Elektrik Tesisatçısı Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (15UY0241-3)
MYK Elektrik Tesisatçısı (15UY0241-3) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve İş Organizasyonu
1. Bir apartman girişindeki dağıtım panosunda ölçüm ve bağlantı işi yapacak tesisatçı, çantasındaki koruyucu donanımlardan hangilerini kullanacağına karar verecektir. Bu kararı verirken esas alması gereken ölçüt nedir?
- A) Panoda ölçüm yapılacağı için yalnızca yalıtkan eldiveni yeterli görmek
- B) Baret ve iş eldiveni kombinasyonunu tüm elektrik işleri için yeterli saymak
- C) Yapılacak işin türüne ve o işin barındırdığı risklere göre donanımı seçmek
- D) Çalışma süresi kısa olduğunda daha hafif ve pratik donanımı tercih etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Yapılacak işin türüne ve o işin barındırdığı risklere göre donanımı seçmek
Kişisel koruyucu donanım, işin kendisine ve o işte ortaya çıkan risklere göre seçilir; panoda enerjili bölüme yakın çalışmada yalıtkan eldiven, göz koruması ve ark riskine uygun giysi ile yalıtkan saplı el aletleri birlikte gündeme gelir. Sahada en sık yapılan hata tek bir donanımı ya da baret ve bez eldiveni her işe yeten bir set gibi görmek, ya da iş kısa sürecek diyerek donanımı hafifletmektir; oysa elektrik kazalarının çoğu birkaç saniyelik temaslarda meydana gelir ve sürenin kısalığı riski küçültmez.
Dayanak: 15UY0241-3/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve İş Organizasyonu birimi (kişisel koruyucu donanım seçimi)
2. Sıva altı kablo çekimi sırasında bir çalışan enerjili uca temas etmiş, kaslarının kasılması nedeniyle iletkeni bırakamamaktadır. Olayı gören ekip arkadaşının ilk yapması gereken nedir?
- A) Devrenin enerjisini kesmek, kesilemezse yalıtkan cisimle ayırmak
- B) Kazazedeyi kollarından tutarak hızla enerjili bölgeden uzağa çekmek
- C) Kazazedeye su dökerek ayıltmaya çalışıp ardından ambulans çağırmak
- D) Panoya koşup tüm sigortaları teker teker deneyerek doğru olanı aramak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Devrenin enerjisini kesmek, kesilemezse yalıtkan cisimle ayırmak
Elektrik kazasında ilk kural kurtarıcının kendini devreye sokmamasıdır: önce kaynağın enerjisi kesilir, kesilemiyorsa kuru tahta veya yalıtkan saplı bir cisimle kazazede iletkenden ayrılır ve ardından tıbbi yardım çağrılır. Çıplak elle çekmek kurtarıcıyı da devrenin parçası yapar, su dökmek iletkenliği artırarak durumu ağırlaştırır; panoda sigortaları tek tek denemek de kritik saniyeleri harcar, çünkü ana kesici tek hamlede tüm hattı devre dışı bırakır.
Dayanak: 15UY0241-3/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve İş Organizasyonu birimi (elektrik kazasında ilk müdahale)
3. Bir dairenin tesisat yenilemesi sonunda sökülmüş kablo parçaları, kırık PVC borular ve kullanılmış floresan lambalar ortaya çıkmıştır. Bu atıklar sahada nasıl yönetilmelidir?
- A) Tüm atıkları tek konteynerde toplayıp inşaat molozuyla birlikte göndermek
- B) Kablo bakırını ayırıp kalan her şeyi evsel çöp konteynerine boşaltmak
- C) Atıkları şantiye çıkışına yığıp inşaat bitiminde topluca yaktırmak
- D) Floresan lambaları ayrı toplayıp geri dönüşüm ve bertaraf akışına vermek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Floresan lambaları ayrı toplayıp geri dönüşüm ve bertaraf akışına vermek
Floresan lambalar içerdikleri kimyasallar nedeniyle tehlikeli atık sınıfındadır; kırılmadan ayrı toplanıp yetkili toplama ve bertaraf akışına verilmeleri, kablo ile PVC parçalarının ise geri dönüşüme ayrılması gerekir. Sahadaki yaygın hata değerli bakırı ayırıp geri kalanını molozla ya da evsel çöple karıştırmaktır; bu, tehlikeli atığı sıradan atık akışına sokar, atıkların yakılması ise zararlı gaz açığa çıkardığı için tesisatçının çevre koruma yükümlülüğüyle bağdaşmaz.
