Köprülü Vinç Operatörü Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (15UY0205-3)
MYK Köprülü Vinç Operatörü (15UY0205-3) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
A1 — İş Sağlığı Güvenliği, Çevre Koruma ve Kalite Yönetim Sistemleri
1. Vardiya sırasında köprülü vincin kumanda kablosunda ezilme ve iletken görünmesi fark edildi; bakım ekibi müdahale edecek. Operatörün uygulaması gereken doğru yol hangisidir?
- A) Bakım bitene kadar vinç düşük hızda çalışır durumda tutulur
- B) Kumanda operatörde kalır, kabin kapısı kapalı tutularak beklenir
- C) Vinç enerjisi kesilir, kilitlenir ve uyarı etiketi asılır
- D) Hasarlı bölge yalıtım bandıyla sarılıp vardiya sonuna kadar kullanılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Vinç enerjisi kesilir, kilitlenir ve uyarı etiketi asılır
Bakım, onarım veya arıza müdahalesinde ekipmanın enerjisi kesilip kilitlenmeli ve üçüncü kişilerin yanlışlıkla devreye almasını engelleyen uyarı etiketi asılmalıdır; bu, köprülü vincin kullanılması ve bakımına yönelik temel İSG kuralıdır. Sahada en sık yapılan hata, hasarlı kabloyu bantlayıp vardiyayı tamamlamaktır; bant yalıtım değerini geri kazandırmaz, kumanda kablosunda kaçak akım ve beklenmedik hareket riski sürer.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.1 (Ek A1-2, BG.2)
2. Elleçleme güzergâhının bir bölümü, üretim alanındaki yaya geçiş koridoruyla kesişiyor ve yük bu bölümün üzerinden geçirilecek. Operatör ne yapmalıdır?
- A) Güzergâh şeritlenir ve uyarı levhaları konulur
- B) Yayalara sözlü uyarı yapılarak taşımaya devam edilir
- C) Korna çalınarak yük yayaların üzerinden geçirilir
- D) Taşıma, yaya trafiği azalsın diye gece vardiyasına bırakılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Güzergâh şeritlenir ve uyarı levhaları konulur
Elleçleme sırasında güzergâhın şeritlenmesi ve uyarı işaret/levhalarıyla belirlenmesi, yükün altına ve geçiş yoluna kimsenin girmemesini sağlayan asıl önlemdir. Sözlü uyarı ya da korna, gürültülü sahada duyulmayabilir ve kişiyi yükün altından geçmekten alıkoymaz; işi gece vardiyasına ertelemek de tehlikeyi ortadan kaldırmaz, yalnızca başka bir ekibe devreder.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.1 (Ek A1-2, BG.3)
3. Operatör, taşıdığı yük havadayken bir çalışanın yükün altından geçmek üzere olduğunu görüyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) Yükü hızlandırarak çalışanın önünden geçmesini sağlar
- B) Yükü biraz yükseltip çalışanın altından geçmesine izin verir
- C) Sesli ikazı çalıp taşımayı aynı hızda sürdürür
- D) Hareketi durdurup çalışan uzaklaşana kadar bekler
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Hareketi durdurup çalışan uzaklaşana kadar bekler
Asılı yükün altı her koşulda yasak bölgedir; risk yükün düşmesi, sapanın kayması veya salınımın kişiye çarpmasıdır ve operatörün tek doğru tepkisi hareketi durdurup alanı boşaltmaktır. Yükü yükseltmek riski büyütür, çünkü düşme yüksekliği ve salınım genliği artar; ikaz çalarak devam etmek ise kişiyi tehlike bölgesinde tutmaya devam eder.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.2 (Ek A1-2, BG.5-BG.6)
