Şehir İçi Toplu Taşıma Otobüs Şoförü Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (17UY0329-3)
MYK Şehir İçi Toplu Taşıma Otobüs Şoförü (17UY0329-3) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
A1 – İSG, Çevre ve Kalite
1. Sefer öncesi kontrolde şoför, otobüsteki yangın söndürme cihazının yerinde asılı durduğunu görüyor. Cihazın kullanıma hazır sayılabilmesi için hangisi esastır?
- A) Etiketi okunabilen cihazda basınç ve mühür kontrolü sonraki bakıma bırakılabilir
- B) Gövdede pas bulunmaması, cihazın dolu olduğunu tek başına göstermeye yeter
- C) Manometre yeşil alanda, mühür sağlam ve kontrol tarihi geçerli olmalıdır
- D) Bagaj bölmesinde yedek bir cihaz taşınması kabindeki kontrolün yerine geçer
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Manometre yeşil alanda, mühür sağlam ve kontrol tarihi geçerli olmalıdır
Söndürücünün hazır sayılması için hem basıncın yeterli olduğunu gösteren manometre değeri, hem mührün bozulmamış olması, hem de periyodik kontrol tarihinin geçerli olması birlikte aranır. Sık yapılan hata cihazın yalnızca yerinde durmasına bakmaktır; basıncı düşmüş veya mührü açılmış bir cihaz yangın anında boşalmaz ve şoför müdahale edemez.
Dayanak: 17UY0328-3/A1 – İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.2 (koruma ve acil durum müdahale ekipmanının kullanımı)
2. Yolcu doluyken motor bölmesinden duman geldiğini fark eden şehir içi otobüs şoförü için doğru müdahale sırası hangisidir?
- A) Aracı güvenli yere çekip kontağı kapatmak, yolcuları tahliye etmek, sonra müdahale
- B) Önce söndürücüyü alıp motor kapağını açmak, ardından yolcuların inmesini beklemek
- C) Seyre devam edip en yakın durakta yolcuları indirmek ve garaja kadar sürüşü sürdürmek
- D) Yolcuları koltukta tutup camları açmak ve dumanın kendiliğinden dağılmasını beklemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Aracı güvenli yere çekip kontağı kapatmak, yolcuları tahliye etmek, sonra müdahale
Acil durum prosedüründe önceliğe can güvenliği verilir: araç güvenli biçimde durdurulur, enerji kesilir ve yolcular tahliye edilir; müdahale ancak bundan sonra gelir. Motor kapağını erkenden açmak içeri ani hava girişi sağlayıp alevi büyütür, seyre devam etmek ise yangını yolcularla birlikte taşımak anlamına gelir.
Dayanak: 17UY0328-3/A1 – İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.3 (acil durum müdahale prosedürleri)
3. Garaj sahasında otobüsü geri manevrayla peron hattına çekecek şoför, arka bölgeyi aynalardan tam göremiyor ve sahada personel dolaşıyor. İSG talimatlarına uygun davranış hangisidir?
- A) Korna çalarak personeli uyarmak ve manevrayı planlanan hızda tamamlamak
- B) Manevrayı gece vardiyasına erteleyip durumu kimseye bildirmeden çözmek
- C) Aynaları ayarlayıp geri görüş kamerasına güvenerek durmadan manevra yapmak
- D) Gözcü eşliğinde adım hızında manevra yapıp saha riskini amirine bildirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Gözcü eşliğinde adım hızında manevra yapıp saha riskini amirine bildirmek
Otobüsün arkasında ve sağ yanında aynaların ve kameranın göremediği geniş ölü noktalar bulunur; bu yüzden garaj manevrasında gözcü eşliği ve adım hızı esastır. Kornaya güvenmek yaygın hatadır, çünkü kulaklık takan veya gürültülü sahada çalışan personel uyarıyı duymayabilir. Tehlikeli durumun ayrıca amire bildirilmesi gerekir; bildirilmeyen risk ertesi vardiyada aynen tekrarlanır.
