Hidrolik-Pnömatikçi Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (12UY0080-4)
MYK Hidrolik-Pnömatikçi (12UY0080-4) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
A1 - İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma, Kalite ve İş Organizasyonu
1. Hidrolik güç ünitesinin yanında yüksek basınç hortumu rakordan ayrılıp yağ fışkırıyor; o an kimse yaralanmıyor. Operatörün doğru davranışı hangisidir?
- A) Olayı ramak kala olarak bildirir, alanı emniyete alıp nedenini araştırır
- B) Hortumu aynı tip yedekle değiştirip durumu vardiya sonunda sözlü anlatır
- C) Dökülen yağı temizler ve üretim aksamasın diye işe kaldığı yerden devam eder
- D) Yaralanma olmadığından kayıt yerine hortum ömrünü not olarak yazmakla yetinir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Olayı ramak kala olarak bildirir, alanı emniyete alıp nedenini araştırır
Yaralanma ile sonuçlanmayan ama sonuçlanabilecek olaylar ramak kala olarak bildirilir; çünkü bildirim, aynı arızanın bir sonraki sefer yaralanmaya dönüşmesini önleyecek kök neden analizini başlatır. Hortumu sessizce değiştirip yalnızca sözlü bilgi vermek en sık yapılan hatadır: kayıt olmadığı için basınç darbesi, yanlış rakor sıkma veya hatalı hortum seçimi gibi asıl neden hiç incelenmez ve olay tekrarlar.
Dayanak: 12UY0080-4/A1 — Bilgi ifadesi: 'Ramak kala olaylarla karşılaştığında alması gereken önlemleri açıklar'
2. Basınç altındaki bir hidrolik hatta ince bir sızıntı arayan teknisyenin uygulaması hangisi olmalıdır?
- A) Kaçağı elle tarayarak yağın parmakta ıslaklık yaptığı noktayı belirler
- B) Sistemi basınçsızlaştırır, zorunlu kontrolü karton ve gözlükle yapar
- C) Basınç altındayken bez ile silip sızıntının tekrar çıktığı yeri işaretler
- D) Kaçağı daha net görebilmek için hat basıncını bir kademe yükseltir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Sistemi basınçsızlaştırır, zorunlu kontrolü karton ve gözlükle yapar
Yüksek basınçlı ince bir yağ jeti gözle görülmeyecek kadar küçük olabilir ve deriyi delerek dokuya yağ enjekte edebilir; bu nedenle kontrol önce basınç boşaltılarak yapılır, zorunlu hallerde el yerine karton/mukavva parçası ve göz koruması kullanılır. Elle veya bezle tarama sahada çok yaygındır ve enjeksiyon yaralanmasının başlıca sebebidir; basıncı yükselterek kaçağı büyütmek ise riski doğrudan artırır.
Dayanak: 12UY0080-4/A1 — Bilgi ifadesi: 'Yapılan işe uygun kişisel koruyucu donanımları açıklar'
3. Sıcak yüzeye püsküren hidrolik yağ nedeniyle atölyede yangın çıkıyor ve acil durum alarmı devreye giriyor. Çalışanın ilk yapması gereken nedir?
- A) Acil durdurmaya basar ve kaçış yolundan toplanma alanına gider
- B) Yanan yağı su hortumuyla soğutarak alevi kendi başına söndürmeye çalışır
- C) Pompa çalışır durumdayken yangın tüpüyle tek başına müdahaleyi sürdürür
- D) Amirinden telefonla talimat gelene kadar makinesinin başında beklemeyi sürdürür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Acil durdurmaya basar ve kaçış yolundan toplanma alanına gider
Yangında öncelik enerjinin kesilmesi ve tahliyedir: acil durdurma ile pompa ve basınç kaynağı devre dışı bırakılır, önceden belirlenmiş kaçış yolu kullanılarak toplanma alanına gidilir. Yanan yağa su tutmak yağı sıçratıp yangını yaydığı için tipik ve tehlikeli bir hatadır; pompa çalışırken tek başına müdahale ise yangın basınçlı yağla sürekli beslendiği için sonuçsuz kalır ve çalışanı kaçış yolundan uzaklaştırır.
