İşletme Elektrik Bakımcısı Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (13UY0121-5)
MYK İşletme Elektrik Bakımcısı (13UY0121-5) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma, Kalite ve İş Organizasyonu
1. Üretim hattını besleyen AG panosunda bakım yapacaksınız. Ana şalteri açtınız, panoyu kilitleyip etiketlediniz. Sıradaki adımınız ne olmalıdır?
- A) Çalışılacak noktada gerilim yokluğunu ölçü aletiyle doğrularım
- B) Şalter kolu kapalı konumda göründüğü için sökme işlemine geçerim
- C) Pano üzerindeki uyarı lambası sönünce ölçüm yapmadan başlarım
- D) Baraya elimin tersiyle dokunarak ısınma olup olmadığına bakarım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Çalışılacak noktada gerilim yokluğunu ölçü aletiyle doğrularım
Enerjiyi kesmek, kilitlemek ve etiketlemek tek başına yeterli değildir; çalışılacak noktada gerilim yokluğunun uygun bir ölçü aletiyle teyit edilmesi gerekir, çünkü yanlış şalter açılmış ya da devre başka bir kaynaktan besleniyor olabilir. Şalter konumuna veya uyarı lambasına bakıp işe başlamak sahada en sık görülen ağır hatadır: lamba arızalı olabilir, şalter kontakları yapışmış olabilir; elle temas ederek kontrol ise ölçüm değil, kişinin kendini iletken olarak kullanmasıdır.
Dayanak: 13UY0121-5/A1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.1 (BG.1 - İSG temel kuralları)
2. Bakım için enerjisini kestiğiniz pano, başka vardiyaların da eriştiği bir koridordadır. Uyarı ve ikaz levhasını nereye ve ne zaman koyarsınız?
- A) Levhayı bakım bitiminde asıp vardiya defterine not düşerim
- B) Levhayı ustabaşının masasına bırakıp sözlü olarak bilgi veririm
- C) İşe başlamadan ayırma noktasına görünür biçimde asarım
- D) Levhayı pano içine, kapağın arkasındaki klemens bloğuna asarım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) İşe başlamadan ayırma noktasına görünür biçimde asarım
Uyarı ve ikaz levhası, enerjinin ayrıldığı noktaya çalışmaya başlamadan önce ve dışarıdan görülecek şekilde asılır; amacı, panoyu tekrar enerjilendirebilecek üçüncü kişileri fiziksel olarak uyarmaktır. Levhayı bakım bitiminde asmak veya pano içine koymak koruma sağlamaz: kapak kapalıyken levha görünmez, sözlü bilgilendirme ise vardiya değişiminde kaybolur ve panoyu açan kişi enerjilendirme riskini bilmeden hareket eder.
Dayanak: 13UY0121-5/A1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.1 (BG.2 ve BG.7 - uyarı işaret ve levhaları)
3. Pano kapağını açarken kızağından çıkmış bir sigorta tabanı elinize temas ediyor; enerji kesik olduğu için kimse zarar görmüyor. Nasıl davranırsınız?
- A) Sigorta tabanını yerine oturtup durumu vardiya sonunda sözlü olarak aktarırım
- B) Olayı ramak kala olarak kaydedip risk çalışmasına girdi yaparım
- C) Yalnızca kendi kontrol listeme not alıp işe kaldığım yerden devam ederim
- D) Durumu iş kazası bildirim formuyla resmi kayda geçiririm
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Olayı ramak kala olarak kaydedip risk çalışmasına girdi yaparım
Zarar oluşmadığı halde zarar verme potansiyeli taşıyan olay ramak kala olarak tanımlanır ve kaydedilmesi risklerin belirlenmesi çalışmasına doğrudan girdi sağlar; bakımcının katkısı tam olarak budur. Olayı yalnızca düzeltip sözlü aktarmak veya kişisel nota almak, aynı tehlikenin başka bir vardiyada tekrar etmesini engellemez; iş kazası formu ise yaralanma veya hasar oluşmadığı için doğru kayıt türü değildir ve olayın istatistiğini yanlış yere taşır.