4. Yük havadayken tesiste elektrik kesintisi oluyor ve vinç hareketsiz kalıyor. Operatörün ilk yapması gereken nedir?
- A) Enerji gelene kadar kumanda kollarını basılı konumda tutar
- B) Kumandayı nötre alıp yük altını boşaltır ve amirine bildirir
- C) Kabinden inip yükü elle sallayarak indirmeyi dener
- D) Enerji gelir gelmez taşımayı kaldığı yerden aynı hızda sürdürür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kumandayı nötre alıp yük altını boşaltır ve amirine bildirir
Enerji kesintisinde kumanda nötre alınmalı, yükün altındaki alan boşaltılmalı ve durum yetkiliye bildirilmelidir; böylece enerji geri geldiğinde vinç ani ve kontrolsüz bir hareket yapmaz. Kolları basılı tutmak tam da bu ani hareketi doğurur, enerji döndüğü anda yük beklenmedik yönde hareket eder ve salınım oluşur.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 / Öğrenme Kazanımı 1, alt kazanım 1.3 (Ek A1-2, BG.7-BG.8)
5. Vinç arabasının redüktöründen zemine yağ damladığı görülüyor ve damlalar taşıma güzergâhına yayılıyor. Çevre koruma açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Sızıntı bildirilir, yağ emici malzemeyle toplanır
- B) Dökülen yağın üzerine su tutularak zemin yıkanır
- C) Yağlı bez ve talaş, evsel atık kutusuna atılır
- D) Damlama azalana kadar altına kova konulup beklenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Sızıntı bildirilir, yağ emici malzemeyle toplanır
Yağ sızıntısı hem çevresel kirlilik hem de kaygan zemin kaynaklı kaza riski doğurduğu için önce bildirilir, dökülen yağ emici malzemeyle toplanır ve oluşan atık ayrı toplanır. Zemini suyla yıkamak yağı gidere ve toprağa taşır; yağlı bez ile talaşı evsel atığa atmak da atık yönetiminin temel kurallarına aykırıdır.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.1 (Ek A1-2, BG.9-BG.10)
6. Etiketinde aşındırıcı ibaresi bulunan kimyasal varillerin köprülü vinçle paletli olarak aktarılması isteniyor. Operatör nasıl hareket etmelidir?
- A) Variller ağızları açık bırakılarak paletle istiflenir
- B) Diğer yüklerle birlikte tek seferde aktarma yapılır
- C) Güvenlik bilgi formundaki kurallara göre taşınır
- D) Kabin kapalı olduğu için normal yük gibi taşınır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Güvenlik bilgi formundaki kurallara göre taşınır
Çevreye ve insana tehlike oluşturan madde ve kimyasalların elleçlenmesinde, malzemenin güvenlik bilgi formunda tanımlanan taşıma, istifleme ve kişisel koruyucu donanım kuralları esas alınır. Kabinin kapalı olması dökülme, buharlaşma veya sıçrama riskini ortadan kaldırmaz; varilleri ağzı açık taşımak ise devrilmede doğrudan yayılıma yol açar.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.2 (Ek A1-2, BG.11)
7. Operatör vardiya ortasında kancanın zaman zaman takılarak indiğini fark ediyor; üretim aksamasın diye çalışmayı sürdürmek istiyor. Kalite gereklilikleri açısından doğru olan nedir?
