Elektrik Tesisatçısı Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (15UY0241-4)
MYK Elektrik Tesisatçısı (15UY0241-4) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
A1 — İSG, Çevre Koruma ve Çalışma Süreçlerinin Organizasyonu
1. Bir apartmanın kat panosunda bakım yapacaksınız. Enerjiyi kestikten sonra, başka bir ekibin şalteri farkında olmadan kaldırma ihtimaline karşı yapılması gereken ilk iş nedir?
- A) Şalteri indirip ekibe sözlü bilgi vermek
- B) Kontrol kalemiyle bakıp hattı ölü saymak
- C) Şalteri kilitleyip uyarı etiketi asmak
- D) Pano kapağını kapatıp önüne bariyer koymak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Şalteri kilitleyip uyarı etiketi asmak
Enerji kesildikten sonra şalterin kilitlenip etiketlenmesi, üçüncü kişilerin habersiz enerji vermesini fiziksel olarak engelleyen tek önlemdir ve kilit yalnızca işi yapan kişide kalır. Sözlü bilgilendirme sahada en sık yapılan hatadır; vardiya değişiminde bilgi kaybolur. Kontrol kalemi ise arızalı ya da yanıltıcı olabileceğinden hattın gerçekten enerjisiz olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Dayanak: 15UY0241-4/A1 — İSG, Çevre Koruma ve Çalışma Süreçlerinin Organizasyonu; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.1 — iş süreçlerindeki risklere göre uygun önlemlerin alınması
2. Merdiven boşluğunda tavan armatürü montajı yapılacak; zemin molozlu ve tek kat merdivenle yüksekliğe ancak son basamakta ulaşılıyor. Doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Zemini düzleyip sabitlenmiş iskele kurmak
- B) Merdiveni bir kişinin tutmasıyla çalışmak
- C) En üst basamağa çıkıp uzanarak montaj yapmak
- D) Merdiveni duvara dayayıp tek elle tutunmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Zemini düzleyip sabitlenmiş iskele kurmak
Yükseklik ve zemin koşulu seyyar merdivenin güvenli kullanım sınırını aştığı için, düzeltilmiş zemine kurulan ve sabitlenen iskele doğru çözümdür; iki el de işe kalır ve düşme riski kaynağında ortadan kalkar. Merdiveni birinin tutması ya da duvara dayayıp tek elle tutunmak sahada çok yaygındır ama dengesiz zeminde kaymayı önlemez; en üst basamağa çıkıp uzanmak ise ağırlık merkezini destek alanının dışına taşıyarak devrilmeye yol açar.
Dayanak: 15UY0241-4/A1 — İSG, Çevre Koruma ve Çalışma Süreçlerinin Organizasyonu; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.1 — yüksekte çalışma koşullarına uygun önlemlerin belirlenmesi
3. Enerjili bir dağıtım panosunda gerilim ölçümü alınması isteniyor. Ölçüm sırasında hangi uygulama doğrudur?
- A) Bez iş eldiveniyle çalışıp prob ucunu kısaltmak
- B) Bir elle prob tutup diğer eli pano gövdesine dayamak
- C) Ölçümü hızlandırmak için pano kapağını tümüyle sökmek
- D) Yalıtkan eldiven ve yüz koruyucuyla ölçmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Yalıtkan eldiven ve yüz koruyucuyla ölçmek
Enerjili pano, ark ve temas riski taşıdığı için işin riskine özgü KKD, yani uygun sınıfta yalıtkan eldiven ve yüz koruyucu ile çalışılır. Bez eldiven elektriksel koruma sağlamaz. Serbest eli topraklanmış pano gövdesine dayamak sahada refleks hâline gelmiş bir hatadır; akımın göğüs bölgesinden geçtiği el-el yolunu açar ve ölümcül sonuç doğurur. Pano kapağının tümüyle sökülmesi de canlı kısımlara istemsiz teması kolaylaştırır.
Dayanak: 15UY0241-4/A1 — İSG, Çevre Koruma ve Çalışma Süreçlerinin Organizasyonu; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.1 — yapılan işe ve risklerine özgü kişisel koruyucu donanım seçimi
4. Şantiyede bir çalışan seyyar kablodan akıma kapılmış ve iletkeni bırakamıyor. İlk yapılması gereken nedir?