Dayanak: 13UY0121-5/A1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.2 (BG.8 - risklerin belirlenmesine katkı)
4. Bakım sonrası sahada ambalaj kartonları, sökülmüş bakır kablo parçaları ve içinde yağ kalıntısı olan boş bidonlar birikmiştir. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Hepsini tek bir konteynerde toplayıp hurdacıya birlikte teslim ederim
- B) Kartonu yakarak, kabloyu ve bidonu hurda sahasına bırakırım
- C) Yağlı bidonu suyla yıkayıp evsel atık konteynerine atarım
- D) Kartonu ve bakırı ayrı toplar, yağlı bidonu tehlikeli atığa veririm
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Kartonu ve bakırı ayrı toplar, yağlı bidonu tehlikeli atığa veririm
Karton ve bakır dönüştürülebilir malzemedir ve ayrı biriktirilir; yağ kalıntısı bulunan bidon ise tehlikeli atık sınıfındadır ve ayrı toplanıp yetkili birime teslim edilir. Hepsini tek konteynerde toplamak dönüştürülebilir malzemeyi kirletir ve tehlikeli atığı takip dışına çıkarır; bidonu yıkamak kirliliği atık suya taşır, kartonu yakmak ise saha içinde kontrolsüz yanma ve emisyon riski oluşturur.
Dayanak: 13UY0121-5/A1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.5 (BG.11 ve BG.12 - çevresel risk ve dönüştürülebilir malzeme)
5. Aynı konveyör motorunun termik rölesi üç haftadır her vardiyada atıyor; her seferinde röle resetlenip üretime devam ediliyor. Kalite açısından doğru yaklaşım nedir?
- A) Termik röle ayarını bir kademe yükseltip atma sıklığını düşürürüm
- B) Tekrar eden arızayı kayda alıp kök nedeni araştırılmasını sağlarım
- C) Röleyi aynı modelle değiştirip sorunu kapandı olarak raporlarım
- D) Motorun beslemesini daha büyük kesitli kabloya alıp resetlemeye devam ederim
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Tekrar eden arızayı kayda alıp kök nedeni araştırılmasını sağlarım
Tekrar eden bir koruma açması semptomdur; kalite yaklaşımı, olayı kayda alıp mekanik sıkışma, faz dengesizliği, aşırı yük veya sargı sorunu gibi kök nedeni araştırmayı gerektirir. Röle ayarını yükseltmek veya kabloyu büyütmek korumayı devre dışına iterek motoru yanma riskine sokar; röleyi aynı modelle değiştirip dosyayı kapatmak ise arıza kaydını yanıltıcı hale getirir ve aynı duruş kısa sürede tekrarlar.
Dayanak: 13UY0121-5/A1 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.2 (BG.17 - saptanan hata ve arızaları giderme)
6. Haftalık planlı bakımda üç kişilik ekibinizle üç ayrı hatta çalışacaksınız. Ekibin çalışma planındaki öncelik sırasını neye göre belirlersiniz?
- A) İş emri, üretim duruş planı ve ekipman kritikliğini esas alırım
- B) Hatlar arasındaki yürüme mesafesine bakıp en yakından başlarım
- C) Yalnızca en kısa sürede biten işleri öne alarak sıralama yaparım
- D) Geçen hafta hangi hatta gidildiyse aynı sırayı tekrar uygularım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) İş emri, üretim duruş planı ve ekipman kritikliğini esas alırım
Ekip planı; açılmış iş emirleri, üretimin planlı duruş pencereleri ve ekipmanın işletme için kritikliği birlikte değerlendirilerek kurulur, böylece bakım penceresi ile üretim çakışmaz. Yürüme mesafesine, işin kısalığına veya geçen haftanın sırasına göre sıralamak sahada sık görülen bir kolaycılıktır ve kritik ekipmanı sürekli sona iterek planlı duruş penceresinin kaçmasına, iş emirlerinin açık kalmasına yol açar.
Dayanak: 13UY0121-5/A1 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.2 ve 3.3 (BG.20, BG.21 - ekip planı ve iş emirleri)
B1 — AG Tesislerinde Bakım Onarım ve Arıza Giderme Faaliyetleri
7. Vardiya başında çalışma donanımlarını ve iş güvenliği malzemelerini kontrol ediyorsunuz. İzoleli eldivende yapmanız gereken kontrol hangisidir?