Dayanak: 15UY0241-3/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve İş Organizasyonu birimi (atıkların ayrıştırılması ve bertarafı)
4. Kaba inşaatı süren bir binada elektrik iç tesisatı işine başlanacaktır. Tesisatçının kendi iş programını kurarken esas alması gereken yaklaşım nedir?
- A) Bütün tesisat işlerini inşaat tamamen bitince tek seferde yapmayı planlamak
- B) Boru ve kasa işlerini sıva öncesi aşamaya denk getirecek şekilde planlamak
- C) Malzeme teslim tarihine göre plan yapıp inşaat takvimini sonra uydurmak
- D) Kaba inşaat sürerken tüm armatür ve prizleri de aynı anda monte etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Boru ve kasa işlerini sıva öncesi aşamaya denk getirecek şekilde planlamak
Elektrik tesisatının aşamaları inşaat aşamalarıyla iç içedir: boru, kasa ve buat işleri sıva atılmadan önce bitmek zorundadır, armatür ve priz montajı ise boya ve sıva sonrasına bırakılır. Her şeyi inşaat bitiminde yapmayı planlamak sıva altı güzergâhların kırılarak yeniden açılmasına yol açar; kaba inşaat sürerken armatür takmak ise toz, nem ve darbe riski varken hassas malzemeyi sahaya sokmak anlamına gelir ve hasar ile yenileme maliyeti doğurur.
Dayanak: 15UY0241-3/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve İş Organizasyonu birimi (iş programı ve inşaat aşamalarıyla uyum)
5. Sahaya çıkmadan önce çantasını gözden geçiren tesisatçı, avometrenin problarından birinin yalıtımının uç kısmına yakın bir yerde çatladığını fark etmiştir. Ne yapmalıdır?
- A) Çatlağı bantla sararak ölçümlerde bu probu dikkatli biçimde kullanmak
- B) Sadece düşük gerilimli ölçümlerde kullanmak üzere aleti çantada tutmak
- C) Ölçümleri kontrol kalemiyle yapıp avometreyi yalnızca direnç ölçümüne ayırmak
- D) Probu değiştirip aletin işlevselliğini kontrol ettikten sonra sahaya çıkmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Probu değiştirip aletin işlevselliğini kontrol ettikten sonra sahaya çıkmak
Ölçü aletleri işe başlamadan önce işlevsellik ve güvenlik yönünden kontrol edilir; yalıtımı hasarlı prob, ölçüm anında parmak ile enerjili uç arasındaki güvenli mesafeyi ortadan kaldırdığı için doğrudan çarpılma ve kısa devre kaynağıdır, bu nedenle prob değiştirilip alet doğrulandıktan sonra sahaya çıkılır. Bantla sarmak fabrikasyon yalıtımın delinme dayanımını geri getirmez; sadece düşük gerilimde kullanma yaklaşımı da hatalıdır, çünkü aletin hangi ölçümde kullanılacağı çoğu zaman sahada değişir.
Dayanak: 15UY0241-3/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve İş Organizasyonu birimi (araç, gereç ve ölçü aletlerinin kontrolü)
Elektrik İç Tesisat Uygulaması
6. Bir alışveriş merkezinin müşteri geçişine açık koridorunda, tavandaki aydınlatma tesisatı mesai saatleri içinde yenilenecektir. Çalışma alanı nasıl düzenlenmelidir?
- A) Alanı bariyerleyip ikaz ve yasaklayıcı levhaları görünür yere yerleştirmek
- B) Malzemeleri koridor kenarına dizip geçişi ekip elemanına yönlendirtmek
- C) Merdiveni koridorun ortasına kurarak çalışmayı hızla tamamlamaya odaklanmak
- D) Yalnızca zemine uyarı konisi bırakıp tavan çalışmasını serbestçe sürdürmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Alanı bariyerleyip ikaz ve yasaklayıcı levhaları görünür yere yerleştirmek
Üçüncü kişilerin bulunduğu alanda tesisat çalışması yapılırken alan fiziksel olarak sınırlandırılır, ikaz ve yasaklayıcı levhalar geçiş yönünden görülebilecek yere konur ve malzeme ile ekipman bu sınır içinde tutulur. Bir elemanı yönlendirici olarak dikmek veya yalnızca zemine koni koymak, yukarıdan düşen malzeme ile merdiven devrilmesi risklerini karşılamaz; koridorun ortasına kurulan merdiven ise hem çarpma hem devrilme ihtimalini artırdığı için alan düzenlemesinin amacına aykırıdır.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (çalışma alanının düzenlenmesi ve emniyete alınması)
7. Şantiye panosundan uzun bir mesafe ötedeki çalışma noktasına geçici enerji çekilecek, bu hattan el aletleri ve aydınlatma beslenecektir. Kablo seçiminde belirleyici olan nedir?
