Endüstriyel Taşımacı Sınav Soruları ve Cevapları (Seviye 3)

Doğru cevap: B) Forklifti yalnız güvenli kullanım eğitimi almış çalışan kullanır

Yönetmeliğin Ek-II 2.1 maddesi, forklift gibi kendinden hareketli iş ekipmanlarının yalnızca güvenli kullanım eğitimi almış çalışanlarca kullanılacağını söyler; bu meslekte ayrıca MYK belgesi aranır. Amirin talimatı ya da yükün hafif olması bu şartı kaldırmaz, yanında deneyimli birinin durması da eğitimin yerini tutmaz.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.1; İş Ekipmanları Yön. Ek-II md.2.1; ÇSGB Forkliftlerle Güvenli Çalışma Rehberi 6

Doğru cevap: C) Soğuğa dayanıklı eldiven ve göz koruyucu

Sıvı LPG açığa çıkınca hızla buharlaşır ve temas ettiği deride soğuk yanığı oluşturur; bu yüzden tüp değişiminde soğuğa dayanıklı eldiven ve göz koruyucu kullanılır. Kulak koruyucu ya da baret bu işin tehlikesine karşı koruma sağlamaz. Değişimi yalnız eğitimli kişi, tüp vanası kapalıyken ve ateş kaynaklarından uzakta yapar.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.2

Doğru cevap: D) Toplayıp streç filmi plastik, tahtayı ahşap atığı olarak ayırmak

Yerdeki streç film tekerleğe dolanabilir, tahta parçaları lastiğe zarar verip aracın sarsılmasına yol açabilir; bu yüzden koridor beklemeden temizlenir. Temiz streç film plastik, ahşap ise ahşap atığı olarak ayrı biriktirilirse geri kazanılır; karışık çöpe atılan malzeme geri dönüşüme gidemez.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.3; BG.14; BG.15

Doğru cevap: D) Endüstriyel araç trafiği olabilir, dikkatli olun

Sarı zeminli, siyah çerçeveli üçgen levhalar uyarı levhasıdır; forklift simgeli olanı alanda forklift ve diğer endüstriyel araçların hareket ettiğini, dikkatli olunması gerektiğini bildirir. Yasak bildiren levhalar kırmızı çerçeveli ve çapraz çizgili yuvarlaktır; bu levha kimin çalışabileceğini ya da park yerini göstermez.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.6; TS EN ISO 7010 W014

Doğru cevap: B) Kör noktada yayaya aracın geldiğini önceden göstermek

Mavi nokta ışığı, forklift raf köşesinden ya da kapıdan çıkmadan önce zemine düşerek yayaya aracın yaklaştığını gösterir; en çok kavşak ve kör noktalarda işe yarar. Yalnızca bir uyarı aracıdır: operatörün yavaşlama ve korna çalma sorumluluğunu, yaya yollarının ayrılmasını ortadan kaldırmaz. Akü ya da kapasite uyarısı gösterge panelinin işidir, bu lambanın değil.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.4; BG.5; ÇSGB Forkliftlerle Güvenli Çalışma Rehberi 3.4 (uyarı sistemleri)

Doğru cevap: C) Dönüşlerde yük uçlarının yayaya ya da rafa çarpması

Çatallardan taşan uzun yük, forklift döndüğünde araçtan çok daha geniş bir yay çizer; uçları yan koridordaki yayaya, raf ayağına ya da kapı kasasına çarpabilir. Bu yüzden güzergâh önceden kontrol edilir, dönüşler yavaş ve geniş yapılır, gerekirse bir gözcü yardım eder. Elektrolit sıçraması akü bakımının, gürültü ise ortamın tehlikesidir; bu işe özgü değildir.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.7

Doğru cevap: D) Yaya ve forklift yollarını bariyer ve zemin çizgisiyle ayırmak

Riskin kaynağı yaya ile forkliftin aynı yolu paylaşmasıdır; ÇSGB rehberi de yaya ve araç trafiğini bariyer, korkuluk ve işaretlemeyle ayıran bir trafik planını önerir. Yelek, korna ya da ikaz sesi yalnızca uyarır, karşılaşmayı ortadan kaldırmaz; bunlar ayırmanın yerine değil, yanında kullanılır.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.8; İş Ekipmanları Yön. Ek-II md.2.2 ve 2.3.1; ÇSGB Forkliftlerle Güvenli Çalışma Rehberi 4.3.12

Doğru cevap: A) Bir raf kirişinin kilit piminin yerinde olmaması

Kiriş kilit (emniyet) pimi, kirişin raf ayağındaki yuvasından yukarı doğru kalkmasını önler; pim yoksa çatal ya da palet kirişe alttan dokunduğunda kiriş yerinden çıkabilir ve üzerindeki yük düşer. Yük etiketi, ayak koruyucusu ve zemine sabitleme ise rafın güvenli kullanımını sağlayan doğru uygulamalardır.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.9; TS EN 15635

