Plastik Enjeksiyon Üretim Elemanı Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (12UY0069-3)
MYK Plastik Enjeksiyon Üretim Elemanı (12UY0069-3) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve Kalite
1. Vardiya sırasında enjeksiyon makinesinin memesinde tıkanma oluşmuştur ve operatörün sıcak kovanı boşaltarak (purge) temizlemesi gerekmektedir. Bu iş için seçilmesi gereken kişisel koruyucu donanım grubu hangisidir?
- A) Toz maskesi, kulak tıkacı ve bez iş eldiveni
- B) Kimyasal filtreli maske, deri tozluk ve antistatik iş önlüğü
- C) Isıya dayanıklı eldiven, yüz siperi ve uzun kollu giysi
- D) İnce lateks eldiven, koruyucu gözlük ve reflektörlü yelek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Isıya dayanıklı eldiven, yüz siperi ve uzun kollu giysi
Purge sırasındaki asıl tehlike, memeden basınçla fışkırabilen yüksek sıcaklıktaki eriyiktir; bu nedenle ısıya dayanıklı eldiven, yüz siperi ve vücudu örten uzun kollu giysi seçilir. Sahada sık yapılan hata, el rahat hareket etsin diye ince eldivenle veya sadece gözlükle çalışmaktır; ince eldiven eriyiğin ısısını geçirir, gözlük ise yüzün tamamını sıçramadan korumaz.
Dayanak: A1 – İSG, Çevre Koruma ve Kalite / T1 – BG: 'Yapılan işe uygun kişisel koruyucu donanımları sıralar'
2. Üretim sırasında enjeksiyon makinesinin hidrolik ünitesinden zemine yağ sızdığı fark edilmiştir. Bu sızıntıya karşı yapılması gereken uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Emici malzemeyle toplanır, sızıntı vardiya amirine bildirilir
- B) Sıcak su ve deterjanla yıkanarak zemin gideri üzerine akıtılır
- C) Üzerine kırma malzemesi dökülüp süpürülerek evsel atığa atılır
- D) Basınçlı hava tabancasıyla makine altına doğru dağıtılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Emici malzemeyle toplanır, sızıntı vardiya amirine bildirilir
Dökülme ve sızıntılarda doğru yöntem, yağı emici (absorban) malzemeyle kaynağında toplamak ve sızıntının kendisini vardiya amirine/bakıma bildirerek nedenin giderilmesini sağlamaktır; böylece hem kayma hem de sıcak yüzeye damlayan yağdan kaynaklı yangın riski ortadan kalkar. Yaygın hata yağı su ve deterjanla gidere akıtmak ya da hava tabancasıyla dağıtmaktır; ilki kirliliği atık su hattına taşır, ikincisi yağı zemine ve makine altına yayar.
Dayanak: A1 – İSG, Çevre Koruma ve Kalite / T1 – BG: 'Dökülme ve sızıntılara karşı kullanılacak uygun donanım, malzeme ve ekipmanı sıralar'
3. Kalıp yüzeyindeki yağın temizlenmesinde kullanılan bezler ve yağla kirlenen eldivenler vardiya sonunda birikmiştir. Bu malzemeler için doğru uygulama hangisidir?
- A) Kırma makinesine verilip plastik hurdayla değerlendirilir
- B) Sıkılıp kuruduktan sonra evsel atık konteynerine bırakılır
- C) Solventle yıkanıp bir sonraki vardiyada yeniden kullanılır
- D) Tehlikeli atık kabında toplanıp lisanslı bertarafa verilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Tehlikeli atık kabında toplanıp lisanslı bertarafa verilir
Yağ ve kimyasalla kirlenmiş bez, eldiven ve emici malzemeler kontamine oldukları için tehlikeli atık sınıfındadır; ayrı kapta toplanıp lisanslı bertarafa gönderilmeleri gerekir. Sık yapılan hata, kurudu diye evsel atığa atmak veya solventle yıkayıp tekrar kullanmaktır; ilki kirliliği evsel atık akışına karıştırır, ikincisi ortama uçucu çözücü buharı yayar.