- A) Şantiyede hazır bulunan en uzun makara kabloyu doğrudan uzatarak kullanmak
- B) Kablo kesitini yalnızca bağlanacak cihazın etiket akımına göre belirlemek
- C) Çekilecek yükün gücü ile mesafeye bağlı gerilim düşümünü birlikte hesaplamak
- D) İki ince kabloyu paralel bağlayarak gereken kesiti sahada elde etmeye çalışmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Çekilecek yükün gücü ile mesafeye bağlı gerilim düşümünü birlikte hesaplamak
Şantiye beslemesinde kablo kesiti hem taşınacak akıma hem de mesafeye bağlıdır; uzun hatta kesit yeterli seçilmezse gerilim düşümü büyür, aletler zorlanır ve kablo ısınır, bu nedenle güç ile mesafe birlikte değerlendirilir. Yalnızca cihazın etiket akımına bakmak mesafe etkisini gözden kaçıran en yaygın hatadır; sahada iki ince kabloyu paralel bağlamak ise yük paylaşımı garanti edilemediği ve bağlantı noktaları çoğaldığı için güvenli bir çözüm sayılmaz.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (geçici şantiye beslemesi ve kablo seçimi)
8. Bir dairede işe başlamadan önce pano üzerindeki şalter indirilerek enerji kesilmiştir. Tesisatçının hatta elle temas etmeden önce yapması gereken nedir?
- A) Şalterin indirilmiş konumda olduğunu gözle görmeyi yeterli kanıt saymak
- B) Çalışılacak noktada kontrol kalemi ya da avometre ile gerilimsizliği ölçmek
- C) Aynı dairedeki aydınlatma armatürlerinin sönmüş olmasını yeterli kanıt saymak
- D) Şalterin üzerine uyarı etiketi asıp ölçümü iş bitiminde yapmayı planlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Çalışılacak noktada kontrol kalemi ya da avometre ile gerilimsizliği ölçmek
Enerjinin kesildiği, kesme işleminin yapıldığı yerde değil çalışılacak noktada ölçüm aletiyle doğrulanır; kontrol kalemi veya avometre ile gerilimsizlik teyit edilmeden hiçbir iletkene temas edilmez. Şalterin konumuna ya da lambaların sönmesine bakmak sık görülen bir yanılgıdır, çünkü daire birden fazla hattan beslenebilir, pano etiketlemesi hatalı olabilir veya farklı bir devreden gelen besleme aynı buatta bulunabilir; uyarı etiketi asmak ise ölçümün yerini tutmaz, onu tamamlar.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (enerjinin kesilmesi ve gerilimsizliğin doğrulanması)
9. Yeni bir binanın temel betonu henüz dökülmemiştir ve topraklama tesisi kurulacaktır. Bu aşamada yapılması gereken işlem hangisidir?
- A) Temelde işlem yapmayıp topraklamayı bina bittikten sonra dışarıdan çözmek
- B) Temel demirlerine bir kablo bağlayıp ucunu betonun dışında serbest bırakmak
- C) Topraklamayı pano montajı aşamasına bırakıp temelde hiçbir işlem yapmamak
- D) Çelik şeridi temel betonu içine, mevzuattaki ölçülere göre yerleştirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Çelik şeridi temel betonu içine, mevzuattaki ölçülere göre yerleştirmek
Temel topraklaması, betona gömülen çelik şeridin yer ve zemin özelliklerine göre mevzuatta tanımlanan ölçülerde yerleştirilmesiyle kurulur ve bu iş yalnızca beton dökülmeden önce yapılabilir; kaçırıldığında geri dönüşü kırım gerektirir. Temel demirine kablo bağlayıp ucunu serbest bırakmak bağlantı noktasını korozyona ve mekanik hasara açık bırakır; işi pano aşamasına ertelemek ise binanın en etkili topraklama elemanını baştan devre dışı bırakmak anlamına gelir.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (temel topraklaması)
10. Bir banyoda su borusu, kalorifer borusu ve küvet gövdesi gibi iletken metal bölümler bulunmaktadır. Bu metal bölümlerle ilgili doğru uygulama hangisidir?