Dayanak: 12UY0080-4/A1 — Bilgi ifadeleri: 'Çalışma ortamında acil durumlarla karşılaştığında ne yapması gerektiğini açıklar', 'Acil durumlarda kaçış prosedürlerini açıklar'
4. Hidrolik yağ değişimi sonrası ortaya çıkan kullanılmış yağ ve yağ emdirilmiş temizlik bezleri için doğru uygulama hangisidir?
- A) Yağı bidona alıp yağlı bezleri genel çöp konteynerine atarak ayırır
- B) Yağı yağ ayırıcılı zemin kanalına boşaltır, bezleri kurumaya bırakır
- C) Yağı etiketli sızdırmaz kapta, bezi tehlikeli atık kabında toplar
- D) Yağı hurda metal kutusuna döküp bezleri temizlikte yeniden kullanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Yağı etiketli sızdırmaz kapta, bezi tehlikeli atık kabında toplar
Atık madeni yağ da yağ emdirilmiş bez de tehlikeli atık olarak yönetilir; ikisi de ayrı, etiketli ve sızdırmaz kaplarda toplanıp lisanslı toplama sistemine verilir. Yağı bidona alıp bezi normal çöpe atmak sahada en sık yapılan ayrıştırma hatasıdır, çünkü emici malzeme içindeki yağ da aynı kirletici yükü taşır; zemin kanalına boşaltmak ise ayırıcı bulunsa bile atığın su hattına karışma riskini doğurur.
Dayanak: 12UY0080-4/A1 — Bilgi ifadesi: 'Tehlikeli ve zararlı atıkları ve diğer malzemelerin ayrıştırılma yöntemlerini açıklar'
5. Planlı bakımda arızalanan bir yön valfinin yerine, aynı bağlantı ölçüsüne sahip farklı bir muadil takılması gerekiyor. Doğru iş akışı hangisidir?
- A) Muadil valfi takar ve aynı ölçüde olduğunu vardiya defterine yazar
- B) Değişikliği yetkiliye onaylatıp bakım kaydına işleyerek uygular
- C) Bağlantı ölçüsü uyduğu için takar, sorun çıkarsa eskisine geri döner
- D) Valfi takar, üretim aksamasın diye bildirimi sonraki bakıma bırakır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Değişikliği yetkiliye onaylatıp bakım kaydına işleyerek uygular
Sistem üzerinde eleman değişikliği yapmak teknik bir değişikliktir; uygulamadan önce yetkiliden onay alınması ve bakım kaydına işlenmesi gerekir, çünkü muadil valfin anma debisi, kaçak sınıfı veya merkez konumu farklıysa devrenin davranışı değişir. 'Bağlantı ölçüsü tuttu, takalım' yaklaşımı sahada en sık görülen hatadır ve arıza sonradan çıktığında kayıt olmadığı için nedeni bulunamaz.
Dayanak: 12UY0080-4/A1 — Bilgi ifadesi: 'Çalışma alanında yapılması gereken onay işlemlerini (kayıt tutma, bilgilendirme, onay alma ve benzeri) açıklar'
6. Bir hidrolik hattın basıncını ölçmek üzere manometre bağlanacaktır. Ölçüm öncesi yapılacak ön kontrolde asıl aranan nedir?
- A) İbresi sıfırı gösteriyorsa manometre ölçüme hazır kabul edilebilir
- B) Ölçüm aralığı ne kadar büyük seçilirse okuma o kadar güvenli olur
- C) Aynı hatta ikinci bir manometre bağlanarak okumanın teyidi alınır
- D) Skalası sistem basıncına uygun ve kalibrasyonu geçerli olmalıdır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Skalası sistem basıncına uygun ve kalibrasyonu geçerli olmalıdır
Ön kontrolde manometrenin ölçüm aralığının sistem çalışma basıncına uygunluğu ve kalibrasyon geçerliliği aranır; ölçüm skalanın orta bölgesine denk geldiğinde okuma en güvenilir olur. İbrenin sıfırda durmasına bakmak yalnızca kabaca bir işarettir, kalibrasyon sapmasını göstermez; çok geniş skalalı bir manometre seçmek ise okuma hassasiyetini düşürdüğü için yanlış karara yol açar, ikinci manometre bağlamak da sapmayı ortadan kaldırmaz.
