Kamyon Şoförü Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (17UY0326-3)
MYK Kamyon Şoförü (17UY0326-3) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
A1 — İSG, Çevre ve Kalite
1. Sefer öncesi işletme İSG talimatındaki kontrol adımlarından birini uygulayacak zaman kalmadı; nakliyeci telefonda 'yükü yetiştirmemiz lazım' diyor. Kamyon şoförünün İSG mevzuatı ve talimatları açısından doğru davranışı hangisidir?
- A) Eksik adımı amire bildirip kontrolü tamamlamadan yola çıkmamak
- B) Adımı ilk dinlenme molasında tamamlamayı planlayıp yola çıkmak
- C) Kontrol formunda adımı yapılmış işaretleyip seferden sonra uygulamak
- D) Sorumluluğu yükleyiciye devredip onun onayıyla adımı atlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Eksik adımı amire bildirip kontrolü tamamlamadan yola çıkmamak
İSG talimatları sefer öncesi kontrolü zorunlu adım olarak tanımlar; adım tamamlanmadan araç yola çıkarılamaz ve eksiklik amire bildirilerek kayda geçirilir. Sahadaki en yaygın hata, teslimat baskısıyla adımı 'yolda hallederim' diyerek atlamaktır; oysa fren, lastik veya kasa emniyetindeki bir eksiklik yolda fark edildiğinde müdahale imkânı kalmaz. Formu yapılmış gibi işaretlemek ise kayıt güvenilirliğini bozar ve olay hâlinde sorumluluğu doğrudan şoförün üzerinde bırakır.
Dayanak: 17UY0326-3/A1 — İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 (bilgi ifadeleri BG.1-BG.2)
2. Seyir hâlindeyken motor bölmesinden duman gelmeye başlıyor. Şoför aracı güvenli bir yerde durdurup yangın söndürme cihazını alıyor. Cihazın kullanımı açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Kaputu sonuna kadar açıp alevin boyuna doğru püskürtme yapmak
- B) Önce radyatör kapağını açıp motoru suyla soğutmaya çalışmak
- C) Kaputu tam açmadan, aralıktan alevin dibine doğru püskürtmek
- D) Cihazı uzaktan, dumanın en yoğun olduğu bölgeye doğru boşaltmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kaputu tam açmadan, aralıktan alevin dibine doğru püskürtmek
Yangın söndürücü aleve değil, yanan maddenin dibine tutulur ve kaput tam açılmaz; çünkü açılan kaput yangına taze hava vererek alevi büyütür. Sahada sık yapılan hata kaputu sonuna kadar açıp dumana püskürtmektir, bu hem tehlikelidir hem de sınırlı olan söndürücü kapasitesini boşa harcar. Sıcak motorda radyatör kapağını açmak ise basınçlı buhar nedeniyle ağır yanıklara yol açar ve yangına müdahale etmez.
Dayanak: 17UY0326-3/A1 — İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.2 (bilgi ifadeleri BG.3-BG.4)
3. Gece, bölünmüş yolda kamyon arıza yaparak sağ şeritte kalıyor ve emniyet şeridine tam çekilemiyor. Acil durum müdahale prosedürü açısından şoförün öncelikli yapması gereken nedir?
- A) Reflektörü aracın hemen arkasına koyup kabinde yardım beklemek
- B) Dörtlüleri yakıp reflektörü aracın yeterince gerisine yerleştirmek
- C) Şeride geçip el feneriyle gelen araçlara işaret vererek yavaşlatmak
- D) Aracı iterek kendi imkânıyla emniyet şeridine almaya çalışmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Dörtlüleri yakıp reflektörü aracın yeterince gerisine yerleştirmek
Gece ve yüksek hızlı yolda önce aracın görünür kılınması, sonra gelen sürücülerin fren mesafesini bulabileceği kadar geride işaretleme yapılması gerekir; bu yüzden dörtlüler yakılır ve reflektör aracın epey gerisine konur. Reflektörü aracın hemen arkasına koymak sahada çok sık görülen hatadır, çünkü sürücü uyarıyı ancak çarpma mesafesinde görür. Şeride çıkıp el feneriyle işaret vermek ya da aracı itmek, şoförü doğrudan trafik akışının içine sokarak kendi can güvenliğini riske atar.
