Kaynak Operatörü Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (11UY0016-4)
MYK Kaynak Operatörü (11UY0016-4) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
a1-kaynak-islemlerinde-is-sagligi-ve-guvenligi
1. Kaynak operatörü, nemli beton zemine kurulmuş bir tezgâhta mekanize ark kaynağı yapacaktır. Elektrik çarpması riskini azaltmak için öncelikle yapması gereken nedir?
- A) Kuru ve yalıtkan bir altlık üzerinde durup kuru eldivenle çalışmak
- B) Şase kablosunu tezgâh gövdesine bağlayıp akımı gövde üzerinden geçirmek
- C) Torç kablosunu omzunun üzerinden aşırarak elini serbest bırakmak
- D) Terleyen ellerini rahatlatmak için eldivenini çıkarıp çalışmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kuru ve yalıtkan bir altlık üzerinde durup kuru eldivenle çalışmak
Nem vücut direncini düşürdüğü için ıslak zeminde boşta çalışma gerilimi bile tehlikeli olabilir; operatör kendisini zeminden ve parçadan yalıtmalı, eldiveni kuru ve sağlam tutmalıdır. Şaseyi tezgâh gövdesine bağlamak akımın yataklardan geçmesine yol açar; kabloyu omuzdan aşırmak izolasyon zedelendiğinde akımın gövde üzerinden akmasına neden olur; eldiveni çıkarmak ise yalıtımın son katmanını da ortadan kaldırır.
Dayanak: 11UY0010-3/A1 - Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 (BG: elektriksel tehlikenin yüksek olduğu alanlarda alınacak güvenlik önlemleri)
2. Galvaniz kaplı saclar üzerinde mekanize kaynak yapılacaktır. Ortaya çıkacak metal dumanına karşı en doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Atölye kapısını açıp doğal hava akımının dumanı sürüklemesini beklemek
- B) Toz maskesi takıp kaynak hızını artırarak duman süresini kısaltmak
- C) Kaplamayı kaynak ağzından temizleyip kaynak noktasında emiş yapmak
- D) Vantilatörle dumanı kaynakçının yüzünden yana doğru savurmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kaplamayı kaynak ağzından temizleyip kaynak noktasında emiş yapmak
Çinko kaplama ark ısısında buharlaşıp metal duman humması yapabilen partiküller oluşturur; kaynak ağzındaki kaplamanın alınması kaynağı azaltır, noktasal emiş ise dumanı solunum bölgesine ulaşmadan yakalar. Doğal havalandırma ve toz maskesi metal buharına karşı yeterli koruma sağlamaz; vantilatörle üflemek ise dumanı ortama dağıttığı gibi koruyucu gaz örtüsünü de bozar.
Dayanak: 11UY0010-3/A1 - Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.2 (BG: kaynak dumanlarının zararları, korunma yöntemleri ve havalandırma)
3. Montaj hattının hemen yanındaki açık alanda ark kaynağı yapılacaktır. Çevredeki çalışanların korunması için iş alanı güvenliği nasıl sağlanır?
- A) Ark ışığı yansımasın diye alanı açık renkli parlak sacla çevirmek
- B) Ark ışımasını geçirmeyen paravan çekip uyarı levhası koymak
- C) Çalışanları arka doğrudan bakmamaları yönünde sözlü olarak uyarmak
- D) Kaynak süresince çevredekilere koyu renkli gözlük dağıtmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Ark ışımasını geçirmeyen paravan çekip uyarı levhası koymak
Ark ışıması hem doğrudan hem yansıyarak göz yanığına yol açtığı için alan, ark ışımasını geçirmeyen bir kaynak paravanıyla ayrılmalı ve uyarı levhasıyla işaretlenmelidir. Parlak yüzeyler morötesi ışını yansıtarak riski büyütür; sözlü uyarı ve gelişigüzel gözlük dağıtımı ise kalıcı ve denetlenebilir bir önlem değildir.
