Köprülü Vinç Operatörü Sınav Soruları ve Cevapları (Seviye 3)
Kısa cevap: Köprülü Vinç Operatörü MYK belgesi için zorunlu A1 ve A2 birimlerinin ikisini de geçmek gerekir (seçmeli birim yok). Birimler: A1 İş Sağlığı Güvenliği, Çevre Koruma Ve Kalite Yönetim Sistemleri (teorik sınavda en az 15 soru, baraj %60); A2 Köprülü Vinçle Elleçleme (teorik sınavda en az 10 soru, baraj %60). Her birim ayrı değerlendirilir; geçmek için teorik sınavda soruların en az %60'ına doğru cevap vermeniz, performans sınavında en az %80 başarı ve tüm kritik adımları doğru yapmanız gerekir. Bu sayfada bu birimlerin konularından hazırlanmış 52 açıklamalı çalışma sorusu var. Sorular gerçek sınav sorusu değildir; ulusal yeterlilikteki bilgi maddelerinden ve yürürlükteki mevzuattan yazılmıştır.
Bilmeniz gerekenler
Sınav ve başvuru
- Sınav: teorik ve performans (uygulama) sınavı
- Belge geçerliliği: 5 yıl
- Ücret: 13.800 TL: 12.300 TL sınav ve belgelendirme ücreti (KDV dahil) + 1.500 TL MYK belge masrafı (2026; ödemede ayrı satırda gösterilir, belge düzenlenmezse iade edilir).
- Ücret ayrıntısı · Sınav hangi ilde, ne zaman? · Bilgi: 0543 113 17 44
Nasıl kullanılır: soruyu okuyun, cevabınızı seçin; doğru/yanlış anında görünür ve açıklama açılır. Önce kendiniz düşünün, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
A1 · İş Sağlığı Güvenliği, Çevre Koruma Ve Kalite Yönetim Sistemleri
Bu bölümde 20 çalışma sorusu var. Gerçek sınavda bu birimde teorik (çoktan seçmeli) sınavı yapılır; teorik sınavda en az 15 soru sorulur ve soruların en az %60'ına doğru cevap veren başarılı sayılır.
İSG kuralları ve KKD
1. Vardiya başında operatör, köprülü vincin üzerindeki periyodik kontrol etiketinde son geçerlilik tarihinin iki hafta önce dolduğunu görüyor. Vinç sorunsuz çalışıyor gibi görünüyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) Vinçte arıza yoksa etiket yenilenene kadar kullanmayı sürdürmek
- B) Yalnız hafif yükler için kullanıp durumu ay sonunda amirine iletmek
- C) Vinci kullanmayıp kontrol süresinin dolduğunu hemen amirine bildirmek
- D) Kendi günlük kontrolünü yapıp etiketin üzerine yeni tarih yazmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Vinci kullanmayıp kontrol süresinin dolduğunu hemen amirine bildirmek
Kaldırma araçlarının periyodik kontrolü yetkili kişilerce yapılır; süresi dolmuş bir vincin güvenli olduğu belgelenmiş sayılmaz, bu yüzden vinç kullanılmaz ve durum hemen amire bildirilir. Operatörün günlük kontrolü periyodik kontrolün yerini tutmaz; etikete kendi tarihini yazmak da kaydı tahrif etmek olur.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.1; İş Ekipmanları Yön. md.7 ve Ek-III
2. Operatör moladayken, vinç kullanma eğitimi almamış bir üretim çalışanı sarkıt kumandayla bir sandığı birkaç metre kaydırmak istiyor; operatörü hep izlediğini, nasıl kullanıldığını bildiğini söylüyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Vinci yalnız eğitimli ve görevlendirilmiş operatör kullanır
- B) Kısa mesafe olduğu için en yavaş hızda kaydırmasına izin verilir
- C) Operatör yanında durup sözlü yönlendirirse kullanması uygun olur
- D) Yük hafifse ve güzergâhta kimse yoksa kendisi kullanabilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Vinci yalnız eğitimli ve görevlendirilmiş operatör kullanır
İş Ekipmanları Yönetmeliği md.11'e göre iş ekipmanını kullanacak çalışana kullanmadan önce eğitim verilir; md.8'e göre özel risk taşıyan ekipmanı da yalnız bu iş için görevlendirilen kişi kullanır. Operatörü izlemiş olmak eğitim ve görevlendirme yerine geçmez. Kısa mesafe, düşük hız ya da yanında sözlü yönlendirme de bunu değiştirmez; yük salınır ya da yanlış butona basılırsa kaza saniyeler içinde olur.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.2; İş Ekipmanları Yön. md.8 ve md.11
3. Köprülü vincin köprü kirişi üzerinde tekerlek ve redüktör bakımı yapılacak; kirişin bir bölümünde korkuluk yok ve zemin metrelerce aşağıda. Vincin enerjisi kesilip kilitlendi. Bakımcıyı düşmeye karşı koruyan doğru önlem hangisidir?
- A) Kaymaz tabanlı iş ayakkabısı giyip kirişte yavaş ve dikkatli yürümek
- B) Geçici korkuluk; olmuyorsa sağlam noktaya bağlı tam vücut kemeri
- C) Bel kemeri takıp kemerin kancasını vincin kanca bloğuna bağlamak
- D) Aşağıya uyarı şeridi çekip bakımcıyı kirişte yalnız bırakmamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Geçici korkuluk; olmuyorsa sağlam noktaya bağlı tam vücut kemeri
Yüksekte çalışmada önce düşmeyi önleyen toplu koruma (korkuluk, bakım platformu) tercih edilir; bu sağlanamıyorsa bakımcı tam vücut (paraşüt tipi) emniyet kemerini sağlam bir ankraj noktasına bağlar. Bel kemeri düşmeyi durdurmak için uygun değildir; halatla asılı kanca bloğu da ankraj için yapılmış bir nokta değildir. Kaymaz ayakkabı ya da aşağıdaki uyarı şeridi düşmeyi engellemez.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.2; İş Ekipmanları Yön. Ek-II 4.1.1
4. Sapanlanan bir kalıbın üst yüzeyinde, sapancının unuttuğu bir anahtar takımı ve birkaç tahta takoz duruyor. Kaldırmaya başlamadan önce doğru uygulama hangisidir?
- A) Malzemeleri üstte bırakıp yükü en düşük hızda kaldırmak
- B) Malzemeleri yükün ortasına toplayıp yükle birlikte kaldırmak
- C) Yük biraz kalkınca, havadayken malzemeleri elle toplamak
- D) Gevşek malzemeleri kaldırmadan önce yükün üstünden almak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Gevşek malzemeleri kaldırmadan önce yükün üstünden almak
Yükün üzerinde bırakılan alet, takoz ya da parça; kaldırma, salınma veya frenleme anında kayıp düşer ve aşağıdaki birine çarpabilir. Bu yüzden kaldırmadan önce yükün üstü gevşek malzemeden temizlenir. Malzemeyi ortaya toplamak düşmeyi önlemez; yük havadayken elle almak da çalışanı askıdaki yükün yanına ve altına sokar.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.2
5. Operatör, çelik halat sapanları keskin kenarlı sac paketlerin altından elle geçirerek bağlama yapacak. Ellerini korumak için hangi eldiven uygundur?
