Otomotiv Mekanikçisi Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (11UY0021-4)
MYK Otomotiv Mekanikçisi (11UY0021-4) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
1. Kapalı serviste arızayı dinlemek için bir aracın motoru uzun süre rölantide çalıştırılacaktır. Egzoz gazı riskini azaltmak için öncelikli olarak yapılması gereken nedir?
- A) Servisin kapı ve pencereleri açılarak doğal havalandırmayla yetinilir.
- B) Motoru çalıştıran teknisyene toz maskesi verilerek çalışmaya devam edilir.
- C) Egzoz çıkışına tahliye hortumu takılarak gaz doğrudan dışarı atılır.
- D) Motorun çalışma süresi kısaltılıp aralıklarla dışarı çıkılarak dinlenilir.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Egzoz çıkışına tahliye hortumu takılarak gaz doğrudan dışarı atılır.
Egzoz gazındaki karbon monoksit renksiz ve kokusuzdur; kapalı ortamda birikerek kısa sürede tehlikeli düzeye ulaşabilir. Risk kontrolünde öncelik kaynağında kontroldür, bu nedenle gaz egzoz çıkışına takılan tahliye hortumuyla doğrudan dışarı atılır. Toz maskesi partikül tutar, karbon monoksiti süzmez; kapıyı açmak veya çalışma süresini kısaltmak ise ortamdaki derişimi güvenilir biçimde sınırlamaz ve idari önlemlerle kişisel koruyucular korunma hiyerarşisinde en son sırada gelir.
Dayanak: 11UY0021-4/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
2. Yakıt hattı sökülürken dökülen yakıt tutuşmuş ve motor bölmesinde küçük bir yangın başlamıştır. Teknisyenin izlemesi gereken doğru acil durum davranışı hangisidir?
- A) Ortam uyarılır, kontak kapatılır, uygun söndürücüyle müdahale edilir.
- B) Kaput tamamen kaldırılarak alevin görülmesi sağlanır ve üzerine su sıkılır.
- C) Yanan bölgeye basınçlı hava tutularak alevin dağıtılması denenir.
- D) Alevli parça sökülüp servis dışına taşınarak açık alanda söndürülür.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Ortam uyarılır, kontak kapatılır, uygun söndürücüyle müdahale edilir.
Acil durumda sıra bellidir: önce çevredekiler uyarılır ve yangının beslendiği kaynak kesilir, kontak kapatılarak yakıt pompası ile elektrik devresi durdurulur, ardından yanıcı sıvı yangınına uygun sınıftaki söndürücüyle müdahale edilir. Kaputu tamamen kaldırmak alev bölgesine bol hava vererek yangını büyütür ve akaryakıt yangınında su, yanan yakıtı yayarak durumu ağırlaştırır. Basınçlı hava alevi söndürmez, yayar; alevli parçayı elle taşımak ise teknisyeni doğrudan yanma riskine sokar.
Dayanak: 11UY0021-4/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
3. Periyodik bakımda çıkan atık motor yağı ve kirlenmiş yağ filtresi için serviste doğru olan uygulama hangisidir?
- A) Atık yağ, antifriz ve fren hidroliğiyle aynı varilde toplanır.
- B) Yağ filtresi metal hurdaya, atık yağ ise gider hattına verilir.
- C) Atık yağ, servisin ısıtma sobasında yakıt olarak kullanılır.
- D) Atık yağ ve yağlı filtre ayrı sızdırmaz kaplarda toplanır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Atık yağ ve yağlı filtre ayrı sızdırmaz kaplarda toplanır.
Atık motor yağı ve içine yağ emmiş filtre, tehlikeli atık olarak ayrı ayrı ve sızdırmaz kaplarda toplanıp yetkili toplama sistemine teslim edilmelidir. Atık yağı antifriz veya fren hidroliğiyle aynı varile boşaltmak karışımı geri kazanılamaz hale getirir ve tesisin atığı reddetmesine yol açar. Gider hattına vermek suyu ve toprağı doğrudan kirletir; yağı sobada yakmak ise yanma sıcaklığı ve filtresi uygun olmadığından ağır metal ve is içeren zararlı duman salımına neden olur.
Dayanak: 11UY0021-4/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
4. Kampanalı fren bakımı sırasında kampana içinde biriken balata tozunun temizlenmesi için hangi yöntem doğrudur?
- A) Basınçlı hava tabancasıyla toz üflenerek kısa sürede uzaklaştırılır.
- B) Toz uçurulmadan ıslak yöntemle veya emişli sistemle temizlik yapılır.
