Plastik Enjeksiyon Üretim Elemanı Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (12UY0069-4)
MYK Plastik Enjeksiyon Üretim Elemanı (12UY0069-4) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
A1 - İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma
1. Enjeksiyon makinesinde kalıp bölgesinde kısa süreli bir müdahale gerekiyor. Operatör işi hızlandırmak için ön emniyet kapağının şalterini bantla köprülemeyi düşünüyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) Şalter köprülüyken yalnızca deneyimli operatörün müdahale etmesi
- B) Mengeneyi düşük basınca alıp kapak açıkken müdahaleyi sürdürmek
- C) Kapak açıldığında hareketin durduğunu doğrulayıp müdahale etmek
- D) Müdahale süresince ikinci bir kişinin makine panelinde beklemesi
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kapak açıldığında hareketin durduğunu doğrulayıp müdahale etmek
Enjeksiyon makinesinde ön emniyet kapağı, açıldığı anda mengene ve enjeksiyon hareketini durduran koruyucu bir donanımdır; müdahaleden önce bu şalterin işlevini yitirmediği doğrulanmalıdır. Şalteri köprülemek ya da 'panelde bir kişi bekler' düzeni kurmak, koruyucuyu insan dikkatine indirger; en küçük dalgınlıkta mengene arasında ezilme meydana gelir.
Dayanak: 12UY0069-4/A1 - İSG, Çevre Koruma / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 (makine koruyucuları ve emniyet donanımının kullanımı)
2. Vardiya başında meme (nozul) bölgesinde biriken malzemenin temizlenmesi ve pürj alınması gerekmektedir. Operatörün alması gereken önlem hangisidir?
- A) Isıya dayanıklı eldiven ve yüz siperi takıp pürjü kovaya almak
- B) İnce bez eldivenle çalışıp sıçrayan malzemeyi maşayla toplamak
- C) Bölgeyi basınçlı hava tutarak soğutup temizliği hızlandırmak
- D) Yalnız koruyucu gözlük takıp meme karşısında durarak pürj almak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Isıya dayanıklı eldiven ve yüz siperi takıp pürjü kovaya almak
Pürj sırasında ergimiş malzeme, hazne içinde birikmiş gazın etkisiyle ani ve dağınık biçimde fışkırabildiği için ısıya dayanıklı eldiven ile yüz siperi zorunludur ve akış kapalı bir kaba yönlendirilir. Bez eldiven ergimiş malzemeyi emerek yanığı ağırlaştırır; basınçlı hava ise sıcak malzemeyi çevreye ve operatöre doğru dağıtır.
Dayanak: 12UY0069-4/A1 - İSG, Çevre Koruma / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.3 (sıcak yüzey ve ergimiş malzeme riskine karşı KKD kullanımı)
3. Üretim sırasında makinenin altındaki hidrolik yağ sızıntısının zemine yayıldığı fark ediliyor. Operatörün izlemesi gereken yol hangisidir?
- A) Yağı süpürgeyle atölye tahliye ızgarasına doğru yönlendirmek
- B) Üzerine talaş serpip vardiya sonunda hortumla yıkayarak temizlemek
- C) Sızıntının üstünü paspasla örtüp bakımı vardiya sonuna bırakmak
- D) Sızıntıyı bildirip emici malzemeyle alarak atık kabına koymak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Sızıntıyı bildirip emici malzemeyle alarak atık kabına koymak
Hidrolik yağ hem kayma hem yangın riski taşır; doğru uygulama sızıntının bakıma bildirilmesi, uygun emici malzemeyle toplanması ve tehlikeli atık olarak ayrı kaba konulmasıdır. Yağı gidere yönlendirmek ya da su ile yıkamak kirliliği su hattına taşır; paspasla örtmek ise kaynağı ortadan kaldırmadığı için birikmeyi sürdürür.
Dayanak: 12UY0069-4/A1 - İSG, Çevre Koruma / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (tehlikeli atıkların ayrı toplanması ve çevre kirliliğinin önlenmesi)
4. Enjeksiyon hattında oluşan çapak, yolluk ve ıskarta parçaların bertarafı planlanıyor. Çevre mevzuatı ve işletme talimatlarına uygun yaklaşım hangisidir?