- A) Tek kullanımlık ince nitril muayene eldiveni
- B) Elektrik işleri için yalıtkan kauçuk eldiven
- C) Kesilmeye dayanıklı, kavrama yüzeyli iş eldiveni
- D) Isıya dayanıklı, uzun konçlu alüminize döküm eldiveni
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kesilmeye dayanıklı, kavrama yüzeyli iş eldiveni
Sac kenarları ve çelik halat eli kesebilecek başlıca tehlikelerdir; bu yüzden kesilmeye dayanıklı ve kavramayı kolaylaştıran iş eldiveni seçilir. İnce nitril eldiven kesilmeye karşı koruma sağlamaz. Alüminize eldiven ise sıcak metal işleri içindir ve hantal olduğu için sapan yerleştirmeyi zorlaştırır; KKD işteki tehlikeye göre seçilir.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.4
Uyarı işaret ve levhaları
6. Köprülü vincin kanca bloğunda "İnsan taşınmaz" işareti var. Bir bakımcı, hol tavanındaki bir lambayı değiştirmek için kancaya asılı paletin üstüne binip yukarı kaldırılmak istiyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kanca mandalı kapalı ve palet sağlamsa kaldırmak uygun olur
- B) Vinç insan kaldırmaz; iş, personel yükseltici platformla yapılır
- C) Bakımcı emniyet kemerini kancaya bağlarsa yukarıya kaldırılabilir
- D) İşaret yalnızca vincin kumanda kabinine binmeyi yasaklar
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Vinç insan kaldırmaz; iş, personel yükseltici platformla yapılır
"İnsan taşınmaz" işareti, köprülü vincin yalnız yük kaldırmak için yapıldığını ve kanca, sapan ya da palet üzerinde insan taşınamayacağını bildirir; yüksekteki lamba değişimi gibi işler bu amaçla yapılmış personel yükseltici platformla yapılır. Yönetmelikteki istisna yalnız olağanüstü ve acil durumlar içindir, planlı bakım bu kapsama girmez. Kemeri kancaya bağlamak da çözüm değildir: kumanda hatası, fren kaçırması ya da paletin devrilmesi bakımcıyı yine düşürür veya ezer.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.3; İş Ekipmanları Yön. Ek-I 3.2.2.2 ve Ek-II 3.1.2
7. Bir fabrikada köprülü vincin kanca bloğu ve ray sonlarındaki tamponlar, sarı ve siyah eğik şeritlerle boyanmış. Bu boyamanın amacı nedir?
- A) Vincin son periyodik kontrolden geçtiğini göstermek
- B) Kanca bloğunun taşıyabileceği yük sınıfını göstermek
- C) Vincin yalnız gündüz vardiyasında kullanılacağını belirtmek
- D) Çarpma ve ezilme tehlikesi olan yerleri belirgin kılmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Çarpma ve ezilme tehlikesi olan yerleri belirgin kılmak
Sarı-siyah ya da kırmızı-beyaz, yaklaşık 45 derece eğimli şeritler çarpma, düşme veya ezilme tehlikesi olan engelleri belirgin kılmak için kullanılır. Kanca bloğu baş hizasında çalışana çarpabilir, ray sonları da sıkışma noktasıdır. Bu şeritler kontrol durumu ya da kapasite bilgisi taşımaz; kapasite vinç üzerinde ayrıca yazılır.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.3; Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön.
Elleçlemede tehlike ve riskler
8. Döküm atölyesinde sıvı metal dolu pota köprülü vinçle kalıp alanına götürülecek. İndirme noktasında zeminde su birikintisi ve ıslak takozlar görülüyor. Buradaki en büyük tehlike hangisidir?
- A) Sıvı metalin suyla temas edip patlamaya yol açması
- B) Islak takozların potanın dış yüzeyini paslandırması
- C) Suyun potadaki metali hızla soğutup kalitesini düşürmesi
- D) Suyun sarkıt kumanda kutusuna sıçrayıp arıza yapması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Sıvı metalin suyla temas edip patlamaya yol açması
Sıvı metal suyla ya da nemli malzemeyle temas ettiğinde su anında buhara dönüşür, hacmi birden büyür ve metal sıçratan bir patlama olabilir. Bu nedenle indirme alanı ve takozlar kurutulmadan pota indirilmez. Paslanma ya da kumanda arızası gibi sorunlar bu ölümcül tehlikenin yanında ikinci planda kalır.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.5
9. Tek bir vincin kapasitesini aşan uzun bir kiriş, aynı holdeki iki köprülü vinçle birlikte kaldırılacak. Bu kaldırmadaki yük paylaşımı için doğru bilgi hangisidir?
- A) Yük vinçlere her durumda eşit biner, her vinç tam yarısını taşır
- B) Kiriş kalktıktan sonra yük paylaşımı taşıma boyunca değişmez
- C) Her vinç, diğerinin desteğiyle kendi kapasitesinin üstünde yük taşır
- D) Hareket farkı ya da eğim, yükü bir vince fazla bindirebilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Hareket farkı ya da eğim, yükü bir vince fazla bindirebilir
İki vinçle ortak kaldırmada yükün vinçlere dağılımı, kancaların ağırlık merkezine uzaklığına ve hareketlerin eş gitmesine bağlıdır; bir vinç önde kalır ya da yük eğilirse yükün büyük kısmı o vince biner ve vinç aşırı yüklenebilir. Bu yüzden böyle bir kaldırma önceden planlanır, operatörler arasında eşgüdüm sağlanır ve tek bir sorumlunun yönetiminde yavaş yapılır. Bir vincin diğerinin desteğiyle kendi kapasitesini aşabileceği düşüncesi yanlıştır.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.5; İş Ekipmanları Yön. Ek-II 3.2.5
10. Eski bir köprülü vincin enerjisi, ray boyunca uzanan açık (çıplak) iletken baralardan alınıyor. Bir çalışan vincin yürüme yoluna çıkıp tekerlek kontrolü yapacak. Önce hangisi yapılmalıdır?
- A) Vincin kumandası kapatılıp kumanda kutusu çalışanın yanına verilir
- B) Baraları besleyen ana şalter kapatılıp kilitlenir ve etiketlenir
- C) Çalışana yalıtkan eldiven verilip baralara dokunmaması söylenir
- D) Vinç rayın ortasına alınıp yalnız acil stop butonuna basılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Baraları besleyen ana şalter kapatılıp kilitlenir ve etiketlenir
Açık iletken baralar, vincin kumandası ya da acil stop butonu kapatılsa bile enerjili kalır; onları yalnız besleyen ana şalter keser. Bu yüzden ray yoluna çıkmadan önce ana şalter kapatılır, kilitlenir ve etiketlenir. Yalıtkan eldiven ya da dikkat uyarısı, çıplak iletkene kazara temasa karşı güvenilir koruma sağlamaz.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.6
Acil durumlar
11. Yük zemine indirildikten hemen sonra köprülü vincin kaldırma motorundan duman çıktığı ve yanık kokusu geldiği görülüyor. Bu durum için doğru değerlendirme ve ilk adım hangisidir?