- A) Vardiya sonunda sözlü olarak sıradaki operatöre söyler
- B) Yükü hafifleterek vardiyayı tamamlar, sonra kaydeder
- C) Kendi imkânıyla yağlama yapıp çalışmaya devam eder
- D) Arızayı forma kaydeder ve yetkiliye bildirir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Arızayı forma kaydeder ve yetkiliye bildirir
Elleçlemede ortaya çıkan hata ve arızaların kalite/hata formuna kaydedilip yetkiliye bildirilmesi, hem arızanın kök nedeninin giderilmesini hem de izlenebilirliği sağlar. Sözlü devir kayıt bırakmaz ve bir sonraki vardiyada unutulur; operatörün kendi başına yağlama yapması ise yetkisi dışında bir müdahaledir ve asıl arızayı maskeleyerek kancadan yük düşmesi riskine dönüşebilir.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.1-3.2 (Ek A1-2, BG.14-BG.15)
A2 — Köprülü Vinçle Elleçleme
8. Vardiya öncesi fiziki kontrolde kanca güvenlik (emniyet) mandalının yayının gevşediği ve mandalın tam kapanmadığı görülüyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Vinç kullanılmaz, mandal için bildirim yapılır
- B) Sapan kancaya çift dolanarak çıkması engellenir
- C) Mandal tel ile bağlanıp kapalı konumda tutulur
- D) Yalnızca hafif yüklerde kullanılarak vardiya tamamlanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Vinç kullanılmaz, mandal için bildirim yapılır
Güvenlik mandalı, sapanın veya halatın kanca ağzından çıkmasını engelleyen kritik elemandır; tam kapanmıyorsa vinç kullanılmaz ve değişimi için bildirim yapılır. Mandalı tel ile bağlamak veya sapanı çift dolamak sahada sık görülen geçici çözümlerdir; ikisi de yük salınıp kanca boşaldığında sapanın sıyrılmasını engellemez.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.1 (Ek A2-2, BY.4 - kritik adım)
9. Kaldırma halatının bir bölümünde tel kopmaları, tamburda ise düzensiz sarım görülüyor. Operatör ne yapmalıdır?
- A) Kopan teller kesilip halat kullanılmaya devam edilir
- B) Vinç durdurulur ve durum bakım ekibine bildirilir
- C) Halat gresle kaplanarak kopan teller bastırılır
- D) Sarım düzelsin diye kanca defalarca aşağı yukarı gezdirilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Vinç durdurulur ve durum bakım ekibine bildirilir
Tel kopması halatın taşıma kapasitesinin düştüğünü gösteren bir hasar belirtisidir; kaldırma elemanlarında (tambur, makara, halat kılavuzu vb.) hasar, şekil bozukluğu ve yıpranma görüldüğünde vinç durdurulup bakıma bildirilir. Kopan telleri kesmek veya gres ile kapatmak yalnızca belirtiyi gizler, halat içindeki kopma ilerlemeye devam eder ve yük altında ani kopuşla sonuçlanabilir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.1 (Ek A2-2, BY.6 / C.1.3)
10. Elleçleme öncesi kontrolde, kullanılacak polyester sapanın etiketi okunamaz haldedir ve yüzeyinde kesik izleri vardır. Operatör nasıl davranmalıdır?
- A) Kesik olmayan bölümü kancaya gelecek şekilde bağlanır
- B) Kesik bölge bantla sarılarak yüke teması önlenir
- C) Yük yarıya düşürülüp aynı sapanla taşıma yapılır
- D) Sapan kullanım dışı bırakılıp yenisiyle değiştirilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Sapan kullanım dışı bırakılıp yenisiyle değiştirilir
Yük kaldırma ve bağlama elemanlarının fiziki kontrolünde etiketi okunamayan veya kesik, yanık, ezik gibi hasar taşıyan sapan kullanım dışı bırakılır; kapasitesi bilinmeyen bir sapanla emniyetli çalışma planlanamaz. Kesikli bölgeyi bantlamak ya da yükü azaltmak, liflerdeki kopmanın ne kadar ilerlediğini bilinmez kıldığı için riski ortadan kaldırmaz.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.1 (Ek A2-2, BY.5 - kritik adım)
11. Vardiya başında yapılan fonksiyonel kontrolde acil durum butonuna basıldığında vinç hareketinin kesilmediği görülüyor. Ne yapılmalıdır?
- A) Ana şalter yakında olduğu için çalışmaya devam edilir
- B) Buton devresi köprülenip sistem yeniden denenir
- C) Vinç çalıştırılmaz, arıza kaydı açılıp bildirilir
- D) Yalnızca yüksüz manevra yapılarak vardiya sürdürülür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Vinç çalıştırılmaz, arıza kaydı açılıp bildirilir
Acil durum butonunun çalışıp çalışmadığının kontrolü, vinci kullanıma hazır hale getirmenin zorunlu fonksiyonel kontrol adımıdır; çalışmıyorsa vinç devreye alınmaz ve arıza kaydı açılır. Ana şalterin yakın olmasına güvenmek yanıltıcıdır, çünkü acil durumda operatör kumanda noktasından ayrılamaz; butonu köprülemek ise güvenlik devresini tamamen devre dışı bırakır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.2 (Ek A2-2, BY.7 - kritik adım)
12. Gürültülü bir sahada vincin hareket sırasında çalan sesli ikazının çalışmadığı, ışıklı ikazın ise yandığı belirleniyor. Operatör nasıl davranmalıdır?