- A) Kazazedeyi kollarından tutup çekip almak
- B) Besleme enerjisini kesip yardım çağırmak
- C) Kabloyu çıplak elle kazazededen ayırmak
- D) Önce bilinç kontrolü için yanına gitmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Besleme enerjisini kesip yardım çağırmak
Akım geçen kişide kas kasılması iletkeni bırakmayı engellediği için ilk adım devrenin enerjisini kesmektir; kesilemiyorsa kuru tahta gibi yalıtkan bir cisimle ayırma yapılır. Kazazedeye enerji kesilmeden dokunmak kurtarıcının da devreye girmesine ve iki kişilik kazaya yol açar; bilinç kontrolü ve ilkyardım ancak temas güvenli hâle geldikten sonra yapılır.
Dayanak: 15UY0241-4/A1 — İSG, Çevre Koruma ve Çalışma Süreçlerinin Organizasyonu; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.1 — acil durum davranışı ve elektrik kazalarında ilk müdahale
5. Tadilat sonunda sökülen kablolar, bozuk floresan lambalar ve boş kablo makaraları şantiyede birikti. Çevre gerekliliklerine uygun davranış hangisidir?
- A) Floresanları kırmadan ayrı biriktirmek
- B) Kabloları yakıp bakırı yalıtımdan ayırmak
- C) Atıkları inşaat molozuyla birlikte dökmek
- D) Makaraları şantiyede yakarak hacmi azaltmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Floresanları kırmadan ayrı biriktirmek
Floresan lambalar cıva içerdiği için kırılmadan, ayrı toplanması ve tehlikeli atık akışına verilmesi gereken malzemelerdir. Bakır kazanmak için kablo yakmak sahada sık görülür ancak yalıtım malzemesinin yanmasıyla zehirli duman açığa çıkar; atıkların molozla karışması ise geri dönüşümü imkânsız hâle getirir ve çevre mevzuatı bakımından uygunsuzluk oluşturur.
Dayanak: 15UY0241-4/A1 — İSG, Çevre Koruma ve Çalışma Süreçlerinin Organizasyonu; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.2 — çevre koruma riskleri ile atıkların geri dönüşüm ve bertarafı
6. Kaba inşaatı biten bir binada sıva ekibi önümüzdeki hafta başlıyor. Elektrik tesisatı açısından bu aşamada yapılması gereken iş hangisidir?
- A) Sıva bitince duvarı kırıp kanal açmak
- B) Kasaları boya aşamasında yerine takmak
- C) Boru ve kasaları sıva öncesinde döşemek
- D) Buatları tavan sıvası kapandıktan sonra açmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Boru ve kasaları sıva öncesinde döşemek
Sıva altı tesisatın boru, kasa ve buat yerleşimi, kaba inşaat bittikten sonra sıva imalatından önceki pencerede yapılır; bu sıra kaçırılırsa iş tekrar kırım gerektirir. Sıva veya boya sonrasında duvar kırmak hem maliyeti hem de yapı elemanına zarar verme riskini artırır; kapanmış tavanda buat açmak ise erişilemeyen ek noktaları doğurur.
Dayanak: 15UY0241-4/A1 — İSG, Çevre Koruma ve Çalışma Süreçlerinin Organizasyonu; Öğrenme Çıktısı 2 / ölçüt 2.1 — tesisat işlemlerinin inşaat aşamalarıyla ilişkilendirilmesi
7. Yeni bir işyerinde tesisat imalatına başlanacak; mimari proje elinizde ancak elektrik projesi henüz onaylanmadı. Doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Mimari projeye göre başlayıp sonra onaylatmak
- B) Onaylı proje gelmeden imalata başlamamak
- C) Şantiye şefinin sözlü onayıyla kolonu çekmek
- D) Değişiklikleri iş bitince projeye işletmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Onaylı proje gelmeden imalata başlamamak
İç tesisat imalatı, onaylı elektrik projesine ve gerekli izinlere dayanmalıdır; onaysız başlanan iş, proje revize edilince güzergâh ve pano yerleşiminin sökülüp yeniden yapılmasına yol açar. Mimari projeye bakıp başlamak veya sözlü onayla kolon çekmek sahada çok sık yapılır ama uygunsuzluk denetimde tespit edildiğinde imalatın kabul edilmemesi riskini doğurur.