- C) Toz tel fırça ile kazınıp yere düşürüldükten sonra süpürge çekilir.
- D) Cerrahi maske takılarak basınçlı havayla temizlik güvenli hale getirilir.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Toz uçurulmadan ıslak yöntemle veya emişli sistemle temizlik yapılır.
Balata aşınma tozu solunabilir boyutta partikül içerir; doğru yöntem tozu havaya kaldırmadan, ıslak bezle veya emişli temizleme sistemiyle toplamaktır. Basınçlı hava toz bulutunu tüm atölyeye yayar ve maruziyeti hem teknisyen hem de çevredeki çalışanlar için artırır. Tel fırçayla kazıyıp süpürmek de aynı şekilde tozu tekrar havalandırır; cerrahi maske ise sıvı sıçramasına karşı tasarlanmıştır ve ince partikülleri tutacak filtre sınıfına sahip değildir.
Dayanak: 11UY0021-4/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
5. Serviste tekerlek bijonlarının sıkılmasında kullanılan tork anahtarıyla ilgili, kalite gereklilikleri açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Anahtar en yüksek tork kademesinde ayarlı bırakılarak dolapta saklanır.
- B) Anahtar periyodik kalibre edilir, kalibrasyon kaydı güncel tutulur.
- C) Deneyimli teknisyen el hissiyle sıktığı için anahtar kontrolü seyrekleşir.
- D) Anahtara uzatma borusu takılarak yüksek torklara ulaşılması sağlanır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Anahtar periyodik kalibre edilir, kalibrasyon kaydı güncel tutulur.
Ölçüm ve sıkma aletlerinin doğruluğu kalite sisteminin temelidir; tork anahtarı belirlenen aralıklarla kalibre edilmeli ve kalibrasyon kaydı izlenebilir biçimde saklanmalıdır. Anahtarı en yüksek kademede ayarlı bırakmak iç yayı sürekli yük altında tutar; alet üreticilerinin yaygın önerisi, anahtarı düşük kademeye alarak kaldırmaktır. El hissiyle sıkma tekrarlanabilir değildir ve bijon torkunun ölçülebilir olmasını ortadan kaldırır; uzatma borusu ise kola binen momenti değiştirerek anahtarın gösterdiği değeri geçersiz kılar.
Dayanak: 11UY0021-4/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
6. Bir araç aynı titreşim şikâyetiyle üçüncü kez servise gelmiş, önceki iki iş emrinde farklı parçalar değiştirilmiştir. Kalite gereklilikleri açısından teknisyenin izlemesi gereken yaklaşım hangisidir?
- A) Şüpheli parçalar sırayla değiştirilerek şikâyetin geçmesi beklenir.
- B) Şikâyet kullanım hatası olarak kaydedilip müşteri bilgilendirilir.
- C) Önceki iş emirleri incelenip kök neden aranır, düzeltici kayıt açılır.
- D) Son onarım tekrarlanarak parça bir süre daha gözlem altında tutulur.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Önceki iş emirleri incelenip kök neden aranır, düzeltici kayıt açılır.
Tekrarlayan şikâyet, önceki onarımların belirtiyi giderdiğini ama nedeni ortadan kaldırmadığını gösterir; doğru yaklaşım önceki iş emirlerini ve değişen parçaları inceleyip kök nedeni araştırmak, bulguyu düzeltici faaliyet kaydına işleyerek aynı hatanın tekrarını önlemektir. Parçaları sırayla değiştirmek maliyeti müşteriye yükler ve gerçek nedeni bulma şansını azaltır. Şikâyeti doğrulamadan kullanım hatası saymak veya aynı onarımı tekrar edip gözleme bırakmak, aracın dördüncü kez aynı arızayla dönmesiyle sonuçlanır.
Dayanak: 11UY0021-4/A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre ve Kalite
Araç Üzerinde Periyodik Bakım, Arıza Tespit ve Onarım İşlemleri
7. Aynı model iki araç aynı gün bakıma gelmiştir ancak motor seçenekleri farklıdır. Bakım öncesinde aracın özelliklerini belirlemek için doğru hazırlık hangisidir?
- A) Şasi ve motor kodundan bakım tablosu ile yağ özelliği doğrulanır.
- B) Model ve yıl bilgisi yeterli sayılarak ruhsattan hareketle işlem yapılır.
- C) Önceki araçta kullanılan yağ ve filtre aynısıyla bu araca da uygulanır.
- D) Katalogda o modele en çok satılan filtre seti tercih edilerek takılır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Şasi ve motor kodundan bakım tablosu ile yağ özelliği doğrulanır.