Dayanak: 11UY0010-3/A1 - Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 (BG: uyarı işaret ve levhaları ile iş alanı güvenliğinin sağlanması)
4. Dar ve alçak bir tank içinde argon korumalı kaynak yapılacaktır. Bu ortamdaki en kritik tehlike ve önlemi hangisidir?
- A) Argonun tavana yükselerek yoğunlaşması; üstten emiş yapılması
- B) Argonun parlayıcı olması; ortamda kıvılcım oluşumunun önlenmesi
- C) Argonun nemi tutması; tank içinin ısıtılarak kurutulması
- D) Argonun tabanda birikip oksijeni azaltması; havalandırma ve gözcü
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Argonun tabanda birikip oksijeni azaltması; havalandırma ve gözcü
Argon havadan ağır ve boğucu bir gazdır; dar hacimde tabanda birikerek oksijen oranını düşürür, bu yüzden sürekli havalandırma ve dışarıda bekleyen bir gözcü zorunludur. Argonun yanıcı olduğunu ya da tavanda toplandığını varsaymak yanlış yönde önlem alınmasına ve emişin yanlış seviyeye kurulmasına yol açar.
Dayanak: 11UY0010-3/A1 - Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.2 (BG: çalışma ortamının havalandırılmasının önemi ve nasıl yapılacağı)
5. Kaynak sırasında torç kablosunda kıvılcımlı bir temas oluşmuş, makine panelinde arıza uyarısı yanmıştır. Operatörün doğru davranışı nedir?
- A) Kaynağı durdurup makineyi şalterden ayırmak ve yetkiliye bildirmek
- B) Kabloyu izole bantla sarıp vardiya sonuna kadar çalışmayı sürdürmek
- C) Akımı düşürüp kıvılcım azalırsa işi bitirdikten sonra durumu bildirmek
- D) Makineyi kapatmadan hasarlı kabloyu değiştirip çalışmaya devam etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kaynağı durdurup makineyi şalterden ayırmak ve yetkiliye bildirmek
Anında giderilemeyecek türden bir elektriksel tehlikede iş durdurulur, enerji kesilir ve durum yetkiliye bildirilir; makinenin kendi acil durum prosedürü de bunu gerektirir. Bandaj yapmak ya da akımı düşürüp devam etmek arızayı gizler; enerji kesilmeden kablo değiştirmek ise doğrudan elektrik çarpması riski yaratır.
Dayanak: 11UY0010-3/A1 - Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.3 (BG: anında giderilemeyecek tehlike durumları ve makineye özel acil durum prosedürleri)
6. Daha önce solvent taşımış bir tankın dış yüzeyine takviye sacı kaynatılması istenmektedir. Doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Kapağı açık bırakıp bir süre havalandırdıktan sonra kaynağa başlamak
- B) Tank gazdan arındırılıp ölçümle doğrulanmadan kaynağa başlamamak
- C) Tankın içine kuru kum doldurup kıvılcımın içeri girmesini engellemek
- D) Yangın söndürücüyü yanında bulundurup kaynağı hızlıca tamamlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Tank gazdan arındırılıp ölçümle doğrulanmadan kaynağa başlamamak
Solvent kalıntısının buharı tank içinde patlayıcı karışım oluşturabilir; bu nedenle tank temizlenip gazdan arındırılmalı ve ölçümle doğrulanmadan sıcak işleme başlanmamalıdır. Bir süre havalandırmak, kum doldurmak veya yanında söndürücü bulundurmak patlayıcı buharın varlığını ortadan kaldırmaz, yalnızca yanlış bir güven duygusu verir.
Dayanak: 11UY0010-3/A1 - Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 (BG: yapılan çalışmaya ait iş alanının güvenliğinin nasıl sağlanacağı)
b1-gaz-korumasiz-ozlu-tel-elektrotla-ark-kaynagi
7. Rüzgârlı açık şantiyede yapılacak bir dolgu kaynağında 114 (gaz korumasız özlü tel) yönteminin tercih edilmesinin teknik gerekçesi nedir?