Dayanak: 12UY0080-4/A1 — Bilgi ifadesi: 'İşle ilgili kullanılan ekipman ve donanımların ön kontrol işlemlerini açıklar'
B1 - Hidrolik Sistemlerin Kurulum, Bakım ve Onarımı
7. Bir hidrolik preste silindirin ilerleme hızı yetersiz bulunmuştur. Yükün kalkmasında sorun yoktur, yalnızca hareket yavaştır. Doğru müdahale nedir?
- A) Emniyet valfinin ayar basıncı yükseltilerek piston hızlandırılır
- B) Sisteme daha yüksek viskoziteli yağ konularak akış güçlendirilir
- C) Silindire giden debi artırılarak piston hızı yükseltilir
- D) Kısma valfi kapatılarak basınç birikmesi ve hız artışı sağlanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Silindire giden debi artırılarak piston hızı yükseltilir
Hidrolikte silindir hızını belirleyen büyüklük debidir; basınç ise yalnızca yükün yenilebilmesini sağlar. Yük zaten kalkabildiğine göre basınç yeterlidir, bu yüzden emniyet valfi ayarını yükseltmek hızı değiştirmez, sadece elemanları gereksiz zorlar; kısma valfini kapatmak da geçen debiyi azalttığı için hızı daha da düşürür, daha viskoz yağ ise akış direncini artırıp durumu kötüleştirir.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadesi: 'Hidrolik sistemlerin temel çalışma prensiplerini açıklar'
8. Mevcut hat basıncı değiştirilemeyen bir tezgahta, silindirin itme kuvvetinin artırılması isteniyor. Uygun çözüm hangisidir?
- A) Piston etkin alanı daha büyük olan bir silindir seçilir
- B) Aynı silindirin daha uzun stroklu bir modeli tercih edilir
- C) Daha yüksek debili bir pompa takılarak kuvvet artırılır
- D) İnce çaplı hortum kullanılarak hat basıncı yükseltilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Piston etkin alanı daha büyük olan bir silindir seçilir
Silindirin ürettiği kuvvet, akışkan basıncı ile pistonun etkin alanının çarpımına bağlıdır; basınç sabitken kuvveti artırmanın yolu çapı, yani etkin alanı büyütmektir. Debiyi artırmak yalnızca hızı yükseltir, strok boyu ise hareket mesafesini belirler; ince hortumla basınç yükseltilebileceği düşüncesi ise yanlıştır, dar kesit sadece akış kaybı, basınç düşümü ve ısınma yaratır.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadeleri: 'Hidrolik sistemlerin temel çalışma prensiplerini açıklar', 'Hidrolik sistem elemanlarının teknik özelliklerini açıklar'
9. Hidrolik devre şemasında bir valf sembolü yan yana üç kare ile çizilmiş ve sembole dört hat bağlanmıştır. Bu sembolün doğru okunuşu nedir?
- A) Valf üç yollu ve dört konumlu bir yön kumanda elemanıdır
- B) Valf dört yollu ve üç konumlu bir yön kontrol valfidir
- C) Valf dört bobinli ve üç kademeli olarak kumanda edilir
- D) Valf üç kademeli çalışan bir basınç sınırlama valfidir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Valf dört yollu ve üç konumlu bir yön kontrol valfidir
Standart sembol gösteriminde valf sembolündeki kare sayısı konum (pozisyon) sayısını, sembole bağlanan hat sayısı ise yol sayısını verir; üç kare ve dört hat, dört yollu üç konumlu bir yön valfi demektir. Kare sayısını yol sayısı sanmak şema okumada en sık yapılan karışıklıktır ve devrede yanlış eleman siparişine, montajda uyumsuz bağlantıya yol açar.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadeleri: 'Hidrolik devre elemanlarının uluslararası standartlara göre sembolik ve teknik gösterimini açıklar', 'Hidrolik devre şeması elemanlarını açıklar'
10. Bir tezgahta kuvvet yetersiz görüldüğü için teknisyen basınç sınırlama (emniyet) valfini sonuna kadar sıkmayı düşünmektedir. Doğru yaklaşım nedir?