Dayanak: 17UY0328-3/A1 – İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 (İSG mevzuat, prosedür ve talimatları)
4. Hat sonunda uzun süreli bekleme yapan şoförün, çevre koruma önlemlerine uygun davranışı hangisidir?
- A) Motoru rölantide bırakıp klimayı çalıştırmak ve böylece akü yükünü hafifletmek
- B) Motoru durdurup bekleme boyunca yalnızca gerekli asgari donanımı çalışır tutmak
- C) Motoru yüksek devirde bir süre çalıştırıp egzoz sistemini kendiliğinden temizletmek
- D) Kalkışa kadar aralıklı gaz vererek motorun çalışma sıcaklığında kalmasını sağlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Motoru durdurup bekleme boyunca yalnızca gerekli asgari donanımı çalışır tutmak
Gereksiz rölanti hem yakıt tüketir hem de egzoz emisyonunu durak çevresine yayar; çevre önlemi beklemede motoru durdurmakla başlar. Rölantide klima çalıştırmak yakıtı sürüşteymiş gibi harcar, yüksek devirde bekletmek ise egzoz sistemini temizlemez, yalnızca emisyonu ve yakıt tüketimini artırır.
Dayanak: 17UY0328-3/A1 – İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (çevre korumaya ilişkin önlemler)
5. Aynı hatta çalışan iki otobüsten birinin yakıt tüketimi belirgin şekilde yüksek çıkıyor. Doğal kaynak kullanımını azaltan sürüş davranışı hangisidir?
- A) Durağa son ana kadar gaz verip sert frenle yaklaşarak süreyi kısaltan sürüş
- B) Lastik basıncını üretici değerinin altında tutup yol tutuşunu artırma yöntemi
- C) Klimayı sürekli en düşük sıcaklıkta çalıştırıp camları aralık bırakma tercihi
- D) Erken vites geçişi, yumuşak hızlanma ve motor frenini kullanan öngörülü sürüş
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Erken vites geçişi, yumuşak hızlanma ve motor frenini kullanan öngörülü sürüş
Yakıtın büyük bölümü hızlanmada harcandığı için erken vites, yumuşak gaz ve trafiği önceden okuyarak motor freniyle yavaşlama tüketimi belirgin biçimde düşürür. Düşük lastik basıncı yol tutuşunu iyileştirmez; yuvarlanma direncini ve yakıtı artırır, lastiği omuzlarından aşındırır ve ısınma riskini yükseltir.
Dayanak: 17UY0328-3/A1 – İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.2 (doğal kaynakların daha az kullanımı)
6. Durakta tekerlekli sandalye kullanan bir yolcu bekliyor; otobüs kalabalık ve sefer programının biraz gerisinde. Hizmet kalitesine uygun davranış hangisidir?
- A) Rampayı açıp ayrılmış alanı boşaltarak yolcuyu almak ve gecikmeyi merkeze bildirmek
- B) Yolcuya arkadan gelen aracın daha boş olacağını söyleyip programa yetişmeye çalışmak
- C) Yolcuyu ön kapıdan alıp basamak yakınında ayakta yolculuk yapmasını sağlamak
- D) Ayrılmış alanı boşaltmadan sandalyeyi kapı önüne alıp sabitlemeden yola devam etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Rampayı açıp ayrılmış alanı boşaltarak yolcuyu almak ve gecikmeyi merkeze bildirmek
Erişilebilir hizmet, aracın donanımının fiilen kullanılmasını gerektirir: rampa açılır, ayrılmış alan boşaltılır ve sandalye sabitlenir; programdaki sapma ise merkeze bildirilerek yönetilir. Yolcuyu bir sonraki araca yönlendirmek veya sandalyeyi sabitlemeden taşımak sahada sık görülen, hem hizmet kalitesini hem can güvenliğini zedeleyen hatalardır.