- A) Olağan aşırı ısınmadır; vinç biraz bekletilip işe devam edilir
- B) Motor suyla soğutulup dumanın kesilip kesilmediğine bakılır
- C) Yangın tehlikesidir; enerji kesilir ve durum hemen bildirilir
- D) Vardiya sonuna kadar yavaş hızda çalışılıp sonra bildirilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Yangın tehlikesidir; enerji kesilir ve durum hemen bildirilir
Elektrik motorundan duman ve yanık kokusu gelmesi, sargıda, kablolarda ya da frende aşırı ısınma ve yanmanın başladığını gösterir; yangın tehlikesi olarak ele alınır. Vinç durdurulur, enerjisi ana şalterden kesilir, amire ve acil durum ekibine hemen haber verilir; söndürme gerekirse karbondioksitli ya da kuru kimyevi tozlu söndürücü kullanılır. Enerjili ekipmana su sıkmak elektrik çarpmasına yol açar.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.7
12. Bir çalışan, kablo kılıfı yırtılmış sarkıt kumandayı tuttuğu anda elektriğe kapılıyor ve elini kumandadan çekemiyor. Yanındaki operatörün ilk yapması gereken hangisidir?
- A) Çalışanı hemen kolundan tutup kumandadan çekmek
- B) Vincin ana şalterini kapatıp enerjiyi kesmek
- C) Önce 112'yi arayıp ekip gelene kadar başında beklemek
- D) Çalışanın üzerine su dökerek kumandayı bırakmasını sağlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Vincin ana şalterini kapatıp enerjiyi kesmek
Elektriğe kapılan kişiye enerji kesilmeden dokunan da akıma kapılır; bu yüzden ilk iş vincin ana şalterini kapatmaktır, şaltere hemen ulaşılamıyorsa kuru ve yalıtkan bir malzemeyle temas kesilir. Ardından 112 aranır ve ilk yardım başlatılır. Su akımı ilettiği için tehlikeyi büyütür.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.8
13. Vardiya sırasında yaşanan bir depremden sonra köprülü vinç görünürde hasarsız duruyor. Vinci yeniden kullanmadan önce doğru yol hangisidir?
- A) Yüksüz birkaç tur atıp ses gelmezse işe devam etmek
- B) Yalnız yarı kapasitedeki yüklerle çalışmaya devam etmek
- C) Yetkili kişinin ray ve kirişleri kontrol etmesini beklemek
- D) Operatörün gözle bakıp durumu günlük kontrol formuna yazması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Yetkili kişinin ray ve kirişleri kontrol etmesini beklemek
İş Ekipmanları Yönetmeliği'ne göre kaza ve doğal olay gibi güvenliği bozabilecek durumlardan sonra ekipman, periyodik kontrol yapmaya yetkili kişilerce kontrol edilmelidir. Depremde ray bağlantıları, kirişler ya da kolonlar gözle görülmeyecek biçimde hasar görebilir. Yüksüz deneme ya da düşük yükle çalışmak bu gizli hasarı ortaya çıkarmaz.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.8; İş Ekipmanları Yön. md.7
Çevre koruma ve tehlikeli maddeler
14. Bakım ekibiyle birlikte köprülü vincin kaldırma halatı ve tamburu gresle yağlanacak; tamburun altı üretim alanının zemini. Çevre koruma açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Altına örtü serip gres atığını tehlikeli atık kabına atmak
- B) Zemine düşen gresi suyla yıkayıp gidere akıtmak
- C) Damlayan gresi talaşla kapatıp genel çöp kutusuna süpürmek
- D) Fazla gresin halattan akıp gitmesi için vinci çalıştırmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Altına örtü serip gres atığını tehlikeli atık kabına atmak
Yağlamadan önce tambur altına örtü ya da damlama tavası serilerek gresin zemine ve gidere ulaşması önlenir; gresli bez ve örtüler tehlikeli atık olarak ayrı kapta toplanır. Gresi suyla gidere akıtmak suyu kirletir. Talaşla toplanan gres de genel çöpe değil, tehlikeli atık kabına gider.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.9
15. Kontrolde, ağır hasarlı bir çelik halat sapanın kullanımdan çıkarılmasına karar verildi. Bu sapan için doğru uygulama hangisidir?
- A) Etiketini söküp yedek olarak sapan askılığında saklamak
- B) Hafif işlerde kullanılsın diye başka bölüme vermek
- C) Kesmeden, olduğu gibi genel çöp konteynerine atmak
- D) Kullanılamaz hâle getirip atık talimatına göre ayırmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Kullanılamaz hâle getirip atık talimatına göre ayırmak
Kullanımdan çıkarılan sapan, yanlışlıkla yeniden kullanılmasın diye kesilerek ya da başka bir yolla kullanılamaz hâle getirilir ve işletmenin atık talimatına göre ayrı toplanır. Askılıkta ya da başka bölümde duran hasarlı sapan bir gün yeniden kancaya takılabilir. Genel çöpe atmak hem ayrı toplamayı bozar hem de birinin onu alıp kullanmasına yol açabilir.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.10
16. Kaynak atölyesine oksijen ve asetilen tüpleri köprülü vinçle taşınacak. Doğru kaldırma yöntemi hangisidir?
- A) Tüpleri bu iş için yapılmış kafes ya da paletle kaldırmak
- B) Tüpleri ventil koruma başlıklarından kancaya asarak kaldırmak
- C) Tüpleri manyetik tutucuyla gövdelerinden tutarak kaldırmak
- D) Tüpleri boyunlarından tek sapanla boğarak demet hâlinde kaldırmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Tüpleri bu iş için yapılmış kafes ya da paletle kaldırmak
Basınçlı gaz tüpleri vinçle taşınacaksa tüpleri sabitleyen, bu iş için yapılmış bir kafes, sepet ya da palet kullanılır. Ventil koruma başlığı kaldırma noktası değildir; başlık kopar ya da ventil kırılırsa tüp fırlayabilir veya gaz yayılabilir. Mıknatısla ya da boğma sapanla kaldırılan tüp kayıp düşebilir.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.11; ÇSGB Basınçlı Gaz Tüplerinin Tehlikeleri, Taşınması ve Depolanması
Kalite ve hata yönetimi
17. Boyası yeni yapılmış makine gövdeleri köprülü vinçle sevkiyat alanına taşınacak. Kalite açısından doğru uygulama hangisidir?