Dayanak: A1 – İSG, Çevre Koruma ve Kalite / T1 – BG: 'Tehlikeli ve zararlı atıkların, diğer malzemelerden ayrıştırılması esaslarını listeler'
4. Üretim sırasında farklı renk ve türde plastik yolluk (sprue) atıkları oluşmaktadır. Geri kazanım açısından doğru olan uygulama hangisidir?
- A) Tümü tek kutuda toplanır, renk farkı kırmada giderilir
- B) Renk ve tür ayrımı yapılarak ayrı kaplarda toplanır
- C) Tür ayrımı yapılır, renk ayrımı kırıcı çıkışında yapılır
- D) Aynı sertlikteki plastikler tek kapta toplanabilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Renk ve tür ayrımı yapılarak ayrı kaplarda toplanır
Geri kazanımda malzemenin hem türü hem rengi belirleyicidir; farklı tür ve renkler karıştığında elde edilen kırma ne renk ne de mekanik özellik olarak istenen ürüne beslenemez, malzeme fireye döner. Yarım bilgiyle yapılan hata 'kırıcıdan sonra ayırırız' ya da 'sertliği aynıysa karışabilir' demektir; karışmış granülü kırma sonrası ayırmak mümkün değildir ve sertlik benzerliği aynı polimer olmak anlamına gelmez.
Dayanak: A1 – İSG, Çevre Koruma ve Kalite / T1 – BG: 'Geri dönüştürülebilen malzemelerin ayrım ve sınıflamasını açıklar'
5. Operatör, saat başı yaptığı ölçüm sonuçlarını kontrol formuna işlerken bir değeri yanlış yazdığını fark eder. Kalite kayıtları açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Yanlış değer daksille kapatılır ve üzerine doğrusu yazılır
- B) Form baştan yazılır, hatalı olan yırtılarak imha edilir
- C) Değer silinip düzeltilir, vardiya sonunda amire bildirilir
- D) Hatalı değer çizilir, doğrusu paraflanarak yanına yazılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Hatalı değer çizilir, doğrusu paraflanarak yanına yazılır
Kalite kayıtlarında düzeltmenin izlenebilir kalması esastır; hatalı değer okunabilir biçimde tek çizgiyle çizilir, doğrusu yanına yazılır ve düzeltmeyi yapan kişi paraflar. Sahada sık görülen daksil, silgi veya formu yırtıp yeniden yazma uygulamaları kaydın orijinalini yok eder ve denetimde kayıt güvenilirliğini tartışmalı hale getirir.
Dayanak: A1 – İSG, Çevre Koruma ve Kalite / T1 – BG: 'İş süreçlerine ait formları doldururken dikkat edilecek hususları açıklar'
6. Enjeksiyon makinesinin elektrik panosundan duman geldiği ve yanık kokusu olduğu fark edilmiştir. Operatörün yapması gereken ilk müdahale hangisidir?
- A) Enerji kesilir, uygun söndürücüyle müdahale edilir
- B) Yangın dolabındaki su hortumu çekilerek panoya sıkılır
- C) Pano kapağı açılarak duman yapan kablo aranır
- D) Çevrim tamamlanır, ardından bakım ekibine bilgi verilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Enerji kesilir, uygun söndürücüyle müdahale edilir
Elektrik kaynaklı bir yangın başlangıcında ilk adım enerjiyi kesmek ve elektrik yangınına uygun söndürücüyle müdahale ederek durumu ilgililere bildirmektir. Panoya su sıkmak ya da kapağı açıp kaynağı gözle aramak sahada sık rastlanan ve doğrudan elektrik çarpması riski doğuran hatalardır; çevrimi tamamlamak için beklemek ise başlangıç aşamasındaki olayın büyümesine yol açar.