- A) Metal bölümleri potansiyel dengeleme barasına iletkenle bağlamak
- B) Metal bölümleri nötr hattına bağlayarak toprak yolu oluşturmak
- C) Yalnızca prizlerin toprak ucunu bağlayıp boruları bağlantısız bırakmak
- D) Metal boruları plastik kelepçelerle yalıtarak sorunu mekanik olarak çözmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Metal bölümleri potansiyel dengeleme barasına iletkenle bağlamak
Islak hacimlerdeki iletken metal bölümler potansiyel dengeleme barasına bağlanır; böylece bir kaçak durumunda bu bölümler ile tesisatın toprak sistemi arasında insan üzerinden akım geçirecek gerilim farkı oluşmaz. Metal bölümleri nötr hattına bağlamak sahada karşılaşılan tehlikeli bir hatadır, çünkü nötr kopması veya yük dengesizliği hâlinde borular gerilim altında kalır; boruları yalıtmak da tesisatın başka bir noktasından gelebilecek kaçağa karşı koruma sağlamaz.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (potansiyel dengeleme)
11. Bir konut projesinde salonun iki ayrı kapı noktasından aynı avizenin yakılıp söndürülebileceği gösterilmiştir. Tesisatçı bu isteği nasıl karşılamalıdır?
- A) Her iki noktaya adi anahtar takıp ikisini de aynı faz ucundan beslemek
- B) Bir noktaya anahtar, diğer noktaya priz koyup armatürü prizden beslemeyi seçmek
- C) İki noktaya vaviyen anahtar takıp aralarına bağlantı iletkenlerini çekmek
- D) İki noktaya komütatör anahtar takarak armatürü nötr hattından kesmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) İki noktaya vaviyen anahtar takıp aralarına bağlantı iletkenlerini çekmek
Aynı armatürün iki ayrı noktadan kumanda edilmesi vaviyen anahtar çiftiyle sağlanır; iki anahtar arasına bağlantı iletkenleri çekilir ve faz, anahtarlar üzerinden armatüre yönlendirilir. İki adi anahtarı aynı fazdan beslemek kumanda mantığını bozar ve devrenin tek noktadan kilitlenmesine yol açar; komütatör anahtar ise bir noktadan iki ayrı grubu kumanda etmek için kullanılır, ayrıca armatürü nötr üzerinden kesmek armatürü faz altında bıraktığı için bakımda çarpılma riski doğurur.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (aydınlatma kumanda devreleri)
12. Bir mutfakta çalışan cihazların bağlı olduğu priz hattında kablonun ısındığı, kesitin ise hattaki toplam yüke göre küçük kaldığı belirlenmiştir. Doğru çözüm nedir?
- A) Sigortayı daha yüksek akım değerine yükselterek sigorta atmalarını ortadan kaldırmak
- B) Hattın kesitini yüke uygun değere çıkarıp koruma cihazını buna göre seçmek
- C) Aynı hatta ikinci bir priz ekleyip yükü iki priz arasında paylaştırmak
- D) Kablonun ısınan bölümünü kanal içine alarak ısının dağılmasını sağlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Hattın kesitini yüke uygun değere çıkarıp koruma cihazını buna göre seçmek
İletken kesiti taşıyacağı akıma göre seçilir ve koruma cihazı kabloyu koruyacak biçimde bu kesite uyarlanır; yük kesitin taşıyabileceğini aşıyorsa çözüm kesiti büyütmek ve korumayı yeniden belirlemektir. Sahadaki en tehlikeli müdahale sigortayı bir üst değere yükseltmektir, çünkü bu, kabloyu koruyan eşiği kaldırarak ısınmayı yangına dönüştürür; aynı hatta priz eklemek toplam akımı değiştirmez, kabloyu kanala almak ise ısı atımını kolaylaştırmaz, aksine zorlaştırır.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (iletken kesiti ve koruma cihazı seçimi)
13. Bir hatta çekilecek kablo sayısı ve kesiti projeye göre artmıştır. Tesisatçı sıva altı boru seçimini nasıl yapmalıdır?