- A) Eldiveni sıcak suda yıkayıp esnekliğinin korunduğunu kontrol ederim
- B) Dış yüzeyi temiz göründüğü sürece kullanım tarihine bakmadan giyerim
- C) Eldivenin üstüne iş eldiveni geçirip dayanımını artırdığımı varsayarım
- D) Delik, yırtık ve periyodik test tarihini birlikte kontrol ederim
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Delik, yırtık ve periyodik test tarihini birlikte kontrol ederim
İzoleli eldivenin koruyuculuğu yalıtkan malzemenin bütünlüğüne bağlıdır; bu nedenle her kullanım öncesi delik-yırtık kontrolü yapılır ve periyodik testinin geçerliliği doğrulanır. Görünüşe bakarak giymek, gözle fark edilmeyen bir delme veya yaşlanmayı atlar; sıcak su ve kimyasal temas yalıtkanı bozar, üstüne iş eldiveni geçirmek ise yalnızca mekanik koruma sağlar ve elektriksel dayanımı artırmaz.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.1 (BG.1, BY.1 - donanım ve güvenlik düzeneği kontrolü)
8. Arıza tespiti için alacağınız multimetrenin kalibrasyon etiketindeki geçerlilik tarihinin geçtiğini fark ettiniz. Nasıl davranırsınız?
- A) Bilinen bir gerilim kaynağında karşılaştırıp doğruysa kullanırım
- B) Ölçüm sonucuna güvenlik payı ekleyerek işleme devam ederim
- C) Aleti kullanımdan çekip etiketleyerek kalibrasyona gönderirim
- D) Sadece gerilim ölçümlerinde kullanıp direnç ölçümünde kullanmam
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Aleti kullanımdan çekip etiketleyerek kalibrasyona gönderirim
Kalibrasyon süresi dolmuş ölçü aletinin sonucu izlenebilir değildir; alet kullanımdan çekilir, karışmayacak biçimde etiketlenir ve kalibrasyona gönderilir. Sahada bilinen bir kaynakla karşılaştırma yapmak izlenebilir bir doğrulama sayılmaz; güvenlik payı eklemek veya aleti yalnızca bazı kademelerde kullanmak ise hatanın yönünü ve büyüklüğünü bilmeden karar vermek anlamına gelir ve arıza teşhisini yanlış yönlendirir.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.2 (BG.4 - kalibrasyon süresi dolmuş ölçü aletleri)
9. Ana panodan enerjiyi kestiğiniz halde bir aydınlatma devresinde gerilim ölçüyorsunuz. İlk değerlendirmeniz ne olmalıdır?
- A) Devre jeneratör veya kesintisiz güç kaynağından besleniyor olabilir
- B) Ölçü aleti arızalıdır, ikinci bir aletle bakmadan işe başlayabilirim
- C) Kablodaki artık gerilimdir, birkaç dakika içinde kendiliğinden sıfırlanır
- D) Topraklama bağlantısı olduğu için ölçü aleti yanlış değer göstermiştir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Devre jeneratör veya kesintisiz güç kaynağından besleniyor olabilir
İşletmelerde aydınlatma ve kritik devreler çoğu zaman jeneratör veya kesintisiz güç kaynağı gibi alternatif besleme kaynaklarından da beslenir; ana şalter açıkken gerilim okunması öncelikle geri besleme ihtimalini düşündürür ve o kaynağın da ayrılması gerekir. Ölçümü alet hatası sayıp işe başlamak doğrudan temas riski doğurur; artık gerilim veya topraklama açıklamaları ise ölçülen değerin kalıcı olabileceğini göz ardı ettirdiği için tehlikeli varsayımlardır.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.1 (BG.6 - alternatif enerji besleme kaynakları)
10. Bir presin beslendiği panoda arıza var; enerjiyi kesmeniz gerekiyor, ancak aynı panodan komşu hattın soğutma grubu da besleniyor. Ne yaparsınız?