- A) Tüm proses artıklarını evsel atık konteynerinde toplayıp göndermek
- B) Türüne ve rengine göre ayırıp geri kazanım akışına yönlendirmek
- C) Yağlı bez ve yolluğu aynı kapta toplayıp hurdacıya teslim etmek
- D) Ayrım yapmadan tek kapta biriktirip dolduğunda sahaya boşaltmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Türüne ve rengine göre ayırıp geri kazanım akışına yönlendirmek
Yolluk ve ıskarta parçalar temiz termoplastik atık olduğu için tür ve renk ayrımı yapılarak geri kazanıma verildiğinde hem çevresel yük hem malzeme kaybı azalır. Bunları evsel atıkla veya yağlı bez gibi kirlenmiş atıkla karıştırmak, geri kazanılabilir malzemeyi kullanılamaz hale getirir ve atık ayrıştırma yükümlülüğünü ihlal eder.
Dayanak: 12UY0069-4/A1 - İSG, Çevre Koruma / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (proses atıklarının kaynağında ayrılması ve geri kazanımı)
5. Otomatik çalışan bir enjeksiyon makinesinde robot kolun parça alırken sıkıştığı görülüyor ve kalıp bölgesinde parça kalmış durumda. İlk yapılması gereken nedir?
- A) Robotu elle iterek serbest bırakıp çevrimin devamını beklemek
- B) Kapağı açıp parçayı almak için mengene hareketinin bitmesini beklemek
- C) Çevrim sayacını sıfırlayıp makineyi yeniden otomatiğe almak
- D) Acil durdurmaya basıp makineyi manuel konuma alarak müdahale etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Acil durdurmaya basıp makineyi manuel konuma alarak müdahale etmek
Otomatik çevrimde beklenmedik duruş olduğunda makine önce acil durdurma ile emniyete alınır, ardından manuel konuma geçilerek müdahale edilir; böylece müdahale sırasında yeni bir hareket başlamaz. Robotu elle zorlamak veya çevrimin kendiliğinden devam etmesini beklemek, mengene ile robot arasında kalma ve ekipmanı kırma riskini doğurur.
Dayanak: 12UY0069-4/A1 - İSG, Çevre Koruma / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.4 (acil durum ekipmanının kullanımı ve arıza anında güvenli müdahale)
A2 - Üretim Sürecine İlişkin Yönetsel Sorumluluklar
6. Vardiya devrinde bir önceki operatörden devam eden üretim teslim alınacaktır. Devreden işlerin kontrolü açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Üretim kaydını, duruş notlarını ve parti bilgisini teslim almak
- B) Makinenin sayaç değerini okuyup üretime kaldığı yerden devam etmek
- C) Set değerlerini kendi bildiği değerlere çekerek çevrimi yenilemek
- D) Sözlü bilgiyi esas alıp kayıtları vardiya sonunda tamamlamaya bırakmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Üretim kaydını, duruş notlarını ve parti bilgisini teslim almak
Devreden iş; önceki vardiyanın üretim miktarı, duruş ve arıza notları ile çalışılan kalıp ve parti bilgisinin kayıt üzerinden teslim alınmasıyla kontrol edilir, böylece izlenebilirlik kopmaz. Yalnız sayaca bakmak ya da sözlü bilgiye güvenmek, önceki vardiyada başlayan bir kusurun fark edilmeden binlerce parçaya yayılmasına yol açar.
Dayanak: 12UY0069-4/A2 - Yönetsel Sorumluluklar / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 - BG.2 (devreden işlerin kontrolünün yapılması)
7. Aynı makinede aynı gün içinde beyaz, açık gri ve siyah renkte üç ayrı iş emri üretilecektir. İş programını oluştururken hangi sıralama tercih edilmelidir?
- A) Siyah, açık gri, beyaz sırası; koyu renk hattı önceden temizler
- B) Miktarı en yüksek işi başa alıp renk sırasını dikkate almamak
- C) Beyaz, açık gri, siyah sırası; açıktan koyuya doğru ilerlemek
- D) Beyaz ve siyahı ardışık verip aradaki griyi vardiya sonuna almak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Beyaz, açık gri, siyah sırası; açıktan koyuya doğru ilerlemek
Açık renkten koyu renge doğru üretim planlandığında hazne ve memede kalan az miktardaki artık bir sonraki koyu renkte gizlenir ve temizlik süresi ile pürj kaybı en aza iner. Koyu renkten açığa geçişte ise pigment kalıntısı uzun süre iz verir; 'koyu renk hattı temizler' yaklaşımı sahada sık görülen ama ıskarta üreten bir hatadır.