Aynı model gövde altında farklı motor kodları, farklı yağ viskozitesi, farklı filtre ve farklı bakım periyodu anlamına gelir; bu nedenle bakım öncesinde şasi ve motor kodu üzerinden üreticinin bakım tablosu ile yağ özelliği doğrulanmalıdır. Ruhsattaki model ve yıl bilgisi motor varyantını ayırt etmeye çoğu zaman yetmez. Bir önceki araçta kullanılan ürünü tekrarlamak ya da en çok satan seti takmak, yanlış viskozite veya yanlış filtre nedeniyle yağlama ve emisyon sistemine zarar verebilir.
Dayanak: 11UY0021-4/B1 — Araç Üzerinde Periyodik Bakım, Arıza Tespit ve Onarım İşlemleri
8. Alt takım kontrolü için aracın kaldırılması gerekmektedir. Bakım öncesi güvenlik önlemleri bakımından doğru uygulama hangisidir?
- A) Araç krikoyla kaldırılıp tekerlek altına ahşap takoz konularak altına girilir.
- B) Kaldırma, kapı eşiğinin ortasından tek noktadan yapılarak hızlandırılır.
- C) El freni yerine vitese takmak yeterli olduğundan kaldırmaya geçilir.
- D) Üreticinin kaldırma noktaları kullanılır, sehpa ve kilit devreye alınır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Üreticinin kaldırma noktaları kullanılır, sehpa ve kilit devreye alınır.
Araç yalnızca üreticinin belirlediği kaldırma noktalarından kaldırılmalı, yükseldikten sonra lift emniyet kilidi devreye alınmalı veya sehpa yerleştirilmelidir; altına girme ancak yük mekanik olarak emniyete alındıktan sonra yapılır. Kriko hidrolik bir kaldırma aracıdır, taşıyıcı değildir; kaçırması durumunda takoz aracın düşmesini engellemez. Eşiğin ortasından tek noktadan kaldırmak gövdeyi ezerek dengesiz yük oluşturur, el freni yerine vitese takmak ise kaldırılan araçta tutucu görev görmez.
Dayanak: 11UY0021-4/B1 — Araç Üzerinde Periyodik Bakım, Arıza Tespit ve Onarım İşlemleri
9. Yolda hararet yaptığı için çekiciyle servise getirilen bir araçta, motor soğutma sistemine müdahalede doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Kapak hemen açılıp soğuk su eklenerek motorun hızla soğuması sağlanır.
- B) Termostat sökülerek devridaimin sürekli açık kalması sağlanır.
- C) Sistem soğuduktan sonra basınç testiyle kaçak ve devridaim aranır.
- D) Radyatöre kaçak durdurucu katkı eklenip araç yola çıkarılır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Sistem soğuduktan sonra basınç testiyle kaçak ve devridaim aranır.
Soğutma devresi sıcakken basınç altındadır ve kapağın açılması kaynar suyun fışkırmasına yol açar; doğru yol, sistem soğuduktan sonra basınç testiyle kaçağı ve devridaim pompasının çalışmasını kontrol etmektir. Sıcak motora soğuk su vermek blokta ve silindir kapağında ani ısıl gerilme yaratarak çatlağa neden olabilir. Termostatı sökmek motorun çalışma sıcaklığına ulaşmasını engeller, yakıt tüketimini ve aşınmayı artırır; kaçak durdurucu katkı ise radyatör peteklerini ve kalorifer radyatörünü tıkayabilir.
Dayanak: 11UY0021-4/B1 — Araç Üzerinde Periyodik Bakım, Arıza Tespit ve Onarım İşlemleri
10. Uzun bir yokuş inişinde fren pedalının yumuşayıp dibe kadar gittiği, araç durduktan sonra pedalın eski hissine döndüğü bildirilmiştir. En olası neden ve doğru işlem nedir?
- A) Diskler çarpıldığı için torna edilir ve balatalar aynen geri takılır.
- B) Nem çeken hidrolik kaynamıştır; hidrolik yenilenip hava alınır.
- C) Balatalar daha sert malzemeli olanlarla değiştirilerek pedal sertleştirilir.
- D) Hidrolik haznesi maksimuma tamamlanarak pedal boşluğu giderilir.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Nem çeken hidrolik kaynamıştır; hidrolik yenilenip hava alınır.
