Protez Tırnak Uygulayıcısı Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (16UY0247-3)

Doğru cevap: C) Tehlike zarar verme potansiyelidir; risk ise bu tehlikeden zarar doğma ihtimalidir

Ek 2'deki tanıma göre tehlike, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar ya da hasar verme potansiyelidir; risk ise bu tehlikeden kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç doğma ihtimalidir. Dökülen sıvı tehlikedir; birinin kayması ya da sıvının cilde temas etmesi ihtimali risktir. İki terim eş anlamlı değildir ve belirli araç türleriyle sınırlı değildir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.1 (Başarım Ölçütü 1.1); Ek 2 Terimler

Doğru cevap: D) Maske takmak ve çalışma alanını havalandırmak

BG.3 araç ve cihazlardan kaynaklanan riskleri ve uygun önlemleri, BG.7 ise maskeyi temel kişisel koruyucu donanımlar arasında sayar. Törpüleme tozuna karşı maske ve havalandırma uygun önlemdir. Yüksek devir tozu azaltmaz; üflemek tozu havaya karıştırır; ıslak çalışmak ise astar ve dolgu öncesi kuru ve yağsız olması gereken yüzeyi bozar.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.3, BG.7 (Başarım Ölçütü 1.1, 1.3)

Doğru cevap: B) Önlük, maske ve eldiven

BG.7, protez tırnak uygulamalarında kullanılması gereken iş elbisesi ve temel KKD'leri "önlük, maske, eldiven vb." diye örnekler ve kullanım gerekçelerinin açıklanmasını ister. Baret, emniyet kemeri ya da kaynak maskesi bu işin risklerine yönelik donanımlar değildir; yalnız gözlük de sayılan temel donanımın yerini tutmaz.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.7 (Başarım Ölçütü 1.3)

Doğru cevap: A) İşi durdurup yarayı bol su ve sabunla yıkamak, temiz bir pansumanla kapatmak

BG.9, ilk yardımın temel ilke ve kurallarını ve kesici-delici alet yaralanmalarında doğru müdahaleyi açıklamayı ister. Küçük bir kesikte iş durdurulur; kanama varsa temiz bir gazlı bezle bastırılarak durdurulur, yara temiz su ve sabunla yıkanır ve temiz bir örtüyle kapatılır. Yaralanma müşteriye temas etmiş bir aletle olduysa durum kaydedilir ve vakit geçirmeden sağlık kuruluşuna başvurulur; işe dönülecekse eldiven giyilir. Ürün tozu sürmek, yarayı ağızla temizlemek ya da müdahalesiz devam etmek enfeksiyon riskini artırır.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.9 (Başarım Ölçütü 1.3)

Doğru cevap: C) İşveren, çalışanın işe girişte ve iş süresince düzenli aralıklarla sağlık muayenesini sağlar

BG.10 periyodik sağlık muayenesinin gerekçesini ve yasal kuralını açıklamayı ister. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 15'e göre işveren, çalışanları sağlık gözetimine tabi tutar ve işe girişte, iş değişikliğinde ve işin devamı süresince Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla sağlık muayenelerini yaptırır; bu maliyet çalışana yansıtılamaz (md. 15/4). Muayene çalışanın isteğine ya da yalnız işten ayrılışa bağlı değildir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.10 (Başarım Ölçütü 1.3); 6331 sayılı Kanun md. 15

Doğru cevap: C) Atıkları türüne göre ayırıp kurallara uygun bertaraf etmek

BG.4 çalışma alanında çevre açısından riskli durum ve materyalleri ayırt etmeyi, BG.5 oluşan atıkların tasnifi ve bertarafına ilişkin kuralları açıklamayı ister. Kimyasal kalıntılı atıklar türüne göre ayrılır ve kurallara uygun bertaraf edilir. Kimyasalı lavaboya dökmek ya da evsel çöple karıştırmak çevreye zarar verir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.4, BG.5 (Başarım Ölçütü 1.2)

