Makine Bakımcı Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (10UY0002-4)
MYK Makine Bakımcı (10UY0002-4) belgesine hazırlananlar için 25 soruluk açıklamalı deneme sınavı. Sorular yeterliliğin başarım ölçütlerinden türetilmiştir; MYK'nın gerçek sınav soruları değildir.
Nasıl kullanılır: her soruyu önce kendiniz cevaplayın, sonra “Cevabı ve açıklamayı gör” satırını açın. Açıklamalar yalnız doğru şıkkı değil, tipik yanlışın neden yanlış olduğunu da anlatır.
İş Sağlığı ve Güvenliği
1. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre bakım atölyesinde çalışanlara verilen İSG eğitimleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Eğitim ücreti çalışanın maaşından kesinti yoluyla karşılanır
- B) Eğitim yalnızca işe ilk girişte bir defa verilir, tekrarlanmaz
- C) Eğitim masrafı çalışana yansıtılamaz, süresi mesaiden sayılır
- D) Eğitim yükümlülüğü elli ve üzeri çalışanlı işyerlerinde başlar
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Eğitim masrafı çalışana yansıtılamaz, süresi mesaiden sayılır
İSG eğitimi verme yükümlülüğü işverene aittir; maliyeti çalışana yansıtılamaz ve eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Eğitim işe başlangıçta verilir, iş veya ekipman değiştiğinde, uzun süreli işten uzak kalma sonrası ve tehlike sınıfına göre belirlenen aralıklarla yenilenir. Yükümlülük çalışan sayısına bağlı değildir.
Dayanak: A1 birimi / Öğrenme Çıktısı 1 / Başarım Ölçütü 1.1
2. Freze tezgâhının dönen kayış-kasnak grubunu kapatan sabit koruyucunun kırık olduğu görülmüştür. Risk kontrol hiyerarşisine göre nasıl davranılmalıdır?
- A) Operatöre yüz siperi ve eldiven verilip çalışmaya devam edilir
- B) Tezgâh durdurulur, koruyucu yenilenmeden çalıştırılmaz
- C) Tezgâhın yanına uyarı levhası asılıp vardiya sonuna kadar çalışılır
- D) Deneyimli bir operatör görevlendirilerek üretime devam edilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Tezgâh durdurulur, koruyucu yenilenmeden çalıştırılmaz
Sabit koruyucu, çalışanı tehlikeli bölgeden ayıran bir toplu koruma (mühendislik) önlemidir ve hiyerarşide kişisel koruyucu donanımdan önce gelir. Uyarı levhası ile deneyimli personel görevlendirmek idari önlemdir; yüz siperi ve eldiven ise en son sıradaki KKD'dir. Hiçbiri kırık koruyucunun yerini tutmaz, bu yüzden koruyucu yenilenene kadar tezgâh çalıştırılmaz.
Dayanak: A1 birimi / Öğrenme Çıktısı 1 / Başarım Ölçütü 1.2
3. Hidrolik presin altına dökülen madeni yağın tutuşmasıyla çıkan yangına müdahalede aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) A sınıfı yangındır; basınçlı su ile söndürmek en etkili yoldur
- B) D sınıfı yangındır; yalnızca metal tozu söndürücüsü kullanılır
- C) B sınıfı yangındır; kuru kimyevi toz veya köpük kullanılır
- D) C sınıfı yangındır; önce hattın gaz vanası kapatılmalıdır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) B sınıfı yangındır; kuru kimyevi toz veya köpük kullanılır
Madeni yağ gibi yanabilir sıvıların yangını B sınıfıdır ve boğucu etkiyle söndürülür. Su sıkıldığında yağ suyun üzerinde yayılır, yangın alanı büyür ve sıcak yüzeyde su ani buharlaşarak yağı etrafa savurur. D sınıfı yanabilir metaller, C sınıfı ise gaz yangınları içindir. Bakımcı çalışacağı alandaki söndürücünün sınıfını ve son kontrol tarihini işe başlamadan görmelidir.