Dayanak: A1 – İSG, Çevre Koruma ve Kalite / T1 – BG: 'Anında giderilemeyecek türden tehlikeli durumlarla iletişime geçilmesi gereken ilgili kurumları eşleştirir'
14. Kalıp temizleme solventi ve kalıp ayırıcı sprey kutuları, sıcak kovanın hemen yanındaki sehpada bekletilmektedir. Bu malzemeler için doğru uygulama hangisidir?
- A) Kolay ulaşılsın diye makine sehpasında bekletilir
- B) Boşalan sprey kutuları kırma makinesine atılarak geri kazanılır
- C) Sıcak yüzeylerden uzakta, havalandırılan dolapta saklanır
- D) Granül çuvallarının yanına, ağızları kapalı biçimde konur
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Sıcak yüzeylerden uzakta, havalandırılan dolapta saklanır
Solvent ve aerosol kutuları yanıcı-parlayıcı malzeme sınıfındadır; sıcak kovan, rezistans ve elektrik panosu gibi tutuşturucu kaynaklardan uzakta, havalandırılan ve etiketli bir dolapta saklanmaları gerekir. Sahada sık görülen hata, kolay ulaşılsın diye kutuları makine sehpasında tutmak veya boşalanları kırma makinesine atmaktır; kutuda kalan itici gaz basınç altında olduğu için kırıcıda patlama ve yangın riski doğurur.
Dayanak: A1 – İSG, Çevre Koruma ve Kalite / T1 – BG: 'Yanıcı ve parlayıcı malzemelerin güvenli depolama gerekliliklerini listeler'
Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri
7. Yarı otomatik çalışan makinede koruma kapağı açık konumdayken mengenenin kapanmaya devam ettiği görülmüştür. Operatörün yapması gereken hangisidir?
- A) Kapak kapalı konumda sabitlenerek üretime devam edilir
- B) Makine durdurulur, emniyet arızası bakıma bildirilir
- C) Mengene kapanma hızı düşürülerek üretim sürdürülür
- D) Yalnızca mekanik emniyet kolu takılarak çalışılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Makine durdurulur, emniyet arızası bakıma bildirilir
Koruma kapağı açıkken mengenenin kapanması, kapıya bağlı elektriksel/mekanik/hidrolik emniyet zincirinin devre dışı olduğunu gösterir; bu durumda makine üretimden çekilir ve arıza yetkili bakım ekibine bildirilir. Kapağı bantla veya mandalla kapalı konumda sabitleyip çalışmak (emniyet baypası) sahada en sık yapılan ve ezilme ile sonuçlanan hatadır; kapanma hızını düşürmek de kapanma kuvvetini ortadan kaldırmaz.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Plastik enjeksiyon makinesinde kullanılan emniyet sistemlerini tanımlar'
8. Vardiyayı devralan operatör, enjeksiyon makinesinde üretime başlamadan önce genel kontrolünü yapacaktır. Bu kontrolde bakılması gerekenler hangisidir?
- A) Kalıp yüzey parlaklığı, etiket stoğu ve koli bandı miktarı
- B) Bir önceki vardiyanın ürettiği toplam parça sayısı ve fire
- C) Hidrolik yağ seviyesi, sızıntı, soğutma suyu, emniyetler
- D) Üretim planındaki kalıp sırası ve sipariş tarihi
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Hidrolik yağ seviyesi, sızıntı, soğutma suyu, emniyetler
Makinenin vardiya başı genel kontrolü, çalışmayı ve güvenliği doğrudan etkileyen unsurları kapsar: hidrolik yağ seviyesi ve sıcaklığı, sızıntı olup olmadığı, kalıp soğutma suyu dolaşımı ve emniyet sistemlerinin işlerliği. Üretim adedi, etiket stoğu ya da plan bilgisi de takip edilir ancak bunlar makinenin çalışır durumda olduğunu göstermez; yalnızca bunlara bakıp üretime başlamak, sızıntı veya emniyet arızasının fark edilmeden büyümesine yol açar.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Enjeksiyon makinesiyle ilgili genel kontrolleri açıklar'
9. Uzun duruştan sonra makine çalıştırılmış ve kovan sıcaklıkları göstergede set değerine ulaşmıştır. Vidanın döndürülmesi konusunda doğru davranış hangisidir?