Dayanak: 15UY0241-4/A1 — İSG, Çevre Koruma ve Çalışma Süreçlerinin Organizasyonu; Öğrenme Çıktısı 2 / ölçüt 2.1 — elektrik tesisat yapımında izin ve onay prosedürleri
8. Kullandığınız avometrenin prob kablosunun yalıtımı çatlamış; ölçüm alınacak pano ise enerjili. Ne yapılmalıdır?
- A) Çatlağı izole bantla sarıp ölçüme devam etmek
- B) Ölçümü kısa tutarak riski azaltmaya çalışmak
- C) Probu yalnız düşük gerilim ölçümünde kullanmak
- D) Probu değiştirip arıza kaydını tutmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Probu değiştirip arıza kaydını tutmak
Ölçü aletlerinin işlevsel ve güvenli hâlde tutulması bakım prosedürünün parçasıdır; yalıtımı hasarlı prob enerjili panoda hem ölçüm hatasına hem de doğrudan temas riskine yol açtığından değiştirilir ve arıza kayda geçirilir. Bant sarmak yaygın bir kısayoldur fakat bant probun elektriksel yalıtım sınıfını karşılamaz; ölçümü kısaltmak ya da düşük gerilimle sınırlamak da hasarlı yalıtımın oluşturduğu tehlikeyi ortadan kaldırmaz.
Dayanak: 15UY0241-4/A1 — İSG, Çevre Koruma ve Çalışma Süreçlerinin Organizasyonu; Öğrenme Çıktısı 2 / ölçüt 2.2 — ekipmanın işlevsel tutulması ve bakım prosedürleri
B1 — Elektrik İç Tesisat Projesi Hazırlama
9. Bir konut projesinde mahal listesinde armatürün yanında 'W' ile verilen bir değer görüyorsunuz. Bu değer neyi ifade eder?
- A) Cihazın gücünü (watt) belirtir
- B) Devrenin akımını (amper) belirtir
- C) İletken direncini (ohm) belirtir
- D) Uçlar arası gerilimi (volt) belirtir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Cihazın gücünü (watt) belirtir
Watt elektriksel güç birimidir; proje üzerindeki W değeri o cihazın çektiği gücü gösterir ve linye yükü ile kesit hesabının girdisidir. Amper akım, ohm direnç, volt gerilim birimidir. Proje okurken güç ile akımı karıştırmak, sigorta ve kesit seçiminin yanlış yapılmasına ve hattın aşırı ısınmasına yol açar.
Dayanak: 15UY0241-4/B1 — Elektrik İç Tesisat Projesi Hazırlama; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.1 — temel birimlerin ve elektriksel değerlerin tanımlanması
10. Bir dairenin projesinde TV, telefon ve veri hatları ile priz hatları aynı güzergâhtan geçiyor. Projelendirmede doğru çözüm hangisidir?
- A) Aynı boruya çekip aralarını bantla ayırmak
- B) Aynı buatta ayrı klemensle birleştirmek
- C) Kuvvetli akım borusundan birlikte çekmek
- D) Zayıf akım hatlarını ayrı borudan geçirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Zayıf akım hatlarını ayrı borudan geçirmek
Zayıf akım tesisatı ile kuvvetli akım tesisatı birbirinden ayrı tesis edilir; aynı boru ya da buatta taşınmaları hem yalıtım hatasında zayıf akım cihazlarına tehlikeli gerilim taşınmasına hem de veri hatlarında girişime yol açar. Bant sarmak veya farklı klemens kullanmak ayrım yerine geçmez, çünkü sorun temas değil aynı kanalı paylaşmaktır.
Dayanak: 15UY0241-4/B1 — Elektrik İç Tesisat Projesi Hazırlama; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.2 — zayıf ve kuvvetli akım tesisatlarının ayırt edilmesi
11. Bahçe aydınlatması panodan uzun bir mesafeyle besleniyor ve hattın ucundaki armatürler sönük yanıyor. Projede doğru düzeltme hangisidir?