- A) Arıza acil olduğu için enerjiyi kesip sonra ilgilileri bilgilendiririm
- B) Etkilenecek birimleri önceden bilgilendirip manevrayı planlarım
- C) Soğutma grubunun beslemesini geçici bir uzatma kablosuyla taşırım
- D) Yalnız presin sigortasını sökerek panoyu enerjili halde çalışırım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Etkilenecek birimleri önceden bilgilendirip manevrayı planlarım
Enerjisi kesilecek panonun beslediği tüm tüketiciler belirlenir ve kesintiden etkilenecek birimler önceden bilgilendirilerek manevra planlanır; aksi halde soğutma grubunun ani duruşu proses ve ürün kaybına, hatta ikincil arızaya yol açar. Önce kesip sonra haber vermek bu zararı geri döndürmez; uzatma kablosuyla geçici besleme kontrolsüz bir tesisattır, panoyu enerjili bırakıp sigorta sökerek çalışmak ise gerilim altında çalışma riskini sürdürür.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.1 (BG.7, BY.8 - enerjisi kesilecek pano önlemleri ve kesinti bildirimi)
11. Çalışan bir motorun faz akımını pens ampermetreyle ölçüyorsunuz, ancak okunan değer sıfıra çok yakın çıkıyor. En olası neden nedir?
- A) Motor yıldız bağlandığı için faz akımı pensle okunamamaktadır
- B) Ölçü aleti gerilim kademesinde olduğundan akımı gösterememektedir
- C) Motor anma yükünün altında çalıştığı için pens akım göstermemektedir
- D) Kablonun tümü kavrandığından akımlar birbirini götürmüştür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Kablonun tümü kavrandığından akımlar birbirini götürmüştür
Pens ampermetre, çenesinin içinden geçen iletkenlerin akımlarının bileşkesinin oluşturduğu manyetik alanı ölçer; çok damarlı bir kablonun tamamı birlikte kavranırsa faz akımları birbirini götürür ve okunan değer sıfıra yaklaşır. Doğru uygulama tek bir fazın iletkenini kavramaktır. Yıldız bağlantı faz akımının pensle okunmasını engellemez; kademe yanlışsa alet akım değil gerilim gösterir; düşük yükte ise akım küçük okunur ama sıfıra inmez.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.3 (BG.11 - elektriksel büyüklüklerin ölçme yöntemleri)
12. Sık sık kaçak yapan bir motorun sargı yalıtımını değerlendireceksiniz. Ölçümü hangi koşulda yapmanız gerekir?
- A) Motorun enerjisini kesip uçlarını sökerek yalıtım direncini ölçerim
- B) Motor yük altında çalışırken sargı uçlarından yalıtım direncini ölçerim
- C) Motorun beslemesini kesmeden klemens kapağını açarak ölçüm yaparım
- D) Multimetrenin direnç kademesiyle sargı-gövde arasına bakarım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Motorun enerjisini kesip uçlarını sökerek yalıtım direncini ölçerim
Yalıtım direnci ölçümü, motorun enerjisi kesilip sargı uçları besleme ve sürücü tarafından ayrıldıktan sonra yalıtım test cihazıyla yapılır; böylece hem ölçüm gerçek yalıtım değerini verir hem de test gerilimi hassas elemanlara zarar vermez. Enerjili ölçüm hem cihazı hem kişiyi tehlikeye atar; multimetrenin direnç kademesi ise çok yüksek dirençleri ölçemediği için sağlam görünen zayıf bir yalıtımı fark ettirmez.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.3 (BG.10, BG.11 - elektriksel büyüklükler ve ölçme yöntemleri)
13. Periyodik kontrolde bir makinenin topraklama tesisatını değerlendireceksiniz. Doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Gövde ile nötr arasını multimetreyle ölçüp süreklilik kontrolü yaparım
- B) Topraklama iletkeni gözle sağlam görünüyorsa ölçüm yapmadan onaylarım
- C) Bağlantı noktalarını kontrol edip topraklama direncini ölçerim
- D) Kaçak akım rölesinin test butonuna basmayı topraklama ölçümü sayarım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Bağlantı noktalarını kontrol edip topraklama direncini ölçerim
Topraklama değerlendirmesi iki adımlıdır: bağlantı noktalarının fiziksel kontrolü ve topraklama direncinin uygun yöntemle ölçülmesi; ölçüm olmadan tesisatın işlevini gördüğü söylenemez. Gövde-nötr arasında süreklilik görmek topraklama direncini vermez ve nötr üzerinden yanıltıcı bir yol okunabilir; kaçak akım rölesinin test butonu ise yalnızca rölenin kendi açma mekanizmasını dener, toprak direnci hakkında bilgi vermez.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.4 (BG.13, BY.16, BY.17 - topraklama kontrolü ve direnç ölçümü)
14. Planlı pano bakımında bir kontaktörün giriş klemensinde kararma ve kablo yalıtımında sararma görüyorsunuz. Nasıl müdahale edersiniz?