Dayanak: A1 birimi / Öğrenme Çıktısı 1 / Başarım Ölçütü 1.3
Çevre Koruma
4. Redüktörün yağ değişiminden çıkan atık madeni yağ için aşağıdaki uygulamalardan hangisi doğrudur?
- A) Filtreden geçirilip temiz yağla karıştırılarak makineye doldurulur
- B) Tesis içi toprak yollarda toz bastırma amacıyla dökülerek kullanılır
- C) Kalorifer kazanında yakılmak üzere diğer sıvı atıklarla toplanır
- D) Ayrı ve sızdırmaz kapta biriktirilip lisanslı firmaya teslim edilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Ayrı ve sızdırmaz kapta biriktirilip lisanslı firmaya teslim edilir
Atık madeni yağ tehlikeli atıktır; toprağa, suya ve kanalizasyona verilmesi ile başka atıklarla karıştırılması yasaktır. Karıştırma, yağın geri kazanımını da imkânsız hâle getirir. Doğru uygulama, atığı cinsine göre ayrı, etiketli ve sızdırmaz kapta geçici depolama alanında biriktirmek, lisanslı toplama veya işleme tesisine belge karşılığı teslim edip kaydını tutmaktır.
Dayanak: A1 birimi / Öğrenme Çıktısı 2 / Başarım Ölçütü 2.1
5. Basınçlı hava hattı boyunca sürekli tıslama duyuluyor ve kompresör sık sık devreye giriyorsa bu durum bakımcı için ne anlama gelir?
- A) Hatta kaçak vardır; boşa üretilen hava enerji kaybına yol açar
- B) Hat basıncı düşüktür; kompresör ayarı en üst kademeye alınmalıdır
- C) Nem tahliyesinin sesidir; sistem normal biçimde çalışmaktadır
- D) Kaçak sesi normaldir; hat onarımı ancak yıllık duruşta yapılır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Hatta kaçak vardır; boşa üretilen hava enerji kaybına yol açar
Sıkıştırılmış hava elektrikle üretilir ve işletmenin en pahalı hizmet kaynaklarından biridir; kaçak, kompresörün gereksiz yere yükte çalışması yani doğrudan enerji kaybı demektir. Kaçak yerine basıncı yükseltmek kaçak debisini ve tüketimi daha da artırır. Doğru uygulama hat, rakor, hortum ve hızlı bağlantıların periyodik kaçak taraması ve tespit edilenin hemen giderilmesidir.
Dayanak: A1 birimi / Öğrenme Çıktısı 2 / Başarım Ölçütü 2.2
Kalite Gereklilikleri
6. Bakımda kullanılan tork anahtarı ve kumpas gibi ölçü aletlerinin ölçüm güvenilirliği için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
- A) Fabrikadan kalibreli geldiği için tüm ömrü boyunca yeterli sayılır
- B) İki farklı aletle yapılan ölçüm tutuyorsa alet doğru kabul edilir
- C) Gözle hasar kontrolü ve düzenli yağlama ölçüm doğruluğunu korur
- D) Belirlenen periyotta kalibre edilip etiket tarihinin izlenmesi
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Belirlenen periyotta kalibre edilip etiket tarihinin izlenmesi
Ölçüm sonucunun güvenilirliği izlenebilir kalibrasyona bağlıdır. Aynı hatayı taşıyan iki alet birbirini doğrular gibi görünür; yağlama ve gözle kontrol ise sapmayı gidermez. Periyodu geçmiş ya da yere düşüp darbe almış bir tork anahtarıyla verilen sıkma değeri cıvatanın kopmasına veya bağlantının gevşemesine yol açar. Bu nedenle alet darbe aldığında periyodu dolmasa da kalibrasyona gönderilir.
Dayanak: A1 birimi / Öğrenme Çıktısı 3 / Başarım Ölçütü 3.1
Bakım Kontrolleri
7. Planlı önleyici bakıma başlamadan önce makine bakımcının yapması gereken hazırlık aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İş emri, bakım talimatı ve geçmiş bakım kayıtlarını incelemek
- B) Sökme sırasında hangi parçanın gerektiğini kademeli belirlemek
- C) Operatörün sözlü tarifine göre işlem sırasını doğrudan kurmak
- D) Periyodu kendi tecrübesine dayanarak yerinde yeniden belirlemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) İş emri, bakım talimatı ve geçmiş bakım kayıtlarını incelemek
Bakım öncesi kontrol; iş emrinin kapsamını, üretici talimatındaki periyot ve değerleri, gerekli yedek parça ile özel aletlerin hazır olup olmadığını ve makinenin geçmiş bakım-arıza kayıtlarını değerlendirmeyi kapsar. Kayıtlar tekrar eden bir arızayı gösteriyorsa bakım kapsamı buna göre genişletilir. Hazırlıksız başlanan bakım, parça beklemesi yüzünden duruş süresini gereksiz uzatır.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 1 / Başarım Ölçütü 1.1
8. Bakım sırasında sökülen eşleşmiş parçaların konumunun işaretlenmesi ve ölçüsel olarak kontrol edilmesi niçin gereklidir?