Dayanak: 17UY0328-3/A1 – İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.1 (kaliteli hizmet ilkeleri ve yolcu memnuniyeti)
7. Sefer boyunca kapı kapanma sensörü ara ara uyarı verip kendiliğinden düzeliyor. Hata ve arızalara yönelik görevler açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Arıza kendiliğinden düzeldiği için kaydı atlayıp tekrarlarsa ertesi gün bildirmek
- B) Sensörü devre dışı bırakıp kapıyı elle kontrol ederek seferlere devam etmek
- C) Arızayı forma kaydedip bakım birimine bildirmek ve giderilene kadar takibini yapmak
- D) Durumu yalnızca yerine geçecek şoföre sözlü aktarıp aracın devrini tamamlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Arızayı forma kaydedip bakım birimine bildirmek ve giderilene kadar takibini yapmak
Aralıklı arıza, kaydedilmediği sürece bakım biriminde iz bırakmaz ve tam arızaya dönüşene kadar görünmez kalır; bu yüzden ölçüt yazılı bildirim ve takip ister. Sözlü devir veya sensörün devre dışı bırakılması sahada en sık görülen hatadır ve kapı açıkken hareket gibi ciddi bir yolcu güvenliği olayına zemin hazırlar.
Dayanak: 17UY0328-3/A1 – İSG, Çevre ve Kalite / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.2 (hata ve arızaların giderilmesine yönelik görevler)
A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması
8. Vardiyasına başlayan şehir içi otobüs şoförünün iş organizasyonu açısından izlemesi gereken sıra hangisidir?
- A) Aracı çalıştırıp hat başına gitmek ve iş emrini ilk durakta kontrolörden öğrenmek
- B) Görev ve hat bilgisiyle iş emrini alıp aracı teslim almadan önce kontrolleri yapmak
- C) Yalnızca yakıt ve kilometre bilgisini not edip kontrolleri sefer arasına bırakmak
- D) Önceki vardiyanın kontrolleri yaptığını varsayarak doğrudan hat başına yönelmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Görev ve hat bilgisiyle iş emrini alıp aracı teslim almadan önce kontrolleri yapmak
İş öncesi hazırlık, görev bilgisinin alınması ve aracın teslim alınmadan kontrol edilmesiyle tamamlanır; eksik tespit edilirse sorumluluk henüz devredilmeden giderilebilir. Kontrolü seferin içine bırakmak veya önceki vardiyaya güvenmek, ortaya çıkan eksikliğin yolcu doluyken fark edilmesine ve seferin yolda kesilmesine yol açar.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.1 (iş öncesi hazırlıklar)
9. Sefer öncesi belge kontrolünde aracın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasının süresinin dolduğu görülüyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) Aracı sefere çıkarmayıp durumu işletmeye bildirmek ve poliçe yenilenmesini beklemek
- B) Poliçe yenilenene kadar seferi yalnızca kısa hatta yapıp uzun hatta çıkmamak
- C) Poliçenin fotokopisi araçta bulunduğu için seferi yapıp yenilemeyi sonraya bırakmak
- D) Kasko poliçesi geçerli olduğundan seferi tamamlayıp bildirimi vardiya sonunda yapmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Aracı sefere çıkarmayıp durumu işletmeye bildirmek ve poliçe yenilenmesini beklemek
Zorunlu mali sorumluluk sigortası, üçüncü kişilerin zararını güvenceye alan ve geçerliliği aranan bir belgedir; süresi dolmuşsa araç trafiğe çıkarılmaz ve durum işletmeye bildirilir. Kaskonun bulunması veya eski poliçenin fotokopisinin araçta olması bu eksikliği karşılamaz; kısa hatta çıkmak da riski ortadan kaldırmaz.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.2 (belge veya eşya kontrolü)