- A) Operatör el işaretiyle uyarıp taşımayı sürdürür
- B) İkaz onarılana kadar vinçle taşıma başlatılmaz
- C) Sahadaki çalışanlara telsizle haber verilerek çalışılır
- D) Işıklı ikaz yandığı için sesli ikaz beklenmeden çalışılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) İkaz onarılana kadar vinçle taşıma başlatılmaz
Sesli ve görsel uyarı ikaz işaretlerinin kontrolü fonksiyonel kontrolün bir parçasıdır ve ikisi birbirinin yerine geçmez; sahadaki çalışanın sırtı dönükken onu yalnızca sesli ikaz uyarabilir. Telsiz ya da el işareti sadece haberleşen kişilere ulaşır, güzergâh üzerindeki diğer çalışanları kapsamaz.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 2, alt kazanım 2.2 (Ek A2-2, BY.9 - kritik adım)
13. Taşınacak yük 6 metre uzunluğunda bir profil demeti; operatör demeti tek kancaya tek sapanla bağlamayı düşünüyor. Yük hazırlığında doğru uygulama hangisidir?
- A) Boyutlar incelenip travers ile iki noktadan bağlanır
- B) Demet ortasından tek sapanla bağlanıp yavaşça kaldırılır
- C) Uzun yükler dikey konuma getirilip tek noktadan taşınır
- D) Demetin bir ucu zeminde sürüklenerek güzergâha çıkılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Boyutlar incelenip travers ile iki noktadan bağlanır
Yük hazırlığında yükün boyutlarının incelenmesi kritik bir adımdır; uzun profil demetlerinde tek noktadan bağlama yükü kanca altında döndürür ve demetin uçlarının çevredeki ekipmana çarpmasına yol açar, bu nedenle travers veya çok bacaklı sapanla iki noktadan dengeli bağlama yapılır. Demeti dikey konuma getirmek ağırlık merkezini yükseltir ve bağ kaydığında parçaların dağılmasına neden olur; bir ucun zeminde sürüklenmesi ise vinci tasarlanmadığı yatay çekme kuvvetine maruz bırakır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.2 (Ek A2-2, BY.15 - kritik adım / D.2.3)
14. Taşıma güzergâhının kontrolünde zemine dökülmüş yağ ve güzergâh kenarına yığılmış paletler olduğu görülüyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Yük daha yüksekten taşınarak engellerin üstünden geçilir
- B) Güzergâh değiştirilip yük kolonların arasından geçirilir
- C) Yavaş hızda ilerlenerek engellerin yanından geçilir
- D) Engeller kaldırılır, zemin temizlenir, sonra başlanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Engeller kaldırılır, zemin temizlenir, sonra başlanır
Elleçleme sahasının kontrolünde engel, yükselti, eğim ve kaygan zemin durumları belirlenir; taşımaya mani olabilecek malzemeler kaldırılmadan ve zemin temizlenmeden işe başlanmaz. Yükü yükseltmek salınım genliğini ve düşme enerjisini artırır; plansız güzergâh değişikliğiyle kolon aralarına girmek ise yükün yapıya çarpma riskini doğurur.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.1 (Ek A2-2, BY.11-BY.12)
15. İş emrinde taşınacak yükün ağırlığı yazmıyor ve sevkiyat aracı sahada beklemekte. Operatör nasıl hareket etmelidir?