- A) Gösterge set değerini gösterince hemen dozaj alınır
- B) Set değerleri bir miktar yükseltilerek süre kısaltılır
- C) Vida düşük devirde döndürülerek ısınma hızlandırılır
- D) Isının granüle işlemesi beklenir, sonra dozaj alınır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Isının granüle işlemesi beklenir, sonra dozaj alınır
Göstergedeki sıcaklık kovan cidarının sıcaklığıdır; içerideki granülün tamamen erimesi için set değerine ulaşıldıktan sonra talimatta belirtilen bir ısınma (bekleme) süresi gerekir ve vida ancak bundan sonra döndürülür. Sık yapılan hata gösterge set değerine ulaşır ulaşmaz dozaj almak ya da 'ısınsın diye' vidayı çevirmektir; yarı katı malzeme üzerinde dönen vida hem vidaya hem kovana ve tahrik grubuna zarar verir.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Set değerlerini (sıcaklık, basınç vb.) tanımlar'
10. Poliamid (PA) hammaddeyle üretilen parçaların yüzeyinde, akış yönünde gümüş renkli izler oluştuğu görülmektedir. İlk olarak kontrol edilmesi gereken hangisidir?
- A) Kalıp soğutma suyu giriş ve çıkış sıcaklık farkı
- B) Hammaddenin kurutma süresi ve kurutucu sıcaklığı
- C) Mengene kilitleme kuvvetinin göstergedeki değeri
- D) İtici strok ayarı ve itici pim yüzeylerinin durumu
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Hammaddenin kurutma süresi ve kurutucu sıcaklığı
Poliamid gibi nem çeken (higroskopik) mühendislik plastiklerinde yüzeydeki gümüş izlerin en sık nedeni, yeterince kurutulmamış hammaddedeki nemin kovanda buharlaşmasıdır; bu yüzden önce kurutma süresi ve kurutucu sıcaklık ayarı malzeme talimatına göre doğrulanır. Kilitleme kuvvetini veya soğutma suyunu değiştirerek izi yok etmeye çalışmak yaygın bir hatadır; nem giderilmediği sürece iz sürer ve malzemenin mekanik dayanımı da düşer.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Hammaddeyi (temel mühendislik plastikleri) tanımlar'
11. Üretim planı gereği makine birkaç saat duracaktır ve kovanda ısıya duyarlı bir malzeme bulunmaktadır. Bu duruş için doğru uygulama hangisidir?
- A) Silo beslemesi kesilir, kovan boşaltılır ve ısı düşürülür
- B) Sıcaklıklar korunur, duruş sonunda birkaç çevrim atılır
- C) Kovan dolu bırakılır, vida aralıklarla döndürülerek beklenir
- D) Sıcaklık yükseltilerek malzemenin akışkanlığı korunur
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Silo beslemesi kesilir, kovan boşaltılır ve ısı düşürülür
Isıya duyarlı malzeme sıcak kovanda uzun süre beklerse bozunur; renk değişimi, gaz oluşumu ve sonraki parçalarda kalıcı kalite sorunu ortaya çıkar. Bu nedenle silo beslemesi kesilir, kovan boşaltılır ve sıcaklıklar talimata göre düşürülür. 'Nasılsa birkaç çevrim atarız' diyerek sıcaklıkları korumak sık yapılan hatadır; bozunan malzeme meme ve vida yüzeyine yapışarak sonraki üretimde de iz ve leke yapar.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Silo beslemesini hangi durumlarda kapatacağını açıklar'
12. Otomatik üretim sırasında silodaki granül seviyesinin beslemeyi karşılamayacak kadar düştüğü fark edilmiştir. Bu durumun ürüne yansıması hangisidir?