- A) Ark geriliminin düşük olması nedeniyle rüzgârdan etkilenmemesi
- B) Tel çapının büyük olması sayesinde ark üflemesinin engellenmesi
- C) Damla iletiminin kısa devreli olması nedeniyle sıçrama yapmaması
- D) Korumanın telin özü ayrışırken çıkan gaz ve curuftan gelmesi
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Korumanın telin özü ayrışırken çıkan gaz ve curuftan gelmesi
Gaz korumasız özlü telde koruma, telin özündeki bileşenlerin ayrışmasıyla oluşan gaz ve curuftan gelir; dışarıdan gaz üflenmediği için rüzgâr koruma örtüsünü savuramaz. Ark gerilimi, tel çapı veya damla iletim biçimi rüzgâr dayanımını belirlemez; gaz korumalı bir yöntem aynı yerde kullanılsaydı paravan kurulması gerekirdi.
Dayanak: 11UY0016-4/B1 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak işleri ile ilgili prosedürleri açıklar' / 'Sürece uygun koruyucu gazı nasıl belirleyeceğini tarif eder'
8. Daha önce kullanılmamış bir gaz korumasız özlü tel devreye alınacaktır. Kutuplamanın (DC+ / DC−) belirlenmesinde doğru davranış nedir?
- A) Örtülü elektrotta olduğu gibi her koşulda DC+ kutuplama uygulamak
- B) İki kutupta da deneme dikişi çekip daha az sıçrayanı benimsemek
- C) Tel üreticisinin bildirdiği ve WPS'te yazılı kutuplamayı uygulamak
- D) Sac kalınlığına göre kutuplamayı kaynak sırasında değiştirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Tel üreticisinin bildirdiği ve WPS'te yazılı kutuplamayı uygulamak
Özlü tellerde kutuplama, telin öz bileşimine göre üretici tarafından belirlenir ve onaylı kaynak yöntem şartnamesine işlenir; operatör bu bilgiyi esas almak zorundadır. Deneme dikişine veya başka bir yöntemin alışkanlığına göre kutuplama seçmek ark kararsızlığına, aşırı sıçramaya ve onaylı prosedür dışına çıkıldığı için dikişin reddine yol açar.
Dayanak: 11UY0016-4/B1 - Bilgi ifadesi: 'Doğru tel seçimini tanımlar' / 'Kaynak işleri ile ilgili prosedürleri açıklar'
9. Özlü tel kullanılan mekanize kaynakta tel düzensiz besleniyor, arkta kesilmeler oluyor ve sürme makaralarının altında toz birikintisi görülüyor. En olası neden nedir?
- A) Sürme makarası baskısının aşırı olup özlü teli ezmesi
- B) Kaynak geriliminin ark boyuna göre yüksek seçilmiş olması
- C) Koruyucu gaz debisinin gereğinden düşük ayarlanması
- D) Şase kablosunun parçaya uzak noktadan bağlanması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Sürme makarası baskısının aşırı olup özlü teli ezmesi
Özlü tel içi toz dolu ve ince cidarlı olduğu için makara baskısı fazla olduğunda ezilir; ezilen tel hem şeklini kaybederek düzensiz beslenir hem de özündeki tozu döker. Gerilim, gaz debisi ve şase yeri dikiş kalitesini etkiler ancak makaraların altında toz birikmesini açıklamaz; bu belirti doğrudan mekanik ezilmeye işaret eder.
Dayanak: 11UY0016-4/B1 - Bilgi ifadesi: 'Tel sürme mekanizmasını tanımlar' / 'Kaynak tertibatının olası arızalarını sıralar'
b2-tel-elektrotla-metal-ark-asal-gaz-kaynagi-mig
10. Alüminyum alaşımlı parçalar 131 (MIG) yöntemiyle birleştirilecektir. Koruyucu gaz seçiminde doğru olan hangisidir?
- A) Nüfuziyeti artırmak için argon-karbondioksit karışımı kullanmak
- B) Argon ya da argon-helyum karışımı gibi asal gaz kullanmak
- C) Curufu azaltmak amacıyla argon-oksijen karışımını tercih etmek
- D) Maliyeti düşürmek için saf karbondioksit gazına geçmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Argon ya da argon-helyum karışımı gibi asal gaz kullanmak
MIG adının kaynağı zaten asal gaz kullanımıdır; alüminyumda argon veya argon-helyum karışımı kullanılır, çünkü aktif gazlar banyoyu oksitleyip cüruflu ve gözenekli dikiş oluşturur. Çelikte yaygın olan argon-karbondioksit ya da argon-oksijen karışımlarını alüminyuma taşımak sahada sık görülen bir hatadır ve dikişte oksit kalıntısı ile gözenek bırakır.