Dayanak: 17UY0326-3/A1 — İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.3 (bilgi ifadeleri BG.5-BG.7)
4. Yerleşim yeri içindeki bir depoya gece teslimat yapan şoför, boşaltma sırasını beklerken motoru rölantide bırakıyor; depoya inen rampada da egzoz frenini kullanıyor. Çevre koruma önlemleri açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Motoru rölantide tutup devri biraz yükselterek akü şarjını korumak
- B) Egzoz frenini kullanıp buna karşılık motoru daha erken durdurmak
- C) Camları kapatıp motoru rölantide bırakmayı yeterli önlem saymak
- D) Beklerken motoru durdurup yerleşim yerinde egzoz freni kullanmamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Beklerken motoru durdurup yerleşim yerinde egzoz freni kullanmamak
Gereksiz rölanti hem yakıt tüketip egzoz emisyonunu artırır hem de gece saatlerinde gürültü kirliliği yaratır; egzoz freni de yüksek ses çıkardığı için yerleşim yerlerinde, özellikle gece saatlerinde kullanılmaktan kaçınılır. Sahadaki yaygın yanlış, akünün boşalacağı düşüncesiyle motoru uzun süre rölantide tutmaktır; oysa kısa beklemelerde buna ihtiyaç yoktur ve uzun süreli rölanti motorda kurum birikmesine yol açar. Camı kapatmak sesin dışarıya yayılmasını engellemez, çünkü gürültü egzoz ve motordan kaynaklanır.
Dayanak: 17UY0326-3/A1 — İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (bilgi ifadeleri BG.8-BG.10)
5. Aynı güzergâhta çalışan iki kamyondan birinin yakıt tüketimi belirgin şekilde yüksek çıkıyor. Doğal kaynakların daha az kullanımı ve ekonomik sürüş açısından şoförün öncelikle yapması gereken nedir?
- A) Öndeki araca yakın seyredip sürekli gaz ve fren yaparak ilerlemek
- B) Devri düşük tutup gereksiz hızlanmadan sabit hızda seyretmek
- C) İnişlerde vitesi boşa alıp aracı serbest bırakarak yakıt kesmek
- D) Yakıt tasarrufu için periyodik bakım aralığını bir miktar uzatmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Devri düşük tutup gereksiz hızlanmadan sabit hızda seyretmek
Ekonomik sürüşün temeli motoru düşük devirde çalıştırmak ve mümkün olduğunca sabit hızda seyretmektir; öndeki araca yapışıp sürekli gaz ve fren yapmak, kazanılan hareket enerjisini frenlerde ısıya çevirdiği için tüketimi belirgin şekilde yükseltir ve takip mesafesini de ortadan kaldırır. Sahada sık rastlanan bir diğer hata inişte vitesi boşa almaktır: bu hem motor frenini devre dışı bırakıp fren sistemini aşırı ısıtır hem de yakıt tasarrufu sağlamaz, çünkü vites takılıyken gaz kesildiğinde yakıt beslemesi zaten kesilir. Bakım aralığını uzatmak ise filtre ve yağ performansını düşürerek tüketimi ve emisyonu artırır.
Dayanak: 17UY0326-3/A1 — İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.2 (bilgi ifadeleri BG.11-BG.12)
6. Güzergâhta beklenmedik bir yol kapanması nedeniyle teslimatın birkaç saat gecikeceği anlaşılıyor. Kaliteli hizmet ve müşteri memnuniyeti ilkeleri açısından şoförün doğru davranışı hangisidir?
- A) Gecikmeyi ve yeni tahmini varış saatini müşteriye hemen bildirmek
- B) Varışta açıklama yapmak üzere yolda herhangi bir bildirimde bulunmamak
- C) Süreyi kapatmak için mola vermeden ve hızlanarak yola devam etmek
- D) Bildirimi yükleyici firmaya bırakıp alıcıyla hiç temas kurmamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Gecikmeyi ve yeni tahmini varış saatini müşteriye hemen bildirmek
Müşteri memnuniyetinin temel kuralı, olumsuz gelişmeyi müşteri fark etmeden önce bildirip yeni bir varış zamanı vermektir; böylece alıcı kendi boşaltma ve personel planını güncelleyebilir. Sahada en sık yapılan hata gecikmeyi saklayıp varışta açıklamaktır, bu da alıcının beklemesine ve şikâyete yol açar. Süreyi kapatmak için mola vermeden hızlanmak ise yorgunluk ve hız kaynaklı kaza riskini büyütür; gecikmeyi telafi etmek asla güvenlik kurallarının önüne geçmez.
Dayanak: 17UY0326-3/A1 — İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.1 (bilgi ifadeleri BG.13-BG.14)
7. Seyir sırasında gösterge panelinde bir uyarı ışığı yanıyor ve araçtan alışılmadık bir ses geliyor; teslimata az bir mesafe kalmış durumda. İş sürecinde oluşan hata ve arızaların giderilmesi açısından doğru yaklaşım nedir?