Doğru cevap: A) 186 Elektrik Arıza Hattı

Şebekeye ait hatlardaki arıza ve tehlikeli durumlar, enerjiyi kesebilecek elektrik dağıtım şirketine 186 Elektrik Arıza Hattı üzerinden bildirilir; bu sırada kimse kabloya yaklaştırılmaz. 187 doğal gaz, 114 zehirlenme danışma, 177 orman yangını içindir; can güvenliği tehlikedeyse ayrıca 112 aranır.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.10

Doğru cevap: B) Aracı durdurup acil stop düğmesiyle enerjiyi kesmek

Akülü forkliftlerde operatörün ulaşabileceği bir acil stop düğmesi bulunur; duman ya da yanık kokusunda araç durdurulur, bu düğmeyle enerji kesilir, çevredekiler uzaklaştırılır ve durum bildirilir. Elektrikli donanıma su dökmek çarpılma ve kısa devre riskini artırır; araçla çalışmayı sürdürmek ya da şarja bağlamak arızayı büyütür. Alev çıkarsa eğitimini aldığınız ve akü tipine uygun söndürücüyle müdahale edilir; kontrol edilemezse alan boşaltılıp 112 aranır.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.11

Doğru cevap: D) Yükü indirip aracı yolu kapatmadan bırakmak, yürüyerek çıkmak

Tahliyede operatör yükü yere indirir, aracı kaçış yolunu ve yangın ekipmanını kapatmayacak yerde durdurup kontağı kapatır ve yürüyerek toplanma alanına gider. Forkliftle çıkışa sürmek yayaların kaçışını tehlikeye atar, kapı önüne bırakılan araç çıkışı tıkar; yükü rafa yerleştirmeye uğraşmak ise kaçışı geciktirir.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.12

Doğru cevap: A) Hızı önceden ayarlayıp ani kalkış ve sert frenden kaçınmak

Ani kalkış aküden kısa sürede yüksek akım çeker, son anda yapılan sert fren de lastik ve frenleri hızla aşındırır; hızı önceden ayarlayıp akıcı sürmek hem enerjiyi hem parçaları korur, kaza riskini de düşürür. Çatalları yere sürtmek fazladan enerji harcatır, çatal ucunu ve zemini aşındırır.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.20; BG.13

Doğru cevap: A) Ömrünü dolduran kurşun-asit traksiyon aküsü

Kurşun-asit akü, kurşun plakaları ve sülfürik asitli elektroliti nedeniyle tehlikeli atıktır (16 06 01*); dik, kutupları korunmuş ve sızıntıya karşı korunaklı yerde ayrı tutulup yetkili toplayıcıya verilir. Ömrünü tamamlamış lastik ayrı toplanır ama tehlikeli atık değildir (16 01 03); hurda çelik ve ahşap palet de geri kazanılabilir atıktır.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.16; BG.17; Atık Yönetimi Yön. Ek-4 (16 06 01*, 16 01 03)

Doğru cevap: C) Açık havada, rögar ve kanaldan uzak, kilitli kafes

LPG havadan ağırdır; sızarsa bodrum, çukur, rögar ve kanal gibi alçak yerlerde birikip patlayıcı ortam oluşturur. Bu yüzden yedek tüpler açık havada, iyi havalanan, ısı ve tutuşma kaynaklarından (akü şarj alanı dahil) uzak, yetkisiz erişime kapalı bir kafeste tutulur.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.18; ÇSGB Forkliftlerle Güvenli Çalışma Rehberi 4.3.10

Doğru cevap: B) Asit nötrleştirici içeren, aside uygun emici

Akü elektroliti asittir; asit dökülmesinde KKD takılarak aside uygun, nötrleştirici içeren emici malzeme kullanılır ve toplanan malzeme tehlikeli atık olarak ayrılır. Yağ emici pedler suyu ittiği için sulu asidi tutmaz; yangın söndürücü tozu da dökülme malzemesi değildir.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.19; ÇSGB Forkliftlerle Güvenli Çalışma Rehberi 4.3.11

Doğru cevap: D) %90'ına

ISO 5057, çatal kolunun kalınlığı orijinalin %90'ına (yani yaklaşık %10 aşınma) ya da üreticinin belirttiği en az değere indiğinde kolun kullanımdan çekilmesini ister. Kolun dayanımı kalınlıktan daha hızlı düştüğü için %10 aşınmada bile taşıma gücü yaklaşık beşte bir azalır; %75 ya da %60'a kadar beklemek kırılma riskini büyütür.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.21; BG.23; ISO 5057