Doğru cevap: A) Çalışanın aceleyle ve dikkatsizce çalışması

BG.2 tehlikeleri kaynağına göre ayırt etmeyi ister: insan davranışlarından ve mesleki işlemlerden kaynaklananlar. Acele ve dikkatsiz çalışmak doğrudan çalışanın davranışından doğar. Yıpranmış kablo araç-gereçten (BG.3), uçucu buhar malzemeden, yetersiz aydınlatma ise çalışma ortamından kaynaklanan tehlikedir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.2 (Başarım Ölçütü 1.1)

Doğru cevap: B) Acil çıkış yollarının, toplanma yerinin ve görevlilerin belirlenmesi

BG.15 bir işyerinin acil durum planlamasında yer alması gereken temel önlemleri açıklamayı ister. Planda acil çıkış yolları, toplanma yeri ve acil durumda görev alacak kişiler belirlenir. Yangın tüpünü kilitli dolapta tutmak ona hızla ulaşmayı engeller (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 99: tüpler kapalı dolaplarda bulundurulmaz); acil durumda işlemi sürdürmek ise tahliyeyi geciktirir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.15 (Başarım Ölçütü 1.4)

Doğru cevap: C) Gösterge ibresi yeşil alanda olmalıdır; kullanılan tüp yeniden doldurulur

BG.16 yangın tüplerinin dolum ve kullanım özelliklerini açıklamayı ister. Basınç göstergeli tüplerde ibrenin yeşil alanda olması tüpün kullanılabilir basınçta olduğunu gösterir; soldaki kırmızı alan basıncın düştüğünü, sağdaki aşırı basıncı gösterir; ikisinde de tüp servise verilir. Kısmen de olsa kullanılan tüp yeniden doldurulur. Kullanılmamış tüpler de kontrolsüz kalmaz: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 99'a göre tüpler yılda bir yerinde genel kontrolden geçirilir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.16 (Başarım Ölçütü 1.4)

Doğru cevap: B) Cansız yüzeylerdeki mikroorganizmaların kimyasal maddelerle öldürülmesi

Ek 2, dezenfeksiyonu cansız objeler üzerindeki mikroorganizmaları öldürmek için kimyasal maddeler kullanılarak yapılan işlemler olarak tanımlar. Künetle kütikül itmek, yüzeyi matlaştırmak ve losyon sürmek uygulama adımlarıdır; mikroorganizma yok etme işlemi değildir. Bu tanım, BG.11 kapsamındaki çalışma ortamının hijyenik temizliğiyle ilgilidir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.11 (Başarım Ölçütü 1.3); Ek 2 Terimler

Doğru cevap: D) O bölgeye uygulama yapmamak, durumu müşteriye açıklamak

BG.13, işlem bölgelerindeki açık yara, tırnak ya da cilt hastalığı gibi protez tırnak uygulaması açısından sakıncalı sağlık sorunlarını ayırt etmeyi ister. Sakıncalı durumda o bölgeye uygulama yapılmaz, müşteri bilgilendirilir ve gerekirse sağlık kuruluşuna yönlendirilir. Yaranın üzerine ürün sürmek ya da dolguyla kapatmak enfeksiyon riskini artırır.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.13 (Başarım Ölçütü 1.3)

Doğru cevap: D) Önceden sterilize edilip erişilebilir mesafede hazır tutulması

BY.7, önceden sterilize edilmiş tüm ürün, araç ve gereçlerin işlem boyunca uygulayıcının erişebileceği mesafede ve kullanıma hazır tutulmasını ister; BG.11 de çalışma ortamının hijyen kurallarına uygun temizlenmesini kapsar. Peçeteyle silmek sterilizasyon değildir; kullanılmış ve temiz aletleri karıştırmak çapraz bulaşma riskini artırır.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.11; 16UY0247-3/A2 — BY.7

Doğru cevap: C) Tırnak kökündeki matriks

BG.12 el ve ayak anatomisi ile fizyolojisine ilişkin temel bilgileri kapsar. Tırnak plağı, tırnak kökündeki deri kıvrımının altında yer alan matriks bölgesinde üretilir; tırnak dibindeki açık renkli yarım ay (lunula) bu bölgenin görünen kısmıdır; bu bölgeye bastırarak ya da sert aletle zarar vermek yeni çıkan tırnağı etkileyebilir. Serbest kenar ve üst yüzey tırnağın büyümüş kısmıdır; yan foldlar ise tırnak duvarı kenarlarıdır (Ek 2).