10. Hat sonu kontrolünde koltuk altında unutulmuş bir çanta bulunuyor. Eşya kontrolü ölçütüne uygun davranış hangisidir?
- A) İçini açıp kimlik arayarak sahibini kendi telefonundan aramaya çalışmak
- B) Çantayı şoför mahalline alıp vardiya sonuna kadar sahibi çıkmazsa götürmek
- C) Bir sonraki seferde bulunduğu koltuğa geri koyup sahibinin dönmesini beklemek
- D) Tutanakla kayıt altına alıp işletmenin kayıp eşya birimine teslim etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Tutanakla kayıt altına alıp işletmenin kayıp eşya birimine teslim etmek
Buluntu eşyada esas, eşyanın kayıt altına alınıp kurumsal teslim zincirine girmesidir; böylece hem yolcu eşyasına ulaşabilir hem de şoför sorumluluk altında kalmaz. Çantanın açılması veya kişisel olarak saklanması, iyi niyetle yapılsa bile içerik tartışmasına ve şoför aleyhine şikâyete dönüşen tipik bir hatadır.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.2 (belge veya eşya kontrolü)
11. Şoför, gece uykusuz kalmış ve hekimin verdiği uyku hali yapabilen bir ilacı kullanmaktadır. Kişisel hazırlık kurallarına uygun davranış hangisidir?
- A) Kahve içerek ilk seferi yapmak ve yorgunluk artarsa hat sonunda görevi bırakmak
- B) İlacı sefer sonrasına erteleyip durumu kimseye söylemeden vardiyayı tamamlamak
- C) İlaç ve uykusuzluğu amirine bildirip görevlendirmenin gözden geçirilmesini istemek
- D) Klimayı ve radyoyu açık tutup camı aralayarak dikkati canlı tutmaya çalışmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) İlaç ve uykusuzluğu amirine bildirip görevlendirmenin gözden geçirilmesini istemek
Kişisel hazırlık, dinlenmiş olmayı ve sürüş yeteneğini etkileyebilecek ilaç kullanımının bildirilmesini kapsar; karar şoförün tek başına vereceği bir konu değil, görevlendirme meselesidir. Kahve, klima veya radyo uyanıklık hissi verir ama tepki süresini düzeltmez; bu yöntemlerle sefere çıkmak toplu taşımada en riskli yaygın alışkanlıktır.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 1, ölçüt 1.3 (kişisel hazırlık kuralları)
12. Vardiya başında iş emrini alan şoför, emirde yazan araç plakasının kendisine teslim edilen otobüsün plakasıyla uyuşmadığını fark ediyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) Plaka farkını sefer sonunda forma yazıp emirdeki hatta bu araçla çıkmak
- B) Uyuşmazlığı merkeze bildirip iş emri düzeltilmeden sefere başlamamak
- C) Teslim aldığı aracın plakasını iş emrine kendi el yazısıyla işleyip yola çıkmak
- D) Aynı garajdan çıkan araçlar arasında fark olmadığını varsayıp seferi başlatmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Uyuşmazlığı merkeze bildirip iş emri düzeltilmeden sefere başlamamak
İş emri; hat, sefer saati, vardiya ve araç bilgisinin birlikte tutulduğu kayıttır. Plaka uyuşmazlığı giderilmeden sefere çıkılırsa kilometre, yakıt ve sefer verileri başka araca işlenir; kaza, ceza veya yolcu şikâyeti halinde hangi aracın hangi seferde olduğu kanıtlanamaz. Emir üzerinde şoförün kendi el yazısıyla yaptığı düzeltme kayıt değeri taşımaz; düzeltmeyi işletme merkezi yapar.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.1 (günlük iş emirlerini alma)
13. Sabah dış kontrolde şoför, aracın altındaki zeminde taze bir yağ lekesi olduğunu görüyor. Aracın dışının fiziksel kontrolü açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Lekeyi silip aracı çalıştırmak, sızıntı büyürse hat sonunda bakıma haber vermek
- B) Yağ seviyesini tamamlayıp seferi yapmak ve kontrolü haftalık bakıma bırakmak
- C) Zeminde eski lekeler olabileceğini düşünüp kontrolü lastiklerle sınırlı tutmak
- D) Sızıntının kaynağı giderilmeden aracı sefere çıkarmamak ve bakıma bildirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Sızıntının kaynağı giderilmeden aracı sefere çıkarmamak ve bakıma bildirmek
