Betonarme Demircisi Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (11UY0012-3)
MYK Betonarme Demircisi (11UY0012-3) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
İSG ve Çevre Koruma
1. Betonarme demircisi donatıyı makasla keserken ve bükerken sıçrayan metal çapaklara karşı öncelikli olarak hangi kişisel koruyucu donanımı kullanmalıdır?
- A) Toz maskesi ve bez eldiven
- B) İş gözlüğü ve yüz siperi
- C) Kulak tıkacı ve baret
- D) Reflektörlü yelek ve tozluk
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) İş gözlüğü ve yüz siperi
Donatı kesme ve bükme sırasında kopan tel uçları ile metal çapaklar göze doğru sıçrar; bu nedenle demircide iş gözlüğü, taşlama ve kesme işlerinde ise yüz siperi öncelikli koruyucudur. Kulaklık, maske ve yelek de sahada kullanılır ancak hiçbiri göz yaralanmasını önlemez.
Dayanak: A1 / Öğrenme Çıktısı 1 / Ölçüt 1.4 ve A2 / Öğrenme Çıktısı 1 / Ölçüt 1.2
2. Kalıp üzerinde donatı bağlayan bir çalışan dengesini kaybedip aşağıdaki filizlerin üzerine düşmüş ve vücuduna demir saplanmıştır. İlk yapılması gereken nedir?
- A) Saplanan demiri hemen çekip çıkarmak
- B) Yaralıyı sırtlayıp özel araçla hastaneye götürmek
- C) Alanı güvene alıp 112'yi aramak, cismi oynatmamak
- D) Yaralıyı oturtup su içirerek kendine gelmesini beklemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Alanı güvene alıp 112'yi aramak, cismi oynatmamak
Delici cisim saplanan yaralıda cisim çekilirse tampon etkisi ortadan kalkar ve kanama hızla artar; cisim yerinde sabitlenerek bırakılır. Önce ortam güvenliği sağlanır, 112 Acil Çağrı Merkezi aranır ve yaralı zorunlu olmadıkça hareket ettirilmez.
Dayanak: A1 / Öğrenme Çıktısı 1 / Ölçüt 1.2
3. Şantiye girişine mavi zemin üzerine beyaz baret piktogramı bulunan yuvarlak bir levha asılmıştır. Bu levhanın anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Emredici işaret; baret takmak zorunludur
- B) Uyarı işareti; düşen cisim tehlikesi vardır
- C) Yasak işareti; baretle girilmez anlamındadır
- D) Acil durum işareti; baret dolabını gösterir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Emredici işaret; baret takmak zorunludur
Güvenlik levhalarında biçim ve renk anlamı belirler: mavi zeminli yuvarlak levha emredicidir, bir davranışı veya kişisel koruyucu donanım kullanımını zorunlu kılar. Sarı üçgen uyarı, kırmızı çapraz çizgili yuvarlak yasak, yeşil levha ise acil çıkış ve ilk yardımı gösterir.
Dayanak: A1 / Öğrenme Çıktısı 1 / Ölçüt 1.3
4. Kolon ve perde filizlerinin yukarı doğru açıkta bırakıldığı bir kat döşemesinde delinme riskine karşı alınması gereken önlem hangisidir?
- A) Filiz uçlarına koruyucu başlık takılır
- B) Filiz uçlarına antipas boya sürülerek bırakılır
- C) Filizler yana doğru bükülüp döküme kadar bekletilir
- D) Filizlerin çevresi uyarı şeridiyle çevrilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Filiz uçlarına koruyucu başlık takılır
Açıkta kalan filiz uçları kısa mesafeli bir düşüşte bile delici yaralanmaya yol açar; standart önlem uçlara mantar başlıklı koruyucu takmak veya ahşap takozla kapatmaktır. Filizi yana bükmek donatıyı zedeler ve sonradan doğrultmak kesitin gücünü azaltır.
Dayanak: A1 / Öğrenme Çıktısı 1 / Ölçüt 1.1
5. Donatı imalatı sonunda sahada biriken demir kırpıntıları, kesme artıkları ve bağ teli parçaları için doğru uygulama hangisidir?