Fren hidroliği nem çeker ve nemlenen hidroliğin kaynama noktası düşer; uzun yokuş inişinde ısınan sistemde hidrolik kaynayarak sıkışabilir gaz kabarcıkları oluşturur, pedal dibe gider ve soğuyunca his geri döner. Doğru işlem hidroliği tamamen yenilemek ve sistemin havasını almaktır. Disk tornalamak titreşim şikâyetine yönelik bir işlemdir, pedal boşalmasını açıklamaz; daha sert balata ısınmayı azaltmaz ve hazneyi tamamlamak kabarcıkları hidrolik hattından çıkarmaz.
Dayanak: 11UY0021-4/B1 — Araç Üzerinde Periyodik Bakım, Arıza Tespit ve Onarım İşlemleri
11. Müşteri direksiyonun ortada durmadığını söylüyor ve ön lastiklerin iç yanaklarında düzensiz aşınma görülüyor. Teknisyenin izlemesi gereken doğru sıra hangisidir?
- A) Doğrudan ön düzen ayarına girilerek direksiyon ortalanır ve teslim edilir.
- B) Lastikler çaprazlanarak aşınma dengelenir, sonra balans ayarı yapılır.
- C) Direksiyon kolonu sökülüp simit ortalanarak şikâyet giderilmiş olur.
- D) Rotil, rot başı ve burç boşlukları kontrol edilip sonra geometri alınır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Rotil, rot başı ve burç boşlukları kontrol edilip sonra geometri alınır.
Geometri ayarı ancak boşluksuz bir süspansiyon ve direksiyon sisteminde kalıcı olur; bu nedenle önce rotil, rot başı, burç ve tekerlek rulmanı boşlukları kontrol edilir, boşluk varsa giderilir, ardından ön düzen ayarı alınır. Boşluk varken doğrudan geometri almak, ayar değerlerinin kısa sürede kaymasına ve aynı aşınmanın tekrarlamasına yol açar. Lastik çaprazlamak aşınmanın nedenini değil sonucunu erteler, balans titreşimle ilgilidir; direksiyon simidini ortalamak ise açı hatasını gizler.
Dayanak: 11UY0021-4/B1 — Araç Üzerinde Periyodik Bakım, Arıza Tespit ve Onarım İşlemleri
12. Periyodik bakım sırasında sol ön amortisörün yağ sızdırdığı tespit edilmiştir. Süspansiyon sistemi bakımında doğru uygulama hangisidir?
- A) Aynı akstaki iki amortisör, eşdeğer özellikli yenileriyle birlikte değişir.
- B) Yalnızca sızdıran amortisör değiştirilir, karşı taraftaki sonraki bakıma kalır.
- C) Sızdıran amortisöre yağ takviyesi yapılarak sönümleme geri kazandırılır.
- D) Helezon yay kısaltılıp araç alçaltılarak salınım miktarı azaltılmış olur.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Aynı akstaki iki amortisör, eşdeğer özellikli yenileriyle birlikte değişir.
Amortisörler aksın iki tarafında dengeli sönümleme sağlamak zorundadır; biri yenilendiğinde eskimiş olan diğer taraf farklı sönümleme vereceği için frenlemede ve virajda araç dengesiz davranır, bu yüzden aynı aksta çift olarak değiştirilir. Yalnızca sızdıranı değiştirmek maliyeti düşürür gibi görünse de yol tutuşu ve fren mesafesi bakımından riskli bir denge farkı bırakır. Kapalı tip amortisöre yağ takviyesi yapılamaz; helezon yayı kesmek ise yay katsayısını ve süspansiyon geometrisini bozar.
Dayanak: 11UY0021-4/B1 — Araç Üzerinde Periyodik Bakım, Arıza Tespit ve Onarım İşlemleri
13. Yağ ve filtre değişimi tamamlanmıştır. Periyodik bakımın son işlemleri açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Katalog miktarı konulduğu için çubuk okunmadan araç müşteriye verilir.
- B) Motor kısa çalıştırılır, seviye ve sızdırmazlık bakılıp uyarı sıfırlanır.
- C) Yağ seviyesi, maksimum işaretinin bir miktar üstünde tutularak ömür uzatılır.
- D) Servis uyarısı sıfırlanıp seviye bir sonraki bakımda kontrol edilir.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Motor kısa çalıştırılır, seviye ve sızdırmazlık bakılıp uyarı sıfırlanır.
Yağ değişiminden sonra motor kısa süre çalıştırılıp durdurulur, yağın karter havuzuna inmesi beklenir, seviye çubuktan okunur ve filtre ile tapa çevresinde sızdırmazlık kontrol edilir; işlem servis bakım uyarısının sıfırlanmasıyla tamamlanır. Katalog miktarına güvenip ölçmemek, filtrede kalan yağ veya eksik boşalma nedeniyle seviye hatasını gizler. Seviyeyi maksimumun üstüne çıkarmak krank milinin yağı köpürtmesine ve yağ basıncının düşmesine yol açar; seviyeyi sonraki bakıma bırakmak ise aracı yağsız çalışma riskiyle yola çıkarır.