Taze sızıntı, seviyenin seyir sırasında düşmeye devam edeceği anlamına gelir; kaynağı bulunmadan yapılan takviye sorunu gizler ve arıza yolda yolcu doluyken ortaya çıkar. Ayrıca yola damlayan yağ, arkadan gelen iki tekerlekli araçlar için kayma riski oluşturduğundan bildirim yalnızca araç değil trafik güvenliği gereğidir.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.2 (aracın dışının fiziksel kontrolü)
14. Uzun bir seferden hemen sonra lastik hava basıncını ölçmek isteyen şoför için doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Lastikler soğuduktan sonra ölçmek; sıcak lastikte basınç yüksek okunur
- B) Sıcakken ölçüp okunan değerden tahmini bir pay düşerek havayı azaltmak
- C) Gözle bakıp yanak şişkinliğine göre karar vermek ve ölçümü hiç yapmamak
- D) Yalnızca ön lastikleri ölçmek; arka çift tekerlerde basınç kendiliğinden eşitlenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Lastikler soğuduktan sonra ölçmek; sıcak lastikte basınç yüksek okunur
Lastik seyir sırasında ısınır, içindeki havanın basıncı yükselir; sıcakken ölçülen değere göre hava boşaltmak lastik soğuduğunda basıncı düşük bırakır. Düşük basınç yan duvarı aşırı esneterek ısınmaya ve patlamaya, yüklü bir otobüste ise fren mesafesinin uzamasına yol açar; gözle kontrol bu farkı göstermez.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.2 (lastiklerin hava basıncının kontrolü)
15. İç kontrolde acil çıkış camı çekicinin yuvasında bulunmadığı fark ediliyor. Aracın içinin fiziksel kontrolü açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Çekici şoför mahallinde saklayıp gerektiğinde kendisinin kullanmasını planlamak
- B) Acil çıkış kapısı çalıştığı için eksikliği hat sonu kontrolüne kadar ertelemek
- C) Eksik tamamlanmadan sefere başlamamak ve durumu kayda geçirerek bildirmek
- D) Yolculara camın başka bir sert cisimle kırılabileceğini anons ederek yola çıkmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Eksik tamamlanmadan sefere başlamamak ve durumu kayda geçirerek bildirmek
Acil çıkış çekici, tahliyenin yolcular tarafından da başlatılabilmesi için erişilebilir yerde bulunmak zorundadır; kaza sonrası şoför bilincini yitirmiş olabilir. Çekici şoför mahallinde saklamak veya eksikliği ertelemek sahada sık görülen ve tahliye süresini uzatan, dolayısıyla can güvenliğini doğrudan etkileyen hatalardır.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.3 (aracın içinin fiziksel kontrolü)
16. Motor çalıştırıldıktan sonra havalı fren sisteminin basınç göstergesi çalışma aralığının altında kalıyor ve uyarı ikazı sönmüyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) Düşük hızla hat başına gidip basıncın yolda yükselmesini beklemeyi tercih etmek
- B) El frenini indirip pedal boşluğunu deneyerek sistemi kendi yöntemiyle test etmek
- C) İkaz sesini iptal edip motor devrini yükselterek seferi zamanında başlatmaya çalışmak
- D) Basınç çalışma aralığına çıkıp ikaz sönene kadar aracı hareket ettirmemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Basınç çalışma aralığına çıkıp ikaz sönene kadar aracı hareket ettirmemek
Havalı fren sisteminde frenleme gücü depolanan basınçtan gelir; basınç çalışma aralığına ulaşmadan yola çıkılırsa birkaç frenlemede depo boşalır ve fren etkisi kaybolur. Yeterli basınç yokken yay (park) frenleri zaten tam çözülmez, sürtünme ve aşırı ısınma oluşur. İkazı susturup yola çıkmak veya basıncın yolda yükselmesini beklemek, sistemde kaçak varsa basıncın hiç yükselmeyeceği gerçeğini göz ardı eden ağır bir hatadır.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.4 (aracın fonksiyonel kontrolleri)
17. Kalkıştan önce gösterge panelinde motor yağ basıncı ikazının yandığı görülüyor. Fonksiyonel kontrol açısından doğru davranış hangisidir?