- A) Moloz ve hafriyatla aynı konteynere dökülür
- B) Kalıp içine atılıp betonla birlikte gömülür
- C) Şantiye içinde yakılarak hacmi küçültülür
- D) Ayrı toplanıp geri kazanıma verilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Ayrı toplanıp geri kazanıma verilir
Demir kırpıntısı ve bağ teli artığı geri kazanılabilir metal atıktır; türüne göre ayrı toplanıp hurdaya veya geri dönüşüme verilir. Kalıp içinde bırakılan artık pas payını bozup beton yüzeyinde pas lekesi yapar, sahada yakmak ise hava kirliliği yaratır.
Dayanak: A1 / Öğrenme Çıktısı 1 / Ölçüt 1.5
6. Perde donatısı montajında üst kotlara güvenli erişim için aşağıdakilerden hangisi doğru yöntemdir?
- A) Bağlanmış donatı kafesine tırmanılır
- B) Üst üste konan demir kovalara çıkılır
- C) Kalıp panosunun üst kenarına basılır
- D) Platform kurulur ve kemer bağlanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Platform kurulur ve kemer bağlanır
Bağlanmış donatı kafesi bir çalışma platformu değildir; bağ telleri insan ağırlığıyla açılır ve kafes devrilebilir. Yüksekte çalışmada kurulu iskele veya çalışma platformu kullanılır, düşme riski bulunan yerlerde paraşüt tipi kemer uygun ankraj noktasına bağlanır.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 1 / Ölçüt 1.1 ve 1.2
Donatı İmalatına Hazırlık
7. Betonarme kalıp planında kolon ve perdelerin yerini kalıba aktarırken demircinin esas alması gereken temel referans hangisidir?
- A) Antetteki çizim ölçeği
- B) Aks (eksen) çizgileri
- C) Kesitlerdeki tarama çizgileri
- D) Döşeme kotu yazıları
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Aks (eksen) çizgileri
Aks, betonarme kalıp planında kolon ve duvarların eksenini gösteren doğrultudur ve tüm yatay yerleşim ölçüleri akslardan verilir. Filizlerin, kolon ve perde donatılarının yeri aks üzerinden kontrol edilir. Kot düşey seviyeyi, tarama malzemeyi, ölçek ise çizim oranını belirtir.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 2 / Ölçüt 2.1
8. Kolon aplikasyon planında bir kolonun donatısı "8Ø16 / Ø8/10-20" biçiminde yazılmıştır. Bu gösterimin doğru okunuşu hangisidir?
- A) 16 adet Ø8 donatı; Ø10 etriye, 20 cm aralıklı boyuna
- B) 8 adet Ø16 donatı; Ø8 etriye, 10 ve 20 cm aralıklı
- C) Kolon 8x16 cm kesitli; temele 10-20 cm gömülecek
- D) 8 sıra hasır çelik ve 16 adet çiroz kullanılacak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) 8 adet Ø16 donatı; Ø8 etriye, 10 ve 20 cm aralıklı
Gösterimde ilk sayı adedi, Ø işaretinden sonraki sayı milimetre cinsinden çapı verir; bölü işaretinden sonrası ise etriye çapı ve aralığıdır. İki aralığın verilmesi sargı (sıklaştırma) bölgesindeki sık aralık ile orta bölgedeki normal aralığı ifade eder.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 2 / Ölçüt 2.1
9. Sahaya indirilen nervürlü donatı çubuklarının projede yazan çapa uygun olup olmadığı hangi ölçü aletiyle kontrol edilir?
- A) Kumpas
- B) Su terazisi
- C) Şakül
- D) Gönye
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kumpas
Kumpas kalınlık ölçen alettir ve nervürlü çeliğin çapı gövdesinden kumpasla ölçülür. Projede yazandan ince demir kullanılması kesitin taşıma gücünü doğrudan düşürdüğü için malzeme kabulünde çap kontrolü zorunludur. Diğer araçlar düşeylik, yataylık ve açı kontrolü içindir.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 2 / Ölçüt 2.2
Radye Temel Donatısı
10. Radye temelde üst donatı ağının alt donatı ağına yaklaşmasını önlemek ve iki ağ arasındaki mesafeyi sabit tutmak için hangi eleman kullanılır?