- A) Sigortayı bir üst amper değeriyle seçmek
- B) Nötr hattını topraklama barasına bağlamak
- C) Mesafeye göre iletken kesitini büyütmek
- D) Armatürleri daha yüksek güçlü seçmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Mesafeye göre iletken kesitini büyütmek
Hat uzadıkça iletken üzerinde gerilim düşümü artar ve uçtaki cihaz beslenme geriliminin altında kalır; projede çözüm, hesaplanan düşüme göre iletken kesitini büyütmektir. Sigortayı büyütmek gerilim düşümünü değiştirmez, yalnızca aşırı akım korumasını etkisizleştirip yangın riskini artırır. Daha yüksek güçlü armatür seçmek akımı artırarak düşümü kötüleştirir. Nötrün toprak barasına bağlanması ise sahada başvurulan tehlikeli bir kısayoldur; koruma iletkeni üzerinden işletme akımı geçirir ve gövdelerde gerilim oluşmasına yol açar.
Dayanak: 15UY0241-4/B1 — Elektrik İç Tesisat Projesi Hazırlama; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.2 ile Öğrenme Çıktısı 2 / ölçüt 2.2 — iletken kesiti, akım değerleri ve gerilim düşümü hesabı
12. Mutfağında fırın, bulaşık makinesi ve ankastre ocak bulunan bir daire projelendiriliyor. Doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Tümünü salon aydınlatma linyesine bağlamak
- B) Yüksek yüklü cihazlara ayrı linye ayırmak
- C) Priz sayısını tek sortiden çoğaltarak artırmak
- D) Buatları dolap arkasına gizleyip kapatmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Yüksek yüklü cihazlara ayrı linye ayırmak
Bina birimlerinin elektriksel kullanım ihtiyacı tespit edilirken mutfak gibi yüksek ve eşzamanlı yük taşıyan mahaller ayrı linyelere ayrılır; böylece hat yüklenmez ve bir arıza tüm daireyi karartmaz. Tek sortiden priz çoğaltmak sahada en sık rastlanan hatadır, hattı tasarım akımının üzerine çıkarır. Buatı dolap arkasına gizlemek ise bakımda erişilemeyen ek noktası bırakır.
Dayanak: 15UY0241-4/B1 — Elektrik İç Tesisat Projesi Hazırlama; Öğrenme Çıktısı 2 / ölçüt 2.1 — bina birimlerinin ihtiyaçlarının tespiti, hat ve priz yerlerinin belirlenmesi
13. Çok sayıda motorun bulunduğu bir atölyede işletme, reaktif tüketim nedeniyle uyarı aldığını söylüyor. Projede öngörülmesi gereken çözüm nedir?
- A) Ana kesiciyi daha yüksek akımda seçmek
- B) Motorları farklı fazlara dağıtarak beslemek
- C) Kolon hattının kesitini bir kademe büyütmek
- D) Reaktif gücü dengeleyen kompanzasyon tesisi
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Reaktif gücü dengeleyen kompanzasyon tesisi
Kompanzasyon, indüktif ya da kapasitif yüklerde gerilim ile akım arasındaki faz farkını düzenleyerek ideale yaklaştıran sistemdir; motor ağırlıklı tesiste reaktif tüketimin çözümü budur. Kesici veya kesit büyütmek yalnızca taşıma kapasitesini ilgilendirir, faz farkını değiştirmez. Yükü fazlara dağıtmak dengeyi iyileştirir ama reaktif bileşeni ortadan kaldırmaz.
Dayanak: 15UY0241-4/B1 — Elektrik İç Tesisat Projesi Hazırlama; Öğrenme Çıktısı 2 / ölçüt 2.2 — kompanzasyon dâhil proje hesaplamalarının yapılması
14. Projesi tamamlanan bir dairenin malzeme listesi çıkarılacak. Doğru yöntem hangisidir?
- A) Çizimdeki sortilerden kalem kalem saymak
- B) Metrekare üzerinden tahmini miktar yazmak
- C) Ustanın sahada söylediği miktarları almak
- D) Önceki dairenin listesini aynen kullanmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Çizimdeki sortilerden kalem kalem saymak
Malzeme listesi, çizilen proje kapsamındaki sorti, hat, buat ve pano elemanları tek tek sayılarak kalemler hâlinde çıkarılır; ancak bu yöntem sahadaki fiili imalatla tutar. Metrekare üzerinden tahmin ya da başka bir dairenin listesini kopyalamak yaygındır fakat mahal farkları nedeniyle eksik veya fazla malzeme doğurur ve imalatın ortasında iş durur.