- A) Gövdeleri zincir sapanla boyalı yüzeyden boğarak bağlamak
- B) Tekstil sapan ve kenar koruyucu kullanıp sarsmadan indirmek
- C) Gövdeleri tek tek taşımak yerine üst üste koyup birlikte kaldırmak
- D) Süre kazanmak için en yüksek hızda taşıyıp hızla indirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Tekstil sapan ve kenar koruyucu kullanıp sarsmadan indirmek
Elleçlemede kalite, yükün hasarsız ve istenen durumda teslim edilmesidir. Boyalı yüzeyi korumak için tekstil sapan ve kenar koruyucu kullanılır, yük sarsmadan ve yavaş indirilir. Zincir sapan boyayı ezip çizer; yüksek hızla taşıma ve sert indirme ise hem ürüne hem de güvenliğe zarar verir.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.12
18. Vardiya sonunda polyester sapanlar ve diğer kaldırma aksesuarları kaldırılacak. Doğru saklama yöntemi hangisidir?
- A) Sapanları kolay ulaşılsın diye kancaya asılı bırakmak
- B) Sapanları ıslaksa güneş gören pencere önündeki rafta kurutmak
- C) Sapanları istif kenarında zemine katlayıp bırakmak
- D) Sapanları kuru, güneş ve ısı görmeyen askılıkta tutmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Sapanları kuru, güneş ve ısı görmeyen askılıkta tutmak
Tekstil sapanlar güneş ışığı (UV), ısı, nem ve kimyasallardan zarar görür; bu yüzden temiz, kuru, havadar ve güneş görmeyen bir askılıkta ya da rafta saklanır. Kancada asılı bırakılan sapan çarpmaya ve hasara açık kalır, zemindeki sapan ise ezilir ve kirlenir. Yönetmelik de kaldırma aksesuarlarının hasar görmeyecek şekilde saklanmasını ister.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.13; İş Ekipmanları Yön. Ek-II 3.1.5; TS EN 1492-1
19. Taşıma sırasında yük bir kolona hafifçe sürtündü ve parçanın yüzeyinde çizik oluştu. Parça sevkiyata hazırlanıyor. Operatörün doğru davranışı hangisidir?
- A) Çiziği aynı renk boyayla kapatıp parçayı yerine koymak
- B) Hasarı vardiya sonunda sözlü olarak ekip arkadaşına anlatmak
- C) Hasarı uygunsuzluk formuna kaydedip sorumluya bildirmek
- D) Parçayı kendi kararıyla hurda alanına ayırıp yenisini istemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Hasarı uygunsuzluk formuna kaydedip sorumluya bildirmek
Elleçlemede oluşan ürün hasarı, kalite sistemindeki uygunsuzluk ya da hata formuna kaydedilir ve sorumluya bildirilir; böylece parça için yetkili kişi karar verir, tekrarını önleyecek önlem de alınır. Çiziği boyayla kapatmak hatayı gizler. Parçayı kendi kararıyla hurdaya ayırmak da operatörün yetkisinde değildir.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.14
20. Operatör, yükü havada durdurduğunda yükün her seferinde birkaç santim aşağı kaydığını fark ediyor. Bu arıza karşısında doğru yöntem hangisidir?
- A) Yükü güvenle indirip vinci kullanmamak ve bakıma bildirmek
- B) Kaymayı telafi etmek için yükü hep biraz yukarıda durdurmak
- C) Fren ayar somununu kendisi sıkıp kısa bir deneme yapmak
- D) Kaymayı forma yazıp vardiya bitene kadar çalışmayı sürdürmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Yükü güvenle indirip vinci kullanmamak ve bakıma bildirmek
Durdurulan yükün aşağı kayması, kaldırma freninin tam tutmadığını gösterir ve yük kontrolsüz düşebilir. Doğru yöntem yükü güvenli yere indirmek, vinci kullanım dışı bırakıp bakıma bildirmektir; arızayı yetkili bakım ekibi giderir. Operatörün fren ayarına kendisi müdahale etmesi ya da kaymayı alışkanlıkla telafi etmesi arızayı büyütür.
Dayanak: 15UY0205-3/A1 — BG.15
A2 · Köprülü Vinçle Elleçleme
Bu bölümde 32 çalışma sorusu var. Gerçek sınavda bu birimde performans (uygulama) ve teorik (çoktan seçmeli) sınavı yapılır; teorik sınavda en az 10 soru sorulur ve soruların en az %60'ına doğru cevap veren başarılı sayılır.
Fiziki kontroller
21. Vardiya başı fiziki kontrolde kancanın ağzının belirgin biçimde açıldığı ve emniyet mandalının kanca ucuna yetişmediği görülüyor. Bakımcı kancayı ısıtıp kapatmayı öneriyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kanca ısıtılıp kapatılır, mandal ayarlanıp kullanılır
- B) Mandalın yerine tel bağlanarak çalışmaya devam edilir
- C) Kanca kullanım dışı bırakılır ve yenisiyle değiştirilir
- D) Kanca yalnız hafif yükler için kullanılmaya devam eder
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Kanca kullanım dışı bırakılır ve yenisiyle değiştirilir
Ağzı açılmış kanca aşırı yüklenmiş ya da ucundan yüklenmiş demektir; ısıtma, kaynak veya dövme ile düzeltmek çeliğin ısıl işlemini ve dayanımını bozar, bu yüzden kanca düzeltilmez, değiştirilir. Mandala tel bağlamak ya da 'hafif yükte kullanmak' kusuru ortadan kaldırmaz, sapan yine kancadan kurtulabilir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.1
22. Kullanılacak çelik halat sapanın bir bölümünde dış tellerin açılıp kafes gibi kabardığı (kuş kafesi oluştuğu) görülüyor. Operatör ne yapmalıdır?
- A) Sapanı kullanmaz, ıskartaya ayrılmak üzere ayırır
- B) Kabaran telleri çekiçle yerine oturtup sapanı kullanır
- C) Kabaran bölümü kanca tarafına gelecek biçimde bağlar
- D) Sapanı çift sararak taşıma gücünü artırıp kullanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Sapanı kullanmaz, ıskartaya ayrılmak üzere ayırır
Kuş kafesi, halatın demet yapısının kalıcı olarak bozulduğunu gösteren bir ıskarta nedenidir; bu sapan yük altında beklenmedik biçimde kopabilir. Telleri çekiçle düzeltmek ya da kusurlu bölümü kancaya getirmek hasarı gidermez, sapan kullanım dışı bırakılır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.1
23. Köprülü vincin kaldırma tamburunda bulunan halat kılavuzunun görevi nedir?
- A) Kaldırılan yükün ağırlığını tamburla birlikte taşımak
- B) Kanca bloğunun kendi ekseninde dönmesini engellemek
- C) Tambur dönerken halatın iç tellerini yağlamak
- D) Halatın tambur oluklarına düzgün sarılmasını sağlamak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Halatın tambur oluklarına düzgün sarılmasını sağlamak
Halat kılavuzu, halatı tamburun oluklarına sırayla yönlendirir; oluktan kaçma, üst üste binme ve düzensiz sarımı önler. Yükü halat ve tambur taşır, kılavuz yük taşımaz; bu yüzden fiziki kontrolde kılavuzdaki kırık, aşınma ve şekil bozukluğuna gözle bakılır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.1
Fonksiyonel kontroller
24. Fonksiyonel kontrolde sarkıt kumandanın 'yukarı' butonuna basıldığında kancanın aşağı indiği görülüyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Butonlar ters kullanılarak vardiyaya devam edilir
- B) Vinç kullanılmaz, enerjisi kesilip arıza bildirilir
- C) Butonların üzerindeki yön etiketleri yer değiştirilir
- D) Kaldırma yalnız yavaş hızda yapılarak işe devam edilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Vinç kullanılmaz, enerjisi kesilip arıza bildirilir
Hareket yönünün ters olması çoğu zaman besleme fazlarının yer değiştirdiğini gösterir; bu durumda üst limit şalteri kancayı durdurmayabilir ve kanca bloğu tambura çarpabilir. Butonları ters kullanmak ya da etiket değiştirmek arızayı gizler, vinç onarılmadan çalıştırılmaz.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.2