Dayanak: 12UY0069-4/A2 - Yönetsel Sorumluluklar / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 (işyeri prosedür ve talimatlarına göre iş programının yapılması)
8. Yeni bir iş emrine geçmeden önce operatörün ekipman ve malzeme ön kontrolünü yapması gerekmektedir. Bu kontrolün kapsamı için en doğru ifade hangisidir?
- A) Kalıp numarasının doğruluğunu görüp doğrudan üretime başlamak
- B) Kalıp, hammadde partisi ve ekipmanın iş emriyle uyumunu görmek
- C) Yalnızca hazne sıcaklıklarının set değerine ulaşmasını beklemek
- D) Bir önceki vardiyanın ayarlarını değiştirmeden üretime geçmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kalıp, hammadde partisi ve ekipmanın iş emriyle uyumunu görmek
Ön kontrol; iş emrinde belirtilen kalıp, hammadde partisi, renklendirici ve yardımcı ekipmanın birbiriyle ve iş emriyle uyumlu olduğunun üretim başlamadan doğrulanmasıdır. Yalnız sıcaklığın gelmesini beklemek veya önceki ayarları sorgulamadan kullanmak, yanlış malzeme ya da yanlış kalıpla üretimin ancak ilk kontrolde fark edilmesine neden olur.
Dayanak: 12UY0069-4/A2 - Yönetsel Sorumluluklar / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.3 (kullanılacak ekipman ve malzemelerin ön kontrollerinin yapılması)
9. İş emrinde ürüne belirli oranda renklendirici katılması isteniyor. Malzeme hazırlığı sırasında doğru uygulama hangisidir?
- A) Oranı tartarak hazırlayıp parti ve miktarı kayda geçirmek
- B) Renk tonu tutana kadar göz kararı renklendirici eklemek
- C) Önceki işten artan karışımı ölçmeden yeni partiye eklemek
- D) Dozajlama cihazını en yüksek kademeye alıp rengi koyulaştırmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Oranı tartarak hazırlayıp parti ve miktarı kayda geçirmek
Renklendirici oranı ürünün rengi kadar mekanik davranışını da etkilediği için iş emrindeki oran tartılarak hazırlanmalı, kullanılan parti ve miktar kayda geçirilmelidir; kayıt olmadan izlenebilirlik sağlanamaz. Göz kararı ekleme veya artan karışımı ölçmeden kullanma, partiler arasında renk farkı ve müşteri şikâyeti doğuran yaygın bir hatadır.
Dayanak: 12UY0069-4/A2 - Yönetsel Sorumluluklar / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.3 (çalışmada kullanılacak malzeme ve ekipmanın hazırlanması)
A3 - Plastik Enjeksiyon Üretim ve Kontrol İşlemleri
10. Nem çeken bir mühendislik plastiğiyle üretimde parçaların yüzeyinde gümüş renkli çizgiler ve kabarcıklar görülüyor. Operatörün yapması gereken nedir?
- A) Hazne sıcaklığını yükselterek nemin ergiyik içinde uçmasını sağlamak
- B) Enjeksiyon hızını düşürüp çizgilerin yüzeyde dağılmasını beklemek
- C) Kurutucudan alınan malzemeyi açık kapta bekletip üretimi sürdürmek
- D) Malzemeyi öngörülen koşulda kurutup kapalı hatla beslemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Malzemeyi öngörülen koşulda kurutup kapalı hatla beslemek
Gümüş iz ve kabarcık çoğunlukla hammaddedeki nemin ergiyikte buharlaşmasından kaynaklanır; çözüm malzemenin teknik bilgilerinde belirtilen sıcaklık ve sürede kurutulup kapalı besleme hattıyla makineye verilmesidir. Sıcaklığı yükseltmek nemi gidermez, malzemeyi termal olarak bozar; kurutulmuş malzemeyi açıkta bekletmek ise nemi geri aldırır.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (ham madde, renklendirici ve katkı maddelerinin hazırlanması)
11. Üretimde kullanılacak masterbatch (renklendirici) seçilirken hangi ölçüt esas alınmalıdır?