- A) Teslimata az kaldığı için uyarıyı boşaltma sonrasına bırakmak
- B) Aracı bulunduğu şeritte durdurup tamirciyi olduğu yere çağırmak
- C) Güvenli bir yerde durup arızayı tespit etmek ve kayda geçirmek
- D) İlgili sigortayı çıkarıp uyarı ışığını söndürerek yola devam etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Güvenli bir yerde durup arızayı tespit etmek ve kayda geçirmek
Arıza belirtisi görüldüğünde araç trafiği tehlikeye atmayacak güvenli bir yerde durdurulur, belirti tespit edilir ve kayıt altına alınarak yetkiliye bildirilir; erken müdahale hem masrafı hem kaza riskini düşürür. Sahada çok görülen hata, 'az kaldı' diyerek uyarıyı ertelemektir; fren, hararet veya yağ basıncı uyarılarında bu kısa mesafe bile motorun ya da fren sisteminin kaybına yol açabilir. Aracı şerit üzerinde bırakmak ikinci bir kaza doğurur, uyarı ışığını sigortayla söndürmek ise arızayı gizler.
Dayanak: 17UY0326-3/A1 — İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.2 (bilgi ifadeleri BG.15-BG.16)
A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma
8. Sefer öncesi hazırlık yapan şoför, stepnenin havasının inik olduğunu ve krikonun uzun süredir denenmediğini fark ediyor. Araçta bulundurulması gereken araç ve gereçler açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Güzergâhta lastikçi bulunduğu için stepneyi inik hâliyle götürmek
- B) Sadece stepneyi şişirtip kriko ve takozlara bakmadan yola çıkmak
- C) Stepneyi indirip yerine ilave yük alarak seferi tamamlamayı planlamak
- D) Stepnenin havasını tamamlatıp krikonun çalıştığını da denemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Stepnenin havasını tamamlatıp krikonun çalıştığını da denemek
Stepne, kriko ve takoz gibi gereçler yalnızca araçta bulunmakla değil kullanıma hazır olmakla anlamlıdır; inik stepne veya çalışmayan kriko, arıza anında aracı yol kenarında çaresiz bırakır. Sahada en sık yapılan hata bu gereçleri 'nasıl olsa yolda yardım bulurum' diyerek kontrolsüz bırakmaktır; oysa kamyon lastiği yol kenarında kolay temin edilmez ve bekleme süresi hem teslimatı hem trafik güvenliğini bozar. Yalnızca stepneye bakıp krikoyu denememek de aynı riski taşır, çünkü lastik varken kaldırma imkânı olmaz.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 (bilgi ifadesi BG.1)
9. Belge kontrolü yapan şoför, zorunlu trafik sigortası poliçesinin süresinin dolduğunu görüyor; yükleme tamamlanmış ve araç hareket etmek üzere. Doğru davranış hangisidir?
- A) Poliçenin eski fotokopisini yanına alıp seferi tamamladıktan sonra yenilemek
- B) Mesafe kısa olduğu için poliçeyi dönüş seferinden önce yeniletmeyi planlamak
- C) Poliçe yenilenmeden yola çıkmayıp durumu işletmeye bildirmek
- D) Tescil belgesi ve muayenesi geçerli olduğundan poliçeyi sonraki işe bırakmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Poliçe yenilenmeden yola çıkmayıp durumu işletmeye bildirmek
Araçta bulundurulması zorunlu belgeler arasında yer alan zorunlu trafik sigortası, süresi dolduğu anda aracın trafiğe çıkışını hukuken sakatlar; poliçe yenilenmeden yola çıkılmaz ve durum derhâl işletmeye bildirilir. Sahada sık görülen hata mesafenin kısalığına güvenip seferi yapmaktır; bir kaza hâlinde karşı tarafın zararı güvencesiz kalır ve sorumluluk doğrudan araç işleteni ile şoföre yönelir. Muayenenin veya tescil belgesinin geçerli olması poliçenin yerini tutmaz, bunlar birbirinden bağımsız yükümlülüklerdir.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.2 (bilgi ifadesi BG.3, beceri BY.1)
10. Bir kamyonun imalatçı tarafından belirlenen periyodik bakım aralığı hem kilometre hem de süre olarak tanımlanmıştır. Araç bu dönemde az kilometre yapmış, ancak öngörülen süre dolmuştur. Doğru uygulama nedir?