Dayanak: 15UY0241-4/B1 — Elektrik İç Tesisat Projesi Hazırlama; Öğrenme Çıktısı 2 / ölçüt 2.2 — tablo/cetvel oluşturma ve proje kapsamına göre malzeme listesi çıkarma
B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması
15. Yeni bir şantiyede kırıcı ve seyyar aydınlatma için geçici besleme çekeceksiniz. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kabloyu sayaç öncesi hattan doğrudan almak
- B) Kaçak akım korumalı geçici panodan beslemek
- C) Kabloyu moloz üzerinden serbest serip geçmek
- D) Uzatmaları buat kutusunda ekleyip kullanmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kaçak akım korumalı geçici panodan beslemek
Şantiye elektriği, kaçak akım koruması bulunan geçici pano üzerinden ve kablosu mekanik zarara karşı korunacak şekilde çekilir; ıslak ve iletken zeminde çalışan el aletlerinde bu koruma hayati önemdedir. Kabloyu sayaç öncesinden almak kaçak kullanım ve korumasız hat anlamına gelir; molozun üzerine serilen kablo ise ezilip yalıtımını kaybeder.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.1 — güvenliğe ve teknik kurallara uygun şantiye elektriği çekilmesi
16. Yeni bir binanın temel betonu yarın dökülecek. Topraklama açısından doğru sıralama hangisidir?
- A) Beton sertleştikten sonra dış duvara sabitlemek
- B) Topraklamayı yalnız pano barasına bağlamak
- C) Çelik şeridi beton dökümünden önce sermek
- D) Şeridi kalıp söküldükten sonra eklemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Çelik şeridi beton dökümünden önce sermek
Temel topraklaması, mevzuatta belirlenen ölçüdeki çelik şeridin temel betonu içine, döküm öncesinde yer ve zemine göre yerleştirilmesiyle oluşturulur; beton döküldükten sonra bu iş ancak kırımla yapılabilir. Pano barasına bağlantı yalnızca tesis içi dağıtımdır, toprak elektrodunun yerini tutmaz; sonradan duvara sabitlenen şerit ise toprakla gerekli teması sağlamaz.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 1 / ölçüt 1.3 — projeye ve yönetmeliğe uygun topraklama, temel betonuna çelik şerit yerleştirilmesi
17. Sıva altı borulamada bir güzergâhtan çekilecek kablo sayısı proje revizyonuyla artırılmış. Doğru uygulama nedir?
- A) Kabloları mevcut boruya zorlayarak çekmek
- B) Sığmayan kabloyu sıvanın altına gömmek
- C) Boruyu ısıtıp genişleterek kabloyu geçirmek
- D) Sayı ve kesite uygun çapta boru kullanmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Sayı ve kesite uygun çapta boru kullanmak
Boru çapı, içinden geçecek kabloların kesiti ve sayısına göre seçilir; dolu boru hem çekme sırasında yalıtımı sıyırır hem de ısı birikimi nedeniyle iletkenin akım taşıma kapasitesini düşürür. Kabloyu zorlayarak çekmek ya da borusuz olarak sıvaya gömmek sahada sık başvurulan kısayoldur, ancak sonraki kablo değişimini imkânsızlaştırır ve çivi-matkap darbesine karşı korumasız bırakır.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 2 / ölçüt 2.2 — kabloların kesit ve sayısına uygun boruların ayırt edilmesi
18. Buat bağlantısı yaparken elinizde yalnızca yeşil-sarı iletken kalmış ve bir faz ucu daha gerekiyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) Yeşil-sarıyı sadece koruma iletkeni bırakmak
- B) Ucuna siyah bant sarıp faz olarak kullanmak
- C) Açık maviyi faz, yeşil-sarıyı nötr yapmak
- D) Pano etiketinde belirterek faz olarak çekmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Yeşil-sarıyı sadece koruma iletkeni bırakmak