Doğru cevap: C) Depoya en önce giren, en eski tarihli palet

FIFO kuralında depoya ilk giren parti ilk sevk edilir; böylece ürünler raf ömrünü depoda doldurmaz ve stok sırası kayıtla uyumlu kalır. Kolay ulaşılan ya da en yeni paleti almak talimattaki kalite gereğini bozar; eski stok depoda bekler ve sevk kaydı yanlış olur.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.22; BG.24

Doğru cevap: A) Fren pedalının her basışta biraz daha derine inmesi

Pedalın her basışta derine inmesi fren sisteminde kaçak ya da hava olduğunu, frenin her an tutmayabileceğini gösterir; araç güvenli yerde durdurulur, 'servis dışı' etiketlenip yetkiliye bildirilir. Akü göstergesinin çalıştıkça düşmesi, pompanın çalışma sesi ve yüklü kaldırmanın biraz yavaş olması bu araçlarda olağan durumlardır.

Dayanak: 13UY0145-3/A1 — BG.25; ÇSGB Forkliftlerle Güvenli Çalışma Rehberi 5.5

Doğru cevap: B) Ön dingil, yani ön tekerlekler

Karşı ağırlıklı forklift ön dingil üzerinde dengelenir; yük öne doğru, karşı ağırlık geriye doğru moment oluşturur. Yükün momenti karşı ağırlığınkini aşarsa araç ön tekerlekler üzerinden öne devrilir. Arka dingil dayanak değildir, yük arttıkça arka teker yükü hafifler.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.2

Doğru cevap: C) Yüksekten düşebilecek yüke karşı korumak

Koruma tavanı, istif sırasında yukarıdan kayıp düşebilecek koli, kutu gibi parçalara karşı operatörü korumak için tasarlanmış bir güvenlik düzeneğidir. Hava koşullarına karşı koruma onun asıl amacı değildir. Bu nedenle tavanı sökülmüş ya da hasarlı bir forklift kullanılmaz.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.3

Doğru cevap: D) Direk boyu uzamadan çatalın kalkabildiği yüksekliği

Serbest kaldırma yüksekliği, direğin toplam yüksekliği artmadan çatalın kalkabildiği yüksekliktir; konteyner ya da alçak tavanlı alanda yükü bu kadar kaldırırken direk yukarı uzamaz, bunun ötesinde direk yükselir ve tavana yaklaşır. Çatalın ulaşabildiği en üst seviye ise azami kaldırma yüksekliğidir; yükün o yükseklikte kaldırılıp kaldırılamayacağı her zaman yük diyagramından okunur.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.4

Doğru cevap: A) Kaldırma silindiri keçesinde ya da valfte kaçak

Kendiliğinden inme, hidrolik yağın kaldırma silindirinden geri kaçtığını gösterir; bunun yaygın sebebi aşınmış silindir keçeleri ya da sızdıran kumanda valfidir. Lastik ya da fren sorunu yük tutma sistemini etkilemez. Forklift kullanımdan alınıp bakım birimine bildirilir.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.5

Doğru cevap: B) Forklifti kullanımdan alıp bakıma bildirmek

Uzamış ya da eklemleri sertleşmiş zincir yorulmuş ve aşınmıştır; yük altında aniden kopabilir. Yağlamak ya da gerginlik ayarı uzamayı gidermez, yalnızca belirtiyi örter. Bu nedenle forklift o an kullanımdan alınır ve bakıma bildirilir.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.6

Doğru cevap: C) Dorse takoz ya da kilitle sabitlenmeli, köprü oturmalıdır

Forklift dorseye girip çıkarken dorse öne kayarsa forklift rampa ile dorse arasına düşebilir. Bu yüzden dorse tekerlerine takoz konur ya da rampa kilidi kullanılır ve rampa köprüsünün dorseye tam oturduğu kontrol edilir. Çalışır ve boşta bırakılan bir araç tam tersine kayma riskini artırır.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.7

Doğru cevap: D) Üst kolilerin operatörün üzerine düşmesi

Sırt dayamağı, direk geriye eğikken yükün geriye, operatör tarafına düşmesini önler; yük bu ızgaranın üstüne taşarsa üst koliler direk arasından operatörün üzerine düşebilir. Böyle bir yük yeniden düzenlenir ya da daha yüksek sırt dayamağı olan araç kullanılır. Arka tekerlerin kalkması ise esas olarak yükün ağırlığı ve yük merkezi mesafesiyle ilgilidir; bu konumun asıl tehlikesi değildir.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.8

Doğru cevap: A) Varili kavrayıp kilitleyen varil ataşmanı

Paletsiz variller yuvarlak tabanlı olduğu için doğrudan çatala alınamaz; varili gövdesinden kavrayıp kilitleyen varil ataşmanı bu iş için tasarlanmıştır. Çatal uzatma ya da paspas varilin yuvarlanmasını engellemez. Ataşman takıldığında ataşmanlı kapasite değeri esas alınır.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.9

