu bir boş zaman etkinliği olarak değil, çocuğu tanımanın yolu olarak görmek için.
- Çocuk gelişimciler ve özel eğitim alanında çalışanlar: Kurumdaki etkinlikleri çocuğun duygusal ihtiyacını gözeterek kurmak için.
- Sosyal hizmet uzmanları: Zor bir dönemden geçen çocuklarla görüşürken sözün yetmediği anlarda iletişim kurabilmek için.
- Ebeveynler: Çocuklarının oyununda tekrar eden temaları fark etmek ve onlara yargılamadan eşlik etmek için.
Psikoloji ve PDR öğrencileri için bu eğitim, ilgi duydukları alanı erken tanımanın bir yoludur. Ancak lisansüstü klinik eğitimin yerini tutmaz; ileride hangi yolu seçeceğinize karar vermenize yardım eder.
Mesleğinize göre oyun terapisi bilgisini nerede kullanırsınız?
Aynı eğitimi alan iki kişi, mesleklerine göre bu bilgiyi farklı yerlerde ve farklı sınırlar içinde kullanır. Aşağıdaki tablo bu farkı özetler.
| Mesleğiniz | Bilgiyi nerede kullanırsınız | Dikkat etmeniz gereken sınır |
|---|---|---|
| Klinik psikolog | Çocuk danışanlarla terapi sürecinde | Ruhsal bir hastalık söz konusuysa uzman tabibin teşhisine ve yönlendirmesine bağlı çalışmak |
| Psikolog | Sağlık kurumunda psikolojik destek işinde | Klinik psikoloğun ya da psikiyatri uzmanının sorumluluğunda çalışmak |
| Psikolojik danışman (PDR) | Okulda ve kurumda çocukla yapılan görüşmelerde | Terapi gerektiren durumda aileyi ilgili uzmana yönlendirmek |
| Öğretmen, çocuk gelişimci | Sınıfta ve kurumda gözlem ve etkinliklerde | Yaptığı çalışmayı terapi diye sunmamak |
| Ebeveyn | Evde çocukla oyun zamanında | Kaygı verici bir durumda uzmandan destek almak |
Oyun terapisi sertifikası ne işe yarar?
Oyun terapisi sertifikası, çocuk merkezli yaklaşım ve oyunun çocuk gelişimindeki yeri üzerine eğitim aldığınızı belgeler. Psikolog ya da psikolojik danışmansanız, çalışmanıza eklediğiniz bu yaklaşımı kurum başvurularında ve velilere kendinizi anlatırken somut biçimde gösterebilirsiniz. Öğretmen ya da çocuk gelişimciyseniz, oyun köşesinde olanları daha dikkatli okumaya, çocuğun duygusunu adlandırmaya ve gerektiğinde veliyle doğru dili kurmaya başlarsınız.
Brodemy'deki oyun terapisi sertifika programı bir üniversitenin sürekli eğitim merkezi tarafından online yürütülür. Programı tamamladığınızda üniversite onaylı sertifika alırsınız ve sertifika e-Devlet'te görünür. Bu alana yakın başka konulara da göz atmak isterseniz tüm üniversite sertifika programlarını inceleyebilirsiniz.
Oyun terapisi sertifikası neyi sağlamaz?
Oyun terapisi sertifikası bir unvan, tedavi yetkisi ya da resmî meslek belgesi sağlamaz. Kanun, tabip ve diş tabibi dışındaki sağlık meslek mensuplarının bile hastalıklarla ilgili doğrudan teşhiste bulunup tedavi planlayamayacağını söyler; bir eğitim sertifikası bu sınırı genişletmez.
| Sertifika neyi sağlar | Sertifika neyi sağlamaz |
|---|---|
| Oyun temelli yaklaşım üzerine eğitim aldığınızı gösterir | Oyun terapisti, psikolog ya da klinik psikolog unvanı |
| Mevcut mesleğinize ek yöntem bilgisi kazandırır | Teşhis koyma ya da tedavi planlama yetkisi |
| Özgeçmişinizde çocukla çalışmaya dönük bir uzmanlaşma adımı olarak görünür | Sağlık Bakanlığınca tescil edilen sertifikalı eğitimin yerine geçmek |
| e-Devlet'te görünen üniversite onaylı bir belgedir | MYK belgesi, diploma ya da meslek ruhsatı |
Tablodaki üçüncü satır sık karışan bir konudur. 1219 sayılı Kanun, psikoloji lisansı üzerine Sağlık Bakanlığınca uygun görülen sertifikalı eğitimi alan psikologların sertifika alanlarındaki tıbbi uygulamalarda görev alabileceğini söyler. Bu, Bakanlığın kendi yönetmeliğine göre belirlediği alan ve standartlarda verilen ve Bakanlıkça tescil edilen ayrı bir sistemdir. Yönetmelik, bu standartlar dışındaki sertifikaların tescil edilmeyeceğini açıkça yazar. Brodemy'deki program üniversite onaylı bir sertifika verir; Bakanlıkça tescil edilen bir sertifika olarak sunulmaz.