- A) Benzer yüklerden tahmin edilerek kaldırmaya başlanır
- B) Kanca ile hafifçe kaldırılıp ağırlık hissedilerek karar verilir
- C) Ağırlık öğrenilene kadar kaldırma işlemi başlatılmaz
- D) Vincin kapasitesi büyük olduğundan doğrudan kaldırılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Ağırlık öğrenilene kadar kaldırma işlemi başlatılmaz
Yük hazırlığında operatörün yükün özelliği ve ağırlığına ilişkin bilgiyi ilgili formdan ya da yetkili kişiden alması gerekir; bu bilgi olmadan sapan, ataşman ve kapasite kararı verilemez. Yükü hafifçe kaldırıp ağırlığı hissetmeye çalışmak sahada sık yapılan hatadır; yük zemine yapışmış ya da bir yere takılmışsa bu deneme yanıltır ve fark edildiğinde halat çoktan zorlanmıştır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.2 (Ek A2-2, BY.13 / D.2.1)
16. Yük etiketinde 9,5 ton yazıyor, vincin kapasite plakasında 10 ton görünüyor ve yük ağır bir travers ile kaldırılacak. Ağırlık kontrolünde doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Travers ve sapan ağırlığı da kapasiteye dahil edilir
- B) Etiket ağırlığı sınırın altında olduğu için kaldırılır
- C) Travers vincin donanımı sayıldığından yüke eklenmez
- D) Yük kalkıyorsa kapasite yeterli sayılıp devam edilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Travers ve sapan ağırlığı da kapasiteye dahil edilir
Yük ağırlığı etiketi ile vincin taşıma kapasitesi karşılaştırılırken kancaya asılan toplam ağırlık esas alınır; travers, sapan, kilit ve ataşman ağırlıkları yükün ağırlığına eklenerek değerlendirme yapılır. Traversi vincin donanımı sayıp yük dışında tutmak yaygın bir hatadır ve ağır ataşmanlarda kapasitenin sessizce aşılmasına yol açar; kalkıyorsa yeterlidir yaklaşımı ise kapasiteyi frenin ve halatın dayanma sınırında denemek anlamına gelir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.2 (Ek A2-2, BY.14 - kritik adım)
17. 304 kalite (östenitik) paslanmaz çelik levhaların taşınması isteniyor; sahada manyetik tutucu, kıskaç ve travers seçenekleri bulunuyor. Kaldırma ataşmanı seçiminde doğru karar hangisidir?
- A) Manyetik tutucu daha yüksek akımda çalıştırılarak kullanılır
- B) Manyetik tutucu yerine uygun ataşman seçilir
- C) Levhalar üst üste konulup manyetik tutucuyla kaldırılır
- D) Manyetik tutucuyla yere yakın seviyeden taşıma yapılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Manyetik tutucu yerine uygun ataşman seçilir
Kaldırma ataşmanı yükün cinsine, şekline ve boyutuna göre belirlenir; 304 gibi östenitik paslanmaz çelikler manyetik tutucuyla güvenilir şekilde tutulamadığından bu yükte kıskaç, travers veya uygun sapanlama tercih edilir. Akımı yükseltmek malzemenin manyetik davranışını değiştirmez; levhaları üst üste koymak veya yere yakın taşımak da tutulamayan yükün kayarak düşmesini engellemez.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.2 (Ek A2-2, BY.16 - kritik adım)
18. Sapanlamada kullanılacak aksesuarlar hazırlanırken, üzerinde taşıma kapasitesi bilgisi bulunmayan bir karabina ile karşılaşılıyor. Doğru uygulama nedir?