Doğru cevap: C) Bu yük için kapasitesi yeterli forklift seçmek

Yük, forkliftin o koşuldaki kapasitesini aştığı için bu forklift bu iş için uygun değildir; kapasitesi yeterli bir araç seçilir. Karşı ağırlığa ek yük koymak ya da arkaya insan bindirmek aracın tasarım dengesini bozar ve yasaktır. Yavaş gitmek aşırı yükü güvenli hale getirmez.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.10

Doğru cevap: B) Çatallar işaretli giriş yerlerinden sokulur

Sandık üzerindeki çatal giriş işaretleri, yükü hazırlayanın ağırlık dağılımına göre belirlediği güvenli kaldırma noktalarıdır. Rastgele bir köşeden ya da en dar yüzden girmek yükün devrilmesine veya sandık tabanının kırılmasına yol açabilir. İşaret yoksa ağırlık merkezi belirlenip çatallar ona göre konumlandırılır.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.11

Doğru cevap: D) Hasarı kayda geçirip yükü düzeltmeden kaldırmamak

Islanmış ve çökmüş koliler taşıma dayanımını kaybetmiştir; kaldırıldığında üst sıralar yıkılabilir. Bu hasar ilgili forma işlenir, yük yeniden düzenlenmeden ya da sorumluya bildirilmeden kaldırılmaz. Direği öne eğmek yükün düşme riskini daha da artırır.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.13

Doğru cevap: A) Yükün dengesini ve oturuşunu kontrol etmek

Yük yerden az kaldırılınca kayma, yana yatma ya da kapasite zorlaması varsa bu belirtiler henüz yük düşmeden görülür. Sorun varsa yük hemen indirilip düzeltilir. Bu bekleme hidrolik yağı ısıtmak ya da zincir ayarı için yapılmaz.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.17

Doğru cevap: B) Hızı dönüşe girmeden önce düşürmek

Dönüşte oluşan yana savrulma etkisi hız arttıkça büyür; yüklü forklift özellikle dönüş sırasında yana devrilebilir. Bu yüzden hız dönüşe girmeden önce düşürülür. Dönüşün içinde ani fren yapmak yükü ve aracı dengeden çıkarır.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.19

Doğru cevap: C) Rampada dönmeyip düz çıkmak ya da inmek

Rampada dönmek ya da rampayı çapraz kesmek aracın ağırlık merkezini yana kaydırır ve yan devrilme riskini çok artırır; yavaş yapmak bu riski ortadan kaldırmaz. Rampada yalnız düz çıkılır ve inilir, dönüş rampanın bittiği düz zeminde yapılır. Yük indirilmiş olsa bile rampada dönülmez.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.20

Doğru cevap: D) Durup çalışanın geçişini tamamlamasını beklemek

Yaya geçidinde karşıya geçmekte olan çalışan varsa forklift durur ve geçiş tamamlanınca hareket eder; işletme trafik kurallarında forklift yayaya yol verir. Korna ile yayayı hızlandırmaya çalışmak ya da arkasından sıyırarak geçmek, yayanın ani bir geri adımında çarpmaya yol açabilir.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.21

Doğru cevap: A) Yumuşak kalkış ve frenle sıvı çalkalanması önlenir

Yarı dolu tankta sıvı ani kalkış, fren ve dönüşlerde çalkalanır; bu hareket ağırlık merkezini kaydırarak yükün kaymasına ya da aracın dengesini kaybetmesine yol açar. Bu nedenle yumuşak kalkılır, yumuşak frenlenir, dönüşler yavaş alınır. Direği öne eğmek yükün düşme riskini artırır.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.22

Doğru cevap: B) Yavaşlayıp korna çalmak, varsa aynadan bakmak

Raf köşeleri, direk profilleri ve yük, operatörün görüş alanı dışında kalan kör noktalar oluşturur. Bu noktalara yavaşlayarak yaklaşılır, korna ile uyarı verilir ve varsa güvenlik aynası kullanılır; gerekirse durulur. Yükü yüksekte taşımak aracın dengesini bozar.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.23

Doğru cevap: C) Yük tam oturup çatallar serbest kalınca düz geri çekilir

Yük önce yerine tam oturtulur, çatallar yükten serbest kalacak kadar indirilir ve forklift düz geri çekilir. Yük çatal üzerindeyken geri çekilirse palet sürüklenir, yerinden kayar ya da düşebilir. Yükü çatalla ileri itmek de raf ve palete zarar verir.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.24