- A) Kilometre dolmadığı için bakımı bir sonraki döneme ertelemek
- B) Kilometre dolmasa da süre dolduğunda bakımı yaptırmak
- C) Araç muayenesinden geçtiği için bakımı yapılmış kabul etmek
- D) Yalnızca yağ seviyesine bakıp bakım zamanını kendi kararıyla belirlemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kilometre dolmasa da süre dolduğunda bakımı yaptırmak
Periyodik bakım, imalatçının belirlediği kilometre ve süre ölçütlerinden hangisi önce dolarsa o zaman yapılır; motor yağı ve filtreler az kullanılsa bile zamanla özelliğini yitirdiği için süre ölçütü tek başına yeterlidir. Sahada çok yapılan hata kilometreyi tek ölçüt sayıp bakımı ertelemektir, bu da yağın koruyuculuğunu kaybetmesi nedeniyle motor aşınmasına yol açar. Araç muayenesi ise yasal uygunluk ve emniyet denetimidir; bakım işlemlerinin yerini almaz.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.3 (bilgi ifadesi BG.4)
11. Uzun bir etaptan sonra dinlenme tesisinde duran şoför, lastik basınçlarını ölçtüğünde değerleri üretici tavsiyesinin üzerinde buluyor. Aracın dış fiziksel kontrolü kapsamında doğru davranış hangisidir?
- A) Ölçümü lastikler soğuduktan sonra tekrarlayıp değere göre ayarlamak
- B) Sıcak lastikte okunan fazlalığı hava indirerek hemen dengelemek
- C) Yük ağır olduğu için basıncı üretici değerinin belirgin üstüne çıkarmak
- D) Bir lastiği ölçüp diğerlerini aynı akstakilerle eşit kabul etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Ölçümü lastikler soğuduktan sonra tekrarlayıp değere göre ayarlamak
Lastik basıncı, yol boyunca ısınan havanın genleşmesi nedeniyle sıcakken yüksek okunur; bu yüzden ölçüm lastikler soğukken yapılır ve üretici değerine göre ayarlanır. Sahadaki klasik hata sıcak lastikten hava indirmektir; lastik soğuduğunda basınç normalin altına düşer, yanak aşırı ezilir, yuvarlanma direnci ve ısınma artarak patlama riskini büyütür. Tek lastiği ölçüp diğerlerini varsaymak da yavaş kaçıran bir lastiğin gözden kaçmasına neden olur.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (bilgi ifadesi BG.5, beceri BY.6)
12. Sefer öncesi kontrolde bir lastiğin iç omzunun belirgin şekilde aşındığı, orta bölgesinin ise iyi durumda olduğu görülüyor. Diş derinliği kontrolü açısından doğru yaklaşım nedir?
- A) Ölçümü dişin en sağlam olduğu orta bölgeden yapıp değeri esas almak
- B) Aşınan omzu tıraşlatıp lastiği aynı aksta kullanmayı sürdürmek
- C) Basıncı yükselterek aşınan omzun yere temasını azaltmaya çalışmak
- D) Ölçümü en çok aşınan noktadan yapıp aks ayarını kontrol ettirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Ölçümü en çok aşınan noktadan yapıp aks ayarını kontrol ettirmek
Diş derinliği lastiğin en çok aşınmış noktasından ölçülür, çünkü frenleme ve suyu tahliye performansını belirleyen o en zayıf bölgedir; tek taraflı aşınma ise genellikle aks ayarı, rot veya süspansiyon sorununu işaret ettiği için kaynağı araştırılır. Sahada sık yapılan hata ölçümü sağlam bölgeden yapıp lastiği uygun saymaktır; bu, ıslak zeminde kayma riski taşıyan bir lastikle yola çıkılmasına yol açar. Basıncı yükselterek temas alanını değiştirmek arızayı gizler ve aşınmayı bu kez orta bölgeye taşır.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (bilgi ifadesi BG.6, beceri BY.5)
13. Yükleme tamamlandıktan sonra yapılan dış kontrolde, kasa kapağı emniyet pimlerinden birinin yuvasına tam oturmadığı görülüyor. Kasa kapağı emniyeti açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Yük kapağa dayanmadığı için pimi yarım oturmuş hâlde bırakmak
- B) Kapağı halatla bağlayıp pimi ilk mola yerinde takmayı planlamak
- C) Pimi tam oturtup kapağın kilitlendiğini elle kontrol etmek
- D) Pimi yağlayıp sıkışmaması için gevşek konumda kalmasını sağlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Pimi tam oturtup kapağın kilitlendiğini elle kontrol etmek
Emniyet pimi, kasa kapağının seyir sırasında kontrolsüz açılmasını önleyen parçadır; pim yuvasına tam oturtulur ve kilitlendiği elle teyit edilerek kontrol tamamlanır. Sahadaki tipik hata, yük kapağa dayanmıyor diye pimi yarım bırakmaktır; yol titreşimi ve frenleme sırasında yük kayar, kapak açılırsa arkadan gelen araçların üzerine düşen bir yük ölümcül kazaya dönüşür. Halat veya iple geçici bağlama pimin taşıdığı yükü karşılamaz; pimi gevşek konumda bırakmak ise kilit mekanizmasının hiç devreye girmemesi demektir.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (beceri BY.10-BY.11)
14. İşletmenin başka bir kamyonunu kullanacak olan şoför, kabine bindiğinde koltuk konumunun ve aynaların önceki sürücüye göre ayarlı olduğunu görüyor. Aracın içinin kontrolü kapsamında doğru sıra ve davranış nedir?