Dayanak: 11UY0016-4/B2 - Bilgi ifadesi: 'Sürece uygun koruyucu gazı nasıl belirleyeceğini tarif eder'
11. Alüminyum tel uzun torçla beslenirken sık sık geri yanma (burnback) ve tel düğümlenmesi yaşanmaktadır. Uygun çözüm nedir?
- A) Sürme makarası baskısını artırıp tel besleme hızını yükseltmek
- B) Kontak memesi çapını küçültüp telin sıkı geçmesini sağlamak
- C) Torç kablosunu kıvırarak tel yolunun uzunluğunu kısaltmak
- D) İtme-çekmeli torçla teflon spiral ve U kanallı makara kullanmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) İtme-çekmeli torçla teflon spiral ve U kanallı makara kullanmak
Alüminyum tel yumuşak olduğu için sürtünmeye ve baskıya duyarlıdır; itme-çekmeli torç, düşük sürtünmeli teflon spiral ve teli ezmeyen U kanallı makara besleme sorunlarını kökten çözer. Makara baskısını artırmak teli ezer; kontak memesini daraltmak ise ısınıp genleşen alüminyum telin memede sıkışmasına ve geri yanmanın artmasına yol açar, torç kablosunu kıvırmak da spiral içinde ek direnç yaratır.
Dayanak: 11UY0016-4/B2 - Bilgi ifadesi: 'Tel sürme mekanizmasını tanımlar' / 'Doğru nozul ve kaynak torçlarını nasıl seçeceğini açıklar'
b4-aktif-koruyucu-gazla-ozlu-tel-metal-ark-kayna
12. Gaz korumalı özlü tel kaynağında dikiş boyunca yaygın gözenek görülmüş, operatör gaz debisini iki katına çıkarınca gözenek daha da artmıştır. En olası açıklama nedir?
- A) Yüksek debinin türbülans yaratıp ortam havasını bölgeye çekmesi
- B) Yüksek debinin ark gerilimini düşürüp ergimeyi azaltması
- C) Yüksek debinin banyoyu hızla soğutup curufu içeride hapsetmesi
- D) Yüksek debinin telin serbest boyunu kısaltıp akımı yükseltmesi
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Yüksek debinin türbülans yaratıp ortam havasını bölgeye çekmesi
Koruyucu gaz debisi belli bir sınırın üzerine çıktığında akış laminer olmaktan çıkar; oluşan türbülans çevredeki havayı koruma alanına sürükleyerek azot ve oksijen kaynaklı gözeneği artırır. Bu yüzden gözenek görüldüğünde debiyi körü körüne yükseltmek değil, nozuldaki sıçrama birikintisini, hortum kaçağını ve ortamdaki hava akımını kontrol etmek gerekir.
Dayanak: 11UY0016-4/B4 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak kusurlarını ve sebeplerini nasıl tespit edeceğini açıklar'
13. Ambalajı açılmış özlü tel makaraları nemli bir depoda uzun süre bekletilmiştir. Bu tellerin doğrudan kullanılmasının başlıca riski nedir?
- A) Tel dış yüzeyinde oksit oluşup ark geriliminin dalgalanması
- B) Özdeki tozun sıkışıp tel çapının ölçü dışına çıkması
- C) Nemin hidrojen kaynağı olması ve çatlak riskini artırması
- D) Telin sertleşip sürme makaralarını hızla aşındırması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Nemin hidrojen kaynağı olması ve çatlak riskini artırması
Özlü telin özü nemi çeker; kaynak sırasında ayrışan nem, kaynak metalinde çözünen hidrojene dönüşerek gözeneğe ve gecikmeli soğuk çatlağa yol açar. Bu nedenle sarf malzemeleri kapalı, kuru ve üreticinin belirttiği koşullarda saklanır; ambalajı açılmış makaralar ısıtmalı dolapta tutulur, nemlendiği kuşkusu varsa örtülü elektrot gibi keyfî kurutulmaz, üreticinin tarifi uygulanır ya da malzeme kullanım dışı bırakılır.