25. Vardiya başında kaldırma hareketinin üst limit şalteri kontrol edilecek. Doğru yöntem hangisidir?
- A) Kanca tam yükle en yüksek hızda limite sürülür
- B) Kanca yüksüzken yavaş hızla limite yaklaştırılır
- C) Limit şalteri devreden çıkarılıp kanca tambura sarılır
- D) Kanca alt noktaya indirilip yalnız alt limit denenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kanca yüksüzken yavaş hızla limite yaklaştırılır
Üst limit şalteri, kanca bloğunun tambura ya da kirişe çarpmasını önleyen emniyet elemanıdır; kanca boşken, düşük hızla ve kademeli yaklaştırılarak hareketi kesip kesmediği görülür. Tam yükle ve yüksek hızla denemek, şalter çalışmazsa halatı koparacak bir çarpmaya yol açabilir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.2
26. Fonksiyonel kontrolde araba yürütme butonu bırakıldığı hâlde araba durmuyor, ancak acil durdurma butonuyla duruyor. Operatör nasıl davranmalıdır?
- A) Hareketi her seferinde acil stopla keserek çalışır
- B) Durdurmak için ters yön butonuna basarak işe devam eder
- C) Vinci yalnız boş kancayla yürüterek kullanmaya devam eder
- D) Vinci çalıştırmaz, enerjisini kesip arıza kaydı açar
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Vinci çalıştırmaz, enerjisini kesip arıza kaydı açar
Sarkıt kumandadaki butonlar bırakıldığında hareketin kesilmesi gerekir; kesilmiyorsa kontaktör yapışması gibi bir arıza vardır ve yük kontrolsüz yürüyebilir. Acil stopu ya da ters yön butonunu sürekli durdurma aracı olarak kullanmak arızayı gidermez, vinç onarılana kadar çalıştırılmaz.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.2
27. Aynı holde birden fazla telsiz kumandalı köprülü vinç var. Vardiya başında telsiz kumanda alındığında ilk doğrulanması gereken nedir?
- A) Kumandanın yalnız kendi vincini çalıştırdığı
- B) Kumanda kılıfının ve askı kayışının temizliği
- C) Holdeki tüm kumandaların aynı kanalda olduğu
- D) Kumanda ekranındaki saat ve tarih bilgisinin doğruluğu
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kumandanın yalnız kendi vincini çalıştırdığı
Telsiz kumanda yanlış vinçle eşleşmişse operatörün bakmadığı başka bir vinç hareket eder ve o vincin altındaki kişiler ezilebilir. Bu yüzden kumandanın kendi vinciyle eşleştiği yüksüz, kısa bir hareketle doğrulanır; kumandaları aynı kanala almak tam da bu tehlikeyi doğurur.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.2
Periyodik bakım ve kontrol
28. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, standardında ayrı bir süre belirtilmemiş bir köprülü vincin periyodik kontrol aralığı en fazla ne kadardır?
- A) 2 yıl
- B) 3 yıl
- C) 1 yıl
- D) Yalnız ilk kurulumda bir kez
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) 1 yıl
Yönetmeliğin Ek-III Tablo-2'sinde köprülü vinçler 'krenler' grubundadır ve standartta süre belirtilmemişse periyodik kontrol azami süresi 1 yıldır. 3 yıl, kaldırma kapasitesinin katsayılarla artırıldığı yük testinin azami aralığıdır; periyodik kontrolün kendisi en geç yılda bir yapılır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.3; İş Ekipmanları Yön. Ek-III md.2.2.1 ve Tablo-2
29. Köprülü vincin periyodik kontrol raporunda, tespit edilen kusurlar giderilmeden kullanılmasının uygun olmadığı yazıyor. Acil bir sevkiyat için 'dikkatli kullan' deniyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Vinç yarı kapasiteyle ve yavaş hızla kullanılmaya devam eder
- B) Amirin yazılı talimatıyla vinç kullanılmaya devam edilir
- C) Kusur giderilince ikinci kontrol beklenmeden kullanılır
- D) İkinci kontrolde uygun rapor alınana kadar kullanılmaz
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) İkinci kontrolde uygun rapor alınana kadar kullanılmaz
Yönetmeliğe göre kullanılması uygun bulunmayan ekipman, kusurlar giderilip yetkili kişinin ikinci kontrolünde 'kullanılabilir' raporu düzenlenene kadar çalıştırılmaz. Amir talimatı ya da yarı kapasite bu kuralı değiştirmez; işveren vincin üzerine kullanılamayacağını gösteren uyarı da koyar.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.3; İş Ekipmanları Yön. Ek-III md.1.9
30. Köprü, ray sonundaki tampona yüksek hızla çarptı; ilk bakışta görünür bir hasar yok. Operatör nasıl hareket etmelidir?
- A) Görünür hasar olmadığı için vardiya sonuna kadar çalışmaya devam eder
- B) Olayı bildirir, yetkili kontrol edene kadar vinci kullanmaz
- C) Olayı bir sonraki yıllık kontrolde söylemek üzere not alır
- D) Tamponu sağlamlaştırmak için önüne takoz koyup çalışır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Olayı bildirir, yetkili kontrol edene kadar vinci kullanmaz
Tampona sert çarpma kiriş bağlantılarında, tekerleklerde ve tamponda gözle görülmeyen hasar bırakabilir. Yönetmelik, kaza gibi güvenliği bozabilecek olaylardan sonra yetkili kişinin kontrol yapmasını ister; 'hasar görünmüyor' diye devam etmek ya da yıllık kontrolü beklemek yanlıştır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.3; İş Ekipmanları Yön. md.7/2-b
31. Otonom bakım kapsamında köprülü vinç operatörünün yapması beklenen iş hangisidir?
- A) Fren balata aralığını kendi deneyimine göre yeniden ayarlamak
- B) Limit şalter ayarını iş hızına göre değiştirmek
- C) Talimattaki günlük temizlik, gözle kontrol ve kaydı yapmak
- D) Aşınan kaldırma halatını kendi başına değiştirmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Talimattaki günlük temizlik, gözle kontrol ve kaydı yapmak
Otonom bakımda operatör, vincin talimatta tanımlı günlük temizliğini, gözle kontrollerini ve bulgularının kaydını yapar; anormallik görürse bildirir. Fren, limit şalter ayarı ve halat değişimi bakım ekibinin işidir; operatörün bunlara kendi başına müdahalesi emniyeti bozar.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.3
Elleçleme sahası kontrolü
32. Vardiya başında, köprü yolu kirişinin üzerinde bir bakım çalışanının kablo çektiği görülüyor. Operatörün doğru davranışı hangisidir?
- A) İş bitip izin verilene kadar köprüyü yürütmez
- B) Sesli ikazı çalıştırıp köprüyü yavaş hızla yürütür
- C) Bakımcının bulunmadığı ray tarafında köprüyü çalıştırır
- D) Bakımcıya seslenip kenara çekilmesini isteyerek yürütür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) İş bitip izin verilene kadar köprüyü yürütmez
Köprü yolu üzerinde çalışan kişi, yürüyen köprü ile yapı arasında ezilebilir ya da düşebilir. Bu yüzden saha kontrolünde ray yolu da gözden geçirilir; orada çalışma varsa iş bitip alan boşaltılana ve yetkili izin verene kadar vinç hareket ettirilmez, yavaş yürütmek bu riski kaldırmaz.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.4
33. Aynı ray yolunda iki köprülü vinç çalışıyor ve diğer vinç, planlanan güzergâhın ortasında yük taşıyor. Taşımaya başlamadan önce doğru uygulama hangisidir?