- A) Aynaları yola çıktıktan sonra ilk düz kesimde hızlıca ayarlamak
- B) Önce koltuğu ayarlayıp ardından aynaları araç hareket etmeden ayarlamak
- C) Kör noktayı kapatmak için sağ aynayı tamamen kasaya doğru çevirmek
- D) Direksiyona ve pedallara uzanabildiği sürece koltuk ayarını değiştirmemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Önce koltuğu ayarlayıp ardından aynaları araç hareket etmeden ayarlamak
Ayna ayarı sürücünün oturma konumuna bağlı olduğu için önce koltuk, sonra aynalar ayarlanır ve bu işlem araç hareket etmeden önce tamamlanır. Sahada sık görülen hata ayarları yolda yapmaktır; ayna ile uğraşan sürücünün dikkati ve direksiyon hâkimiyeti bir anda kaybolur. Sağ aynayı tamamen kasaya çevirmek de kör noktayı kapatmaz, aksine sağ şeritteki aracı görüş alanından çıkarır; koltuğu ayarlamadan sürmek ise pedal hâkimiyetini ve uzun yolda duruş sağlığını bozar.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.2 (beceriler BY.13-BY.14)
15. Yüklü kamyonla uzun bir rampayı çıkarken hararet göstergesi hızla yükselip kırmızı bölgeye yaklaşıyor. Gösterge değerlerinin kontrolü açısından şoförün doğru davranışı hangisidir?
- A) Güvenli yerde durup motoru soğutmak, kapağı sıcakken açmamak
- B) Radyatör kapağını hemen açıp soğuk su ekleyerek ısıyı düşürmek
- C) Kaloriferi kapatıp motor devrini yükselterek fanı daha çok çalıştırmak
- D) Gösterge kırmızıya tam girmediği sürece rampayı tamamlamayı sürdürmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Güvenli yerde durup motoru soğutmak, kapağı sıcakken açmamak
Hararet yükseldiğinde araç güvenli bir yerde durdurulup motorun soğuması beklenir; basınç altındaki soğutma sistemi sıcakken açılırsa fışkıran buhar ve kaynar su ağır yanıklara yol açar. Sahada en tehlikeli hata sıcak motora soğuk su eklemektir, bu ani sıcaklık farkı silindir kapağını çatlatarak motoru kullanılamaz hâle getirebilir. Rampayı 'kırmızıya girmedi' diyerek tamamlamaya çalışmak da yükün yarattığı ilave zorlanmayla motorun sıkışmasına neden olur.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.3 (bilgi ifadesi BG.7, beceri BY.17)
16. Soğuk bir sabah aracı çalıştıran şoför, havalı fren sistemi basıncının düşük olduğunu gösteren uyarının devrede kaldığını görüyor. Fonksiyonel kontroller açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Mesafe kısa olduğu için basınç dolmadan yavaşça hareket etmek
- B) Donmuş olabileceği düşüncesiyle hava deposunu alevle ısıtmak
- C) Sesli ikazı susturmak için uyarı sigortasını geçici olarak devre dışı bırakmak
- D) Basınç uyarısı geçene kadar bekleyip ardından fren denemesi yapmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Basınç uyarısı geçene kadar bekleyip ardından fren denemesi yapmak
Havalı fren sisteminde basınç, üreticinin belirlediği çalışma değerine ulaşmadan araç hareket ettirilmez; uyarı söndükten sonra düşük hızda bir fren denemesiyle sistemin tuttuğu doğrulanır. Sahadaki en riskli hata mesafenin kısalığına güvenip basınç dolmadan hareket etmektir; ilk birkaç frenlemede hava tükenirse araç durdurulamaz hâle gelir. Soğukta donan hat ve depoyu alevle ısıtmak yakıt hatları ile basınçlı depo nedeniyle yangın ve patlama riski doğurur; doğru çözüm aracı korunaklı ortamda bekletmek ve hava deposunun suyunu düzenli tahliye etmektir. Uyarı sigortasını devre dışı bırakmak ise arızayı ortadan kaldırmaz, yalnızca şoförü uyarısız bırakır.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.3 (beceriler BY.18-BY.20)
17. Navigasyon cihazı, yüklü kamyon için en kısa rota olarak ağır taşıt kısıtı bulunan bir köprüden geçen yolu öneriyor; ayrıca güzergâhın bir bölümünde buzlanma bekleniyor. Güzergâh belirleme açısından doğru yaklaşım nedir?