- A) Valf sonuna kadar sıkılarak pompanın tam kapasitesi kullanılır
- B) Kuvvet yetersizse ayar kademeli olarak üst sınırın üzerine çıkarılır
- C) Valf yayı daha sert bir yayla değiştirilerek kuvvet sorunu giderilir
- D) Ayar, sistemin izin verilen en yüksek basıncını aşmamalıdır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Ayar, sistemin izin verilen en yüksek basıncını aşmamalıdır
Basınç sınırlama valfi sistemi aşırı basınca karşı koruyan güvenlik elemanıdır; ayar değeri devredeki en zayıf elemanın izin verilen basıncına göre belirlenir ve bu sınırın üzerine çıkarılmaz. Valfi sonuna kadar sıkmak ya da yayını sertleştirmek sahada sık görülen ve hortum patlaması, keçe fırlaması gibi ağır sonuçlar doğuran bir müdahaledir; ayrıca kuvvet sorununun asıl nedeni çoğu zaman iç kaçak veya yanlış silindir seçimidir.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadeleri: 'Hidrolik sistemde basınç ve hız ayarlama yöntemlerini açıklar', 'Hidrolik devre elemanlarının kullanım alanlarını açıklar'
11. Yangın riskinin yüksek olduğu bir bölümde mineral yağ yerine yanmaz hidrolik akışkana geçilecektir. Geçiş öncesi yapılması gereken asıl kontrol nedir?
- A) Akışkanın keçe, hortum ve iç boya ile uyumu kontrol edilir
- B) Yanmaz akışkan mineral yağla karıştırılıp kademeli geçiş yapılır
- C) Viskozite sınıfı aynı ise akışkan doğrudan değiştirilebilir
- D) Yanmaz akışkanda filtre ve keçe seçimi aynen korunabilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Akışkanın keçe, hortum ve iç boya ile uyumu kontrol edilir
Yanmaz hidrolik akışkanlar mineral yağdan farklı kimyasal yapıya sahiptir; bazı keçe malzemelerini, hortum iç katmanını ve tank iç boyasını bozabilir, ayrıca yoğunluk farkı nedeniyle pompanın emiş şartlarını değiştirebilir. Bu yüzden geçişte üreticinin malzeme uyum listesi kontrol edilir ve sistem tam boşaltılıp temizlenir; 'viskozitesi aynıysa sorun çıkmaz' varsayımıyla doğrudan değişim yapmak keçe şişmesi ve kaçakla sonuçlanan yaygın bir hatadır.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadesi: 'Hidrolik sistemde kullanılan yağ türlerini açıklar'
12. Soğuk bir kış sabahı çalıştırılan hidrolik ünitede pompa alışılmadık biçimde gürültülü çalışmakta ve emişte cızırtı duyulmaktadır. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Sistem tam yükte çalıştırılarak yağın çabuk ısınması sağlanır
- B) Emiş filtresi geçici olarak sökülüp pompanın emişi rahatlatılır
- C) Yağ ısınana kadar düşük yükte çalıştırılır, emiş hattı izlenir
- D) Tanka bir miktar ince yağ eklenerek viskozite düşürülür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Yağ ısınana kadar düşük yükte çalıştırılır, emiş hattı izlenir
Soğukta viskozite yükselir, yağ emiş hattından yeterince akamaz ve pompa girişinde kavitasyon oluşarak gürültü ile hızlı aşınma yapar; doğru uygulama yağ çalışma sıcaklığına gelene kadar düşük yükte çalıştırıp emiş hattını, seviyeyi ve filtreyi kontrol etmektir. Emiş filtresini sökmek sahada sık başvurulan ama sisteme kir taşıyan bir kestirmedir; farklı bir ince yağ eklemek ise karışım oluşturup yağın özelliklerini bozar.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadeleri: 'Hidrolik sistemlerin kontrol yöntemlerini açıklar', 'Hidrolik sistemde kullanılan yağ türlerini açıklar'
13. Çalışma sıcaklığına ulaşmış bir sistemde dönüş hattı filtresinin kirlilik göstergesi kırmızı bölgeye geçmiştir. Doğru işlem nedir?