Doğru cevap: A) Arkadaki yükün delinmesi ya da itilip düşmesi

Palet boyundan uzun çatallar paletin arkasından taşar; uçlar arkadaki koli ya da palete batarak ürünü deler veya raftan iterek düşürebilir. Bu, taşıma ve istifte sık görülen bir yük hasarıdır. Akü, zincir ya da teker ile doğrudan ilgisi yoktur.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.25

Doğru cevap: D) Talebi reddedip uygun ekipman kullanılmasını sağlamak

Yönetmeliğe göre insanlar yalnız bu amaçla sağlanan iş ekipmanı ve aksesuarlarla kaldırılır; başka ekipman ancak olağanüstü ya da acil durumda, önlem alınıp gözetim altında kullanılabilir. Rafa ulaşmak bu istisnaya girmez; yavaş gitmek ya da paleti bağlamak düşme riskini ortadan kaldırmaz. Doğru yol, talebi reddedip uygun ekipmanın kullanılmasını sağlamaktır.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.27; İş Ekipmanları Yön. Ek-II 3.1.2

Doğru cevap: B) Motoru durdurup tüp vanasını kapatmak

LPG kaçağında çalışan motor ve elektrik aksamı tutuşturucu kaynak olabilir; bu yüzden önce motor durdurulur ve tüp vanası kapatılır, ortamda kıvılcım oluşturulmaz. LPG havadan ağır olduğu için zeminde ve çukurlarda birikir, alan havalandırılıp yetkiliye bildirilir. Aracı kaçak hâlde sürmek riski taşır.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.28

Doğru cevap: C) Önce şarj cihazını kapatıp sonra fişi ayırmak

Şarj sırasında akü hidrojen gazı çıkarır; akım geçerken fiş ayrılırsa oluşan ark bu gazı tutuşturabilir. Bu nedenle önce şarj cihazı kapatılır, sonra fiş gövdesinden tutularak ayrılır; kablodan çekmek kabloya ve fişe zarar verir. Şarj alanında sigara ve açık alev bulunmaması da aynı tehlike yüzündendir.

Dayanak: 13UY0145-3/B1 — BG.29

Doğru cevap: C) Sürüş kesilir ve fren kendiliğinden devreye girer

Sürüş kolu bırakılıp dik konuma geldiğinde sürüş motorunun gücü kesilir ve fren devreye girer; operatör kolu elinden kaçırsa da araç kendi başına yürümez. Kolun bırakılması çatalları indirmez ya da aracı yavaş kademede yürütmez; yük olduğu yükseklikte kalır ve araç durur.

Dayanak: 13UY0145-3/B2 — BG.2, BG.3

Doğru cevap: A) Operatör sıkışırsa aracı ondan uzaklaştırıp durdurmak

Operatör kolu kendine doğru çekerek geri gelirken duvar ya da rafla araç arasında kalırsa bu düğmeye gövdesiyle basar; araç yön değiştirip operatörden uzaklaşır, çoğu modelde kısa bir mesafe gidip durur; böylece ezilme önlenir. Korna ya da çatal indirme için ayrı düğmeler bulunur; bu düğme hız artırmak için değil, sıkışmaya karşı koruma içindir.

Dayanak: 13UY0145-3/B2 — BG.3, BG.23

Doğru cevap: D) Dönüş yarıçapı ve paletle gereken koridor genişliği

Aracın katalog ve teknik föyünde verilen dönüş yarıçapı ile palet yüklüyken gereken çalışma koridoru genişliği, koridorun gerçek genişliğiyle karşılaştırılır; yetmiyorsa palet koridora girmeden önce farklı yaklaşım planlanır. Hız, akü gerilimi ya da çatal kalınlığı dönüş için gereken alanı göstermez.

Dayanak: 13UY0145-3/B2 — BG.4

Doğru cevap: B) Akü boşalmıştır; araç şarj alanına götürülür

Pek çok elektrikli transpalet akü belli bir seviyenin altına düşünce kaldırmayı keser, bazı modeller hızı da sınırlar; bu, akünün derin boşalmayla zarar görmesini önler. Doğru davranış aracı şarj alanına götürüp şarj etmektir; sigortaya tel sarmak yangın riski yaratır, kolu zorlamak ise arızayı büyütür.

Dayanak: 13UY0145-3/B2 — BG.5

Doğru cevap: C) Çatal konumu düzeltilir, makaralar boşluğa getirilir

Transpalet kaldırırken çatal altındaki makaralar zemine iner; makara alt tahtanın üzerindeyse kaldırma tahtayı kırar, palet yan yatar ve yük düşebilir. Çatallar, makaralar paletin alt boşluklarına denk gelecek biçimde yeniden konumlandırılır; paleti çatal yarısıyla almak ise yükü çatal uçlarında dengesiz bırakır.