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.12 (Başarım Ölçütü 1.3)

Doğru cevap: D) Boşlukta biriken nem ve kirin mikroorganizma üremesine zemin hazırlaması

BG.14 el tırnaklarıyla ilgili sağlık kurallarını ve önlemleri açıklamayı ister. Protez ile doğal tırnak arasında açılan boşlukta nem ve kir birikir; bu ortam mikroorganizmaların üremesine elverişlidir. Bu yüzden periyodik bakımda kalkan kısım temizlenip yeniden dolgu yapılır (BY.27, BY.28). Renk ve maliyet sağlık gerekçesi değildir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.14 (Başarım Ölçütü 1.3)

Doğru cevap: C) Açık renkli önlük giymek ve saçları müşteriyle temas etmeyecek biçimde toplamak

BG.7 iş elbisesi ve temel KKD'leri, BG.8 çalışma sürecindeki kişisel bakım uygulamalarını gerekçeli açıklamayı ister. A2'de bunun uygulamadaki karşılığı BY.1 (açık renkli önlük) ve BY.3'tür (saçlar müşteriyle temas etmeyecek ve işe engel olmayacak şekilde toplu). Açık renk kirlenmeyi görünür kılar; işlem sırasında saça dokunmak eli kirletir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.7, BG.8; 16UY0247-3/A2 — BY.1, BY.3

Doğru cevap: A) Randevu zamanı, sağlık durumu ve tırnak özellikleri

BG.23 kritik müşteri bilgilerini kimlik, zaman-randevu, sağlık, tırnak özellikleri ve talep olarak örnekler. Bu bilgiler doğru protezin seçilmesini, sakıncalı sağlık durumlarının fark edilmesini ve randevunun düzenlenmesini sağlar. Gelir, sosyal medya ya da başka salonların fiyatları uygulamayla ilgili kritik bilgi değildir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.23 (Başarım Ölçütü 2.3)

Doğru cevap: A) Sıradaki müşteriyi önceden bilgilendirip programı yeniden düzenlemek

BG.22, müşteri ilişkilerinin temel ilkelerini ve iş süreçlerinin müşteri durumuna ve iş zamanlamasına göre düzenlenmesini açıklamayı ister. Etkilenen müşteriyi önceden bilgilendirip programı yeniden düzenlemek bu ilkeye uygundur. Kürleme süresini kısaltmak uygulamanın kalitesini bozar; habersiz bekletmek ya da açıklamasız geri çevirmek müşteri ilişkisine zarar verir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.22 (Başarım Ölçütü 2.3)

Doğru cevap: A) Hijyen, müşteri memnuniyeti, ustalık ve hata giderme

BG.24 protez tırnak uygulamalarında temel kalite öğelerini "sağlık ve hijyen, müşteri memnuniyeti, tekniklerde ustalık ve hata giderme" olarak örnekler ve önemlerinin açıklanmasını ister. Dekorasyon, hız ya da ürünün markası tek başına uygulama kalitesini belirlemez.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.24 (Başarım Ölçütü 2.4)

Doğru cevap: A) Akrilik, jel ve dipping

BG.21, tırnağın özelliklerine uygun protezi ve takma tekniğini "akrilik, jel, dipping" olarak sayar ve bunların ayırt edilmesini ister. Freze, künet ve pens tekniği değil araç-gereci; kalıcı oje, french ve ombre renk ve desen uygulamalarıdır; manikür ve pedikür ayrı bakım işlemleri, epilasyon ise tüy alma işlemidir.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.21 (Başarım Ölçütü 2.2)