Dayanak: 11UY0021-4/B1 — Araç Üzerinde Periyodik Bakım, Arıza Tespit ve Onarım İşlemleri
Motor Yenileştirme
14. Yenileştirme öncesinde silindir bloğundaki aşınmanın değerlendirilmesi gerekmektedir. Ölçümün doğru yapılışı hangisidir?
- A) Kumpasla silindirin orta bölgesinden tek ölçü alınarak aşınma bulunur.
- B) Piston çapı ölçülüp gömlek çapı üretici kataloğundan kabul edilir.
- C) Üç seviyede ve dik iki eksende ölçülüp ovallik ile koniklik bulunur.
- D) Gömlek yüzeyi gözle ve tırnakla kontrol edilerek çizik derinliği belirlenir.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Üç seviyede ve dik iki eksende ölçülüp ovallik ile koniklik bulunur.
Silindir aşınması eşit dağılmaz; üst segman dönüş bölgesinde daha fazladır ve yanal kuvvet nedeniyle bir eksende diğerinden farklıdır. Bu yüzden ölçüm komparatörlü iç çapölçerle üst, orta ve alt seviyede, birbirine dik iki eksende alınır; farklardan ovallik ve koniklik hesaplanarak rektifiye kararı verilir. Tek noktadan kumpasla ölçmek bu farkları göremez, piston çapından gömlek çapına gitmek piston aşınmasını hesaba katmaz ve gözle çizik değerlendirmesi sayısal bir aşınma değeri üretmez.
Dayanak: 11UY0021-4/B2 — Motor Yenileştirme
15. Yenileştirilen motorda silindir kapağı yerine takılacaktır. Kapak civatalarının sıkılmasında doğru uygulama hangisidir?
- A) Üretici sırasına göre kademeli tork ve açı değerleriyle sıkılır.
- B) Dıştan içe doğru ilerlenerek conta kenarlarının önce tam oturması sağlanır.
- C) Havalı tabancayla tek seferde sıkılıp tork anahtarıyla kontrol edilir.
- D) Uzama tipi civatalar boy ölçümü yapılmadan yeniden kullanılır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Üretici sırasına göre kademeli tork ve açı değerleriyle sıkılır.
Silindir kapağı, üreticinin belirlediği sıkma sırasına göre merkezden dışa doğru kademeli tork ve ardından açı yöntemiyle sıkılır; hangi kademelerin ve hangi açının uygulanacağı motora özgüdür ve yalnızca üretici verisinden alınır. Dıştan içe sıkmak contayı düzgün yayamaz ve kaçak bırakır. Havalı tabanca sıkma hızını kontrol edemediğinden conta oturmasını bozar. Birçok motorda kullanılan uzama (torque-to-yield) tipi civatalar kalıcı olarak uzadığından üretici bunları tek kullanımlık sayar veya boy ölçümü ister; ölçmeden yeniden kullanmak hedeflenen ön germe kuvvetinin oluşmamasına yol açar.
Dayanak: 11UY0021-4/B2 — Motor Yenileştirme
16. Yenileştirilen motor araca takıldıktan sonra ilk kez çalıştırılacaktır. Yenileştirme sonrası kontrol işlemlerinde doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Motor yüksek devirde çalıştırılarak yatakların hızla oturması sağlanır.
- B) Kaçak kontrolü için araç yola çıkarılıp uzun bir tur atılarak izlenir.
- C) Soğutma suyu tamamlandıktan sonra doğrudan müşteriye teslim edilir.
- D) Yağ basıncı ve sızdırmazlık izlenir, rodaj talimatına uygun çalışılır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Yağ basıncı ve sızdırmazlık izlenir, rodaj talimatına uygun çalışılır.
İlk çalıştırmada öncelik yağlamanın kurulduğunu doğrulamaktır; yağ basıncı göstergesi veya uyarı lambası izlenir, motor ısınırken conta ve rekor çevrelerinde yağ, yakıt ve soğutma suyu sızdırmazlığı kontrol edilir, ardından üreticinin rodaj talimatına uygun çalıştırılır. Yüksek devirde çalıştırmak henüz oturmamış yatak ve segmanlarda hasar bırakır. Kaçak kontrolünü yola çıkarak yapmak, basınç düşerse motoru yolda hasara uğratır; kontrolsüz teslim ise ilk kilometrelerde ortaya çıkacak sızıntıyı gözden kaçırır.