- A) Diğer vincin işi öğrenilip koordinasyon sağlanır
- B) Köprü diğer vince yaklaştırılıp tamponlarla itilerek yol açılır
- C) Yük en yükseğe kaldırılıp diğer vincin yükünün üstünden geçilir
- D) Sesli ikaz çalınıp diğer vincin çekilmesi beklenmeden yürünür
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Diğer vincin işi öğrenilip koordinasyon sağlanır
Aynı ray yolundaki iki vincin birbirine çarpması ya da yüklerin çarpışması ciddi bir tehlikedir; saha kontrolünde diğer vincin konumu ve işi öğrenilir, operatörler ve sorumlu kişi arasında hangi vincin nerede çalışacağı netleştirilir. Tamponla itmek ya da yükün üzerinden geçmek kabul edilemez.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.4
Yük hazırlığı
34. Vincin üretici plakasında 10 t yazıyor; köprü üzerinde ise 'İşletme kapasitesi 6 t' işareti var. 8 t'luk bir kalıp taşınmak isteniyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Üretici plakası esas alınıp yük 10 t'a kadar kaldırılır
- B) Yük yavaş hızla kaldırılırsa 8 t'a kadar izin verilir
- C) 6 t esas alınır, yük kaldırılmaz ve bildirilir
- D) İşaret eski sayılıp yük kısa mesafe için taşınır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) 6 t esas alınır, yük kaldırılmaz ve bildirilir
Yönetmeliğe göre vinç üretici kapasitesinin altında kullanılacaksa işletme kapasitesi görünür biçimde işaretlenir ve bunun üstündeki yük, vinç o yüke göre test edilmeden kaldırılamaz. Bu nedenle esas alınacak değer 6 t'dur; yavaş kaldırmak ya da kısa mesafe taşımak bu sınırı değiştirmez.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.5; İş Ekipmanları Yön. Ek-III md.2.2.5
35. Atölyedeki bir tezgâh köprülü vinçle başka yere alınacak; tezgâhın zemine ankraj cıvatalarıyla bağlı olup olmadığı bilinmiyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kanca hızla çekilip tezgâh zeminden koparılır
- B) Bağlantılar sökülüp yükün serbest olduğu doğrulanır
- C) Sapanlar çapraz çekilerek tezgâh yerinden oynatılır
- D) Kaldırma en yüksek hızda yapılarak tezgâh kurtarılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Bağlantılar sökülüp yükün serbest olduğu doğrulanır
Zemine bağlı ya da yapışmış bir yük kaldırılmaya çalışılırsa vinç, yükün ağırlığından çok daha büyük bir kuvvetle zorlanır; halat, sapan ya da kanca kopabilir. Bu yüzden yük hazırlığında cıvata ve bağlantıların söküldüğü doğrulanır; hızlı çekiş ya da çapraz çekme aşırı yükü daha da artırır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.5
36. Yarı dolu bir sıvı tankı köprülü vinçle taşınacak. Yük hazırlığında dikkate alınması gereken özellik hangisidir?
- A) Ağırlık merkezi taşıma boyunca tankın tam ortasında kalır
- B) Sıvının ağırlığı tankın kaldırma ağırlığına eklenmez
- C) Tank yan yatırılarak taşınırsa sıvı hiç hareket etmez
- D) Sıvı çalkalandıkça yükün ağırlık merkezi yer değiştirir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Sıvı çalkalandıkça yükün ağırlık merkezi yer değiştirir
Yarı dolu tankta sıvı hareket ettikçe ağırlık merkezi kayar; yük beklenmedik biçimde eğilip salınabilir. Bu yüzden ağırlık ve doluluk önceden öğrenilir, hareketler yavaş ve kademeli planlanır. Sıvının ağırlığı da toplam yüke dahildir; 'ağırlık merkezi sabit kalır' yanlış bir varsayımdır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.5
Kaldırma aksesuarları ve ataşmanlar
37. Kasanın üst yüzeyindeki dişli deliklere aybolt (halkalı kaldırma civatası) takılarak kaldırma yapılacak. Aybolt hazırlanırken doğru uygulama hangisidir?
- A) Dişin yarısı kadar vidalanıp ayar payı bırakılır
- B) Halka sapan yönüne dönsün diye biraz geri açılır
- C) Omzu yük yüzeyine tam oturana kadar vidalanır
- D) Gevşek takılır, sapan gerilince kendiliğinden oturur
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Omzu yük yüzeyine tam oturana kadar vidalanır
Aybolt, dişleri tam kavrayıp omzu (yakası) yük yüzeyine düz oturduğunda etiketindeki yükü taşıyacak şekilde tasarlanmıştır. Halkayı hizalamak için geri açmak ya da yarım vidalamak dişlerin sıyrılmasına, civatanın eğilip kopmasına yol açabilir; sapan gerilince aybolt kendiliğinden oturmaz.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.6
38. Sapanlamada kullanılacak bir omega kilidin (shackle) pimi kaybolmuş; tezgâhta aynı çapta sıradan bir civata duruyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Kilit, kendine ait uygun pim takılana kadar kullanılmaz
- B) Aynı çaptaki civata takılıp somunu iyice sıkıştırılır
- C) Civata takılır, kaldırılacak yük yarı yarıya azaltılır
- D) Pim yerine kilit deliğinden tel geçirilip bükülerek kapatılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kilit, kendine ait uygun pim takılana kadar kullanılmaz
Kilit pimi, kilit gövdesiyle birlikte aynı kalite ve kapasiteye göre üretilir; sıradan bir civatanın dayanımı bilinmez ve yük altında eğilip kopabilir. Yükü azaltmak bu belirsizliği gidermez, tel ile kapatmak ise hiç taşıma sağlamaz; kilit ancak üreticinin öngördüğü uygun pimle kullanılır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.6
39. Elektromıknatıslı (manyetik) tutucu ile sac levha kaldırılacak; mıknatısın alt yüzeyinde talaş ve çapak birikmiş. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Talaş, mıknatıs çalıştırılınca kendiliğinden düşer
- B) Talaş kalsa da mıknatıs daha uzun süre açık tutulur
- C) Kaldırma hızı artırılarak tutunma süresi kısaltılır
- D) Temas yüzeyi temizlenmeden kaldırmaya başlanmaz
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Temas yüzeyi temizlenmeden kaldırmaya başlanmaz
Mıknatıs ile sac arasında kalan talaş, çapak, pas ya da yağ bir hava aralığı oluşturur ve tutma kuvvetini belirgin biçimde düşürür; yük havada kayıp düşebilir. Mıknatısı uzun süre açık tutmak ya da hızlı kaldırmak bu aralığı kapatmaz, önce temas yüzeyleri temizlenir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.6
Vincin konumlandırılması
40. Kanca, yükün başında bekleyen sapancıya doğru indiriliyor ve sapanlama mesafesine yaklaşıldı. Operatör nasıl davranmalıdır?