- A) Gösterge sıfırlanıp değişim bir sonraki bakım periyoduna bırakılır
- B) Filtre elemanı basınçlı hava ile temizlenip yerine geri takılır
- C) Baypas valfi kapatılarak yağın filtreden geçmesi zorlanır
- D) Filtre elemanı değiştirilip kirlenmenin nedeni araştırılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Filtre elemanı değiştirilip kirlenmenin nedeni araştırılır
Kirlilik göstergesinin kırmızıya geçmesi elemanın dolduğunu ve kısa süre içinde baypasın açılarak filtresiz yağ geçireceğini gösterir; eleman değiştirilir ve ayrıca ani kirlenmenin nedeni (aşınan pompa, dışarıdan kir girişi, yanlış yağ) araştırılır. Elemanı basınçlı hava ile temizleyip tekrar takmak sahada çok yaygındır ama filtre gözeneklerini yırtarak filtreyi işlevsiz bırakır; baypası devre dışı bırakmak ise elemanın yırtılmasına ve kirin sisteme taşınmasına yol açar.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadesi: 'Filtrelerin bakım ve onarım işlemlerini açıklar'
14. Bir solenoid yön valfi kumanda edildiği halde zaman zaman konum değiştirmemekte, bir süre sonra kendiliğinden çalışmaktadır. Bobin ve besleme gerilimi ölçülmüş, uygun bulunmuştur. Bundan sonraki doğru inceleme nedir?
- A) Bobin yenisiyle değiştirilerek sürgünün hareketi sağlanır
- B) Valf sökülüp temizlenir ve yağın kirlilik seviyesi ölçülür
- C) Sistem basıncı yükseltilerek sürgünün geçmesi sağlanmaya çalışılır
- D) Valf gövdesine hafif darbe uygulanarak sürgü serbest bırakılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Valf sökülüp temizlenir ve yağın kirlilik seviyesi ölçülür
Elektriksel besleme uygunken aralıklı çalışan bir yön valfinde en olası neden yağdaki kirlilik ve reçineleşmenin sürgüyü gövdede tutmasıdır; valf sökülüp temizlenir, sürgü-gövde takımının aşınması ve yağın kirlilik seviyesi değerlendirilir. Gerilim ölçümü uygun çıkmasına rağmen doğrudan bobin değiştirmek çok yapılan ama sorunu çözmeyen bir masraftır; gövdeye darbe uygulamak sürgüyü geçici hareket ettirse de yüzeyi bozar ve arızayı kalıcılaştırır.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadesi: 'Hidrolik valflerin bakım ve onarım işlemlerini açıklar'
15. Piston kolundan yağ sızdıran bir silindir sökülmüş, kol yüzeyinde boyuna bir çizik görülmüştür. Doğru onarım kararı hangisidir?
- A) Yalnızca keçe takımı değiştirilerek silindir servise alınır
- B) Daha sert malzemeden keçe takılarak kaçağın önüne geçilir
- C) Kol yüzeyi giderilmeden yeni keçe takılmaz, kol onarılır
- D) Kapak cıvataları fazladan sıkılarak sızdırmazlık artırılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kol yüzeyi giderilmeden yeni keçe takılmaz, kol onarılır
Piston kolundaki çizik, sıyırıcı ve sızdırmazlık keçesinin dudak yüzeyini her strokta kestiği için yeni keçe kısa sürede yeniden kaçırır; bu nedenle kol yüzeyi onarılmadan ya da kol değiştirilmeden keçe takılmaz. Sadece keçe takımı değiştirmek en sık yapılan hatadır ve silindir kısa sürede tekrar sökülür; kapak cıvatalarını fazla sıkmak ise sızdırmazlığı artırmaz, gövdeyi ve keçe yuvasını zorlar.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadesi: 'Tahrik elemanlarının bakım ve onarım işlemlerini açıklar'
16. Hareketli bir eksene bağlanacak yüksek basınç hortumunun montajında uyulması gereken kural hangisidir?
- A) Bükülme yarıçapına uyulur, burulmasız ve boy paylı bağlanır
- B) Hortum gergin bağlanarak sallanması ve sürtünmesi tümüyle önlenir
- C) Hortumlar birbirine bantlanarak titreşim etkisi azaltılır
- D) Rakor kaçak kalmasın diye anahtarla sonuna kadar sıkılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Bükülme yarıçapına uyulur, burulmasız ve boy paylı bağlanır
Hortum montajında üreticinin verdiği en küçük bükülme yarıçapına uyulur, hareket boyunca gerilmeyecek biçimde boy payı bırakılır ve rakor sıkılırken hortuma burulma bindirilmez; burulmuş bir hortumun ömrü belirgin biçimde kısalır. Hortumu gergin bağlamak sahada düzenli görünsün diye sık yapılır ama basınç altında hortum kısaldığı için rakor ağzından kopmaya yol açar; rakoru aşırı sıkmak da sızdırmazlık yüzeyini ezerek kaçak yaratır.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadesi: 'Tesisat iletim elemanlarının bakım ve onarım işlemlerini açıklar'
17. Akümülatörlü bir hidrolik sistemde valf bloğu sökülerek bakım yapılacaktır. Güvenli çalışma için doğru uygulama hangisidir?