- A) Zincir kalınlığına bakılarak kapasitesi tahmin edilir
- B) İki adet kullanılarak kapasitesi iki katına çıkarılır
- C) Kapasitesi bilinmeyen aksesuar kullanılmaz
- D) Hafif yüklerde kullanılıp ağır yüklerde değiştirilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kapasitesi bilinmeyen aksesuar kullanılmaz
İş emrine uygun kaldırma elemanları ve yardımcı aksesuarlar (mapa, karabina, aybolt ve benzeri) seçilirken üzerinde okunabilir kapasite bilgisi bulunması aranır; bilgisi olmayan eleman kullanım dışı bırakılır. Kalınlığa bakarak tahmin yürütmek malzeme sınıfını ve üretim kalitesini görmezden gelir; iki aksesuarın yükü eşit paylaşacağı varsayımı da açı ve montaj farkları nedeniyle gerçekleşmez.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.3 (Ek A2-2, BY.17 - kritik adım)
19. Kaldırılacak yük, kancanın tam altında değil, birkaç metre yanda duruyor. Operatör vinci nasıl konumlandırmalıdır?
- A) Halat eğik konumdayken yavaşça çekilip yük ortalanır
- B) Sapan boyu uzatılarak yük yandan kancaya bağlanır
- C) Yük kaldırılırken yardımcı personel elle yönlendirir
- D) Vinç arabası yükün ağırlık merkezi üzerine getirilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Vinç arabası yükün ağırlık merkezi üzerine getirilir
Vinç, yükün ağırlık merkezi dikkate alınarak yükün tam üzerine konumlandırılır; böylece halat düşey kalır ve kaldırma anında salınım oluşmaz. Eğik halatla yandan çekmek sahada en sık yapılan hatadır: halat tambura düzensiz sarılır, yük kalkar kalkmaz sarkaç gibi savrulur ve köprü ile araba yapısı tasarlanmadığı yönde zorlanır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.4 (Ek A2-2, BY.19 / D.3.1-2)
20. Geniş bir sac levha iki bacaklı sapanla kaldırılacak; bacaklar arasındaki açının çok geniş kaldığı görülüyor. Doğru müdahale hangisidir?
- A) Daha uzun sapan veya travers ile açı küçültülür
- B) Bacaklar arasındaki açı arttıkça yük daha dengeli durur
- C) Açı büyüdükçe sapan bacaklarındaki kuvvet azalır
- D) Yük hafif olduğundan açı olduğu gibi bırakılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Daha uzun sapan veya travers ile açı küçültülür
Sapan bacakları arasındaki açı büyüdükçe her bacağa binen kuvvet artar; aynı yük için bacak kuvveti hızla yükseldiğinden açı, daha uzun sapan veya travers kullanılarak küçültülür. Açının büyümesini denge lehine sanmak yaygın bir yanılgıdır; bacak kuvveti sapanın kapasitesini aştığında kopma, yükün kendi ağırlığına bakılmaksızın gerçekleşir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 3, alt kazanım 3.5 (Ek A2-2, BY.21 - kritik adım)
21. Yük sapanlandı ve kaldırma işlemine geçilecek. Kaldırmanın ilk aşamasında doğru uygulama hangisidir?
- A) Yük tek seferde taşıma yüksekliğine kadar kaldırılır
- B) Kaldırma sırasında yük elle tutularak dengede tutulur
- C) Yük az kaldırılıp fren ve bağlantılar kontrol edilir
- D) Fren kontrolü, yükün indirileceği noktada yapılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Yük az kaldırılıp fren ve bağlantılar kontrol edilir
Yük önce ön kaldırma yüksekliğine alınarak fren sisteminin tuttuğu, sapanın kaymadığı ve yük bağlantılarının sağlam olduğu doğrulanır; ancak bundan sonra taşımaya geçilir. Tek hamlede yukarı kaldırmak, sapan kaymasını ve dengesizliği yük yüksekteyken ortaya çıkarır; yüke elle müdahale ise el sıkışması ve salınım kaynaklı çarpma riski yaratır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 4, alt kazanım 4.1 (Ek A2-2, BY.23 - kritik adım)
22. Yük, operatörün göremediği bir bölmeye indirilecek ve işaretçi ile çalışılıyor; bu sırada başka bir çalışan da el işareti vermeye başlıyor. Operatör ne yapmalıdır?