- A) Kablo sayısı ve kesitine uygun çapta boru seçip çekim payı bırakmak
- B) Mevcut boruyu kullanıp kabloları kılavuzla zorlayarak içeriden geçirmek
- C) Kabloları iki ince boruya bölüp her ikisini de tam kapasite doldurmak
- D) Boru çapını sabit tutup kablo yalıtımını inceltilmiş tipten seçmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kablo sayısı ve kesitine uygun çapta boru seçip çekim payı bırakmak
Boru çapı, içinden geçecek kabloların kesit ve sayısına göre seçilir ve içeride çekim payı bırakılır; bu pay hem çekim sırasında yalıtımın sıyrılmasını önler hem de ısınan kabloların birbirini fazladan ısıtmasını sınırlar. Dolu boruya kabloyu kılavuzla zorlayarak sokmak yalıtımı zedeleyip zamanla kaçağa yol açar; boruları tam kapasite doldurmak aynı sorunu ikiye katlar, ince yalıtımlı kablo seçmek ise koruma seviyesini düşürerek riski büyütür.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (boru ve kablo taşıma sistemi seçimi)
14. Sıva öncesi duvara açılan yuvalara anahtar ve priz kasaları yerleştirilmektedir. Kasa montajında dikkat edilmesi gereken temel husus nedir?
- A) Kasayı yuvaya iterek sabitleyip sıva sırasında hizasını ustaya bırakmak
- B) Kasayı yuvanın dibine gömüp sıva üstünde derin bir boşluk oluşturmak
- C) Kasaları proje ölçüsü yerine mobilya yerleşimine göre serbestçe kaydırmak
- D) Kasa ağzını sıva bitmiş yüzeyle aynı düzlemde ve terazisinde tutmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Kasa ağzını sıva bitmiş yüzeyle aynı düzlemde ve terazisinde tutmak
Kasa, sıva tamamlandığında ağzı bitmiş yüzeyle aynı düzlemde kalacak derinlikte ve terazisinde sabitlenir; aksi hâlde anahtar ve priz kapağı duvara tam oturmaz, çerçeve boşluk yapar ve mekanizma zorlanır. Hizayı sıva ustasına bırakmak kasanın kaymasına yol açar, dibe gömmek mekanizmanın geri çekilerek montaj vidalarının tutmamasına neden olur; proje ölçüsünü dikkate almadan kasa kaydırmak ise sonradan priz konumlarının işlevsiz kalmasıyla sonuçlanır.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (kasa ve buat montajı)
15. Sıva üstü kablo kanalı çekilen bir atölyede kanalın uzun bir bölümünün sarktığı, kapaklarının ise zamanla kendiliğinden açıldığı görülmüştür. Bunun en olası nedeni nedir?
- A) Kanal içine çekilen kabloların renk kodlamasına uyulmamış olması
- B) Kanal güzergâhının projedeki priz ve anahtar sembolleriyle örtüşmemiş olması
- C) Kanalın uygun aralıklarla sabitlenmemesi ve montajın gevşek yapılması
- D) Kanal içindeki kablo doluluk oranının gereğinden düşük kalması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kanalın uygun aralıklarla sabitlenmemesi ve montajın gevşek yapılması
Kablo kanalı, güzergâh boyunca uygun aralıklarla ve uygun aksesuarla sabitlenmezse kablo ağırlığı altında sarkar; sarkma kapak kilit dişlerini zorlayarak kapakların açılmasına yol açar. Renk kodlaması ve proje sembollerine uyum tesisatın doğruluğu bakımından gereklidir ama mekanik sarkmanın nedeni değildir; kanalın az dolu olması ise taşınan ağırlığı azaltacağı için sarkmayı açıklayamaz. Kanalın taşıma davranışını belirleyen şey sabitleme aralığı ile montaj sıkılığıdır.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (sıva üstü kablo kanalı montajı)
16. Bir tesisatta buat açıldığında koruma iletkeninin açık mavi, nötr iletkeninin ise yeşil-sarı renkli kabloyla çekilmiş olduğu görülmüştür. Doğru değerlendirme nedir?