Kodlamada yeşil-sarı yalnızca koruma iletkenine, açık mavi ise nötr iletkenine ayrılmıştır; faz iletkenleri bunların dışındaki renklerden seçilir. Renk değiştirmek sahada bant veya etiketle sık sık meşrulaştırılır, ancak yıllar sonra tesisata müdahale eden kişi yeşil-sarı iletkeni koruma sanıp gövdeye bağladığında ölümcül bir hata doğar; bant ve etiket kalıcı değildir.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 3 / ölçüt 3.1 — çekilecek kabloların proje ve mevzuata göre renk kodlaması
19. Tavan buatında farklı kesitlerde üç kablo ucu birleştirilecek. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Uçları burup izole bantla sararak bırakmak
- B) Üç ucu tek klemens gözünde birlikte sıkmak
- C) Kesite uygun klemensle bağlayıp kapatmak
- D) Bağlantıyı buat dışında yapıp sıvaya gömmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kesite uygun klemensle bağlayıp kapatmak
Buatta birleştirilecek iletkenler, kesit ve sayılarına uygun klemensle bağlanır ve bağlantı bitince buat kapağı kapatılır; klemens hem doğru sıkma basıncını hem de yalıtımı sağlar. Uçları burup bantlamak ya da farklı kesitleri tek gözde sıkmak temas direncini artırıp ısınmaya yol açar; bağlantıyı sıvaya gömmek ise arıza aramada erişilemeyen ek noktası bırakır.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 3 / ölçüt 3.1 — buatta doğru bağlantı, klemensle bağlama ve buatın kapatılması
20. Bir dairenin dağıtım panosu monte edildi; kesici ve kablo bağlantıları yapılacak. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kesicileri sahadaki en yüksek akımdan seçmek
- B) Devreleri projeye göre etiketleyip bağlamak
- C) Çok telli uçları yüksüksüz doğrudan sıkmak
- D) Etiketlemeyi işletme aşamasına bırakmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Devreleri projeye göre etiketleyip bağlamak
Pano bağlantıları projedeki devre şemasına göre yapılır ve her devre montaj sırasında etiketlenir; bu, sonraki bakım ve arıza aramada yanlış devrenin açılmasını önler. Kesicileri sahada bulunana göre seçmek koruma koordinasyonunu bozar. Çok telli iletkenin yüksüksüz sıkılması ise tellerin dağılmasına, temas yüzeyinin azalmasına ve klemenste ısınmaya yol açar.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 3 / ölçüt 3.2 — pano montajı ve bağlantıların projeye uygun yapılması
21. Yapı giriş (ana kolon) hattının pano ucundaki bağlantı cıvatasının gevşek olduğu fark ediliyor. Bu durumun en olası sonucu nedir?
- A) Temas noktasında ısınma ve yangın riski
- B) Sayacın tüketimi düşük göstermeye başlaması
- C) Topraklama direncinin sınırın üstüne çıkması
- D) Kompanzasyon rölesinin kademe atlaması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Temas noktasında ısınma ve yangın riski
Gevşek bağlantı temas direncini artırır; üzerinden akım geçtikçe bu noktada ısı üretilir, yalıtım bozulur, ark oluşur ve pano yangınına kadar giden bir zincir başlar. Sayaç ölçümü giriş hattındaki temas direncinden anlamlı biçimde etkilenmez; toprak direnci ayrı bir elektrot devresine aittir; kompanzasyon rölesi ise reaktif güce göre kademe seçer. Bu üç açıklama sahada sıkça kurulan yarım bağlantılardır, oysa sorun doğrudan akımın geçtiği temas yüzeyindeki ısınmadır.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 3 / ölçüt 3.4 — yapı giriş hattındaki bağlantı sorunlarının etki ve riskleri