- A) İkaz seyir halinde sönebileceği için hat başına kadar düşük devirle gitmek
- B) Motoru durdurup kontrol ettirmek ve arıza giderilmeden sefere başlamamak
- C) Ampul arızası olabileceğini düşünüp ilgili sigortayı çekerek ikazı susturmak
- D) Yağ takviyesi yapıp ikaz sönmese de sefer programını aksatmamak için yola çıkmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Motoru durdurup kontrol ettirmek ve arıza giderilmeden sefere başlamamak
Yağ basıncı ikazı, yağlama olmadan çalışan motorda saniyeler içinde kalıcı hasar oluşabileceği için hemen durmayı gerektiren bir uyarıdır. Sigortayı çekmek veya seyirde sönmesini beklemek uyarıyı ortadan kaldırmaz, yalnızca göstergeyi susturur; motor yolda kilitlenirse araç trafikte yolcu doluyken kalır.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 2, ölçüt 2.4 (aracın fonksiyonel kontrolleri)
18. Garajdan hat başına yolcusuz giden otobüsü gören yolcular durakta el kaldırıyor. Hat başına seyir açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Aracın hat dışı olduğunu gösteren bilgiyi güncel tutup yolcu almadan devam etmek
- B) Güzergâh aynı olduğu için yolcuları alıp ücretlerini hat başında tahsil etmek
- C) Yalnızca ayakta yolcu almayıp oturacak yer sayısı kadar yolcuyu kabul etmek
- D) Yolcuları alıp hat başında indirerek sefere yeniden onlarla birlikte başlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Aracın hat dışı olduğunu gösteren bilgiyi güncel tutup yolcu almadan devam etmek
Hat başına yolcusuz seyirde araç henüz tarifeli sefere başlamamıştır; bu sürede alınan yolcunun bilet, sigorta ve sefer kaydı bakımından durumu belirsiz kalır. Doğru uygulama güzergâh levhası veya ekran bilgisini hat dışı olarak göstermek ve yolcuyu duraktan almamaktır; aksi davranış hem kayıt dışı taşımaya hem yolcu şikâyetine yol açar.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.1 (hat başına yolcusuz seyir)