- A) Kararmış bölgeyi zımparalayıp aynı kabloyu tekrar bağlarım
- B) Enerjisiz halde bağlantıyı temizleyip uçları yenileyerek sıkarım
- C) Klemens vidasını enerjili haldeyken sıkıp ısınmayı gidermeye çalışırım
- D) Kabloyu bir üst kesitle değiştirip klemensi olduğu gibi bırakırım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Enerjisiz halde bağlantıyı temizleyip uçları yenileyerek sıkarım
Kararma ve yalıtım sararması gevşek bağlantıdan doğan kontak direnci ve ısınmanın işaretidir; enerji kesildikten sonra bağlantı sökülür, yüzeyler temizlenir, ısıdan etkilenmiş kablo ucu kesilip yenilenir ve uygun sıkılıkta bağlanır. Enerjili sıkma hem ark hem temas riski taşır; yalnızca zımparalamak veya kesiti büyütüp aynı klemensi bırakmak ısınmanın kaynağı olan temas yüzeyini düzeltmediği için arıza kısa sürede tekrarlar.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.2 (BG.9, BY.18, BY.20 - planlı bakım faaliyetleri ve pano kontrolü)
15. Planlı bakımı tamamladınız; makine çalışıyor, ancak bir kontaktörün gövdesinde çatlak fark ettiniz. Bakım kayıt formunu nasıl doldurursunuz?
- A) Makine çalıştığı için formda yalnızca bakım yapıldı yazarım
- B) Çatlağı forma yazmayıp bir sonraki bakım listesine eklerim
- C) Formu imzalayıp çatlağı yalnızca sözlü olarak ustabaşına söylerim
- D) Yapılan işlemleri ve tespit ettiğim uygunsuzluğu forma yazarım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Yapılan işlemleri ve tespit ettiğim uygunsuzluğu forma yazarım
Bakım kaydı yalnızca yapılan işlemleri değil, bakım sırasında tespit edilen uygunsuzlukları da içerir; çatlak kontaktör gövdesi şu an çalışıyor olsa da ilerleyen dönemde ark ve gövde kaçağı riski taşıdığı için yazılı olarak izlenmelidir. Sadece bakım yapıldı yazmak, durumu sözlü aktarmak veya tespiti forma girmeden yalnızca bir sonraki listeye taşımak, planlama yapan kişinin yedek parça temin etmesini ve iş emri açmasını engeller; izlenebilirlik ortadan kalkar.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.1 (BG.8 - bakım sonrası kayıtların içeriği)
16. Onarımda değiştirdiğiniz bir motorun termik koruma rölesinin ayar değerini hangi bilgiye göre belirlersiniz?
- A) Panodaki diğer motorların rölelerinde yazan değeri uygularım
- B) Röleyi ayar aralığının en üst kademesine alarak duruşları önlerim
- C) Motor etiketi ve teknik dokümandaki anma akımına göre ayarlarım
- D) Ayar kadranını değiştirmeden eski rölenin konumunda bırakırım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Motor etiketi ve teknik dokümandaki anma akımına göre ayarlarım
Elektriksel ayarlar, ekipmanın etiket değerleri ve teknik dokümantasyonda verilen anma büyüklüklerine göre yapılır; termik röle motorun anma akımına göre ayarlanmazsa koruma işlevini yerine getiremez. En üst kademeye almak duruşları azaltır ama motoru aşırı yükte korumasız bırakır; başka motorun değerini kopyalamak veya eski rölenin konumunu korumak, yeni motorun gücü ve akımı farklıysa doğrudan yanlış ayar demektir.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.2 (BY.13 - elektriksel ayarların teknik dokümana uygunluğu)