- A) Stokta en fazla bulunan masterbatch tercih edilir, hattı boşaltır
- B) Birim fiyatı en düşük olan seçilir, oran artırılarak denge kurulur
- C) Taşıyıcı reçinesi işlenen ham madde ile uyumlu olan tercih edilir
- D) Tanesi en ince olan seçilir, karışım homojenliğini kendi sağlar
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Taşıyıcı reçinesi işlenen ham madde ile uyumlu olan tercih edilir
Masterbatch bir taşıyıcı reçine içinde pigment barındırır; taşıyıcının işlenen ham madde ile uyumlu olması pigmentin ergiyikte homojen dağılmasını ve mekanik özelliklerin korunmasını sağlar. Fiyat ya da stok durumuna göre uyumsuz taşıyıcı seçmek renk damarlanması, delaminasyon ve dayanım kaybı gibi kalıcı kusurlara yol açar.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (renklendirici ve katkı maddelerinin seçilmesi ve hazırlanması)
12. Üretim sırasında oluşan yolluk ve ıskartalar kırma makinesinde öğütülüp yeniden kullanılacaktır. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kırma malzemeyi orijinal hammaddenin yerine tamamen kullanmak
- B) Aynı tür ve renkte kırmayı izin verilen oranda tozunu alıp katmak
- C) Farklı renkteki kırmaları karıştırıp koyu renkli üretimde kullanmak
- D) Yerde biriken parçaları toplayıp doğrudan kırma haznesine dökmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Aynı tür ve renkte kırmayı izin verilen oranda tozunu alıp katmak
Kırma malzeme ancak aynı tür ve renkte, temiz ve tozu alınmış olarak, teknik talimatta izin verilen oranda orijinal hammaddeye katılabilir; her kırma çevrimi zincir yapısını bir miktar yıprattığı için oran sınırlıdır. Renk karıştırmak veya yerden toplanan kirli parçayı öğütmek, dayanım düşüşü ve yüzeyde kara nokta gibi kusurlar üretir.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.3 (ham madde, renklendirici ve katkı maddelerinin kullanılması)
13. Makinede işlenen malzeme başka tür bir plastikle değiştirilecektir. Yükleme öncesi izlenmesi gereken yol hangisidir?
- A) Yeni malzemeyi mevcut haznenin üzerine ekleyip çevrimi sürdürmek
- B) Yalnız hazneyi boşaltıp taşıma hattındaki malzemeyi bırakmak
- C) Sıcaklığı düşürüp kalan malzemeyi hazne içinde katılaşmaya bırakmak
- D) Hazne ve besleme hattını boşaltıp temizleyerek yükleme yapmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Hazne ve besleme hattını boşaltıp temizleyerek yükleme yapmak
Malzeme değişiminde hem hazne hem vakumlu taşıma hattı ve huni tamamen boşaltılıp temizlenmeli, ardından yeni malzeme yüklenmelidir; aksi halde iki reçine karışır. Üzerine ekleme yapmak ya da hattı atlamak, birbiriyle uyuşmayan reçinelerin delaminasyon ve kara nokta oluşturmasına, tıkanan hattın ise duruşa yol açmasına neden olur.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.2 - BG.3 (malzemenin makineye manuel ve/veya otomatik yüklenmesi)
14. Manuel besleme yapılan bir makinede vidada ve memede sık sık tıkanma ile kara nokta sorunu yaşanıyor. Yükleme aşamasında alınacak en doğru önlem nedir?
- A) Malzemeyi elekten ve metal ayırıcıdan geçirip huniyi kapalı tutmak
- B) Vida devrini yükseltip yabancı maddenin ezilerek geçmesini sağlamak
- C) Huniyi açık bırakıp tıkanma anında çubukla malzemeyi ittirmek
- D) Meme çapını büyütüp yabancı maddenin kalıba geçmesine izin vermek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Malzemeyi elekten ve metal ayırıcıdan geçirip huniyi kapalı tutmak
Manuel yüklemede tozdan, ambalaj parçasından veya metal kalıntısından gelen yabancı madde riski elek ve metal ayırıcı kullanılarak, huni kapalı tutularak azaltılır. Vida devrini yükseltmek ya da meme çapını büyütmek yabancı maddeyi yok etmez, sadece kalıp içine taşıyarak kalıp yüzeyinin ve memenin zarar görmesine neden olur.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.2 (ham maddenin makineye yüklenmesi işlemleri)
15. Vakumlu taşıyıcı, huniye malzeme çekemediği için alarm veriyor ve makine üretime devam ediyor. Operatörün davranışı ne olmalıdır?