- A) Çiroz demiri
- B) Sehpa (poyra)
- C) Pilye demiri
- D) Pas payı takozu
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Sehpa (poyra)
Sehpa, temel ve döşeme donatısında alt ağ ile üst ağ arasındaki mesafeyi sabit tutan takviye demiridir. Pas payı takozu ise kalıp veya grobeton yüzeyi ile donatı arasındaki örtüyü sağlar. Sehpa yetersizse üst donatı döküm sırasında çöker ve kesitin faydalı yüksekliği azalır.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 3 / Ölçüt 3.3
11. Radye temel donatısı bağlandıktan sonra kolon filizlerinin yerleştirilmesinde uyulması gereken kural hangisidir?
- A) Beton döküldükten sonra taze betona saplanır
- B) Üst donatıya gelişigüzel bağlanır, sonra düzeltilir
- C) Proje ölçülerine göre yerleştirilip sabitlenir
- D) Hepsi eşit boyda kesilip kalıp kotunda bırakılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Proje ölçülerine göre yerleştirilip sabitlenir
Filiz, bir üst elemanın donatısıyla bütünleşerek çalışması için bırakılan uzantıdır ve yeri kolonun aks ile kesit yerleşimini belirler. Kaymış filizi sonradan bükerek düzeltmek donatıyı zayıflatır; taze betona sonradan saplanan demirin aderansı ve konumu güvence altına alınamaz.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 3 / Ölçüt 3.3
12. Radye temel donatısı serilmeden önce grobeton yüzeyinin çamur, talaş ve su birikintisinden temizlenmesinin asıl nedeni nedir?
- A) Yüzeyin daha düzgün görünmesini sağlamak
- B) Kalıp yağının yüzeyde tutmasını sağlamak
- C) Demirin kolay kesilip bükülmesini sağlamak
- D) Beton-donatı aderansını korumak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Beton-donatı aderansını korumak
Donatı ile beton arasındaki yük aktarımı çubuk yüzeyindeki aderansa dayanır; çamur, yağ ve talaş bu bağı zayıflatır. Ayrıca yüzeyde biriken pislik pas payı takozlarının düzgün oturmasını engelleyerek beton örtüsünü değiştirir; bu yüzden temizlik montaj öncesi zorunlu adımdır.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 3 / Ölçüt 3.3
Perde Donatısı
13. Perde donatısında karşılıklı iki donatı ağı arasındaki mesafeyi eşit tutmak için kullanılan, uçları kancalı S biçimindeki demir parçasının adı nedir?
- A) Çiroz
- B) Fret
- C) Şapo
- D) Gövde donatısı
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Çiroz
Çiroz; kolon, kiriş ve perde donatılarında karşılıklı ağlar arasındaki mesafeyi eşit tutan, uçları kancalı S biçiminde demirdir. Fret dairesel kolona helezon sarılan etriye, şapo mesnetteki ilave donatı, gövde donatısı ise yüksek kirişlerin yan yüzüne konan çubuklardır. Çiroz bağlanmazsa perdenin iki ağı beton basıncıyla birbirine yaklaşır ve kesit incelir.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 4 / Ölçüt 4.2
14. Bir perde donatısının montajında izlenmesi gereken doğru uygulama sırası aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Önce yatay donatı serilir, düşeyler üstüne bağlanır
- B) Düşey donatı serbest bırakılır, beton yerine oturtur
- C) Düşeyler filize bindirilir, yataylar sonra dizilir
- D) Yalnız hasır çelik kullanılır, filize bağlanmaz
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Düşeyler filize bindirilir, yataylar sonra dizilir
Perde düşey taşıyıcı bir elemandır ve süreklilik alttaki filizlere bindirmeli ek yapılarak sağlanır. Bu nedenle önce düşey donatılar filize bağlanır, sonra yatay donatılar aralıklarına göre dizilir, çiroz ve pas payı elemanları en son eklenir. Filize bağlanmayan donatı kuvvet aktaramaz.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 4 / Ölçüt 4.1 ve 4.2