Dayanak: 11UY0016-4/B4 - Bilgi ifadesi: 'Sarf malzemelerinin uygun muhafaza edilme koşullarını sıralar'
14. Mekanize kaynak sırasında operatör, sac kalınlığı beklenenden fazla çıktığı için akımı WPS'te yazılı aralığın üzerine çıkarmak istemektedir. Doğru davranış nedir?
- A) Kaynak sonrası görsel muayene uygunsa akımı kendi kararıyla artırmak
- B) Akımı artırıp ilerleme hızını da yükselterek ısı girdisini korumak
- C) Kalınlık farkı azsa aralığın biraz dışına çıkıp kayıt tutmamak
- D) Aralığın dışına çıkmadan durumu bildirip WPS'i revize ettirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Aralığın dışına çıkmadan durumu bildirip WPS'i revize ettirmek
WPS, onaylanmış bir kaynak prosedürünün geçerli olduğu parametre aralıklarını tanımlar; bu aralığın dışına çıkmak dikişi onaysız hâle getirir. Kalınlık değiştiyse yapılması gereken, durumu kaynak sorumlusuna bildirip prosedürün revize edilmesini sağlamaktır; görsel muayenenin uygun çıkması iç kusur bulunmadığını göstermez ve kayıt tutmamak izlenebilirliği tamamen ortadan kaldırır.
Dayanak: 11UY0016-4/B4 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak yöntem şartnamesinde (WPS/pWPS) hangi bilgilerin yer alacağını açıklar'
b5-tungsten-asal-gaz-ark-kaynagi-tig-141
15. TIG kaynağı sırasında tungsten elektrot kaynak banyosuna değmiş, ark kararsızlaşmış ve dikişte koyu lekeler oluşmuştur. Doğru müdahale nedir?
- A) Akımı yükseltip kirliliğin ark ısısıyla yanmasını beklemek
- B) Kirlenen ucu kesip elektrotu yeniden bileyerek kaynağa devam etmek
- C) Gaz debisini artırıp lekelerin koruma altında kaybolmasını sağlamak
- D) Elektrotu geri çekip ark boyunu uzatarak çalışmayı sürdürmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kirlenen ucu kesip elektrotu yeniden bileyerek kaynağa devam etmek
Banyoya değen tungstenin ucunda ergimiş metal kalır; bu kirlilik ark yolunu bozar ve dikişte tungsten kalıntısı bırakır, bu yüzden kirlenen uç kesilip elektrot yeniden bilenmelidir. Akımı ya da gaz debisini artırmak kirliliği temizlemez, ark boyunu uzatmak ise koruma örtüsünü zayıflatarak oksitlenmeyi ve gözeneği büyütür.
Dayanak: 11UY0016-4/B5 - Bilgi ifadesi: 'Doğru elektrot tip ve boyutlarını nasıl seçeceğini açıklar' / 'Kaynak kusurlarını ve sebeplerini nasıl tespit edeceğini açıklar'
16. TIG ile paslanmaz boru kaynağında ark söner sönmez torç bölgeden uzaklaştırılmakta; krater ve elektrot ucunda koyu oksit tabakası oluşmaktadır. Nedeni nedir?
- A) Ark geriliminin yüksek seçilip elektrotu aşırı ısıtması
- B) Elektrot çapının kullanılan akım değerine göre büyük seçilmesi
- C) Gaz son akışının yetersiz kalıp sıcak bölgenin oksitlenmesi
- D) Kaynak ağzının yağ ve nemden yeterince arındırılmaması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Gaz son akışının yetersiz kalıp sıcak bölgenin oksitlenmesi
Ark söndükten sonra hem kaynak metali hem de tungsten elektrot bir süre daha oksitlenecek kadar sıcak kalır; gaz son akışı bu bölgeyi soğuyana kadar korur. Son akış süresi kısa tutulur ya da torç hemen çekilirse kraterde ve elektrot ucunda oksit oluşur; sorunu elektrot çapı veya yüzey temizliğiyle açıklamak, belirtinin tam olarak ark sönümünde ortaya çıkmasını göz ardı eder.