- A) Pompa durdurulunca hat basıncının kendiliğinden sıfıra indiği kabul edilir
- B) Panodaki manometre sıfır gösteriyorsa sistem boşalmış sayılır
- C) Ön şarj tamamlanırken azot yerine kuru basınçlı hava kullanılır
- D) Akümülatör boşaltma valfinden deşarj edilir, sonra sökülür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Akümülatör boşaltma valfinden deşarj edilir, sonra sökülür
Akümülatör, pompa durduktan sonra da yüksek basınçlı yağı depolamayı sürdürür; bu yüzden bakım öncesi boşaltma (deşarj) valfi açılarak hidrolik taraf tanka boşaltılır ve basıncın gerçekten düştüğü sökülecek noktadan kontrol edilir. 'Pompayı durdurdum, sistem boşaldı' varsayımı ile blok sökmek ağır yaralanmalara yol açan tipik hatadır; ön şarjda azot yerine hava kullanmak ise yağ ile oksijenin bir arada bulunması nedeniyle kabul edilmez.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadesi: 'Hidrolik sistem çalıştırılmadan önce alınması gereken güvenlik tedbirlerini açıklar'
18. Hidrolik ünitenin tankına yeni yağ takviyesi yapılacaktır. Doldurma işleminde doğru uygulama hangisidir?
- A) Varilden huni ile doğrudan boşaltılır, yeni yağ temiz kabul edilir
- B) Filtreli doldurma ünitesi kullanılır, seviye göstergeden izlenir
- C) Doldurma hızlansın diye tank kapağı çalışma boyunca açık bırakılır
- D) Seviye, elde bulunan farklı marka ve sınıftaki yağ ile tamamlanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Filtreli doldurma ünitesi kullanılır, seviye göstergeden izlenir
Varilden gelen yeni yağ genellikle sistemin ihtiyaç duyduğu temizlik seviyesinde değildir; taşıma ve depolama sırasında kir ve nem kaptığı için doldurma filtreli bir doldurma ünitesi üzerinden yapılır, seviye göstergeden izlenir ve kapak kapalı tutulup havalandırma filtresi kullanılır. Huniyle doğrudan doldurmak sistemlere kirin en sık giriş yoludur; farklı marka ve sınıftaki yağı karıştırmak ise katık uyuşmazlığı yaratıp yağın özelliklerini bozar.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadeleri: 'Hidrolik sistemde kullanılan yağ türlerini açıklar', 'Hidrolik sistemlerin kontrol yöntemlerini açıklar'
19. Bir hidrolik ünitede yağ sıcaklığı vardiya boyunca kabul edilen seviyenin üzerine çıkmaktadır. Doğru arıza arama yaklaşımı hangisidir?
- A) Tanka takviye soğuk yağ eklenerek sıcaklık dengelenmeye çalışılır
- B) Yağ seviyesi düşürülerek tank içindeki dolaşımın hızlanması sağlanır
- C) Sıcaklık alarmının eşiği yükseltilerek üretimin durması engellenir
- D) İç kaçak, sürekli boşalma ve soğutucu tıkanıklığı araştırılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) İç kaçak, sürekli boşalma ve soğutucu tıkanıklığı araştırılır
Hidrolikte ısı, işe dönüşmeyen enerjinin kayba dönüşmesiyle üretilir; sürekli emniyet valfinden boşalma, pompa ve valflerdeki iç kaçak ile kirlenmiş soğutucu en sık nedenlerdir, bu yüzden önce bunlar ölçülerek araştırılır. Tanka soğuk yağ eklemek ya da alarm eşiğini yükseltmek belirtiyi gizler, ısı üreten asıl kaybı ortadan kaldırmaz; yağ seviyesini düşürmek ise tankın soğutma ve havadan ayrışma kapasitesini azalttığı için sıcaklığı daha da artırır.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadesi: 'Hidrolik sistemlerin kontrol yöntemlerini açıklar'
20. Pompanın verdiği debinin zamanla düştüğünden şüphelenilmektedir. Bu şüpheyi doğrulamak için en uygun ölçüm yöntemi hangisidir?