Dayanak: 11UY0021-4/B2 — Motor Yenileştirme
Vites Kutusu Sistemi Bakım Onarımı
17. Otomatik vites kutusunun yağ değişimi yapılacaktır. Bakım onarım açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Piyasada universal olarak satılan ATF her otomatik kutuda kullanılabilir.
- B) Üreticinin belirttiği ATF kullanılır, seviye tarif edilen koşulda ölçülür.
- C) Manuel şanzıman yağı ile aynı özellikte olduğundan aynı ürün konulabilir.
- D) Seviye, motor durdurulup kutu soğuduktan sonra çubuktan okunarak ayarlanır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Üreticinin belirttiği ATF kullanılır, seviye tarif edilen koşulda ölçülür.
Otomatik vites kutusu yağı yalnızca yağlamaz; kavrama sürtünme katsayısını ve hidrolik kumandayı da belirler, bu yüzden üreticinin şart koştuğu ATF tipi kullanılmalı ve seviye üreticinin tarif ettiği sıcaklık ile vites konumunda ölçülmelidir. Universal ATF, sürtünme özelliği farklı olduğu için titreşimli veya sert geçişe yol açabilir. Manuel şanzıman yağı bambaşka bir katık paketine sahiptir ve kavramaları kaydırır; seviyeyi soğukken ölçmek ise yağ hacminin sıcaklıkla değişmesi nedeniyle yanlış sonuç verir.
Dayanak: 11UY0021-4/B3 — Vites Kutusu Sistemi Bakım Onarımı
18. Otomatik vites kutusunda sert ve gecikmeli vites geçişi şikâyeti vardır. Valf gövdesine yönelmeden önce yapılması gereken nedir?
- A) Kutuya vites geçişini yumuşatan katkı maddesi eklenerek sonuç izlenir.
- B) Valf gövdesi doğrudan yenisiyle değiştirilerek şikâyetin kaynağı aranır.
- C) Arıza kodları okunur ve hat basınçları ölçülerek bulgu doğrulanır.
- D) Yağ seviyesi maksimuma çıkarılıp basıncın yükselmesi sağlanmaya çalışılır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Arıza kodları okunur ve hat basınçları ölçülerek bulgu doğrulanır.
Sert ve gecikmeli geçişin nedeni solenoid arızası, basınç düşüklüğü, yağ kirliliği veya kontrol ünitesi kaynaklı olabilir; bu yüzden önce arıza kodları okunur ve hat basınçları manometreyle ölçülerek bulgu sayısal olarak doğrulanır, valf gövdesine ancak ölçüm işaret ederse gidilir. Katkı maddesi ATF'nin sürtünme özelliğini bozarak şikâyeti kalıcı hale getirebilir. Ölçmeden valf gövdesi değiştirmek pahalı bir denemedir ve arıza başka yerdeyse sonuç vermez; yağı maksimumun üstüne çıkarmak ise köpürmeye ve basınç kaybına yol açar.
Dayanak: 11UY0021-4/B3 — Vites Kutusu Sistemi Bakım Onarımı
19. Sökülen otomatik vites kutusu araca yeniden takılacaktır. Tork konvertörüyle ilgili doğru montaj uygulaması hangisidir?
- A) Konvertör önce volana civatalanır, kutu sonra ona doğru itilerek takılır.
- B) Konvertör içindeki eski yağ boşaltılmadan kutuya takılıp kullanılabilir.
- C) Kutu civataları sıkılarak konvertörün yerine oturması sağlanmış olur.
- D) Konvertör kutuya tam oturtulur, mesafe ölçülüp sonra volana bağlanır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Konvertör kutuya tam oturtulur, mesafe ölçülüp sonra volana bağlanır.
Tork konvertörü, kutuya takılırken pompa dişlisi ve mil kanallarına tam olarak oturmalıdır; montajdan önce konvertör bağlantı yüzeyi ile kutu gövdesi arasındaki mesafe ölçülerek oturma doğrulanır, ardından kutu araca takılır ve konvertör volana (otomatik kutularda flex plakaya) civatalanır. Konvertörü önce volana bağlayıp kutuyu ona itmek, pompa dişlisinin eksik oturmasına ve ilk çalıştırmada yağ pompasının hasar görmesine yol açar. Kutu civatalarını sıkarak konvertörü zorla çekmek aynı hasarı yapar; yenilenen kutuda eski yağla dolu konvertörü kullanmak ise talaş ve balata artığını sisteme geri taşır.