- A) Cihaz güncel olduğu için önerdiği kısa rotayı olduğu gibi izlemek
- B) Kısıtlı köprüden düşük hızda ve dikkatli geçerek rotayı korumak
- C) Ağır taşıt kısıtlarını haritadan doğrulayıp molaları da planlamak
- D) Molaları planlamayıp yol koşullarına göre anlık olarak karar vermek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Ağır taşıt kısıtlarını haritadan doğrulayıp molaları da planlamak
Kamyon güzergâhı belirlenirken tonaj, gabari ve ağır taşıt kısıtları harita ya da resmî bilgiden doğrulanır; hava ve yol koşullarına göre dinlenme ve mola noktaları da baştan planlanır. Sahada sık görülen hata otomobil mantığıyla çalışan navigasyon önerisine güvenmektir; kısıtlı köprü veya alt geçit, aracın sıkışmasına ve uzun süreli yol kapanmasına yol açabilir. 'Yavaş geçerim' yaklaşımı kısıtı ortadan kaldırmaz, çünkü sınır aracın hızıyla değil ağırlık ve ölçüsüyle ilgilidir.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.4 (bilgi ifadesi BG.8, beceriler BY.25-BY.26)
18. Yükleme sırasında müşteri, 'birkaç palet daha sığar' diyerek ilave yük istiyor; bu yükle aracın istiap haddi aşılacak. Yükleme kuralları açısından şoförün doğru davranışı hangisidir?
- A) İstiap haddini aşan yükü almayıp durumu kayda geçirerek bildirmek
- B) Yükü alıp ağırlığı dingiller arasında eşit dağıtarak sorunu gidermek
- C) Fazla yükü kabin arkasına yerleştirip toplam ağırlığı dikkate almamak
- D) Mesafe kısa olduğu için istiap haddini bir miktar aşmayı kabul etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) İstiap haddini aşan yükü almayıp durumu kayda geçirerek bildirmek
İstiap haddi, dingil kapasitesi ve gabari ölçüleri aracın taşıyabileceği sınırı belirler; bu sınır aşılırsa yük alınmaz ve durum yazılı olarak bildirilir. Sahada en yaygın yanlış inanış, ağırlığı dingillere eşit dağıtmanın fazla yükü meşrulaştırdığıdır; oysa dağıtım yalnızca dingil yüklerini ilgilendirir, toplam ağırlık sınırını değiştirmez. Aşırı yük fren mesafesini uzatır, lastik ve şasi üzerinde taşıma kapasitesinin ötesinde zorlanma yaratır ve denetimde araç yolda bırakılır.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.1 (bilgi ifadesi BG.11, beceri BY.30)
19. Açık kasalı kamyona farklı ağırlıklarda paletler yüklenecek ve güzergâhta yağış bekleniyor. Yükleme planı ve sabitleme açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Ağır paletleri en arkaya dizip brandayı yalnızca üstten örtmek
- B) Yükü kasanın ortasına yığıp aralarındaki boşlukları serbest bırakmak
- C) Brandayla örtmeyi sabitleme yerine sayıp spanzet hiç kullanmamak
- D) Ağır yükü alta, dingiller üzerine yerleştirip spanzetle sabitlemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Ağır yükü alta, dingiller üzerine yerleştirip spanzetle sabitlemek
Yük, ağırlık merkezi alçak kalacak ve dingiller üzerine gelecek şekilde dengeli yerleştirilir; yağışa karşı brandayla örtüldükten sonra spanzet (gergi kayışı) ile sabitlenerek kayma ve devrilme önlenir. Sahada sık görülen hata ağır paletleri arkaya yığmaktır; bu, ön dingili hafifleterek direksiyon hâkimiyetini azaltır ve frenlemede aracın savrulmasına yol açar. Branda yalnızca yükü ıslanmaktan korur, bağlama görevi görmez; yükler arasında boşluk bırakmak ise virajda kaymaya ve yükün kasa kapağına yüklenmesine neden olur.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.1 (beceriler BY.29-BY.32)
20. Yükleme tamamlandığında yükleyici firma yetkilisi, sevk irsaliyesini daha sonra göndereceğini söyleyerek aracın hareket etmesini istiyor. Taşımaya ilişkin evrak yükümlülüğü açısından doğru davranış nedir?