Dayanak: 11UY0016-4/B5 - Bilgi ifadesi: 'Sürece uygun koruyucu gazı nasıl belirleyeceğini tarif eder' / 'Kaynak tertibatının olası arızalarını sıralar'
17. Alüminyum levhalar TIG yöntemiyle birleştirilecektir. Akım türü ve gerekçesi bakımından doğru seçim hangisidir?
- A) Alternatif akım; yüzeydeki oksit tabakasının temizlenmesi için
- B) Doğru akım elektrot eksi; en yüksek nüfuziyeti verdiği için
- C) Doğru akım elektrot artı; elektrot ömrünü uzattığı için
- D) Darbeli doğru akım; oksit tabakasını kırıp dağıttığı için
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Alternatif akım; yüzeydeki oksit tabakasının temizlenmesi için
Alüminyumun yüzeyindeki refrakter oksit tabakası ana metalden çok daha yüksek sıcaklıkta erir; TIG'de alternatif akımın pozitif yarım dalgası bu tabakayı temizleyerek birleşmeyi mümkün kılar. Doğru akım elektrot eksi çelik ve paslanmazda tercih edilir ancak alüminyumda oksidi temizlemez; elektrot artı ise tungstenin aşırı ısınmasına yol açar.
Dayanak: 11UY0016-4/B5 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak makinesinin özelliklerini tanımlar' / 'Kaynak işleri ile ilgili prosedürleri açıklar'
b6-pl-zma-ark-kaynagi-15
18. Plazma ark kaynağında meme ağzında sıçrama birikmesinin ardından ark kararsızlaşmış, meme aşırı ısınıp deforme olmuştur. Bu durumun adı ve nedeni nedir?
- A) Ark üflemesi; şase bağlantısının çok uzak noktada olması
- B) Anahtarlama hatası; pilot arkın sürekli açık kalması
- C) Aşırı gaz debisi; plazma sütununun dağılıp genişlemesi
- D) Çift ark; arkın meme üzerinden atlayıp memeyi yüklemesi
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Çift ark; arkın meme üzerinden atlayıp memeyi yüklemesi
Plazma memesi arkı daraltır ve elektrikçe yalıtık kalması gerekir; ağzı sıçramayla kirlendiğinde ya da parçaya fazla yaklaştığında ark, meme üzerinden ikinci bir yol bularak çift ark oluşturur ve memeyi eritir. Ark üflemesi dikişin yönünden sapmasıyla, aşırı gaz debisi ise koruma bozulmasıyla kendini gösterir; memenin ergimesi bu ikisiyle açıklanamaz.
Dayanak: 11UY0016-4/B6 - Bilgi ifadesi: 'Doğru nozul ve kaynak torçlarını nasıl seçeceğini açıklar' / 'Kaynak tertibatının olası arızalarını sıralar'
b7-tel-elektrotla-toz-alti-ark-kaynagi-121
19. Dik pozisyondaki bir dikişin toz altı kaynağıyla yapılması istenmektedir. Operatörün bu talebi uygun bulmamasının teknik gerekçesi nedir?
- A) Toz altı kaynağında arkın görünmemesi ve dikişin izlenememesi
- B) Toz örtüsünün ve ergimiş banyonun yer çekimiyle tutulması
- C) Toz altı akımının düşük olması ve dik dikişte nüfuziyet vermemesi
- D) Toz altı tozunun yalnızca kalın kesitlerde ergiyebilir olması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Toz örtüsünün ve ergimiş banyonun yer çekimiyle tutulması
Toz altı kaynağında hem granül toz örtüsü hem de geniş ergimiş banyo yerinde yalnızca yer çekimiyle durur; bu yüzden yöntem uygulamada oluk ve yatay köşe pozisyonlarıyla sınırlıdır, dik ya da tavan pozisyonunda toz da banyo da akar. Arkın toz altında görünmemesi yöntemin bilinen bir özelliğidir ama pozisyon sınırının nedeni değildir; toz altında çalışılan akımlar ise düşük değil, aksine yüksektir.