- A) Manometredeki basınç düşüşü doğrudan debi kaybı olarak okunur
- B) Silindirin hareketi gözle izlenerek debi kaybı derecelendirilir
- C) Hatta debimetre bağlanıp ölçüm anma debisiyle kıyaslanır
- D) Emniyet valfi ayarı artırılarak debinin toparlanması beklenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Hatta debimetre bağlanıp ölçüm anma debisiyle kıyaslanır
Debi ve basınç farklı büyüklüklerdir; pompanın hacimsel veriminin düşüp düşmediği ancak hatta debimetre bağlanarak ve ölçülen değer anma debisiyle karşılaştırılarak anlaşılır. Manometre okumasına bakarak debi hakkında karar vermek yaygın bir yanılgıdır, çünkü basınç yükü yansıtır; silindir hızını gözle kıyaslamak da yükün, sıcaklığın ve viskozitenin değişmesi nedeniyle güvenilir bir ölçüm sayılmaz.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadesi: 'İşlemlerde kullanılan ölçü ve kontrol alet çeşitlerini açıklar'
21. Yön valfi orta konumdayken havada tutulan yük, dakikalar içinde yavaşça aşağı inmektedir. Kalıcı ve doğru çözüm hangisidir?
- A) Kapalı merkezli yön valfi yükü tek başına tutacak şekilde ayarlanır
- B) Silindire yakın noktaya pilot kumandalı kilit valfi takılır
- C) Emniyet valfi ayarı yükseltilerek yükün düşmesi engellenir
- D) Silindir piston keçesi değiştirilerek iniş sorunu giderilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Silindire yakın noktaya pilot kumandalı kilit valfi takılır
Yön valflerinde sürgü ile gövde arasında daima bir miktar iç kaçak bulunur; bu nedenle yükün asılı tutulması güvenlik gerektiren bir işlevdir ve silindire mümkün olduğunca yakın bağlanan pilot kumandalı kilit (çek) valfi ile sağlanır. Kapalı merkezli valfin yükü tek başına tutacağını varsaymak yaygın bir hatadır; emniyet valfi ayarını yükseltmek ise tutma işleviyle ilgili olmadığı için sonucu değiştirmez.
Dayanak: 12UY0080-4/B1 — Bilgi ifadeleri: 'Hidrolik devre elemanlarının kullanım alanlarını açıklar', 'Hidrolik sistem elemanlarının teknik özelliklerini açıklar'
B2 - Pnömatik Sistemlerin Kurulum, Bakım ve Onarımı
22. Pnömatik hattın uç noktasındaki valflerde ve silindirlerde paslanma ile hareket düzensizliği görülmekte, sökülen elemanlardan su gelmektedir. İlk incelenecek nokta nedir?
- A) Silindir keçeleri su tutmayan tipiyle değiştirilerek sorun giderilir
- B) Hat basıncı yükseltilerek suyun elemanlar içinde birikmesi önlenir
- C) Yağlayıcıdan verilen yağ miktarı artırılarak korozyon durdurulur
- D) Hava hazırlama biriminin su ayırıcısı ve tahliyesi kontrol edilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Hava hazırlama biriminin su ayırıcısı ve tahliyesi kontrol edilir
Kompresörde sıkıştırılan hava soğurken içindeki nem yoğuşur; hat sonundaki su ve korozyonun ilk sorumlusu, tahliyesi çalışmayan ya da kapasitesi yetersiz kalan su ayırıcı, filtre ve kurutma düzenidir, bu yüzden önce hava hazırlama birimi kontrol edilir. Yağ miktarını artırmak veya keçe tipini değiştirmek belirtiyi bir süre örter ama nemli hava sisteme girmeye devam ettiği için arıza kısa sürede geri döner.