- A) Zaman kaybı olmasın diye yüksek hızla indirmeyi sürdürür
- B) Hassas (yavaş) hıza geçip kancayı kontrollü indirir
- C) Kancayı yüksek hızda indirip son anda frenle durdurur
- D) Kancayı yanda bırakıp sapancının yüke çekmesini bekler
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Hassas (yavaş) hıza geçip kancayı kontrollü indirir
Kanca ya da ataşman sapanlama mesafesine yaklaşırken hassas hıza geçmek, kancanın sapancıya veya yüke çarpmasını ve salınmasını önler. Yüksek hızda inip son anda frenlemek kanca bloğunu savurur; kancayı yükün üzerine getirmeden sapancıya çektirmek ise kaldırmada yükün savrulmasına yol açar.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.7
41. Sapanlama sırasında kanca bloğu, halat tamamen boşalana kadar yükün üzerine ya da zemine indiriliyor. Bunun yol açabileceği sorun hangisidir?
- A) Kancadaki emniyet mandalı kendiliğinden kilitlenir
- B) Köprü freni devreye girip vinç hareketsiz kalır
- C) Halat gevşeyip tamburda düzensiz sarılabilir
- D) Kaldırma motoru aşırı ısınıp korumaya geçer
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Halat gevşeyip tamburda düzensiz sarılabilir
Kanca yüke ya da zemine oturup halat boşalınca halat makara ve tambur yuvalarından çıkabilir, tamburda düzensiz ya da üst üste sarılır; sonraki kaldırmada halat ezilir veya ani yüklenir. Bu durum fren ya da emniyet mandalı gibi bir donanımı kendiliğinden devreye sokmaz; kanca yalnızca sapanlamaya yetecek kadar indirilir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.7
42. Yük, köprü yolunun sonundaki tamponlara yakın bir noktada duruyor ve vinç ray sonu limit şalteriyle donatılmış. Operatör vinci oraya nasıl konumlandırmalıdır?
- A) Yaklaşırken yavaşlar, vinci kumandayla kendisi durdurur
- B) Vinci tam hızla sürer, durdurmayı limit şaltere bırakır
- C) Tampona hafifçe dokundurarak vinci yerine oturtur
- D) Limit şalteri devre dışı bırakıp tampona kadar yaklaşır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Yaklaşırken yavaşlar, vinci kumandayla kendisi durdurur
Ray sonu ve kaldırma limit şalterleri, operatör hata yaptığında devreye giren emniyet donanımıdır; normal durdurma aracı olarak kullanılmaz, sürekli zorlanırsa arızalanabilir. Operatör hızı önceden düşürüp vinci kumandayla durdurur; tampona dokundurmak ya da şalteri devre dışı bırakmak köprüde ve rayda darbe hasarına yol açar.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.7
Yükün sapanlanması
43. Boru demeti, tekstil kuşak sapanla boğma (kement) bağlama yöntemiyle kaldırılacak. Sapanın taşıyabileceği yük, düz (dikey) bağlamaya göre nasıl değişir?
- A) Sapan sıkıştığı için kapasite iki katına çıkar
- B) Bağlama yöntemi kapasiteyi hiç değiştirmez
- C) Kapasite yalnız çelik halat sapanlarda değişir
- D) Azalır; etiketteki boğma değeri esas alınır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Azalır; etiketteki boğma değeri esas alınır
Boğma bağlamada sapan kendi üzerinden geçerek keskin bir bükümle sıkışır; bu nedenle taşıma kapasitesi düz bağlamaya göre düşer ve etiket ya da üretici tablosundaki boğma değeri esas alınır. Sıkışmanın kapasiteyi artırdığı düşüncesi yanlıştır; kural çelik halat sapanlar için de geçerlidir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.8; TS EN 1492-1
44. Kullanılacak çelik halat sapan yük için uzun geliyor; sapancı boyunu kısaltmak için sapana düğüm atmak istiyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Düğüm atılır, düğümün üstüne koruyucu bez sarılır
- B) Düğüm atılmaz, yüke uygun boyda sapan seçilir
- C) Düğüm atılır, kaldırma yavaş hızda yapılır
- D) Sapan kanca etrafına birkaç tur sarılarak kısaltılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Düğüm atılmaz, yüke uygun boyda sapan seçilir
Düğüm, halatın tellerini keskin biçimde büküp ezer ve sapanın taşıma kapasitesini öngörülemez ölçüde düşürür; sapan düğüm yerinden kopabilir. Koruyucu sarmak ya da yavaş kaldırmak bu hasarı önlemez, sapanı kancaya sarmak da halatı ezer; doğrusu yüke uygun boy ve kapasitede sapan kullanmaktır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.8; TS EN 13414-2
45. Sapan gözü kancaya takılırken kancanın ucuna (burnuna) yakın bir noktada kaldı ve emniyet mandalı tam kapanmıyor. Ne yapılmalıdır?
- A) Mandal bantla bağlanıp kaldırma yavaşça yapılır
- B) Ön kaldırmada sapanın kendiliğinden yerleşmesi beklenir
- C) Sapan gözü kancanın oturma yerine tam yerleştirilir
- D) Mandal sökülüp sapan gözü burundan asılı bırakılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Sapan gözü kancanın oturma yerine tam yerleştirilir
Kanca, yükü yalnızca dip kısmındaki oturma yerinde güvenle taşır; burundan yüklenen kanca eğilip açılabilir ve sapan kayarak kurtulabilir. Emniyet mandalı ancak sapan doğru oturduğunda kapanır; mandalı bantlamak ya da sökmek riski artırır, sapanın ön kaldırmada kendiliğinden yerleşmesine de güvenilmez.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.8
Yükün kaldırılması ve taşınması
46. Sarkıt kumandalı köprülü vinçle taşınan yük, güzergâhtaki alçak paletlerin ve sehpaların üzerinden geçirilecek; güzergâhta çalışan yok. Yük hangi yükseklikte taşınmalıdır?
- A) Engellerin üzerinden güvenle geçecek en düşük yükseklikte
- B) Kancayı üst limite kadar kaldırıp mümkün olan en yüksekte
- C) Operatörün göz hizasında, yükü rahatça görebileceği yükseklikte
- D) Paletlere sürtünse de olabildiğince yere yakın seviyede
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Engellerin üzerinden güvenle geçecek en düşük yükseklikte
Yük, güzergâhtaki engellerin üzerinden güvenle geçecek kadar kaldırılır ama gereğinden yükseğe çıkarılmaz; böylece salınım ve olası düşme yüksekliği azalır. Kancayı üst limite kadar çekmek limit şalterini zorlar, paletlere sürtünerek taşımak yükü takılıp savurur, göz hizasında taşımak ise yükü insanların baş hizasına getirir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.9
47. Operatör, sarkıt kumandadaki köprü hareketi butonuna kısa kısa basıp bırakarak yükü ilerletiyor ve bazen tam durmadan ters yöne geçiyor. Bu kullanımın sonucu hangisidir?