Dayanak: 13UY0145-3/B2 — BG.11, BG.14

Doğru cevap: A) Güzergâh yürünüp çukur, eşik ve ızgaralar belirlenir

Transpaletin tekerlekleri küçük ve yerden yüksekliği azdır; çukur, kanal ızgarası, eşik ya da kaygan zemin aracı aniden durdurup yükü devirebilir. Bu yüzden güzergâh önceden kontrol edilir, engeller giderilir ya da işaretlenip çevresinden dolaşılır; hızla geçmeye çalışmak sarsıntıyı ve devrilme riskini artırır.

Dayanak: 13UY0145-3/B2 — BG.8

Doğru cevap: C) Geri geri yürüyüp aracı duvara doğru kendine çekmek

Hareket yönüne sırtını dönüp aracı kendine çeken operatör arkasındaki duvarı, rafı ya da yayayı göremez; araçla engel arasında sıkışma ve ayak ezilmesi bu şekilde olur. Doğru yöntem, kolu yan tarafta tutup gidilen yöne bakarak yürümek, ayakları araçtan uzak tutmak ve köşelerde yavaşlayıp uyarı vermektir.

Dayanak: 13UY0145-3/B2 — BG.24, BG.19

Doğru cevap: B) Yükün altına uzanan ayaklar ve ayak tekerlekleri

Bu tip istif makinesinde yük, öne uzanan destek ayaklarının üzerinde ya da arasında taşınır; ayak tekerlekleri devrilme noktasını öne aldığı için makine forkliftteki gibi büyük bir karşı ağırlığa ihtiyaç duymaz. Zincir gerginliği ya da kaymaz kaplama devrilmeyi önlemez; acil durdurma düğmesi yalnız hareketi keser.

Dayanak: 13UY0145-3/B3 — BG.2, BG.3

Doğru cevap: D) Ayakları paletin dışından geçen ya da karşı ağırlıklı makine

Standart ayaklı istif makinesinde ayaklar paletin alt boşluğuna girer; alt tablası kapalı palette bu mümkün olmaz. Ayakları paletin iki yanından geçen geniş ayaklı makine ya da ayaksız, karşı ağırlıklı istif makinesi seçilir; çatal uzatmak veya ayakları kısaltmak denge hesabını bozar, transpalet ise yükseğe istif yapamaz.

Dayanak: 13UY0145-3/B3 — BG.10, BG.1

Doğru cevap: A) Yük ağırlığı o yükseklikteki kapasite ile karşılaştırılır

Mast yükseldikçe yükün ağırlık merkezi yükselir ve makinenin dengesi azalır; bu yüzden plaka her kaldırma yüksekliği için ayrı kapasite verir. Yükün ağırlığı, istifleneceği yükseklikteki değerle karşılaştırılır; plakadaki en yüksek değeri her yükseklikte geçerli saymak ya da yavaş kaldırınca aşılabilir sanmak devrilmeye yol açar.

Dayanak: 13UY0145-3/B3 — BG.4

Doğru cevap: C) Makine kullanılmaz, kayda geçirilip bakıma bildirilir

Destek ayağı tekerlekleri yükün ağırlığını zemine aktarır; dağılmış ya da dönmeyen teker makineyi yana yatırabilir, zemini ve yükü sarsar. Makine kullanılmadan kayda geçirilir ve bakıma bildirilir; yükü tek tarafa almak dengesizliği büyütür, yağ sürmek ise hasarlı tekeri onarmaz.

Dayanak: 13UY0145-3/B3 — BG.6, BG.5

Doğru cevap: B) Çatal ya da palet takılmıştır; indirme durdurulur

İndirme sırasında zincirin gevşemesi, çatalın ya da paletin kirişe veya rafa takıldığını, çatal taşıyıcısının askıda kaldığını gösterir; takılma aniden kurtulursa çatal ve yük düşer. İndirme hemen durdurulur, çatal az kaldırılarak takılma giderilir ve sonra kontrollü indirilir; geri çekilmek yükü raftan sürükler.

Dayanak: 13UY0145-3/B3 — BG.20, BG.21

Doğru cevap: A) Koliler streç ya da çemberle sabitlenip istiflenir

Yüksek göze kaldırılan yükte küçük bir sarsıntı bile sabitlenmemiş kolileri kaydırıp aşağıdaki kişilerin üzerine düşürür. Yük kaldırmadan önce streç film ya da çemberle tek parça hâline getirilir; yavaş kaldırmak kaymayı önlemez, palete insan çıkarmak ise kesinlikle kabul edilmez.