- A) Koruma iletkeni yeşil-sarı, nötr açık mavi olacak biçimde düzeltilir
- B) Yeşil-sarı iletkeni faz olarak kullanıp nötr çekimini olduğu gibi bırakmak
- C) Uçlara renk bandı sarıp buat kapağının içine açıklama notu bırakmak
- D) Buat içinde uçları değiştirip pano tarafındaki bağlantıyı aynı bırakmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Koruma iletkeni yeşil-sarı, nötr açık mavi olacak biçimde düzeltilir
İç tesiste renk kodlaması bağlayıcıdır: koruma iletkeni yeşil-sarı, nötr ve orta iletken açık mavi, faz iletkenleri ise birbirinden ayrılacak farklı renklerle çekilir; bu kodlama tesisata sonradan müdahale edecek kişinin can güvenliğinin tek görsel güvencesidir. Yeşil-sarıyı faz olarak kullanmak sahada karşılaşılan en tehlikeli hatadır, çünkü sonraki tesisatçı koruma iletkeni sandığı kabloyu kesip işleyebilir; renk bandı ile not kalıcı olmadığı için kodlamanın yerini tutmaz, düzeltmenin yalnızca buat içinde yapılıp pano ucunun aynı bırakılması ise uyumsuzluğu sürdürür.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (iletken renk kodlaması)
17. Bir buatta farklı kesitlerdeki dört iletken birleştirilerek devreye alınacaktır. Bu birleştirme nasıl yapılmalıdır?
- A) İletkenleri burarak birbirine sarıp üzerini yalıtım bandıyla kapatmak
- B) Kesit ve sayıya uygun klemens seçip iletkenleri klemens üzerinden bağlamak
- C) İnce iletkenleri kalın olana lehimleyip buat içine sıkıştırarak yerleştirmek
- D) Her iletkeni ayrı ayrı buat gövdesindeki delikten geçirip serbest bırakmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kesit ve sayıya uygun klemens seçip iletkenleri klemens üzerinden bağlamak
Buat içindeki birleştirmeler, iletkenlerin kesitine ve sayısına uygun klemens seçilerek yapılır; klemens hem sabit bir temas basıncı sağlar hem de bağlantıyı yalıtım içinde tutarak zamanla gevşemeyi ve kıvılcımı önler. Burup bantlamak sahada en sık görülen kestirmedir ve bant zamanla gevşeyip temas direncini artırdığı için ısınma ve yangın kaynağıdır; lehimli birleşim mekanik zorlanmada kırılgan davranır, serbest bırakılan uçlar ise buat içinde temas ederek kısa devreye yol açar.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (buat içi bağlantı ve klemens kullanımı)
18. Bir dairenin ölçüm ve dağıtım panosu monte edilecektir. Montaj sırasında aşağıdaki uygulamalardan hangisi doğrudur?
- A) Panoyu kablo boyu yetsin diye kapı arkasındaki uygun boşluğa almak
- B) Kesicileri panoya taktıktan sonra etiketlemeyi devreye alma sonrasına bırakmak
- C) Panoyu duvara dayayıp kablo bağlantılarından sonra sabitlemeyi tamamlamak
- D) Panoyu projedeki yerine terazisinde sabitleyip kesicileri yerine takmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Panoyu projedeki yerine terazisinde sabitleyip kesicileri yerine takmak
Pano, projede tanımlanan yerine erişilebilir ve terazisinde olacak biçimde sabitlendikten sonra ölçüm malzemeleri ile koruma ve kesici elemanları takılır; sabit bir gövde üzerinde yapılan bağlantılar zorlanmadan oturur. Kablo boyu yetmediği için panoyu proje dışı bir yere almak erişimi ve müdahale güvenliğini bozar; panoyu bağlantılardan sonra sabitlemek kablo uçlarına çekme kuvveti bindirir, etiketlemeyi ertelemek ise devreye almada yanlış kesicinin indirilmesine yol açar.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (pano montajı ve koruma elemanlarının yerleştirilmesi)
19. Bir binanın ana kolon hattının bağlantı noktasında ısınma ve iletken üzerinde renk değişimi tespit edilmiştir. En olası neden ve bu durumun yarattığı risk nedir?