Dayanak: 11UY0016-4/B7 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak işleri ile ilgili prosedürleri açıklar' / 'Kaynak makinesinin özelliklerini tanımlar'
20. Toz altı kaynağında doğru akımla çalışılırken dikişin başlangıç ve bitiş bölgelerinde arkın saptığı, dikişin yana kaydığı görülmektedir. En uygun ilk önlem nedir?
- A) Şase yerini değiştirip başlangıç-bitiş plakası kullanmak
- B) Tel serbest boyunu uzatarak ilerleme hızını azaltmak
- C) Toz tabakasının yüksekliğini olabildiğince artırmak
- D) Kaynak akımını yükselterek arkı daha kararlı hâle getirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Şase yerini değiştirip başlangıç-bitiş plakası kullanmak
Parçanın uçlarında manyetik alanın dengesizleşmesi doğru akımda ark üflemesine yol açar; şase bağlantısının yerini değiştirmek ve başlangıç-bitiş plakası eklemek alanı dengeleyerek sapmayı giderir. Akımı yükseltmek manyetik alanı güçlendirdiği için üflemeyi artırır, toz yüksekliğini abartmak ise dikiş biçimini bozar ve gaz çıkışını engeller.
Dayanak: 11UY0016-4/B7 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak işleri ile ilgili prosedürleri açıklar' / 'Kaynak kusurlarını ve sebeplerini nasıl tespit edeceğini açıklar'
21. Mekanize toz altı kaynağında operatör, panel göstergesinden okuduğu akımın WPS'teki değerle uyuşup uyuşmadığından emin değildir. Doğru davranış nedir?
- A) Dikiş görünümü düzgün olduğu sürece gösterge değerini esas almak
- B) Akımı gösterge değerinin üstüne çıkarıp güvenli tarafta kalmak
- C) Kalibreli ölçü aletiyle akımı ölçüp değeri kayıt altına almak
- D) Tel besleme hızını artırarak akımın da yükseldiğini varsaymak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kalibreli ölçü aletiyle akımı ölçüp değeri kayıt altına almak
Kaynak parametreleri onaylı aralıkta tutulmak zorundadır ve bunun tek güvenilir yolu, ölçüm aralığına uygun kalibreli bir ölçü aletiyle akımı ölçüp kayıt tutmaktır; kalibrasyonu bilinmeyen panel göstergesi sapma gösterebilir. Görünüşe bakarak ya da tel hızından akım tahmin ederek karar vermek, ısı girdisinin prosedür dışına çıktığını fark etmeden çalışmaya devam etmek anlamına gelir.
Dayanak: 11UY0016-4/B7 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak prosesinde kullanılan ölçü aletlerini tanımlar'
b8-bant-elektrotla-toz-alti-ark-kaynagi-122
22. Bir basınçlı kabın iç yüzeyine paslanmaz dolgu kaplama yapılacaktır. Bant elektrotlu toz altı kaynağının (122) tercih edilme nedeni nedir?
- A) Derin nüfuziyet sağlayıp kalın kesitleri tek pasoda birleştirmesi
- B) Geniş ve sığ nüfuziyetli dikişle yüzey kaplamayı hızlandırması
- C) Koruyucu gaz gerektirmeden alüminyumda da kullanılabilmesi
- D) Yüksek ilerleme hızıyla ısı girdisini en aza indirebilmesi
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Geniş ve sığ nüfuziyetli dikişle yüzey kaplamayı hızlandırması
Bant elektrot, tel elektrota göre çok daha geniş ve sığ nüfuziyetli bir dikiş bıraktığı için yüzey kaplamada ana metalin kaynak metalini seyreltmesi azalır ve geniş alan tek pasoda hızla kaplanır. Yöntemin amacı derin nüfuziyetle birleştirme yapmak ya da ısı girdisini en aza indirmek değildir; alüminyum kaplamada da kullanılan bir yöntem değildir.