22. Kurulumu tamamlanan bir tesisata ilk kez enerji verilecek. Doğru sıralama hangisidir?
- A) Tüm kesicileri kapatıp tek seferde vermek
- B) Önce yüklü prizlerden enerji kontrolü yapmak
- C) Enerji verdikten sonra yalıtım ölçümü almak
- D) Ölçümleri yapıp devreleri kademeli açmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Ölçümleri yapıp devreleri kademeli açmak
Enerji verme işlemi, gerekli ölçümler tamamlandıktan sonra ana kesiciden başlayarak devrelerin sırayla devreye alınmasıyla yapılır; böylece bir hatada arızalı devre hemen ayırt edilir. Tüm kesicileri kapatıp tek hamlede enerji vermek, kısa devre veya yanlış bağlantı varsa hasarın tüm tesisata yayılmasına neden olur; yalıtım ölçümü ise enerjisiz tesisatta yapılan bir ölçüm olduğundan enerjiden sonraya bırakılması ölçümün amacını ortadan kaldırır.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 4 / ölçüt 4.1 — kademeli enerji verme ve uygun ölçüm aletiyle kontrol
23. Teslim öncesi kontrolde kaçak akım rölesi zaman zaman attığı için işveren rölenin sökülmesini istiyor. Doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Röleyi bir üst akım değerlisiyle değiştirmek
- B) Kaçak nedenini ölçümle bulup gidermek
- C) Röleyi köprüleyip devre dışında bırakmak
- D) Rölenin beslediği devreleri iki panoya bölmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kaçak nedenini ölçümle bulup gidermek
Kaçak akım rölesi, yalıtım hatasından doğan hata akımını algılayıp devreyi kesen bir can güvenliği elemanıdır; atması tesisatta gerçek bir kaçak bulunduğunun göstergesidir ve önce nedeni ölçümle bulunur. Röleyi köprülemek, büyütmek ya da yükü bölerek atmayı gizlemek sahada sık başvurulan çözümlerdir; hiçbiri kaçağı ortadan kaldırmaz, yalnızca insanı koruyan katmanı devre dışı bırakır.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 4 / ölçüt 4.2 — ölçüm uygunsuzlukları ve kaçak akım rölesinin işlevi
24. Tamamlanan tesisatta topraklamanın uygunluğu kontrol edilecek. Sahada doğru uygulama hangisidir?
- A) Avometrenin ohm kademesiyle ölçüm almak
- B) Kontrol kalemiyle bağlantıyı kontrol etmek
- C) Toprak direnci ölçerle ölçüp kaydetmek
- D) Gözle kontrol edip ölçüm sonucunu tahmin etmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Toprak direnci ölçerle ölçüp kaydetmek
Topraklamanın görünen kısımları elle ve gözle kontrol edildikten sonra direnç değeri, bu iş için üretilmiş toprak direnci ölçer (topraklama megeri) ile ölçülür ve sonuç kayda geçirilir; ölçüm, elektrodun toprakla gerçek ilişkisini gösteren tek yöntemdir. Avometrenin ohm kademesi bu ölçüm için tasarlanmadığından yanıltıcı değer verir; yalıtım direnci megeri de farklı bir amaca hizmet eder. Kontrol kalemi ise yalnızca gerilim varlığını gösterir, direnç hakkında bilgi vermez.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 4 / ölçüt 4.2 — topraklamanın gözle kontrolü ve direncinin uygun ölçüm aletiyle ölçülmesi
25. Tadilat nedeniyle mevcut aydınlatma tesisatının bir bölümü sökülecek; binanın diğer bölümü enerjili kalacak. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kabloyu duvarda keserek ucu sıvada bırakmak
- B) Uçları buatın içine itip kapağını kapatmak
- C) Sökümü akşam düşük tüketimde tamamlamak
- D) Enerjiyi kesip açık uçları yalıtmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Enerjiyi kesip açık uçları yalıtmak
Söküm, ilgili devrenin enerjisi prosedüre uygun biçimde kesildikten sonra yapılır ve bağlantılarından ayrılan tüm açık uçların yalıtımı sağlanır; bina kısmen enerjili kaldığı için bu adım atlanamaz. Ucu sıvada veya buat içinde yalıtımsız bırakmak sahada çok yaygındır; ilerideki bir imalatta enerjilenen bu uçlar kısa devreye ve temas kazasına yol açar.
Dayanak: 15UY0241-4/B2 — Elektrik İç Tesisat Uygulaması; Öğrenme Çıktısı 5 / ölçüt 5.2 — söküm öncesi enerjinin kesilmesi ve açık uçların yalıtımı
İlgili sayfalar
Elektrik Tesisatçısı belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.