17. Arızayı giderdiniz ve pano kapağını kapattınız. Makineyi üretime vermeden önce hangi adımı uygularsınız?
- A) Kilidi kaldırıp makineyi kontrollü çalıştırır ve teslim ederim
- B) Kilit ve etiketi panoda bırakıp operatörün çalıştırmasını beklerim
- C) Denemeyi doğrudan üretim yükü altında yaparak süre kazanırım
- D) Yalnızca sigortayı kapatıp makineyi çalıştırmadan formu imzalarım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kilidi kaldırıp makineyi kontrollü çalıştırır ve teslim ederim
Onarım sonrası kilit ve etiket kaldırılır, makine kontrollü biçimde çalıştırılarak arızanın gerçekten giderildiği doğrulanır ve ardından operatöre teslim edilip sonuç raporlanır. Kilidi panoda bırakıp devreye almayı operatöre yüklemek sorumluluğu kaydı olmayan bir kişiye devretmektir; ilk denemeyi doğrudan üretim yükü altında yapmak olası bir hatayı en yüksek riskle sınar; makineyi hiç çalıştırmadan formu imzalamak ise onarımı doğrulamadan üretime açmak demektir.
Dayanak: 13UY0121-5/B1 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.4 ve Öğrenme Kazanımı 4 (BG.12, BY.23 - bakım/arıza sonrası kontrol ve raporlama)
B2 — Kurulum, Yer Değiştirme ve Söküm Faaliyetleri
18. Bir CNC tezgâhı atölyenin başka bir bölümüne taşınacak. Sökümü başlatmadan önce ilk yapmanız gereken nedir?
- A) Tezgâhı söküp taşıdıktan sonra besleme ihtiyacını yerinde ölçerim
- B) Yeni yerin besleme ve altyapı uygunluğunu önceden teyit ederim
- C) Mevcut panodan uzatma kablosu çekerek beslemeyi geçici sağlarım
- D) Tezgâhın etiket değerlerine bakmadan aynı kesitte kablo çekerim
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Yeni yerin besleme ve altyapı uygunluğunu önceden teyit ederim
Yer değiştirmede kritik adım, makinenin taşınacağı yerin besleme kapasitesi, koruma elemanları, topraklama ve altyapı bakımından uygunluğunun sökümden önce teyit edilmesidir; uygun değilse önce altyapı uygun hale getirilir. Önce söküp sonra ölçmek tezgâhı belirsiz süre devre dışı bırakır; uzatma kablosuyla geçici besleme kalıcı bir çözüm değildir, etiket değerine bakmadan kesit seçmek ise kablonun aşırı ısınmasına yol açar.
Dayanak: 13UY0121-5/B2 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.2 (BY.1, BY.2 - yeni yerin uygunluğunun teyidi)
19. Yer değiştirecek bir makinenin klemens kutusundaki çok sayıda kabloyu sökeceksiniz. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kablo renklerine güvenerek sökümü hızlıca tamamlarım
- B) Sökümü fotoğraflayıp uçları işaretlemeden kutuya koyarım
- C) Kabloları sökerken sırayı aklımda tutup sonra aynı sırayla bağlarım
- D) Kablo uçlarını ve klemensleri karşılıklı markalayarak sökerim
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Kablo uçlarını ve klemensleri karşılıklı markalayarak sökerim
Söküm sırasında kablo uçları ve klemensler karşılıklı markalanır; böylece yeni yerde bağlantı, tesisat şemasına ve orijinal düzene birebir uygun kurulur. Renklere güvenmek eski tesisatlarda yanıltıcıdır çünkü onarımlarda renk düzeni sıkça bozulur; yalnız fotoğraf çekmek veya sırayı akılda tutmak, iş bölünüp başka bir kişi tarafından tamamlandığında bilgiyi taşımaz ve yanlış faz sırası ya da kumanda hatasına yol açar.