- A) Kalıp ayırma yüzeyinde çapak oluşumu belirgin artar
- B) Kalıp yüzey sıcaklığı beklenenin üzerine çıkar
- C) Dozaj tamamlanamaz, parçalarda eksik dolum görülür
- D) Çevrim süresi kısalır ve parça ağırlığı yükselir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Dozaj tamamlanamaz, parçalarda eksik dolum görülür
Silo seviyesi düşünce vida önüne yeterli malzeme dolmaz; dozaj tamamlanamaz, yastık kaybolur ve parçalarda eksik dolum (kısa baskı) ortaya çıkar. Bu belirtiyi çapak veya kalıp sıcaklığı sorunu sanmak yaygın bir hatadır; besleme kesintisinde parça ağırlığı düşer, dolayısıyla ağırlığın arttığı yönündeki yorum da doğru değildir.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Silo dolum seviyesini nasıl ayarlayacağını açıklar'
13. Kırılmış yolluk (kırma) hammaddeye karıştırılarak beslenmektedir. Vidayı, kovanı ve memeyi metal parçacıklardan korumak için besleme hattında bulunması gereken hangisidir?
- A) Hat üzerine eklenen ikinci kurutucu hazne
- B) Besleme ağzına takılan hacimsel dozajlama ünitesi
- C) Silo üzerine yerleştirilen kapasitif seviye sensörü
- D) Manyetik separatör ve besleme hattındaki elek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Manyetik separatör ve besleme hattındaki elek
Kırma malzemeyle birlikte kırıcıdan gelen metal parçacık veya kaynak çapağı kovana ulaşırsa vida ve kovanı çizer, memeyi tıkar; bunu önleyen ekipman manyetik separatör ile besleme hattındaki elektir. Seviye sensörü ya da dozajlama ünitesi besleme miktarını yönetir, kurutucu ise nemi alır; hiçbiri metal tutmaz, bu yüzden 'kırma zaten temiz' varsayımıyla separatörsüz beslemek pahalı hasarların bilinen nedenidir.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Silo ekipmanlarını tanımlar'
15. Kalıp makineye bağlandıktan sonra manuel konumda deneme çevrimleri yapılmıştır. Yarı otomatik konuma geçebilmek için sağlanması gereken şart hangisidir?
- A) Vardiya süresinin en az yarısının tamamlanmış olması
- B) Kalıp ve itici hareketlerinin sorunsuz doğrulanması
- C) Kovan sıcaklıklarının set değerine ulaşmış olması
- D) Hammadde silosunun tam kapasiteye kadar doldurulması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kalıp ve itici hareketlerinin sorunsuz doğrulanması
Yarı otomatik konuma geçmenin şartı, manuel çevrimlerde kalıbın açma-kapama ve itici hareketlerinin güvenli ve sorunsuz çalıştığının doğrulanmasıdır; parçanın kalıptan temiz düştüğü görülmeden otomatiğe yaklaşılmaz. Sıcaklıkların set değerine ulaşması ya da silonun dolu olması gerekli ön koşullardır ama tek başına yeterli değildir; bunlara bakıp geçiş yapmak, ilk otomatik çevrimde kalıpta parça kalmasına ve kalıp hasarına yol açar.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Makinenin manuel konumdan yarı otomatik konuma ne zaman geçeceğini açıklar'
16. Yarı otomatik konumda alınan ilk parçalar kalite kontrole gönderilmiştir. Makinenin seri üretime geçirilebilmesi için gereken hangisidir?