Dayanak: 13UY0145-3/B3 — BG.15

Doğru cevap: D) Arka taraftaki çalışanlar istif bitene kadar uzaklaştırılır

İstif sırasında palet ya da gözdeki eski yük fazla itilirse rafın arka tarafından koridora düşebilir; arka koridorda bulunan kişi bu düşme alanındadır. İstif bitene kadar arka taraf boşaltılır ve palet gözün derinliğine uygun konumda bırakılır; yarım sokulan palet öne taşar, yalnız sesle haber vermek ise düşme alanını boşaltmaz.

Dayanak: 13UY0145-3/B3 — BG.7, BG.19

Doğru cevap: C) Çekebileceği azami römork ve yük ağırlığı

Endüstriyel çekici yük kaldırmaz, römork çeker; bu yüzden plakasında ve kılavuzunda verilen çekme kapasitesi, yani römorklar ve yükleriyle birlikte çekilebilecek azami ağırlık esas alınır. Tek römorkun boş ağırlığı toplam yükü göstermez; azami hız ise kapasite değildir.

Dayanak: 13UY0145-3/B4 — BG.4

Doğru cevap: B) Duruş mesafesi uzadığından erkenden yavaşlamaya başlamak

Römorkları frensiz katarda bütün yükü çekicinin freni durdurur; yük arttıkça duruş mesafesi uzar ve ani frende römorklar çekiciyi iterek katarı savurabilir. Bu yüzden duruşa önceden ve yumuşak biçimde başlanır; sert fren ya da katarı yana kırmak römorkların katlanmasına yol açar.

Dayanak: 13UY0145-3/B4 — BG.2, BG.17

Doğru cevap: D) Römork kullanılmaz, kayda geçirilip bildirilir

Çeki okundaki çatlak ve gözdeki ovalleşme, bağlantının çekme kuvvetini taşıyamayacak kadar zayıfladığını gösterir; yolda kopan römork yayalara ve raflara çarpabilir. Römork servis dışı bırakılıp kayda geçirilir ve bildirilir; bantlamak çatlağı gizler, römorku katarın sonuna almak ise kopma riskini azaltmaz.

Dayanak: 13UY0145-3/B4 — BG.6

Doğru cevap: A) Bobinin yuvarlanmasını önleyen beşikli ya da takozlu römork

Silindir biçimli yük frenleme ve dönüşlerde yuvarlanmaya eğilimlidir; bu yüzden bobini yatağına oturtan beşikli römork ya da takozlar kullanılır ve gerekirse yük bağlanır. Kenarlıksız düz kasa yuvarlanmayı durdurmaz, yalnız yüksek kenar ise bobinin kasada kayıp kenara çarpmasını engellemez.

Dayanak: 13UY0145-3/B4 — BG.13, BG.18

Doğru cevap: C) Ağırlar alta ve ortaya konur, yük bağlanır

Ağır yükler römork tabanına ve ortaya yerleştirildiğinde ağırlık merkezi alçalır ve tekerlere eşit dağılır; üstteki hafif yükler bağlama kayışı ya da kenarlıkla sabitlenir. Ağır yükü üste ya da tek kenara koymak römorku dönüşte devirir; yalnızca yavaş gitmek frende kolilerin kaymasını önlemez.

Dayanak: 13UY0145-3/B4 — BG.14, BG.15

Doğru cevap: B) Çekici frenlenir, kontak kapatılıp anahtar alınır

Bırakılan katar düz zeminde, çekicinin park freni çekilmiş, kontağı kapatılmış ve anahtarı alınmış olmalıdır; böylece katar kendiliğinden ya da yetkisiz biri tarafından hareket ettirilemez. Rampada park eden katar kayabilir; kaçış yolunun kenarına dizilen römorklar ise acil durumda geçişi daraltır.

Dayanak: 13UY0145-3/B4 — BG.20, BG.7

Doğru cevap: D) Talep reddedilir, römork üzerinde kimse taşınmaz

Römork yük taşımak için tasarlanmıştır; üzerinde oturma yeri ve tutunma düzeni yoktur, frende ya da dönüşte kişi düşerek tekerlerin altında kalabilir. Bu nedenle römork üzerinde kişi taşınmaz; boş römork seçmek, yavaş sürmek ya da düz yolda kısa mesafe gitmek düşme tehlikesini ortadan kaldırmaz.

Dayanak: 13UY0145-3/B4 — BG.24, BG.23

Doğru cevap: A) Sapan kullanılmaz, kontrol için ayrılır

Kuşak sapanın kapasitesi, malzemesi ve uygunluk bilgileri etiketinde yer alır; etiketi okunamayan sapanın güvenli çalışma yükü kesin olarak bilinemez ve kullanımdan alınır. Kuşağın gövde rengi kapasite için yalnız yardımcı bir işarettir, etiketin yerini tutmaz; başka sapanın etiketini esas almak ya da hafif yük diye tahmin etmek sapanı aşırı yükletir.