Dayanak: 13UY0121-5/B2 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.3-1.5 (BY.13 - parça ve bölümlerin markalanması)
20. Söküm sırasında yıpranmış bir kontaktör ile içinde yağ bulunan eski bir redüktör parçası çıktı. Bu malzemeleri nasıl değerlendirirsiniz?
- A) İkisini de yeniden kullanılmak üzere malzeme rafına kaldırırım
- B) Kontaktörü yedek olarak saklayıp yağlı parçayı hurdaya atarım
- C) Kullanım dışı bırakıp atık türüne göre ayrı ayrı teslim ederim
- D) İkisini de sahada bekletip vardiya sonunda hurda sahasına bırakırım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kullanım dışı bırakıp atık türüne göre ayrı ayrı teslim ederim
Çalışma ömrünü tamamlayan parça ve donanımlar kullanım dışı bırakılır ve atık türüne göre ayrılarak teslim edilir; yağ içeren parça tehlikeli atık olarak ayrı yönetilmelidir. Yıpranmış kontaktörü yedek diye saklamak, ileride bilmeden takılmasına ve tekrar arızaya yol açar; yağlı parçayı normal hurdaya atmak veya sahada bekletmek ise sızıntı yoluyla zemin ve atık su kirliliği ile kayma-yangın riski oluşturur.
Dayanak: 13UY0121-5/B2 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.4 (BG.5 - ömrünü tamamlayan parça ve donanımlar)
21. Kurulum sırasında tavandaki kablo tavasının bağlantı braketinin gevşediğini ve tavanın sallandığını fark ettiniz. Nasıl davranırsınız?
- A) Çalışmayı durdurup alanı emniyete alır, uygunsuzluğu giderim
- B) Kurulumu bitirip braketi ertesi vardiyada güçlendiririm
- C) Tavayı alttan bir merdivenle destekleyip montaja devam ederim
- D) Sadece kendi çalıştığım bölümü boşaltıp diğer ekiplere haber vermem
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Çalışmayı durdurup alanı emniyete alır, uygunsuzluğu giderim
İş güvenliği, çevre veya kaliteye ilişkin uygun olmayan bir durum görüldüğünde çalışma durdurulur, alan emniyete alınır ve uygunsuzluk giderilir; yüksekteki bir taşıyıcı elemanın gevşemesi düşme ve çarpma riski doğurduğu için beklemeye alınamaz. Kurulumu bitirip sonraya bırakmak yükün artmasıyla riski büyütür; merdivenle geçici destek taşıyıcı bir çözüm değildir ve diğer ekipleri uyarmamak, aynı tehlike altında çalışan kişileri habersiz bırakır.
Dayanak: 13UY0121-5/B2 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.2 (BY.4 - uygunsuzluk halinde çalışmanın durdurulması)
22. Yeni yerine kurulan bir hidrolik ünitenin panosu ilk kez enerjilendirilecek. Enerji vermeden önce hangi ölçümleri yaparsınız?
- A) Yalnızca faz sırasını kontrol edip enerjiyi hemen veririm
- B) Enerji verdikten sonra izolasyon direncini ölçmeyi planlarım
- C) Enerji vermeden yalıtım direncini ve süreklilikleri ölçerim
- D) Motorun dönüş yönüne bakarak bağlantının doğruluğunu kabul ederim
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Enerji vermeden yalıtım direncini ve süreklilikleri ölçerim
İlk enerjilendirme öncesinde yalıtım direnci ve koruma iletkeni dahil bağlantı süreklilikleri ölçülür; taşıma ve yeniden bağlama sırasında oluşmuş bir yalıtım hasarı ya da gevşek uç ancak bu ölçümlerle enerji vermeden yakalanır. Yalıtımı enerji verdikten sonra ölçmeyi planlamak hasarın ortaya çıkmasını arızaya bırakır; faz sırası veya dönüş yönü kontrolü yararlıdır ama yalıtım ve süreklilik hakkında bilgi vermez.