Kolon Donatısı
15. Kolon ve kiriş etriyelerinin uçlarındaki kancalar deprem koşullarına uygun olarak nasıl bükülmelidir?
- A) 90 derece bükülüp uçlar beton örtüsüne bırakılır
- B) Kanca yapılmaz, uçlar bağ teliyle sarılır
- C) 180 derece bükülüp uçlar kalıba dayandırılır
- D) 135 derece bükülüp uçlar çekirdeğe gömülür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) 135 derece bükülüp uçlar çekirdeğe gömülür
Kanca, aşırı yük altında etriyenin açılmasını önlemek için uçlara verilen kıvrımdır. Deprem etkisiyle beton örtüsü döküldüğünde 90 derecelik kanca dışa açılır ve etriye sargı görevini kaybeder; bu nedenle uçlar 135 derece bükülüp beton çekirdeğin içine gömülür.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 5 / Ölçüt 5.2
16. Kolonlarda etriye sıklaştırması (sargı bölgesi) esas olarak kolonun hangi bölgesinde uygulanır?
- A) Kolonun tam orta bölgesinde
- B) Kolonun alt ve üst uçlarında
- C) Yalnızca zemin kat kolonlarında
- D) Yalnızca kolonun en üst ucunda
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kolonun alt ve üst uçlarında
Deprem etkisinde kolonun alt ve üst uçlarında kesme kuvveti ile eğilme momenti en büyük değerine ulaşır. Sık aralıklı etriye bu bölgede betonu sararak dağılmasını geciktirir, boyuna donatının burkulmasını önler ve kesite süneklik kazandırır. Aralık her zaman projeden okunur.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 5 / Ölçüt 5.2
17. Kolon boyuna donatılarının bindirmeli ekleri tercihen kolonun hangi bölgesinde yapılmalıdır?
- A) Kiriş-kolon birleşim bölgesinin içinde
- B) Döşeme üstünde, filizin çıktığı noktada
- C) Kolonun orta bölgesinde, sargı dışında
- D) Tümü aynı kesitte, kolonun en üstünde
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kolonun orta bölgesinde, sargı dışında
Kolonun uç bölgeleri depremde en çok zorlanan sargı bölgeleridir ve ek yerinin buraya denk gelmesi istenmez. Bu nedenle bindirmeli ekler tercihen kolonun orta bölgesinde ve mümkünse şaşırtmalı yapılır. Bindirme boyu ile ek türü kararı her zaman projeden alınır.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 5 / Ölçüt 5.1
18. Montajı tamamlanan kolon donatı kafesinin düşey durup durmadığı hangi araçla kontrol edilir?
- A) Kumpas
- B) Gönye
- C) Çelik şerit metre
- D) Şakül
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Şakül
Şakül, ipin ucundaki ağırlık yardımıyla elemanların düşeyliğini kontrol eden araçtır; kolon kafesinin kalıba düzgün girmesi için şaküllenmesi gerekir. Kumpas çapı, gönye 90 derecelik birleşimi, şerit metre ise uzunluğu ölçer. Şaküllenmemiş kafeste pas payı bir yüzde kaybolur.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 5 / Ölçüt 5.3
Kiriş Donatısı
19. Sürekli bir betonarme kirişte mesnet (kolon) bölgesinde çekme gerilmesi kesitin neresinde oluşur ve donatı buna göre nereye yoğunlaştırılır?
- A) Üst bölgede; şapo üste konur
- B) Alt bölgede; donatı alta konur
- C) Kesitin ortasında; donatı ortaya konur
- D) Yan yüzlerde; gövde donatısı konur
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Üst bölgede; şapo üste konur
Sürekli kirişte açıklık ortasında kesitin altı, mesnet bölgesinde ise üstü çekmeye çalışır. Beton çekmeye dayanıksız olduğu için donatı çekme bölgesine konur; bu yüzden mesnetlerde üst donatı ve şapo kullanılır. Alta konan ya da kısa bırakılan şapo mesnette işe yaramaz.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 6 / Ölçüt 6.1
20. Kolon-kiriş birleşim bölgesinde (düğüm noktasında) donatı montajı ile ilgili doğru uygulama hangisidir?
- A) Kiriş donatısı kolon yüzünde kesilir
- B) Kolon etriyeleri düğümde de devam eder
- C) Düğümde etriye konmaz, boş bırakılır
- D) Kiriş alt donatısı kolon dışına kıvrılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kolon etriyeleri düğümde de devam eder
Düğüm noktası kiriş ve kolon kuvvetlerinin birbirine aktarıldığı en kritik bölgedir. Kolon etriyelerinin birleşim boyunca devam etmesi bölgeyi sarar ve kesme kırılmasını önler; kiriş donatısı da kolon içinde projede belirtilen kenetlenme boyunca uzatılır veya kancalı bükülür.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 6 / Ölçüt 6.3