Dayanak: 11UY0021-4/B3 — Vites Kutusu Sistemi Bakım Onarımı
Dizel Yakıt Pompası ve Enjektörlerde Bakım Onarım
20. Common rail dizel sistemde enjektörlerin sökülmesi gerekmektedir. Onarım öncesi hazırlık işlemlerinde doğru uygulama hangisidir?
- A) Basınç düşürülür, bağlantılar temizlenip açık ağızlar körlenerek kapatılır.
- B) Motor sıcakken hemen sökülerek yakıtın akıcı kalması ve kolay boşalması sağlanır.
- C) Sökülen yüksek basınç borusu düzeltilerek aynı araçta yeniden kullanılır.
- D) Kaçak arandığı için sistem basınçlıyken rekorlar hafifçe gevşetilir.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Basınç düşürülür, bağlantılar temizlenip açık ağızlar körlenerek kapatılır.
Common rail sisteminde söküm öncesi hattaki basınç düşürülür, bağlantı noktaları toz ve yağdan arındırılarak temizlenir ve sökülen boru ile enjektör ağızları körlenerek kapatılır; bu sistemde toz boyutundaki kirlilik bile enjektör iğnesini ve pompayı bozar. Basınçlı sistemde rekor gevşetmek, deriden içeri girebilecek incelikte yüksek basınçlı yakıt huzmesine yol açtığı için ağır yaralanma riski taşır. Motor sıcakken söküm yanma riski yaratır; deforme olmuş yüksek basınç borusunu düzeltip kullanmak ise sızdırmazlık konisini bozarak kaçak bırakır.
Dayanak: 11UY0021-4/B4 — Dizel Yakıt Pompası ve Enjektörlerde Bakım Onarım
21. Common rail dizel bir motorda zor çalışma ve düzensiz rölanti şikâyeti vardır; içten kaçıran enjektörün belirlenmesi istenmektedir. Arıza tespiti için uygun yöntem hangisidir?
- A) Enjektörler sökülüp uçlarındaki kurum gözle karşılaştırılarak karar verilir.
- B) Geri dönüş debileri ölçülüp aşırı kaçıran enjektör tespit edilir.
- C) Depoya enjektör temizleyici katkı konulup birkaç yüz kilometre sürülür.
- D) Enjektör soketleri sırayla çıkarılıp devir düşüşüne göre karar verilir.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Geri dönüş debileri ölçülüp aşırı kaçıran enjektör tespit edilir.
İçten kaçıran bir enjektör, yanma odasına gitmesi gereken yakıtın bir bölümünü geri dönüş hattına gönderir ve raydaki basıncın kurulmasını zorlaştırır; her enjektörün geri dönüş debisi ayrı kaplarda toplanıp karşılaştırıldığında aşırı kaçıran enjektör doğrudan belirlenir. Kurumu gözle karşılaştırmak öznel bir değerlendirmedir ve iç kaçağı göstermez. Temizleyici katkı arızalı bir enjektörü onarmaz, yalnızca teşhisi geciktirir; soket çıkarma yöntemi silindirin katkısını gösterir ama arızanın enjektörden mi yoksa sıkıştırma veya mekanik kayıptan mı geldiğini ayırt etmez.
Dayanak: 11UY0021-4/B4 — Dizel Yakıt Pompası ve Enjektörlerde Bakım Onarım
Ağır Ticari Araçlarda Özel İşlemler
22. Ağır ticari bir araçta yaylı park fren körüğü sökülecektir. Fren sistemi bakımında güvenlik açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Hava basıncı tamamen boşaltıldıktan sonra körük doğrudan yerinden sökülebilir.
- B) Motor çalıştırılıp sistem basınçlıyken körük bağlantıları gevşetilir.
- C) Kampana çıkarılarak yayın gerginliği kendiliğinden boşalmış olur.
- D) Yay mekanik olarak boşaltılıp emniyete alındıktan sonra söküme geçilir.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Yay mekanik olarak boşaltılıp emniyete alındıktan sonra söküme geçilir.
Yaylı park fren körüğünün içindeki güçlü yay, hava basıncı kesildiğinde freni uygulayacak biçimde kurulu kalır; bu yüzden körük sökülmeden önce yay, üzerindeki mekanik boşaltma cıvatasıyla serbest bırakılarak emniyete alınmalıdır. Havayı boşaltıp körüğü doğrudan sökmek, yayın kurulu enerjisini bir anda boşaltarak parçaların fırlamasına ve ağır yaralanmaya yol açar. Sistem basınçlıyken bağlantı gevşetmek kontrolsüz hareket yaratır; kampanayı çıkarmak ise körük içindeki yay gerginliğini değiştirmez.