Dayanak: 12UY0080-4/B2 — Pnömatik Sistemlerin Kurulum, Bakım ve Onarımı birimi kapsamı: hava hazırlama biriminin kurulum ve bakım işlemleri
23. Pnömatik bir silindirin hareketi çok hızlı ve strok sonunda sert olmakta, hızın düzgün biçimde yavaşlatılması istenmektedir. Doğru uygulama nedir?
- A) Hat basıncı düşürülerek silindirin hızı kontrol altına alınır
- B) Susturucu sökülerek havanın daha rahat boşalması sağlanır
- C) Hortum çapı küçültülerek silindire giden hava sınırlandırılır
- D) Egzoz tarafına tek yönlü kısma valfi konularak hız ayarlanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Egzoz tarafına tek yönlü kısma valfi konularak hız ayarlanır
Hava sıkıştırılabilir olduğu için girişten kısma yapıldığında silindir sıçramalı hareket eder; düzgün ve kararlı hız, çıkış (egzoz) tarafına tek yönlü kısma valfi konularak, yani boşalan havanın kısılmasıyla elde edilir. Basıncı düşürmek hızı azaltır ama aynı oranda itme kuvvetini de düşürerek silindiri yük altında zorlar; hortum çapını küçültmek ise kontrolsüz bir kısma yaratıp hareketi düzensizleştirir, susturucuyu sökmek de hızı artırır.
Dayanak: 12UY0080-4/B2 — Pnömatik Sistemlerin Kurulum, Bakım ve Onarımı birimi kapsamı: pnömatik devrede hız ayarlama ve devreye alma işlemleri
24. Bir atölyede pnömatik hat sonundaki tezgahlarda basınç düşüklüğünden şikayet edilmekte, üretim olmayan vardiyada bile kompresör sık sık devreye girmektedir. Doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Kompresörün çıkış basıncı yükseltilerek uç nokta beslenir
- B) Hava tankı büyütülerek basınç dalgalanmasının önüne geçilir
- C) Kaçak taraması yapılıp bağlantı ve hortum kaçakları giderilir
- D) Kompresörün devreye girme aralığı daraltılarak basınç sabitlenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kaçak taraması yapılıp bağlantı ve hortum kaçakları giderilir
Sistem boştayken kompresörün sık devreye girmesi, hatta sürekli hava kaybı yani kaçak olduğunun en güçlü işaretidir; rakorlar, hızlı bağlantılar, hortumlar ve valf egzoz ağızları taranarak kaçaklar giderilir. Basıncı yükseltmek sahada en sık başvurulan çözümdür ama kaçak debisini ve enerji tüketimini artırır; tankı büyütmek de yalnızca kaçağın etkisini geciktirir, kaybı ortadan kaldırmaz.
Dayanak: 12UY0080-4/B2 — Pnömatik Sistemlerin Kurulum, Bakım ve Onarımı birimi kapsamı: pnömatik sistemin kontrolü, bakım ve onarım işlemleri
25. Yüklü bir pnömatik silindirin yön valfi sökülecektir. Bakım öncesi enerji ayrımı için doğru sıra hangisidir?
- A) Besleme kesilir, kalan hat basıncı boşaltılıp yük emniyete alınır
- B) Kompresör durdurulduğunda hat basıncı kendiliğinden sıfırlanır
- C) Valf elle kumanda edilerek silindirin havası kademeli boşaltılır
- D) Hızlı bağlantı çekilerek hem hat ayrılır hem basınç tahliye edilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Besleme kesilir, kalan hat basıncı boşaltılıp yük emniyete alınır
Pnömatikte hat kesildikten sonra da boru, tank ve silindir içinde basınçlı hava kalır; güvenli bakım için besleme kesme valfi kapatılıp kilitlenir, kalan basınç boşaltma üzerinden tahliye edilir ve asılı ya da yüklü elemanlar mekanik olarak emniyete alınır. 'Kompresörü durdurdum' demek sık yapılan ve depolanmış enerjiyi göz ardı eden bir hatadır; hızlı bağlantıyı basınç altında çekmek ise hortumun kamçı gibi savrulmasına yol açar.
Dayanak: 12UY0080-4/B2 — Pnömatik Sistemlerin Kurulum, Bakım ve Onarımı birimi kapsamı: bakım öncesi güvenlik tedbirleri ve devreden çıkarma işlemleri
İlgili sayfalar
Hidrolik-Pnömatikçi belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.