- A) Alarmı susturup huni boşalana kadar üretimin sürmesini izlemek
- B) Üretimi durdurup filtre, hortum ve emiş ucunu kontrol etmek
- C) Alarm rölesini devre dışı bırakıp taşıyıcıyı sürekli çalışmaya almak
- D) Dozaj miktarını düşürüp mevcut malzemeyle çevrimi uzatmaya çalışmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Üretimi durdurup filtre, hortum ve emiş ucunu kontrol etmek
Besleme alarmı geldiğinde üretim durdurulur; tıkanan filtre, hortum, emiş ucu veya köprülenmiş malzeme kontrol edilerek nedeni giderilir ve besleme sürekliliği sağlanır. Alarmı susturmak veya rölesini iptal etmek, hazneye eksik malzeme gitmesi nedeniyle dozaj tutarsızlığı, eksik dolum ve fark edilmeden üretilen ıskarta yığını doğurur.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.6 (otomatik besleme sisteminin izlenmesi ve sürekliliğinin sağlanması)
16. Kalıp değişimi için makinede hazırlık yapılacaktır. Kalıbı bağlamadan önceki doğru hazırlık hangisidir?
- A) Otomatik konumda mengeneyi yavaşlatıp kalıbı vinçle yerleştirmek
- B) Mengene kapalıyken bağlama pabuçlarını takıp sonra kalıbı indirmek
- C) Makineyi manuel konuma alıp mekanik emniyet kilidini devreye almak
- D) Enjeksiyon ünitesini geri çekip kalıbı elle iterek plakaya oturtmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Makineyi manuel konuma alıp mekanik emniyet kilidini devreye almak
Kalıp bağlamadan önce makine manuel konuma alınır ve mengene bölgesinde mekanik emniyet kilidi veya takoz devreye sokulur; böylece hazırlık sırasında istem dışı bir mengene hareketi olamaz. Otomatik konumda çalışmak veya kalıbı elle itmek, hidrolik basınç düştüğünde plakanın kaymasıyla ağır ezilme ve kalıp düşmesi riskini taşır.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.3 (makineyi manuel konuma getirme işlemleri ve kalıp bağlama hazırlığı)
17. Uzun süre çalışan bir kalıpta parçaların uç bölgesinde yanık izi ve eksik dolum başlıyor. Kalıp bakımı açısından ilk kontrol edilmesi gereken nedir?
- A) Hava tahliye kanallarının tıkalı olup olmadığına bakmak
- B) Enjeksiyon basıncını yükseltip dolumu zorlayarak izi kapatmak
- C) Soğutma suyu sıcaklığını düşürüp çevrim süresini kısaltmak
- D) Yolluk çapını büyütmek için kalıbı taşlayarak akışı artırmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Hava tahliye kanallarının tıkalı olup olmadığına bakmak
Yanık izi ve uçlarda eksik dolum, sıkışan havanın tahliye edilememesinin tipik göstergesidir; havalandırma kanalları zamanla plastik artığı ve gaz birikintisiyle tıkandığı için önce bunlar temizlenir. Basıncı yükseltmek sıkışan havayı daha çok ısıtarak yanığı büyütür; kalıbı taşlamak ise geri dönüşü olmayan bir müdahaledir.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.1 - BG.5 (kalıbın bakım ve temizlik işlemleri)