Dayanak: 11UY0016-4/B8 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak işleri ile ilgili prosedürleri açıklar' / 'Kaynakla ilgili ana ve sarf malzemeleri tanımlar'
b9-elektron-isin-kaynagi-76
23. Elektron ışın kaynağı yapılan bir hücrede çalışan operatör için bu yönteme özgü, diğer ark yöntemlerinde bulunmayan tehlike hangisidir?
- A) Arktan yayılan morötesi ışınların göz yanığı oluşturması
- B) Koruyucu gazın ortamda birikerek oksijen oranını azaltması
- C) Curuf sıçramasının koruyucu gözlüğü zamanla aşındırması
- D) Işının çarptığı yerde X ışını (röntgen) açığa çıkması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Işının çarptığı yerde X ışını (röntgen) açığa çıkması
Yüksek hızlı elektronlar parçaya çarptığında X ışını açığa çıkar; bu nedenle işlem zırhlı ve kilitli bir vakum hücresinde yapılır ve kilitlerin devre dışı bırakılmaması hayati önemdedir. Morötesi ışıma, koruyucu gaz birikmesi ve curuf sıçraması ark yöntemlerinin tehlikeleridir; elektron ışın kaynağında ne açık ark ne de curuf örtüsü bulunur.
Dayanak: 11UY0016-4/B9 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak makinesinin özelliklerini tanımlar' + A1 iş sağlığı ve güvenliği bağlantısı
b10-lazer-isin-kaynagi-751
24. Lazer ışın kaynağı hücresinde çalışan operatörün göz güvenliği açısından doğru yaklaşımı nedir?
- A) Dalga boyuna uygun gözlükle ve kapalı hücre kilidiyle çalışmak
- B) Standart kaynak maskesinin koyu camıyla çalışmayı sürdürmek
- C) Yansımayı azaltmak için hücre yüzeylerini parlak sacla kaplamak
- D) Işına doğrudan bakmadığı sürece çıplak gözle çalışmayı sürdürmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Dalga boyuna uygun gözlükle ve kapalı hücre kilidiyle çalışmak
Lazer ışını dar bir dalga boyunda yoğunlaşır ve yalnızca o dalga boyuna göre sertifikalı gözlük koruma sağlar; ayrıca hücre kapalı ve kilitli tutularak ışının dışarı sızması engellenir. Kaynak maskesinin koyu camı ark ışımasına göre tasarlandığı için lazerde yeterli değildir; parlak yüzeyler ise ışını yansıtarak beklenmedik yönlerden göz hasarı riski yaratır.
Dayanak: 11UY0016-4/B10 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak makinesinin özelliklerini tanımlar' + A1 iş sağlığı ve güvenliği bağlantısı
b11-b14-kati-h-l-kaynak-yontemleri-41-42-44-45
25. Ultrasonik kaynak ve sürtünme kaynağı gibi yöntemler, ergitmeli ark yöntemlerinden hangi temel özellikle ayrılır?
- A) Birleşmenin ilave tel ergitilerek kaynak banyosunda oluşması
- B) Birleşmenin koruyucu gaz altında ark ısısıyla sağlanması
- C) Birleşmenin ana metal ergimeden basınç ve hareketle sağlanması
- D) Birleşmenin curuf örtüsü altında elektrik direnciyle olması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Birleşmenin ana metal ergimeden basınç ve hareketle sağlanması
Ultrasonik, sürtünme, yüksek mekanik enerjili ve difüzyon kaynağı katı hâl yöntemleridir; birleşme ana metal ergitilmeden basınç ile sürtünme, titreşim ya da yayınma yoluyla sağlanır. Bu nedenle kaynak banyosu, ilave tel ve curuf örtüsü bulunmaz; bu yöntemleri ark yöntemleri gibi düşünmek koruyucu gaz veya ilave metal aranmasına yol açan yaygın bir hatadır.
Dayanak: 11UY0016-4/B11-B12-B13-B14 - Bilgi ifadesi: 'Kaynak işleri ile ilgili prosedürleri açıklar' / 'Kaynak makinesinin özelliklerini tanımlar'
İlgili sayfalar
Kaynak Operatörü belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.