- A) Belgenin fotoğrafını isteyip aslını varış noktasında teslim almak
- B) İrsaliye düzenlenmeden yükle yola çıkmayıp evrakı talep etmek
- C) İrsaliyeyi alıcının düzenleyeceğini varsayarak sefere başlamak
- D) İrsaliye yerine yükleme listesini yeterli belge sayarak yola çıkmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) İrsaliye düzenlenmeden yükle yola çıkmayıp evrakı talep etmek
Taşınan yükün cinsini, miktarını ve taraflarını gösteren sevk irsaliyesi taşıma sırasında araçta bulunması gereken evraktır; düzenlenmeden yola çıkılmaz. Sahada çok yapılan hata iyi niyetle belgesiz hareket etmektir; yol denetiminde yük belgesiz duruma düşer, ayrıca eksik ya da hasarlı teslim iddiasında şoförün elinde yükü tarif eden hiçbir kayıt kalmaz. Yükleme listesi firma içi bir kayıttır ve resmî taşıma belgesinin yerini tutmaz.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.1 (bilgi ifadesi BG.12, beceri BY.33)
21. Aynı işletmeye ait üç kamyon şehirlerarası yolda art arda konvoy hâlinde seyrediyor. Konvoy hâlinde seyirde uygulanacak trafik kuralları açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Konvoyun bölünmemesi için araçları birbirine yakın seyrettirmek
- B) Konvoy hâlinde olunduğunu belirtmek için sürekli dörtlü flaşörle seyretmek
- C) Araçlar arasında geçecek araçların girebileceği açıklığı bırakmak
- D) Konvoy bozulmasın diye kırmızı ışıkta öndeki aracın peşinden geçmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Araçlar arasında geçecek araçların girebileceği açıklığı bırakmak
Şehirlerarası yolda aynı yönde art arda seyreden araçlar, geçiş yapmak isteyen sürücülerin güvenle girip çıkabileceği açıklığı bırakmak zorundadır; bu hem geçişi mümkün kılar hem de zincirleme çarpışmayı önler. Sahada sık görülen hata konvoyu korumak için araya araç sokmamaktır; bu durumda geçmek isteyen sürücü uzun süre karşı şeritte kalır ve kafa kafaya çarpışma riski doğar. Konvoy hâlinde olmak trafik kurallarına uymaktan muafiyet sağlamaz; kırmızı ışıkta öndekini takip etmek başlı başına ihlaldir. Sürekli dörtlü flaşörle seyretmek de sinyal verme imkânını ortadan kaldırarak diğer sürücüleri yanıltır.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.2 (bilgi ifadesi BG.13, beceri BY.34)
22. Şoförden, kasa ölçülerini aşan uzunlukta bir iş makinesi parçasının taşınması isteniyor. Özel yük taşımasında izlenecek prosedür açısından doğru davranış hangisidir?