19. Hat başında kalkış saatine az kalmış, yolcular biniyor ve araç kapasitesi dolmak üzere. Doğru davranış hangisidir?
- A) Kalkışı geciktirip bekleyen herkesi almak ve gecikmeyi yolculara anonsla duyurmak
- B) Kapasitenin üzerinde yolcu alıp fazlasını ilk durakta indirmeyi planlamak
- C) Biniş kapısını kullandırıp kapasiteyi aşmadan almak ve kalkış saatine uymak
- D) Bütün kapıları açıp binişi hızlandırmak ve doluluğu aynadan tahminle değerlendirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Biniş kapısını kullandırıp kapasiteyi aşmadan almak ve kalkış saatine uymak
Hat başında yolcu alma, kapasite sınırı ile tarifeye uyumun birlikte gözetildiği bir işlemdir; kapasite aşımı hem güvenliği hem de bir sonraki seferin dengesini bozar. Kalkışı sürekli geciktirmek arkadan gelen aracın boş gitmesine ve hattın kümelenmesine yol açar; bu, yolcu şikâyetlerinin en sık nedenlerinden biridir.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.2 (hat başında yolcu alma)
20. Ayakta yolcu yoğunluğunun fazla olduğu bir seferde trafik sıkışık ve öndeki araçlar sık sık duruyor. Sürüş faaliyeti açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Yolculara tutunmalarını anons edip her zamanki takip mesafesini korumak
- B) Takip mesafesini artırıp hız ve şerit değişimlerini yumuşak biçimde yapmak
- C) Sol şeride geçerek önü açık tutmak ve duraklara sağdan sert dönüşlerle girmek
- D) Kaybedilen süreyi kapatmak için duraktan sert kalkış yapıp boşlukları hızla kapatmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Takip mesafesini artırıp hız ve şerit değişimlerini yumuşak biçimde yapmak
Ayakta yolcu varken tehlike, çarpışmadan önce ani frenin kendisidir; takip mesafesini artırmak frenlemeyi yumuşak ve öngörülebilir kılarak düşmeleri önler. Anons yapmak tutunmayan yolcuyu korumaz ve sert şerit değişimi ayakta duran yolcuyu yana savurur; bu iki yaklaşım toplu taşımada yaralanmaların bilinen nedenidir.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.3 (sürüş faaliyetinin gerçekleştirilmesi)
21. Sefer sürerken güzergâh, önceden bildirilmemiş bir altyapı çalışması nedeniyle kapanıyor ve araçta yolcular bulunuyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) En yakın durakta yolcuları indirip seferi iptal ederek doğrudan garaja dönmek
- B) Kendi seçtiği ara sokaklardan devam edip durumu vardiya sonunda sözlü anlatmak
- C) Kapanan noktada bekleyip yolun açılmasını yolcularla birlikte araçta beklemek
- D) Merkezden yönlendirme alıp yolcuları anonsla bilgilendirerek güzergâhı değiştirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Merkezden yönlendirme alıp yolcuları anonsla bilgilendirerek güzergâhı değiştirmek
Mücbir sebeple güzergâh dışına çıkmak ancak işletme merkezinin yönlendirmesiyle ve yolcular bilgilendirilerek yapılır; böylece sefer takibi ve durak bilgisi kayıt altında kalır. Yolcuları yol ortasında indirmek veya haber vermeden ara sokaklara sapmak, hem yolcu mağduriyeti hem de kaza halinde sorumluluğun şoförde kalması sonucunu doğurur.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.3 (güzergâh dışına çıkma durumu)
22. Durakta kapılar kapanırken bir yolcu koşarak araca yetişmeye çalışıyor. Yolcu bindirme/indirme açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Kapıyı yeniden açıp yolcu tamamen içeri girdikten sonra kapatarak hareket etmek
- B) Kapıyı aralık bırakıp yolcu basamağa ulaşınca yavaşça hareket etmeye başlamak
- C) Kapıyı kapatıp yolcuya bir sonraki aracı beklemesini aynadan işaretle bildirmek
- D) Aracı biraz ileri alıp yolcunun ön kapıya koşarak yetişmesini beklemeyi tercih etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kapıyı yeniden açıp yolcu tamamen içeri girdikten sonra kapatarak hareket etmek
Bindirme ve indirme, kapı tamamen kapanıp yolcu güvenli konuma geçtikten sonra hareketle tamamlanır; kapı aralıkken hareket etmek yolcunun basamakta veya kapı arasında sıkışmasına yol açar. Aracı ileri alarak yolcuyu koşturmak da sahada görülen bir alışkanlıktır ve yolcunun aracın yanına düşmesiyle sonuçlanabilir.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.4 (yolcuyu bindirme/indirme)
23. Hat sonuna gelen otobüsten son yolcuların indiği görülüyor ve bekleme alanına geçilecek. Hat sonu kontrolü açısından doğru davranış hangisidir?