- A) Kalıbın en az bir vardiya boyunca çalıştırılmış olması
- B) Robot ve konveyör hızlarının en yükseğe alınmış olması
- C) Hurda kutusunun boşaltılıp etiketlerin basılması
- D) İlk parça onayı alınması ve çevrimin kararlı olması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) İlk parça onayı alınması ve çevrimin kararlı olması
Seri üretime geçiş, ilk parçanın kalite tarafından onaylanmasına ve çevrim parametrelerinin kararlı hale gelmesine bağlıdır; onay alınmadan üretilen adet, hata çıkması halinde toplu ıskarta demektir. Süreye ya da çevre ekipmanların hızına bakarak geçiş yapmak yaygın bir hatadır; makine hızlı çalışıyor olsa da parça ölçüsünün uygun olduğu doğrulanmamıştır.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Makinenin seri üretime ne zaman geçeceğini açıklar'
17. Otomatik üretimde parçanın zaman zaman kalıpta kaldığı ve kalıp koruma alarmının tekrarladığı görülmektedir. Doğru davranış hangisidir?
- A) Manuel konuma alınıp kalıp ve parça kontrol edilir
- B) Kalıp koruma süresi uzatılarak otomatikte kalınır
- C) Robot bekleme süresi artırılarak üretime devam edilir
- D) Ejektör basıncı en yüksek değere alınarak devam edilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Manuel konuma alınıp kalıp ve parça kontrol edilir
Kalıp koruma alarmının tekrarlaması, kalıp gözünde parça veya artık kaldığının işaretidir; makine manuel konuma alınıp kalıp ve parça çıkışı kontrol edilmeden otomatiğe devam edilmez. Alarmı susturmak için koruma süresini uzatmak veya ejektör basıncını sonuna kadar açmak sahada sık görülen hatadır; kalıpta kalan parçanın üzerine kapanan mengene, maliyeti yüksek kalıp hasarına yol açar.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Makinenin hangi durumlarda otomatik konumdan manuel konuma geçirileceğini açıklar'
18. Üretim sürerken parçanın kalıp ayırma yüzeyine denk gelen kenarında ince çapak oluşmaya başladığı görülmüştür. Mengene tarafında ilk yapılması gereken hangisidir?
- A) Enjeksiyon hızı ve basıncı yükseltilerek çapak bastırılır
- B) Çapak sonradan elle temizlenmek üzere üretime devam edilir
- C) Kalıp ayırma yüzeyi ve kilitleme kuvveti kontrol edilir
- D) Kilitleme kuvveti makinenin en üst değerine yükseltilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kalıp ayırma yüzeyi ve kilitleme kuvveti kontrol edilir
Ayırma yüzeyindeki çapak çoğunlukla yüzeyde kalan artık/ezik ya da kilitleme kuvvetinin ayar değerinin altına düşmesiyle ortaya çıkar; bu nedenle önce kalıp ayırma yüzeyi gözle kontrol edilir ve kilitleme kuvvetinin talimattaki değerde olduğu doğrulanır. Kuvveti makinenin en üst değerine çekmek sahada sık yapılan hatadır; gerçek nedeni gizler ve kalıp yüzeyini ezerek çapağı kalıcı hale getirir, hız ile basıncı yükseltmek ise çapağı büyütür.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Mengene ayarlarını tanımlar'
19. Kalın etli bir parçanın göbek bölgesinde çöküntü (sink mark) oluştuğu fiziksel kontrolde görülmüştür. Set değerlerinde yapılacak ilk düzenleme hangisidir?
- A) Soğutma süresi kısaltılır, kalıp sıcaklığı yükseltilir
- B) Ütüleme basıncı ve süresi artırılarak denenir
- C) Mengene kilitleme kuvveti bir kademe yükseltilir
- D) Vida devri düşürülüp geri emiş miktarı artırılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Ütüleme basıncı ve süresi artırılarak denenir
Çöküntü, parça soğurken büzülen malzemenin yerine yeterince eriyik beslenememesinden kaynaklanır; bu yüzden ilk düzenleme ütüleme (tutma) basıncı ile süresini artırmak ve yastığın kaybolmadığını doğrulamaktır. Sık yapılan hata kilitleme kuvvetini yükseltmek ya da soğutmayı kısaltmaktır; kilitleme kuvvetinin büzülmeyle ilgisi yoktur, soğutmayı kısaltmak ise çöküntüyü ve deformasyonu artırır.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Fiziksel kontrol sonucu ortaya çıkan uygunsuzluklara göre set değerlerinde yapılacak değişiklikleri açıklar'
20. Parçaların uç bölgelerinde eksik dolum görülmekte ve ekranda yastık (minder) değerinin sıfıra indiği izlenmektedir. İlk yapılması gereken hangisidir?