Dayanak: 11UY0021-4/B5 — Ağır Ticari Araçlarda Özel İşlemler
23. Ağır ticari bir dizel motorda subap boşluğu ayarı yapılacaktır. Motor üzerinde periyodik bakım açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Motor rölantide çalışırken sentil sokularak boşluk doğrudan ayarlanır.
- B) Ses azalsın diye boşluk üreticinin değerinden bir miktar büyük bırakılır.
- C) İlgili silindir sıkıştırma sonu ÜÖN'ünde üretici değeriyle ayarlanır.
- D) Tüm subaplar aynı krank konumunda sırayla ayarlanarak işlem kısaltılır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) İlgili silindir sıkıştırma sonu ÜÖN'ünde üretici değeriyle ayarlanır.
Subap boşluğu, ancak ilgili silindirin subapları tamamen kapalıyken yani o silindir sıkıştırma sonu üst ölü noktasındayken ölçülebilir; ayar üreticinin belirttiği motor sıcaklığında ve belirttiği boşluk değerinde sentil çakısıyla yapılır. Motor çalışırken sentil sokmak hem ölçümü hem de teknisyenin elini riske atar. Boşluğu bilerek büyütmek subabın geç açılıp erken kapanmasına, dolgu verimi düşüşüne ve tırnak aşınmasına yol açar; tüm subapları tek krank konumunda ayarlamak ise açık konumdaki subaplarda yanlış ölçüm verir.
Dayanak: 11UY0021-4/B5 — Ağır Ticari Araçlarda Özel İşlemler
Yol Testi
24. Belirli bir hız aralığında ortaya çıkan titreşim şikâyeti için yol testi yapılacaktır. Arıza tespiti amaçlı yol testinde doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Hız, devir, vites, fren ve viraj koşulları değiştirilip bulgu kaydedilir.
- B) Şikâyetin en belirgin olduğu en yüksek hızda uzun süre seyredilerek dinlenir.
- C) Müşterinin tarifi esas alınarak testsiz biçimde parça değişimine geçilir.
- D) Test, aracı en iyi tanıyan kişi olduğu için müşteriye yaptırılıp izlenir.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Hız, devir, vites, fren ve viraj koşulları değiştirilip bulgu kaydedilir.
Arıza tespiti amaçlı yol testinde amaç belirtiyi tekrar ettirmek değil, hangi değişkene bağlı olduğunu daraltmaktır; hız, motor devri, vites konumu, fren ve direksiyon durumu sistemli olarak değiştirilir ve belirtinin ortaya çıktığı koşullar kayıt altına alınır. Titreşimin hızla mı devirle mi arttığı, tekerlek balansı ile aktarma organı arızasını birbirinden ayırır. Yalnızca en yüksek hızda sürmek bu ayrımı yapamaz, testsiz parça değiştirmek gereksiz maliyet doğurur ve testi müşteriye yaptırmak hem sorumluluk hem güvenlik açısından kabul edilemez.
Dayanak: 11UY0021-4/B6 — Yol Testi
25. Fren sistemi onarımından sonra son kontrol amaçlı yol testi yapılacaktır. İzlenmesi gereken doğru sıra hangisidir?
- A) Doğrudan yoğun trafiğe çıkılıp fren gücü gerçek koşullarda denenerek ölçülür.
- B) Durur halde pedal kontrol edilir, sonra güvenli alanda düşük hızda denenir.
- C) Uyarı lambası sönene kadar sürülüp lamba sönünce test tamamlanmış sayılır.
- D) Balatalar otursun diye yüksek hızdan sert frenlemelerle teste başlanır.
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Durur halde pedal kontrol edilir, sonra güvenli alanda düşük hızda denenir.
Son kontrol amaçlı yol testinde önce araç dururken pedal yüksekliği ve sertliği kontrol edilir, pedalda sünme veya boşluk varsa araç hiç hareket ettirilmez; pedal hissi doğruysa trafiğe kapalı güvenli bir alanda düşük hızda fren denemesi yapılır ve ancak sonra normal trafikte test tamamlanır. Doğrudan yoğun trafiğe çıkmak, fren hava almışsa çevredeki herkesi riske atar. Uyarı lambasının sönmesi mekanik sızdırmazlığı kanıtlamaz; yeni balatayla yüksek hızdan sert frenleme ise henüz oturmamış yüzeyi camlaştırarak fren gücünü düşürür.
Dayanak: 11UY0021-4/B6 — Yol Testi
İlgili sayfalar
Otomotiv Mekanikçisi belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.