- A) Aynadan bakıp araç boş göründüğü için kapıları kapatarak bekleme alanına geçmek
- B) Koltuk aralarını ve arka bölümü dolaşıp eşya ve yolcu kalmadığını görmek
- C) Anons yapıp yanıt gelmezse kontrolü bir sonraki hat sonuna kadar ertelemek
- D) Temizlik görevlisi aracı kontrol edeceği için doğrudan mola alanına yönelmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Koltuk aralarını ve arka bölümü dolaşıp eşya ve yolcu kalmadığını görmek
Hat sonu kontrolü, araç içinde fiilen dolaşılarak yapılır; aynadan bakınca koltuk aralarında uyuyakalmış yolcu, çocuk veya unutulmuş eşya görünmez. Kontrolü temizlik görevlisine bırakmak ya da anonsla yetinmek, aracın kapalı otoparkta yolcuyla kilitli kalması gibi ağır sonuçlara yol açabilen yaygın bir ihmaldir.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 3, ölçüt 3.5 (hat sonu kontrolleri)
24. Vardiya sonunda aracı park eden şoförün sürüş sonrası elektriksel kontroller kapsamında yapması gereken hangisidir?
- A) Sabah ısınma süresi kısalsın diye kontağı açık bırakıp yalnızca farları kapatmak
- B) Klimayı çalışır bırakıp iç sıcaklığın korunmasını sağlayarak aracı teslim etmek
- C) Aydınlatma ve donanımları kapatıp kontağı, varsa akü şalterini kapatmak
- D) Yalnızca far ve sinyalleri kapatıp iç aydınlatmayı gece boyunca açık bırakmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Aydınlatma ve donanımları kapatıp kontağı, varsa akü şalterini kapatmak
Sürüş sonrası elektriksel kontrolde amaç, tüketicilerin kapatılıp akünün korunması ve park halinde elektriksel kaynaklı riskin ortadan kaldırılmasıdır; araçta akü şalteri varsa o da indirilir. Kontağı veya iç aydınlatmayı açık bırakmak akünün gece boyunca boşalmasına ve sabah aracın çalışmayıp seferin aksamasına yol açan tipik bir hatadır.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 4, ölçüt 4.1 (sürüş sonrası elektriksel kontroller)
25. Durakta bir yolcu, ağzı tam kapanmayan bir yakıt bidonuyla otobüse binmek istiyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) Yolcuyu bu haliyle araca almamak, gerekçeyi açıklayıp durumu merkeze bildirmek
- B) Bidonu bagaj bölmesine koydurup yolcunun yolculuğunu tamamlamasına izin vermek
- C) Bidonu arka sahanlıkta kendi gözetiminde taşıtıp kısa mesafe için kabul etmek
- D) Kapağı sıkıca kapattırıp poşete koydurduktan sonra yolcunun binmesine izin vermek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Yolcuyu bu haliyle araca almamak, gerekçeyi açıklayıp durumu merkeze bildirmek
Parlayıcı ve patlayıcı maddelerin toplu taşıma aracına alınmaması, kapalı hacimde biriken buharın küçük bir kıvılcımla tutuşabilmesi nedeniyle kesin bir kuraldır; şoför yolcuyu almaz ve durumu bildirir. Bidonu bagaja koymak veya poşetlemek buhar sızıntısını engellemez; bu çözümler sahada sık denenir ve riski ortadan kaldırmaz.
Dayanak: 17UY0329-3/A2 – Sefere Hazırlık ve Otobüsle Sefer Yapılması / Öğrenme Çıktısı 5, ölçüt 5.3 (parlayıcı, patlayıcı, kesici ve delici maddeler)
İlgili sayfalar
Şehir İçi Toplu Taşıma Otobüs Şoförü belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.