18. Kalıp makine plakasına bağlanırken izlenecek doğru sıra ve kontroller hangisidir?
- A) Üstteki iki pabucu sıkıp üretime geçmek, kalanı ilk duruşta takmak
- B) Kalıbı bağlayıp su hatlarını üretim başladıktan sonra bağlamak
- C) Pabuçları elle sıkıp mengene kapama kuvvetiyle oturmasını beklemek
- D) Merkezleme bileziğini oturtup pabuçları dengeli sıkıp su bağlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Merkezleme bileziğini oturtup pabuçları dengeli sıkıp su bağlamak
Kalıp önce merkezleme bileziğiyle plakaya oturtulur, bağlama pabuçları karşılıklı ve dengeli sıkılır, ardından soğutma suyu hatları bağlanıp sızdırmazlığı denenir. Eksik pabuçla veya susuz üretime başlamak, kalıbın kayarak merkezden çıkmasına, plakaya çarpmasına ve aşırı ısınmayla kalıp yüzeyinin zarar görmesine yol açar.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.4 (kalıbın makineye bağlanması ve bağlantılarının kontrolü)
19. Üretimi biten bir kalıp uzun süre kullanılmayacağı için depoya kaldırılacaktır. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Sıcak haldeyken kapalı konumda sarıp doğrudan depo rafına kaldırmak
- B) Temizleyip kurutmak, koruyucu sürüp etiketiyle kapalı kaldırmak
- C) Su hatlarını dolu bırakıp kalıbı açık konumda depoya yerleştirmek
- D) Yüzeyini yağlı bezle silip su hatlarını basınçlı havayla üflemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Temizleyip kurutmak, koruyucu sürüp etiketiyle kapalı kaldırmak
Depoya kaldırılan kalıp önce temizlenip kurutulur, yüzeylerine ve maçalara koruyucu uygulanır, su hatları boşaltılır ve kalıp kapalı konumda etiketlenerek kaldırılır; amaç korozyon ile darbe hasarını önlemektir. Su hattını dolu bırakmak paslanmaya, sıcak ve nemli halde sarmak ise yüzeyde yoğuşma ve lekelenmeye neden olur.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.8 - BG.12 (kalıbın sökülmesi, korunması ve depolanması)
20. Üretim sırasında parçanın ayrım çizgisi boyunca ince çapak oluştuğu görülüyor; ölçüler ve yüzey diğer bölgelerde normaldir. Öncelikli kontrol hangisidir?
- A) Soğutma süresini uzatıp parçanın kalıpta daha çok kalmasını sağlamak
- B) Dozaj miktarını artırıp ütüleme basıncını daha yukarı çekmek
- C) Mengene kapama kuvveti ile kalıp ayrım yüzeyinin durumunu görmek
- D) Kalıp sıcaklığını düşürüp ergiyiğin daha erken donmasını beklemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Mengene kapama kuvveti ile kalıp ayrım yüzeyinin durumunu görmek
Ayrım çizgisinde çapak, kapama kuvvetinin ergiyik basıncını karşılayamamasından ya da ayrım yüzeyinde artık veya ezik bulunmasından doğar; bu nedenle önce mengene ayarı ve kalıp yüzeyi kontrol edilir. Dozajı ve ütüleme basıncını artırmak kalıbı daha da açacağı için çapağı büyütür; soğutmayı uzatmak ise yalnız çevrimi yavaşlatır.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 4, ölçüt 4.2 - BG.15 (mengene ayarlarının tanımlanması)
21. Set değerleri girildikten sonra parçalarda uçta eksik dolum görülüyor ve vida yastığı sıfıra iniyor. Doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Kapama kuvvetini yükseltip kalıbın daha sıkı kapanmasını sağlamak
- B) Soğutma süresini kısaltıp parçanın kalıptan erken çıkmasını sağlamak
- C) Çevrim süresini uzatıp sonraki baskıda dolumun tamamlanmasını beklemek
- D) Dozaj ve yastık değeriyle enjeksiyon basınç ve hızını gözden geçirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Dozaj ve yastık değeriyle enjeksiyon basınç ve hızını gözden geçirmek
Yastığın sıfıra inmesi ergiyiğin yetmediğini gösterir; bu durumda dozaj ve yastık değeri ile enjeksiyon basınç ve hızı gözden geçirilir, ayrıca memede tıkanma olup olmadığı kontrol edilir. Kapama kuvvetini artırmak dolum eksikliğini gidermez, yalnız hava tahliyesini kısıtlar; soğutmayla oynamak da kalıba giren malzeme miktarını değiştirmez.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 4, ölçüt 4.1 - BG.14 (set değerlerinin -sıcaklık, basınç vb.- tanımlanması)
22. Aynı kalıpta önce amorf yapılı, sonra yarı kristalin yapılı bir malzemeyle üretim yapılacaktır. Ölçüler açısından beklenen davranış hangisidir?