Dayanak: 13UY0121-5/B2 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.3-1.5 (BY.12, BY.18 - kurulum sonrası akım, gerilim, direnç ve izolasyon ölçümleri)
23. Yeni yerine kurulan üç fazlı bir pompanın besleme bağlantısı yeniden yapıldı. İlk çalıştırmada debi çok düşük ve ses alışılmadık derecede fazla. İlk kontrolünüz ne olmalıdır?
- A) Termik röle ayarını yükseltip çekilen akımı dengelemeye çalışırım
- B) Motorun dönüş yönünü ve faz sırasını kontrol ederek doğrularım
- C) Pompayı bir süre daha çalıştırıp sesin kendiliğinden oturmasını beklerim
- D) Emme hattına ilave bir vana takıp debiyi zorlamayı denerim
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Motorun dönüş yönünü ve faz sırasını kontrol ederek doğrularım
Besleme uçları yeniden bağlanan üç fazlı bir motorda faz sırasının değişmesi dönüş yönünü tersine çevirir; ters dönen bir pompa çok düşük debi ve alışılmadık ses verir. Bu nedenle ilk kontrol dönüş yönü ve faz sırasıdır ve gerekirse iki faz yer değiştirilir. Sesin oturmasını beklemek salmastra ve rulmanı yıpratır; termik ayarını yükseltmek korumayı zayıflatır; emme hattını kısıtlamak ise kavitasyona yol açarak pompaya kalıcı zarar verir.
Dayanak: 13UY0121-5/B2 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.3-1.5 (BY.12, BY.21 - kurulum sonrası kontrol ve devreye alma)
24. Bir kompresörün yeri değiştirildi ve besleme kablosu yenilendi. Tutacağınız kayıtta hangi bilgi yer almalıdır?
- A) İşlemi yapan ekibin isimleri ile başlama ve bitiş saatleri
- B) Kompresörün eski ve yeni konumunu gösteren kroki, başka bilgi olmadan
- C) Kullanılan kablonun kesiti ile satın alma fatura numarası
- D) Yapılan işlemler, kullanılan malzemeler ve ölçüm sonuçları
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Yapılan işlemler, kullanılan malzemeler ve ölçüm sonuçları
Kurulum, yer değiştirme ve söküm kaydı; yapılan işlemleri, kullanılan malzeme ve parçaları ve kurulum sonrası alınan ölçüm sonuçlarını birlikte içermelidir, çünkü tesisatın sonraki bakımı bu kayıt üzerinden yürür. Yalnızca ekip ve saat bilgisi işin içeriğini göstermez; sadece kroki veya yalnızca fatura numarası tutmak, kablo kesiti seçiminin ve ölçüm değerlerinin sonradan doğrulanmasını imkânsız kılar.
Dayanak: 13UY0121-5/B2 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.6 (BG.6 - kurulum, yer değiştirme ve söküm kayıtlarının içeriği)
25. Söküp yeniden kuracağınız bir vinç kumanda panosunda gövde kaçağı tespit ettiniz; giderilmesi yetkinizin dışında bir onarım gerektiriyor. Ne yaparsınız?
- A) Makineyi devre dışı bırakıp durumu üstlerime raporlarım
- B) Kaçak küçükse kumanda devresini yalıtıp kullanıma açarım
- C) Vinci düşük hızda kullanmak koşuluyla operatöre teslim ederim
- D) Panoyu kendi imkânlarımla onarıp kayıt tutmadan devreye alırım
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Makineyi devre dışı bırakıp durumu üstlerime raporlarım
Çalışması sakıncalı görülen veya yetki sınırının dışında onarım gerektiren makine devre dışı bırakılır ve durum yazılı olarak üstlere raporlanır; karar ve onarım yetkili tarafa devredilir. Kaçağı küçük sayıp kullanıma açmak veya düşük hızda çalıştırmak, gövde kaçağının insan gövdesi üzerinden akım geçirme riskini ortadan kaldırmaz; kayıt tutmadan kendi imkânlarıyla onarmak ise hem yetki aşımıdır hem de sonraki bakımcı için izlenemez bir tesisat bırakır.
Dayanak: 13UY0121-5/B2 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.6 (BY.16 - çalışması sakıncalı makinelerin raporlanması)
İlgili sayfalar
İşletme Elektrik Bakımcısı belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.