Doğru cevap: D) Törpü yüzey kalınlığını

Ek 2, griti törpü yüzey kalınlığı olarak tanımlar; BY.18 şekillendirmenin uygun gritli törpüyle yapılmasını ister. Yan görünümdeki en yüksek nokta apex, metal ucu çukur itme çubuğu künet, tırnak duvarı kenarları ise yan foldlardır.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.17 (Başarım Ölçütü 2.1); Ek 2 Terimler

Doğru cevap: B) Önden görünümde sağdan sola eğim ve doğru kalınlıkla

Ek 2'ye göre beşik C eğrisi tırnağın önden görünüm koşuludur: sağdan sola eğimi ve doğru kalınlığı ifade eder. Yan görünümdeki eğimin en üst noktası apextir. BY.18, dolgusu biten tırnakta apex bölgesi, beşik C eğrisi ve yan foldların doğru inceliğe ve taşıyıcı yapıya getirilmesini ister.

Dayanak: 16UY0247-3/A2 — BY.18 (Başarım Ölçütü 2.1); Ek 2 Terimler

Doğru cevap: B) Ağzı kapalı orijinal kabında, ısı ve güneşten uzak, havalanan bir yerde

BG.19 kullanılan malzemeleri ve işlevlerini, BG.20 bu malzemelerin kullanım, kontrol ve muhafaza koşulları ile risk ve önlemlerini tanımlamayı ister. Akrilik sıvısı gibi uçucu ve kolay alev alan sıvılar ağzı sıkıca kapalı orijinal kabında, etiketiyle, ısı, kıvılcım, açık alev ve güneş ışığından uzak, havalanan bir yerde saklanır. Ağzı açık bırakmak buhar yayar; etiketsiz kaba aktarmak karışıklığa, yiyecekle aynı yerde tutmak bulaşmaya yol açar.

Dayanak: 16UY0247-3/A1 — BG.19, BG.20 (Başarım Ölçütü 2.2)

Doğru cevap: C) Akrilik hava ile kurur; jel UV veya LED makinede kürlenir

BY.17, dolguda uygulama yöntemine uygun kurutma ve kürlemeyi "akrilikte hava ile kurutma, jelde UV veya LED teknolojili makine ile kürleme" olarak tanımlar. Eşleştirmeyi ters kurmak ya da jelin kendiliğinden sertleşeceğini varsaymak dolgunun yetersiz kürlenmesine yol açar.

Dayanak: 16UY0247-3/A2 — BY.17 (Başarım Ölçütü 2.1)

Doğru cevap: D) Uygun törpüyle tırnağı inceltmeden yüzeyi matlaştırarak

BY.13 kritik adımdır: uygun bir tırnak üzeri törpüsü ile tırnaklar inceltilmeden yüzey matlaştırılır. Tırnağı aşırı inceltmek doğal tırnağa zarar verir; yağ sürmek tutunmayı bozar; hazırlıksız yüzeye ürün sürmek protezin erken kalkmasına neden olabilir.

Dayanak: 16UY0247-3/A2 — BY.13 (Başarım Ölçütü 2.1, kritik adım)

Doğru cevap: B) Kalkan yeri törpüyle temizleyip kalan eski protezi bir kat inceltmek

BY.27'ye göre periyodik bakımda dipten kalkan ya da hava alan protez törpüyle temizlenir ve aşağıda kalan eski protez kısmı bir kat inceltilir; BY.28'e göre dipte uzayan kısma ilk setteki yöntemle dolgu yapılır. Kalkan yerin altını yapıştırıcıyla kapatmak ya da üzerine kat sürmek hava boşluğunu içeride bırakır; protezi zorla sökmek doğal tırnağa zarar verebilir.

Dayanak: 16UY0247-3/A2 — BY.27, BY.28 (Başarım Ölçütü 2.3)