- A) Yarı kristalin malzemede çekme daha yüksek olur, ölçüler küçülür
- B) İki malzeme de aynı çeker, ölçü farkı yalnız kalıptan kaynaklanır
- C) Amorf malzemede çekme daha yüksektir, parçalar daha çok küçülür
- D) Çekme oranı yalnız çevrim süresiyle belirlenir, ölçü sabit kalır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Yarı kristalin malzemede çekme daha yüksek olur, ölçüler küçülür
Yarı kristalin malzemeler soğurken düzenli kristal yapı oluşturduğu için hacimce daha fazla büzülür ve aynı kalıpta amorf malzemeye göre daha küçük ölçüler verirler. Çekmenin yalnız çevrim süresine veya kalıba bağlı olduğunu düşünmek, malzeme değişiminden sonra ölçü kaymasının nedenini arayan operatörün sık düştüğü hatadır.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 4, ölçüt 4.3 - BG.16 (malzemenin temel özelliklerinin açıklanması)
23. Çevrimi hızlandırmak isteyen bir operatör hazne sıcaklıklarını malzeme için önerilen aralığın üzerine çıkarmayı düşünüyor. Bu uygulamanın sonucu ne olur?
- A) Akışkanlık arttığı için kalıp kolay dolar, yüzey parlaklığı artar
- B) Ölçü hassasiyeti soğutma ayarıyla korunur, yalnız çevrim kısalır
- C) Malzeme termal olarak bozunur; renk değişimi ve gaz kusuru çıkar
- D) Ergiyik yoğunluğu arttığı için parça ağırlığı ve dayanımı yükselir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Malzeme termal olarak bozunur; renk değişimi ve gaz kusuru çıkar
Her termoplastiğin üreticisince bildirilen bir işleme sıcaklığı aralığı vardır; bu aralığın üstüne çıkmak zincir yapısını bozarak sararma, kara nokta, gaz kabarcığı ve dayanım kaybı doğurur. Sıcaklığı yükselterek akışı iyileştirme alışkanlığı sahada yaygındır; ancak ergiyiğin haznede bekleme süresi uzadıkça bozunma hızlanır ve kusur kalıcı hale gelir.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 4, ölçüt 4.3 - BG.16 (malzemenin erime sıcaklığı ve temel özellikleri)
24. Ayar tamamlanıp seri üretime geçilecektir. Ürün üretim değerleri ve kontrol açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Kalıptan çıkan ilk parçayı onaylayıp kontrolü vardiya sonuna bırakmak
- B) İlk parça onayını alıp kontrol planına göre numune alıp kaydetmek
- C) Yalnızca görsel bakıp ölçüm işini kalite biriminin talebine bırakmak
- D) Ölçüleri hafızadan doğrulayıp kayıt tutmadan üretime devam etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) İlk parça onayını alıp kontrol planına göre numune alıp kaydetmek
Seri üretime ancak ilk parça onayı alındıktan sonra geçilir; üretim boyunca kontrol planındaki sıklıkta numune alınıp ölçü ve görsel sonuçlar kayda geçirilir, sapma görülürse üretim durdurulur. Kontrolü vardiya sonuna bırakmak veya kayıt tutmamak, sapmanın hangi partide başladığının belirlenememesine ve toplu ıskartaya yol açar.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 5, ölçüt 5.1 - BG.18 (ürün üretim değerlerinin tanımlanması ve kontrolü)
25. Kalın kesitli bir parçanın kaburga arkasındaki yüzeyde çöküntü (emme izi) oluşuyor; parça tam dolu ve çapak yok. Öncelikli düzeltme hangisidir?
- A) Ütüleme basınç ve süresini soğuma davranışına göre ayarlamak
- B) Mengene kapama kuvvetini yükseltip kalıbı daha sıkı kapatmak
- C) Enjeksiyon hızını en üst kademeye alıp kalıbı çok hızlı doldurmak
- D) Vida geri emme değerini artırıp ergiyikteki basıncı boşaltmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Ütüleme basınç ve süresini soğuma davranışına göre ayarlamak
Çöküntü izi, kalın kesitte soğuma sırasında oluşan hacim kaybının beslenememesinden doğar; bu yüzden önce ütüleme (pack) basıncı ve süresi ile kalıp sıcaklığı ve giriş bölgesinin donma davranışı değerlendirilir. Kapama kuvvetini yükseltmek beslemeyi etkilemez; geri emmeyi artırmak ise ergiyik basıncını düşürerek çöküntüyü derinleştirir.
Dayanak: 12UY0069-4/A3 - Üretim ve Kontrol / Öğrenme Çıktısı 5, ölçüt 5.1 (ürün kusurlarının belirlenmesi ve üretim değerlerinin düzeltilmesi)
İlgili sayfalar
Plastik Enjeksiyon Üretim Elemanı belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.