21. Kiriş donatısı ön üretiminde etriye sıklaştırması projeye göre kirişin hangi bölgesinde yapılır?
- A) Kiriş açıklığının tam ortasında
- B) Yalnızca kirişin bir ucunda
- C) Mesnetlere yakın uç bölgelerinde
- D) Kirişin her yerinde eşit aralıkla
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Mesnetlere yakın uç bölgelerinde
Kirişte kesme kuvveti mesnetlere yaklaştıkça büyür, açıklık ortasında ise en küçük değerine iner. Bu nedenle etriye aralığı iki uçta da sıklaştırılır. Ön üretimde etriyeler boyuna donatıya dizildikten sonra sıklaştırma projedeki aralıklara göre düzenlenir ve markalanır.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 6 / Ölçüt 6.2
Döşeme Donatısı
22. Döşeme ve kiriş donatısında kullanılan pilyenin doğru tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mesnete yaklaşırken yukarı bükülen donatı
- B) Döşeme kalıbını alttan destekleyen ahşap eleman
- C) Beton kalınlığını ölçmeye yarayan mastar çubuğu
- D) Hasır çelik bindirmesini gösteren renkli işaret
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Mesnete yaklaşırken yukarı bükülen donatı
Pilye, açıklıkta çekme altta olduğu için alttan başlayan, mesnete yaklaşırken çekme üste geçtiğinden belirli bir açıyla yukarı bükülen özel şekilli donatıdır. Bükme noktaları projeden markalanarak belirlenir; ters yerleştirilen pilye mesnette hiçbir katkı sağlamaz.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 7 / Ölçüt 7.2
23. Döşemede mesnet üstlerine konulan ilave (şapo) donatının montajında dikkat edilmesi gereken husus nedir?
- A) Kalıp aşamasında konur, dökümden önce sökülür
- B) Yalnızca açıklık ortasında etkili olduğu kabul edilir
- C) Yalnızca hasır çelikli döşemelerde kullanılır
- D) Sehpa ile üst kotta tutulmalıdır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Sehpa ile üst kotta tutulmalıdır
Şapo, mesnetlerde oluşan aşırı çekme gerilmelerini karşılamak için kesitin üst bölgesine konan ilave donatıdır. Etkili olabilmesi projede belirtilen üst kotta kalmasına bağlıdır; üzerine basılıp ezilen veya sehpasız bırakılıp çöken şapo faydalı yüksekliği düşürür ve mesnette çatlak oluşur.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 7 / Ölçüt 7.2
Donatı Son Kontrolleri
24. Beton dökümünden önceki son kontrolde pas payı takozlarının eksik olduğu görülürse bu durumun yapıya etkisi ne olur?
- A) Betonun priz süresi kısalır
- B) Kalıp sökümü kolaylaşır
- C) Sadece yüzey görüntüsü etkilenir
- D) Donatı paslanır, örtü çatlar
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Donatı paslanır, örtü çatlar
Pas payı, donatıyı fiziki ve kimyasal etkilerden koruyan beton örtü kalınlığıdır. Örtü yetersiz kaldığında nem ve karbonatlaşma donatıya ulaşır; paslanan çelik hacimce genişleyerek betonu çatlatır ve döker, kesit hem donatısını hem kalınlığını kaybeder. Bu nedenle takozların sayısı ve yeri son kontrolün zorunlu maddesidir.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 8 / Ölçüt 8.1
25. Beton dökümü sırasında vibratörün donatıya çarpması ve üst donatıya basılması sonucu ne olur, demircinin bu aşamadaki görevi nedir?
- A) Beton rengi değişir, demirci sahada olmaz
- B) Donatı çapı incelir, döküm sonrası demir eklenir
- C) Bağlar çözülür; demirci sahada düzeltir
- D) Taze beton donatıyı tutar, kusur oluşmaz
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Bağlar çözülür; demirci sahada düzeltir
Beton dökümü, montajı biten donatının en çok bozulduğu aşamadır: vibratör darbesi bağ tellerini çözer, ayak trafiği üst donatıyı ve şapoları çökertir, takozlar kırılır ve filizler eğilir. Bu nedenle demirci döküm boyunca sahada kalır, kayan donatıyı yerine alır ve kopan bağları yeniler.
Dayanak: A2 / Öğrenme Çıktısı 8 / Ölçüt 8.3
İlgili sayfalar
Betonarme Demircisi belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.