- A) İlgili kurumdan özel izin alıp öngörülen koşullara ve işaretlemeye uymak
- B) Yükün taştığı kısma kırmızı bez bağlayıp izinsiz olarak yola çıkmak
- C) Taşımayı gece saatlerine alarak trafiğin az olduğu zamanda gerçekleştirmek
- D) İzin almayı yükleyicinin sorumluluğu sayıp yükle birlikte hareket etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) İlgili kurumdan özel izin alıp öngörülen koşullara ve işaretlemeye uymak
Gabari dışı veya özellik arz eden yüklerde taşıma öncesinde ilgili kurumdan izin alınır; izinde belirtilen güzergâh, zaman, işaretleme ve gerekiyorsa refakat koşullarına uyulur. Sahada en yaygın hata taşan kısma kırmızı bez bağlamayı yeterli saymaktır; bu işaretleme izni yerine geçmez ve yükün genişliği ya da yüksekliği alt geçit, köprü, elektrik hattı gibi altyapıya çarpma riski doğurur. Gece taşımak da yükün ölçüsünü değiştirmez, yalnızca görünürlüğü azaltarak riski artırır.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.3 (bilgi ifadesi BG.14)
23. Boşaltma noktasına yanaşan şoför, yolda kısmen kaymış görünen yükü indirmeye hazırlanıyor. Eşyanın indirilmesi ile ilgili aşamalar açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Kapakları açıp kaymış yükün kendiliğinden yerleşmesini beklemek
- B) Spanzetleri kapaklar açıldıktan sonra tek tek çözmeye başlamak
- C) Boşaltma bitince kapakları kapatıp emniyet pimi kontrolünü atlamak
- D) Kapağı açmadan önce yükün kapağa dayanıp dayanmadığını kontrol etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Kapağı açmadan önce yükün kapağa dayanıp dayanmadığını kontrol etmek
İndirme öncesinde yükün kapağa dayanıp dayanmadığı kontrol edilir; kaymış bir yük varsa kapak açıldığında üzerine devrilerek ölümcül yaralanmaya yol açabilir. Sahada sık yapılan hata kapağı açıp yükün 'yerine oturmasını' beklemektir; bu, kişiyi doğrudan düşen yükün altına sokar. Spanzetlerin kapaklar açıldıktan sonra çözülmesi de yükü tutan tek unsuru ortadan kaldırır; boşaltma sonrası kapak pimlerinin kontrolü ise dönüş yolunda kapağın açılmasını önleyen son adımdır.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.4 (bilgi ifadesi BG.15, beceriler BY.37-BY.41)
24. Teslimat tamamlandıktan sonra müşteri, nakliye bedelini elden ödemek istediğini ve fatura düzenlenmesine ihtiyaç duymadığını söylüyor. Ücret alma aşaması açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Müşteri istemediği için fatura düzenlemeyip yerine irsaliye bırakmak
- B) Nakliye bedelinin faturasını kesip sözleşmedeki tutarı tahsil etmek
- C) Faturasız tahsilat yapıp tutarı işletmeye sözlü olarak bildirmek
- D) Sözleşmedeki tutar yerine yolda oluşan masrafı ekleyerek tahsil etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Nakliye bedelinin faturasını kesip sözleşmedeki tutarı tahsil etmek
Nakliye bedeli, müşteri ile yapılan sözleşme gereğince ve düzenlenen fatura karşılığında tahsil edilir; belge, hem işletmenin kaydı hem de müşterinin ödeme kanıtıdır. Sahada sık görülen hata müşterinin talebiyle faturasız tahsilat yapmaktır; bu durumda ödemenin yapıldığı ispatlanamaz, sonradan doğan 'ödemedim' ya da 'fazla ödedim' iddiaları şoförün üzerinde kalır. Sözleşme dışı masrafı kendiliğinden ekleyip tahsil etmek de ticari ilişkiyi bozar; ek masraf önce işletmeye bildirilip mutabakatla yansıtılır.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.5 (beceriler BY.45-BY.46)
25. Sefer öncesi kontrolde yangın söndürme cihazının basınç göstergesi kırmızı bölgede ve ilk yardım çantasındaki bazı malzemelerin miadı dolmuş durumda. Koruma ve acil durum araçlarının kontrolü açısından doğru davranış nedir?
- A) Cihazı ters çevirip sallayarak basıncın düzeldiğini varsaymak
- B) Miadı dolan malzemeleri çıkarıp çantayı eksik hâliyle kullanmayı sürdürmek
- C) Söndürücüyü dolumlatıp çantayı tamamlamadan sefere çıkmamak
- D) Kontrol formunu doldurup eksikleri dönüş seferinde gidermeyi planlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Söndürücüyü dolumlatıp çantayı tamamlamadan sefere çıkmamak
Araçtaki yangın söndürme cihazı, ilk yardım çantası ve işaretleme gereçlerinin hem mevcut hem de kullanıma hazır olması gerekir; basınç göstergesi kırmızı bölgedeki söndürücü dolumlatılır, miadı dolan ilk yardım malzemesi yenisiyle değiştirilir. Sahada en yaygın hata cihazı sallayıp basıncın düzeldiğini varsaymaktır; basıncını yitirmiş bir söndürücü yangın anında hiç çalışmaz ve şoför küçük bir alevi büyümeden söndürme şansını kaybeder. Malzemeyi çıkarıp çantayı eksik kullanmak ya da eksikleri dönüş seferine bırakmak da riskin tam olarak o sefer sırasında bulunduğunu göz ardı eder.
Dayanak: 17UY0326-3/A2 — Araç Kontrolü ve Eşya Taşıma / Öğrenme Çıktısı 4, ölçütler 4.1-4.2 (beceriler BY.47-BY.48)
İlgili sayfalar
Kamyon Şoförü belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.