Dayanak: 13UY0145-3/B5 — BG.2; TS EN 1492-1

Doğru cevap: C) Sapan kullanımdan çıkarılır ve hurdaya ayrılır

Büklüm, halatın tel ve demetlerini kalıcı olarak deforme eder; düzeltilse bile o bölgede halatın dayanımı geri gelmez ve yük altında kopabilir. Bu nedenle büklümlü halat sapan hurdaya ayrılır; çekiçle düzeltmek hasarı gizler, kapasiteyi gözle yarıya indirmek ise güvenli bir sınır sağlamaz.

Dayanak: 13UY0145-3/B5 — BG.3; TS EN 13414-2

Doğru cevap: B) Polyester sapan, çünkü asitlere dayanıklıdır

Polyester asitlerin çoğuna dayanıklıdır ancak alkalilerden zarar görür; poliamid ise alkalilere dayanıklı, asitlere karşı zayıftır. Bu nedenle asitli ortamda polyester seçilir ve yine de sapan kullanım sonrası temizlenip kontrol edilir; kuşağın gövde rengi kimyasal dayanımı değil çalışma yükünü gösterir, eskimiş sapan kullanmak ise kopma riskini artırır.

Dayanak: 13UY0145-3/B5 — BG.5, BG.1; TS EN 1492-1

Doğru cevap: D) Ağırlık merkezinin iki yanından iki noktadan bağlanır

Tek noktadan ortadan bağlanan uzun yük küçük bir dengesizlikte bir uca yatar, borular sapandan kayarak düşebilir. Bağlama ağırlık merkezinin iki yanından, iki bacaklı sapan ya da gerekirse traversle yapılır; sapanı kısaltmak dengeyi sağlamaz, uçları elle tutmak ise çalışanı yükün altına sokar.

Dayanak: 13UY0145-3/B5 — BG.6, BG.11

Doğru cevap: B) Yüke bağlı kılavuz iple uzaktan yönlendirilir

Dönen ya da salınan uzun yük, önceden bağlanmış kılavuz ip (yönlendirme halatı) ile yükün düşme alanının dışından kontrol edilir. Yükü elle tutmak çalışanı sıkışma ve çarpma tehlikesine sokar, yükün altına girmek ise sapan koptuğunda ağır yaralanmaya yol açar; kaldırmayı hızlandırmak da dönmeyi durdurmaz, salınımı artırır.

Dayanak: 13UY0145-3/B5 — BG.10, BG.13, BG.9

Doğru cevap: A) Ağırlık güvenilir biçimde öğrenilmeden bağlama yapılmaz

Sapan ve kaldırma makinesi seçimi yükün ağırlığına göre yapılır; ağırlık belgeden, üretici bilgisinden ya da tartımla öğrenilmeden yapılan bağlama aşırı yüklemeye yol açar. Boyuttan tahmin yanıltıcıdır; kaldırırken anlamaya çalışmak ise sapan koptuğunda ya da makine devrildiğinde geç kalınmış olur.

Dayanak: 13UY0145-3/B5 — BG.15, BG.5

Doğru cevap: C) Kullanılacak işaretlerde ve telsiz kanalında anlaşmak

Sapancı ile operatör işe başlamadan önce standart el işaretlerinde, telsiz kullanılacaksa kanalda ve dur komutunun nasıl verileceğinde anlaşır; gürültüde sözlü iletişim yanlış anlaşılır. Her seferinde farklı işaret kullanmak ya da operatörün kendi işaretine bırakmak, bir hareketin ters anlaşılmasına ve yükün çarpmasına yol açar.

Dayanak: 13UY0145-3/B5 — BG.8; Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön. Ek-8, Ek-9

Doğru cevap: D) Düşme alanı dışında, operatörün görebileceği yerde

Kaldırma başladığında sapancı, yükün düşebileceği ve salınabileceği alanın dışına çekilir ve operatörle göz teması kurabileceği bir noktada durur. Yükün yanında ya da kanca ile yük arasında durmak sıkışma ve çarpma tehlikesi yaratır; yükün altı ise sapan kopması ya da kayma durumunda en tehlikeli yerdir.

Dayanak: 13UY0145-3/B5 — BG.4

Doğru cevap: A) Temizlenip kurutulur, ısı ve güneşten uzak askıda saklanır

Sentetik sapan aşırı ısıdan ve uzun süre güneş ışığından zarar görür; bu yüzden kirlendiyse temizlenir, doğal yoldan kurutulur ve kuru, gölge bir yerde askıda saklanır. Isıtıcı üzerinde kurutmak elyafı bozar, ıslak hâlde düğümleyip kapatmak ise sapanın kontrolünü zorlaştırır ve kalıcı hasar bırakır.

Dayanak: 13UY0145-3/B5 — BG.14; TS EN 1492-1