- A) İki kişinin ortak verdiği komutlar uygulanmaya devam edilir
- B) Yalnızca görevli işaretçinin komutları uygulanır
- C) Sahaya daha yakın duran kişinin işaretleri esas alınır
- D) İşaretler karıştığında operatör kendi görüşüne göre indirir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Yalnızca görevli işaretçinin komutları uygulanır
Görüşün kısıtlandığı indirme alanlarında operatör, yalnızca kendisiyle çalışmak üzere görevlendirilmiş tek işaretçinin komut ve işaretlerine göre hareket eder; birden fazla kişiden işaret almak komut çakışmasına ve yanlış yöne hareketle çarpmaya yol açar. Buradaki tek istisna dur işaretidir: dur işareti kimden gelirse gelsin uygulanır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 4, alt kazanım 4.2-4.3 (Ek A2-2, BY.24, BY.28 - kritik adımlar)
23. Daraltılmış bir geçitten yük taşınırken yük salınmaya başlıyor ve geçit kenarındaki raflara yaklaşıyor. Doğru müdahale hangisidir?
- A) Yük elle tutularak salınım durdurulmaya çalışılır
- B) Ters yönde ani hareketle salınım kesilmeye çalışılır
- C) Yük yere yakın seviyeye indirilip sürüklenerek geçirilir
- D) Hız azaltılır, salınım sönümlenene kadar beklenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Hız azaltılır, salınım sönümlenene kadar beklenir
Taşıma güzergâhında daraltılmış alanda salınım ve hız kontrol edilerek ilerlenir; salınım başladığında hız düşürülür ve hareket, salınım sönümlenene kadar bekletilir. Ters yönde ani komut vermek salınımı çoğu zaman büyütür; yüke elle müdahale etmek yasaktır, yükü sürüklemek ise vinci tasarlanmadığı yatay çekme kuvvetine maruz bırakır ve yükün devrilmesine yol açar.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 4, alt kazanım 4.2-4.3 (Ek A2-2, BY.26-BY.27)
24. Kabinli bir köprülü vinçte yük istif alanına indirildi ve bağlantı elemanları sökülecek. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Yükün dengeli oturduğu görülüp sapancıdan onay alınır
- B) Sapanlar, yük tam oturmadan hafifçe gevşetilip çekilir
- C) Kanca yükseltilerek sapanlar yük üzerinden sıyrılır
- D) İstif dengesi sıradaki vardiya tarafından kontrol edilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Yükün dengeli oturduğu görülüp sapancıdan onay alınır
Bağlantı eleman ve aksesuarları, yükün zemine veya istife tam ve dengeli oturduğu görüldükten sonra vinçten ve yükten uygun şekilde ayrılır; kabinli vinçlerde bu adımda sapancıdan onay alınması gerekir. Sapanı erken gevşetmek yükün devrilmesine, kancayı kaldırarak sapanı sıyırmak ise sapanın yüke takılıp yükü birlikte kaldırmasına ve yüksekten düşmesine neden olur.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 4, alt kazanım 4.3 (Ek A2-2, BY.30 / E.3.9)
25. Vardiya sonunda elleçleme tamamlandı ve vinç bırakılacak. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kanca aşağıda bırakılarak sıradaki vardiyaya hazır edilir
- B) Vinç park noktasına alınır ve enerjisi kesilir
- C) Sapanlar kancada asılı bırakılıp saha terk edilir
- D) Vinç güzergâh ortasında bırakılıp kumanda kilitlenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Vinç park noktasına alınır ve enerjisi kesilir
İş bitiminde vinç belirlenmiş park noktasına taşınarak emniyete alınır, enerjisi kesilir, elleçleme alanı ile güzergâhın temiz olması sağlanır ve kullanılan kaldırma elemanları kontrol edilerek uygun alana yerleştirilir. Kancayı aşağıda veya sapanları asılı bırakmak, saha içi araç ve yaya trafiği için görülmeyen bir engel oluşturur; vinci güzergâh ortasında bırakmak ise sonraki vardiyanın çalışma alanını kapatır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 / Öğrenme Kazanımı 4, alt kazanım 4.3-4.4 (Ek A2-2, BY.31-BY.33)
İlgili sayfalar
Köprülü Vinç Operatörü belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.