- A) Yük daha az salınır, konumlandırma kolaylaşır
- B) Frenler daha az kullanıldığı için ömrü uzar
- C) Hız düştüğü için yükün taşınması daha güvenli olur
- D) Yük salınır, vinç ve yük bağlantıları darbe alır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Yük salınır, vinç ve yük bağlantıları darbe alır
Ani başlatıp durdurmak ve tam durmadan ters yöne geçmek yükü sarkaç gibi salındırır; bu salınım sapana, kancaya, halata ve köprüye darbe yükü bindirir, fren ve motoru da yıpratır. Hareketler yumuşak başlatılıp durdurulur, yön değiştirmeden önce vinç tam durdurulur; kesik kesik kullanım yükü daha güvenli yapmaz.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.9
48. Operatör, sarkıt kumandayla uzun bir profili atölye içinde taşıyor ve yükle birlikte yürümesi gerekiyor. Operatör kendini nerede konumlandırmalıdır?
- A) Yükün önünde, geri geri yürüyerek yolu açarak
- B) Yükü ve güzergâhı gördüğü, çarpma alanı dışındaki bir yerde
- C) Yükün hemen yanında, eliyle yüke yön vererek
- D) Kaldırma halatının hemen dibinde, kancanın altında yürüyerek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Yükü ve güzergâhı gördüğü, çarpma alanı dışındaki bir yerde
Sarkıt kumandayla çalışan operatör, yükü ve güzergâhı sürekli görebileceği, yük salınsa ya da dönse bile çarpma ve ezilme alanının dışında kalan bir konumda yürür. Yükün önünde geri geri yürümek takılıp düşme ve yükün çarpması riskini doğurur; yüke elle yön vermek de operatörü ezilme alanına sokar.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.9
49. Telsiz kumandalı köprülü vinçle taşınan yük havadayken amiri operatörü acil bir iş için yanına çağırıyor. Doğru davranış hangisidir?
- A) Kumandayı belgesi olmayan bir çalışana verip gider
- B) Yükü olduğu yerde bırakıp kumandayı kapatarak gider
- C) Yükü güvenli bir alana indirip sonra vinçten ayrılır
- D) Yükü en yükseğe kaldırıp altına şerit çekerek ayrılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Yükü güvenli bir alana indirip sonra vinçten ayrılır
Askıdaki yük gözetimsiz bırakılmaz; operatör yükü belirlenmiş güvenli bir alana indirip vinci emniyete aldıktan sonra ayrılır. Yükü havada bırakıp kumandayı kapatmak ya da yükseğe çıkarıp şerit çekmek, fren kayması veya alana biri girdiğinde düşme riskini ortadan kaldırmaz; kumandayı belgesi ve yetkisi olmayan bir çalışana vermek de kabul edilmez.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.9
Yükün indirilmesi ve istiflenmesi
50. Farklı ağırlıktaki çelik kalıp parçaları köprülü vinçle aynı istif alanına üst üste konacak. İstifleme sırasında doğru uygulama hangisidir?
- A) Ağır ve geniş tabanlı parçalar alta, hafifler üste
- B) Önce gelen parça alta konur, sıralama değiştirilmez
- C) Hafif parçalar alta konur, ağırlar onların üstüne konur
- D) Parçalar istifin bir kenarına yaslanarak dikey yığılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Ağır ve geniş tabanlı parçalar alta, hafifler üste
İstif, ağır ve geniş tabanlı parçalar alta, hafifler üste gelecek şekilde kurulur; böylece ağırlık merkezi alçalır, istif devrilmez ve alttaki parçalar ezilmez. Hafifi alta koymak istifi dengesiz yapar; gelen sırayla yığmak ya da bir kenara yaslamak da parçaların kayıp devrilmesine yol açabilir.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.10
51. Yük indirme noktasına yaklaştı; yardımcı çalışan yükü tam yerine oturtmak için ellerini yükün alt kenarına koyup itmek istiyor. Doğru uygulama hangisidir?
- A) Çalışan yükün altına girip yükü omzuyla dengeler
- B) Yük indirilirken çalışan elleriyle alttan tutar
- C) Operatör hızı artırıp yükü hızla yerine oturtur
- D) Eller yükün altına girmeden yavaş indirilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Eller yükün altına girmeden yavaş indirilir
Yük ile zemin, istif veya takoz arasına giren el ve ayaklar yük oturduğu anda ezilir; yük yönlendirilecekse yandan ve ezilme alanının dışından yapılır. Operatör, kimsenin eli yükün altında değilken yavaş hızla indirir; hızı artırmak ise yükün sert oturmasına, sekip devrilmesine neden olur.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.10
52. Manyetik tutucu ile taşınan sac levhalar istif üzerine indiriliyor. Mıknatıs ne zaman devre dışı bırakılmalıdır?
- A) Saclar istifin birkaç santim üzerine geldiğinde
- B) Saclar istife tamamen oturup dengelendiğinde
- C) İndirme başlamadan, saclar hâlâ yüksekteyken
- D) Saclar salınmaya başladığı anda, hemen
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Saclar istife tamamen oturup dengelendiğinde
Mıknatıs, levhalar istife tamamen oturup dengelendikten sonra kapatılır. Birkaç santim yukarıdan bile bırakılan sac kayabilir, sekebilir ya da kenardaki birinin ayağına düşebilir; salınım sırasında ya da yüksekteyken kapatmak ise yükü savurarak serbest bırakır.
Dayanak: 15UY0205-3/A2 — BG.10
Sonraki adım
- Deneme sınavı: 25 soruyla kendinizi ölçün, puanınızı görün.
- Köprülü Vinç Operatörü belgesi rehberi: ücret, sınav yeri, başvuru ve belge süreci.
Köprülü Vinç Operatörü sınavı için sizi arayalım
Ücreti, sınav takvimini ve size en yakın sınav yerini telefonda netleştirelim. Başvuru, sınav takvimi ve belge takibi Brodemy üzerinden yürür.
Sıkça sorulan sorular
Bu sayfadaki sorular gerçek sınav soruları mı?+
Hayır. MYK sınavlarının soru bankası kamuya açık değildir ve gerçek sınav soruları yayımlanmaz. Buradaki 52 soru, ulusal yeterlilikte sınavla ölçüleceği yazan bilgi maddelerinden ve yürürlükteki mevzuattan Brodemy tarafından yazılmıştır.
Kaç doğru yaparsam sınavı geçerim?+
Teorik sınavda her birimde soruların en az %60'ına doğru cevap vermeniz gerekir; yanlış cevap doğruyu götürmez. Performans sınavı olan birimlerde en az %80 başarı ve kritik olarak işaretli adımların tamamını doğru yapmak şarttır. Birimlerin ortalaması alınmaz; her birimden ayrı geçmek gerekir.
Soruları PDF olarak indirebilir miyim?+
Evet. Sayfanın başındaki “Yazdır / PDF olarak kaydet” düğmesi tüm cevapları açar ve yazdırma penceresini getirir; orada hedef olarak “PDF olarak kaydet”i seçin.
Son güncelleme: 2026-11-10. Resmî kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.
Hangi belge, hangi ücret, ne zaman sınav? Birlikte netleştirelim.
Size uygun yeterliliği, sınav yapısını ve güncel ücreti anlatırız; başvurudan belgeye kadar süreci Brodemy yürütür.