- A) Soğutma süresi uzatılarak dolumun tamamlanması sağlanır
- B) Kalıp sıcaklığı düşürülerek eriyik akışı yavaşlatılır
- C) Ejektör stroku artırılarak parça çıkışı kolaylaştırılır
- D) Dozaj yolu artırılıp yastık değeri yeniden oluşturulur
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Dozaj yolu artırılıp yastık değeri yeniden oluşturulur
Yastığın sıfırlanması, vida önünde ütüleme aşamasına aktarılacak malzemenin kalmadığını gösterir; bu durumda dozaj yolu artırılarak yastık yeniden oluşturulur ve dolum tamamlanır. Soğutma süresini uzatmak veya kalıp sıcaklığını düşürmek sık başvurulan ama yanlış müdahalelerdir; malzeme kalıba zaten girmediği için bekleme süresi eksik dolumu gidermez, soğuk kalıp ise akışı daha da zorlaştırır.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Set değerlerini (sıcaklık, basınç vb.) tanımlar'
21. Parçanın dolumun en son tamamlandığı bölgesinde kahverengi yanık izleri oluştuğu görülmüştür. Bu uygunsuzlukta doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Dolum hızı düşürülür, gaz tahliyesi kontrol ettirilir
- B) Eriyik sıcaklığı yükseltilerek dolum kolaylaştırılır
- C) Ütüleme basıncı yükseltilerek bölgenin tam dolması sağlanır
- D) Enjeksiyon hızı yükseltilerek bölgeye daha hızlı ulaşılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Dolum hızı düşürülür, gaz tahliyesi kontrol ettirilir
Dolumun son tamamlandığı bölgedeki yanık izi, kalıp içinde sıkışan havanın çıkamayıp ani sıkışmayla aşırı ısınmasından kaynaklanır; çözüm dolum hızını düşürmek ve kalıbın gaz tahliye kanallarını yetkiliye kontrol ettirmektir. Sahada sık yapılan hata, eksik dolum sanıp hızı veya eriyik sıcaklığını yükseltmektir; bu müdahaleler sıkışan havanın sıcaklığını daha da artırarak izi büyütür.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Fiziksel kontrol sonucu ortaya çıkan uygunsuzluklara göre set değerlerinde yapılacak değişiklikleri açıklar'
22. Vardiya sonunda yolluklar, ölçü dışı çıkan temiz parçalar ve kovan temizliğinden çıkan yanmış malzeme yan yana durmaktadır. Doğru ayrım hangisidir?