- A) Nötr iletkeninin ana kolonda faz iletkeninden ince seçilmiş olması
- B) Ana kolon hattının kablo kanalı yerine boru içinden çekilmiş olmasının etkisi
- C) Gevşek bağlantının temas direncini artırması ve yangın riski oluşturması
- D) Sayaç ile pano arasındaki mesafenin gereğinden kısa tutulmuş olması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Gevşek bağlantının temas direncini artırması ve yangın riski oluşturması
Gevşek bir bağlantı temas yüzeyini küçültüp direnci büyütür; artan direnç akım altında ısı üretir, ısınan bağlantı oksitlenerek direncini daha da artırır ve süreç kendini besleyerek yanma noktasına ulaşır, bu nedenle bağlantı noktasındaki renk değişimi acil müdahale işaretidir. Kesit ve güzergâh seçimleri de tesisatın davranışını etkiler, ancak yalnızca bağlantı noktasında yerel ısınma ve renk değişimi biçiminde ortaya çıkan bu tipik belirti kesit hatasından değil sıkma yetersizliğinden kaynaklanır.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (ana kolon hattı bağlantıları)
20. Bir binanın çatısına paratoner tesis edilecektir. Sistemin yıldırım akımını güvenli biçimde boşaltabilmesi için asıl belirleyici olan nedir?
- A) İniş iletkeni ile topraklama tesisinin kesintisiz biçimde bağlanması
- B) Yakalama ucunun binanın en yüksek noktasına yerleştirilmiş olması
- C) Yakalama ucunun korozyona karşı tümüyle boyanarak kaplanmış olması
- D) İniş iletkeninin bina içinden en kısa yoldan geçirilerek aşağı indirilmesi
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) İniş iletkeni ile topraklama tesisinin kesintisiz biçimde bağlanması
Paratoner bir bütün olarak çalışır: yakalama ucunda oluşan akımın iniş iletkeni üzerinden kesintisiz biçimde topraklama tesisine ulaşması gerekir ve zincirin herhangi bir halkasındaki kopukluk sistemi işlevsiz bırakır. Yakalama ucunu yüksek bir noktaya koymak gerekli olmakla birlikte tek başına yetmez; ucun boyanarak kaplanması akımın giriş yüzeyindeki iletkenliği bozar, iniş iletkenini bina içinden geçirmek ise akımın yapı içindeki metal aksama atlamasına yol açabileceği için tercih edilen bir güzergâh değildir.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (yıldırımdan korunma tesisatı)
21. Bir atölyede üç fazlı bir motorun tesisat bağlantısı yapılacaktır. Tesisatçının bağlantıyı yaparken izlemesi gereken doğru yol nedir?
- A) Klemens kutusundaki köprüleri fabrika çıkışında bırakarak uçları bağlamak
- B) Motorun etiket ve teknik talimatına göre bağlantı tipini seçerek bağlamak
- C) Yıldız veya üçgen seçimini motor gücüne bakarak sahada tahminle belirlemek
- D) Motoru koruma iletkeni bağlanmadan devreye alıp dönüş yönünü önce sınamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Motorun etiket ve teknik talimatına göre bağlantı tipini seçerek bağlamak
Üç fazlı motorun sargı bağlantı tipi, etiketinde ve teknik talimatında belirtilen besleme gerilimine göre seçilir ve klemens köprüleri buna göre düzenlenir; koruma iletkeni ise devreye almadan önce bağlanır. Köprüleri fabrika çıkışında olduğu gibi bırakmak yanlış bağlantı tipiyle çalıştırmaya ve sargı yanmasına yol açar; seçimi tahminle yapmak aynı riski taşır, koruma iletkeni bağlanmadan yapılan deneme çalıştırmasında ise gövdeye kaçak olması hâlinde motor gövdesi gerilim altında kalır.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (elektrik motoru bağlantısı)
22. Kurulumu tamamlanan bir dairenin tesisatına ilk kez enerji verilecektir. Enerji verme işlemi nasıl yürütülmelidir?
- A) Ana şalteri kapatıp tüm kesicileri aynı anda devreye alarak süreci kısaltmak
- B) Enerjiyi vermeden önce tüm armatürleri takıp priz kapaklarını kapatmak
- C) Kaçak akım rölesini devre dışı bırakıp enerjiyi kesintisiz biçimde vermek
- D) Kesicileri kademeli olarak devreye alıp her adımda hattı kontrol etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Kesicileri kademeli olarak devreye alıp her adımda hattı kontrol etmek
İlk enerjilendirme kademeli yapılır: önce ana kesici, ardından devreler sırayla devreye alınır ve her adımda hattın davranışı gözlenir; böylece bir hattaki kaçak veya kısa devre, hangi devreden geldiği anlaşılacak şekilde sınırlanır. Tüm kesicileri aynı anda kapatmak arızanın kaynağını gizler; kaçak akım rölesini devre dışı bırakmak ise sahada atmasın diye başvurulan en tehlikeli kestirmedir, çünkü ilk enerjilendirmede kaçağı yakalayacak koruma odur.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (tesisatın devreye alınması)
23. Tesisatı tamamlanan bir konutta topraklama tesisinin uygunluğu kontrol edilecektir. Tesisatçının izlemesi gereken doğru yaklaşım nedir?