Klinik psikolog çocuklarla hangi durumlarda hekim yönlendirmesi olmadan çalışabilir?
Yönetmelik, klinik psikoloğun uzman tabip yönlendirmesi olmadan psikoterapi yapabileceği, hastalık sayılmayan durumları Ek-1/A listesinde sayar ve bu listede çocuklukla ilgili pek çok başlık vardır. Örnekler:
- Okulda başarısızlık, sınıf arkadaşları ve öğretmenlerle anlaşmazlık
- Çocuklukta sevgi ilişkisinin kaybı ve aile ilişkilerinde değişme
- Aşırı koruyucu ebeveyn tutumu ve çocuğun duygusal ihmali
- Ayrılık veya boşanma sonucunda ailenin parçalanması
Uluslararası Hastalık Sınıflandırması'nda (ICD-10) F00 ile F99 arasında yer alan ruhsal hastalıklarda ise klinik psikolog, ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak terapi verir. Bu ayrım öğretmen ve ebeveynler için de yol göstericidir: Çocuğun yaşadığı zorluk bir uyum ya da aile meselesi gibi görünse bile, ruhsal bir hastalıktan şüpheleniliyorsa ilk adım hekimdir.
Oyun terapisi eğitimi seçerken nelere bakmalısınız?
- Eğitimin kimin için tasarlandığı: Meslek mensubuna mı, öğretmen ve ebeveyne mi hitap ediyor?
- Belgede ne yazdığı: Kanun unvanı diplomaya ya da meslek belgesine bağlar; “terapist” unvanı vaat eden bir kurs belgesine temkinle yaklaşın.
- Etik ve gizlilik ilkelerinin programda yer alıp almadığı.
- Ebeveynle iş birliğinin nasıl ele alındığı; çocukla çalışmada aile sürecin parçasıdır.
- Meslek mensubuysanız, gözetimli uygulama için yol gösterilip gösterilmediği.
Kısacası: Çocukla terapi amacıyla çalışmak istiyorsanız önce mesleği, sonra yöntemi edinin. Zaten çocukla çalışan bir eğitimci, sosyal hizmet uzmanı ya da ebeveynseniz, oyun terapisi eğitimi size terapist olmayı değil, çocuğun dilini daha iyi duymayı öğretir. Bu da bir çocuğun hayatında fark yaratabilir.
Kaynaklar
- Mevzuat: 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun (ek madde 13) (mevzuat.gov.tr)
- Mevzuat: Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
- Resmî Gazete: Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği (4 Şubat 2014, sayı 28903) (resmigazete.gov.tr)
Sertifika hakkında sizi arayalım
Oyun Terapisi Sertifikası için hangi programın size uygun olduğunu telefonda konuşalım.
Sıkça sorulan sorular
Psikoloji okumadan oyun terapisti olunur mu?+
Mevzuatta oyun terapisti diye ayrı bir unvan olmadığı için bu adla bir meslek edinilmez. Çocukla terapi amacıyla çalışmak isteyen ama başka bir bölümden mezun olan kişi için kanunun tarif ettiği yol, psikoloji ya da klinik psikoloji yüksek lisansına ek olarak klinik psikoloji doktorasıdır.
Öğretmenim, oyun terapisi sertifikasıyla çocuklara seans verebilir miyim?+
Hayır. Sertifika size terapi seansı verme yetkisi tanımaz. Öğrendiklerinizi sınıfta gözlem ve etkinlik için kullanabilir, zorlanan bir çocuğu okulun psikolojik danışmanına ya da ilgili uzmana yönlendirebilirsiniz.
Oyun terapisi sertifikası e-Devlet'te görünür mü?+
Brodemy üzerinden aldığınız programı bitirdiğinizde üniversite onaylı sertifika alırsınız ve bu sertifika e-Devlet'te görünür. Görünmesi, belgenin bir unvan ya da yetki taşıdığı anlamına gelmez.
Ebeveynler oyun terapisi eğitimi alabilir mi?+
Çocuğunun oyununu daha iyi anlamak isteyen ebeveynler bu bilgiden yararlanabilir. Amaç evde çocuğa terapi uygulamak değil, oyun sırasında çocuğun duygusunu fark etmek ve ona eşlik etmektir.
Çocuğum için oyun terapisi uygulayan birini arıyorum, neye bakmalıyım?+
Önce kişinin unvanını ve hangi bölümden mezun olduğunu sorun. Ruhsal bir hastalıktan şüpheleniyorsanız teşhis hekimin işidir; çocuklar için bu alandaki uzmanlık dalı Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıklarıdır.
Oyun terapisi sertifikası MYK belgesi yerine geçer mi?+
Geçmez. Bu sertifika bir eğitim aldığınızı gösterir; MYK belgesi, diploma, meslek ruhsatı ya da unvan yerine kullanılamaz.
Hangi sertifika programı size uygun? Birlikte seçelim.
Hedefinizi dinler, programı, kaydı ve ödemeyi telefonda birlikte netleştiririz.