- A) Tümü kırma makinesine verilerek üretime geri beslenir
- B) Yanmış malzeme az miktarda kırmaya karıştırılabilir
- C) Yolluk ve temiz parçalar kırmaya, yanmış olan fireye
- D) Sadece yolluklar kırmaya verilir, kalanların tümü fireye
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Yolluk ve temiz parçalar kırmaya, yanmış olan fireye
Yolluk ve ölçü dışı ama temiz parçalar kırılarak yeniden değerlendirilebildiği için hurda niteliğindedir; bozunmuş, yanmış veya kirlenmiş malzeme ise geri kazanılamayacağı için fire olarak ayrılır. 'Az miktarda karışsa da belli olmaz' yaklaşımı sık yapılan hatadır; bozunmuş malzeme karıştığı partide leke, koku ve dayanım kaybı yaparak sağlam hurdayı da kullanılamaz hale getirir.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Plastik enjeksiyon işleminde ortaya çıkan hurda ve firelerin farkını açıklar'
23. Kalıptan yeni çıkmış ince etli parçalar, operatör tarafından doğrudan koliye istiflenmektedir. Paketleme açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Koli üstüne ağırlık konularak parçalar düzleştirilir
- B) Sıcakken istiflenip koli bandı sıkıca çekilerek sabitlenir
- C) Parçalar sıcakken naylona sarılıp koli içine yerleştirilir
- D) Talimattaki süre kadar soğutulduktan sonra istiflenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Talimattaki süre kadar soğutulduktan sonra istiflenir
Kalıptan çıkan parça bir süre daha şeklini almaya devam eder; talimatta belirtilen süre boyunca soğutulmadan istiflenirse kendi ağırlığı ve istif baskısıyla eğilir, ölçü dışına çıkar. Sıcakken kolileyip bandı sıkmak ya da üzerine ağırlık koyup düzeltmeye çalışmak yaygın hatalardır; ikisi de deformasyonu kalıcı hale getirir ve parti halinde ıskarta doğurur.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'Ürün paketlemesi işlemlerini açıklar'
24. Vardiya sonunda üretim durdurulacak, kalıp bir sonraki üretim için makinede kalacaktır. Bu duruma ilişkin doğru uygulama hangisidir?
- A) Kalıp gözü basınçlı hava ile üflenerek makine kapatılır
- B) Kalıp gözü temizlenir, koruyucu sürülür, alan toplanır
- C) Kalıp kapalı bırakılır, temizlik ertesi vardiyaya kalır
- D) Yere dökülen granül ertesi vardiya başında süpürülür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kalıp gözü temizlenir, koruyucu sürülür, alan toplanır
İş bitiminde kalıp gözü temizlenir, korozyona karşı koruyucu uygulanır ve makine çevresi bir sonraki üretime hazır biçimde toplanır; bu, ertesi vardiyada ilk parçadan itibaren sağlam üretim alınmasını sağlar. Temizliği sonraki vardiyaya bırakmak veya yalnızca hava tutup geçmek sık yapılan hatalardır; kalıpta kalan artık ve nem iz ve pas yapar, yere dökülen granül ise kayma tehlikesi oluşturur.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'İş bitiminde gerekli temizlik işlemlerini açıklar' ve 'Çalışma alanını bir sonraki üretime nasıl hazırlayacağını açıklar'
25. Operatör, ürün ölçüsünü kontrol edeceği kumpasın kalibrasyon etiketindeki geçerlilik tarihinin dolduğunu fark eder. Doğru davranış hangisidir?
- A) Kumpas kullanımdan çekilir, ilgili birime bildirilir
- B) Kumpasın sıfır ayarı kontrol edilerek ölçüme devam edilir
- C) Ölçüm yapılır, sonuç forma tereddütlü olarak işlenir
- D) Ölçü mastar yerine gözle kontrol edilerek doğrulanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kumpas kullanımdan çekilir, ilgili birime bildirilir
Kalibrasyon geçerliliği dolmuş ölçü aleti ile alınan sonuç kalite kaydı olarak kullanılamaz; alet kullanımdan çekilir ve ilgili birime bildirilerek yerine kalibreli bir alet temin edilir. Sıfır ayarını kendi yapıp ölçmeye devam etmek sahada çok yapılan hatadır; sıfır ayarı aletin ölçüm doğruluğunu kanıtlamaz ve hatalı ölçüm partinin tamamının yanlış değerlendirilmesine yol açar.
Dayanak: A2 – Plastik Enjeksiyon Üretim İşlemleri / T1 – BG: 'İş süreçlerinde kullanacağı ekipman ve malzemeleri açıklar'
İlgili sayfalar
Plastik Enjeksiyon Üretim Elemanı belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.