- A) Görünen bağlantıları gözle kontrol edip uygun ekipmanla ölçüm yapmak
- B) Prizin toprak ucuna kontrol kalemi tutup ışık yanmamasını yeterli saymak
- C) Topraklama kablosunun rengine bakarak bağlantının uygunluğuna karar vermek
- D) Bir avometreyle faz-nötr gerilimini ölçüp değeri topraklama ölçüsü saymak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Görünen bağlantıları gözle kontrol edip uygun ekipmanla ölçüm yapmak
Topraklamanın kontrolü iki aşamalıdır: görünen bağlantı noktaları elle ve gözle sağlamlık yönünden denetlenir, ardından topraklamanın gerçekten iş görüp görmediği uygun ölçme ekipmanıyla yapılan ölçme ve denemelerle belirlenir. Kontrol kaleminin yanmaması topraklamanın sağlamlığını göstermez, çünkü kalem yalnızca gerilim varlığına tepki verir; kablo rengine bakmak bağlantının fiilen yapıldığını kanıtlamaz, faz-nötr gerilimi ölçmek ise topraklama hakkında hiçbir bilgi vermez.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (topraklamanın kontrolü ve ölçümü)
24. Bir işyerinde aydınlatma hattında ara ara sönmeler yaşandığı, sorunun belirli bir saate bağlı olmadığı bildirilmiştir. Tesisatçı arızayı nasıl tespit etmelidir?
- A) Armatürleri tek tek değiştirerek sönmenin durup durmadığını izlemek
- B) Sigortayı bir üst değerle değiştirip hattın kararlı çalışmasını beklemek
- C) Hattı yüklü ve yüksüz durumda ölçüp bağlantı noktalarını kontrol etmek
- D) Anahtarı yenisiyle değiştirip sorunun tekrarını birkaç gün gözlemlemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Hattı yüklü ve yüksüz durumda ölçüp bağlantı noktalarını kontrol etmek
Kesintili arızalar çoğunlukla gevşek veya oksitlenmiş bir bağlantıdan kaynaklanır ve bu kusurlar yalnızca akım geçerken kendini gösterir; bu nedenle hat hem yüksüz hem yüklü durumda ölçülür, buat ve klemens noktaları tek tek denetlenir. Armatür veya anahtar değiştirerek ilerlemek deneme yanılmadır ve arıza bağlantıdaysa sorun kısa süre sonra geri döner; sigortayı bir üst değere çıkarmak ise arızayı gizlemekle kalmaz, kabloyu koruyan eşiği kaldırdığı için tehlikeyi büyütür.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (arıza tespiti)
25. Kullanımdan kaldırılacak bir tesisatın tanımlanan kapsamda sökümüne başlanacaktır. İşlemler hangi sıra ve biçimde yürütülmelidir?
- A) Kolay erişilen armatürleri söküp enerjiyi pano tarafında sonra kesmek
- B) Enerjiyi kesip doğruladıktan sonra sökülen açık uçların yalıtımını yapmak
- C) Kabloları uçlarından keserek çıkarıp yalıtım işlemini toplama aşamasına bırakmak
- D) Sökümü tamamlayıp malzemeyi tasnif etmeden karışık biçimde depolamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Enerjiyi kesip doğruladıktan sonra sökülen açık uçların yalıtımını yapmak
Sökümde ilk adım ilgili devrenin enerjisinin prosedüre uygun biçimde kesilmesi ve gerilimsizliğin doğrulanmasıdır; bağlantılardan ayrılan her açık uç, tesisatın başka bir yerinden enerji gelme ihtimaline karşı hemen yalıtılır. Enerjiyi sonraya bırakıp armatür sökmek doğrudan çarpılma riski yaratır; yalıtımı toplama aşamasına ertelemek açık uçları savunmasız bırakır, sökülen malzemeyi tasnif ve markalama yapmadan depolamak ise yeniden kullanım ile atık ayrımını olanaksız kılar.
Dayanak: 15UY0241-3/A2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması birimi (tesisat sökümü ve malzeme tasnifi)
İlgili sayfalar
Elektrik Tesisatçısı belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.