- A) Sökme sırasını hızlandırıp bakım süresini belirgin biçimde kısaltmak
- B) Aşınmayı toleransla karşılaştırmak ve aynı eşleşmeyle monte etmek
- C) Parçaların yıkama havuzunda karışmadan temizlenmesini sağlamak
- D) Hangi parçanın yenisiyle değişeceğini montaj anında seçebilmek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Aşınmayı toleransla karşılaştırmak ve aynı eşleşmeyle monte etmek
Yatak kapakları, kaplin yarımları ve dişli takımları birbirine alışmış temas yüzeyleri taşır; karışık montaj erken aşınma ve titreşim üretir. Ölçüsel kontrol ise parçanın kullanılabilirliğini kişisel kanaate değil üreticinin tolerans değerine dayandırır. Böylece hem sağlam parçanın gereksiz değişimi hem de tolerans dışı parçanın fark edilmeden takılması önlenir.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 1 / Başarım Ölçütü 1.3
Bakım Hazırlığı
9. 1500 dev/dak devirle çalışan motorun 100 mm çaplı kasnağı, kayışla 300 mm çaplı iş mili kasnağını tahrik etmektedir. İş milinin devri yaklaşık kaç dev/dak olur?
- A) 4500 dev/dak
- B) 1500 dev/dak
- C) 3000 dev/dak
- D) 500 dev/dak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) 500 dev/dak
Kayış-kasnak aktarımında kayma ihmal edildiğinde n1 x d1 = n2 x d2 bağıntısı geçerlidir; 1500 x 100 = n2 x 300 olduğundan n2 = 500 dev/dak bulunur. Tahrik edilen kasnağın çapı büyüdükçe devir düşer, buna karşılık iletilen moment artar. Bu nedenle kasnak değişiminde farklı çapta kasnak takmak makinenin çalışma devrini de değiştirir.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 2 / Başarım Ölçütü 2.1
10. Yedek parça isteminde kullanılan 6205 rulman numarasındaki son iki rakam (05) neyi gösterir?
- A) Rulmanın oturduğu mil çapının 25 mm olduğunu
- B) Rulman genişliğinin 5 mm, dış çapının 52 mm olduğunu
- C) Rulmanın iç çapının doğrudan 5 mm olduğunu
- D) Rulmanın dinamik yük sayısının 5 kN olduğunu
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Rulmanın oturduğu mil çapının 25 mm olduğunu
Standart rulman numaralandırmasında ilk rakam tipi (6: tek sıra sabit bilyalı), ikinci rakam boyut serisini gösterir. Son iki rakam 04 ve üzerindeyse 5 ile çarpılarak iç çap bulunur: 05 x 5 = 25 mm. Yalnızca çap söyleyerek parça istemek yetmez; tam numara ve varsa sızdırmazlık eki (2RS, ZZ gibi) bildirilmezse yuvaya oturmayan yanlış seri parça gelir.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 2 / Başarım Ölçütü 2.2
11. Konveyör redüktöründe bakım yapılacaktır. Kilitleme-etiketleme (LOTO) uygulaması bakımından doğru davranış hangisidir?
- A) Şalter kapatılır; kilit ile etiket yalnızca elektrik işlerinde takılır
- B) Şalter kilitlenir, artık enerji boşaltılır, anahtar bakımcıda kalır
- C) Kilit takıldıktan sonra anahtar herkesin ulaşacağı panoda bırakılır
- D) Vardiya amirinin makinenin kapalı olduğunu sözlü bildirmesi beklenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Şalter kilitlenir, artık enerji boşaltılır, anahtar bakımcıda kalır
Kilitleme-etiketlemenin amacı bakım sırasında makinenin beklenmedik biçimde enerjilenmesini veya harekete geçmesini önlemektir; kapatma, kilitleme, etiketleme, artık enerjinin boşaltılması ve sıfır enerjinin doğrulanması adımlarının tamamı uygulanır. Anahtarın panoda bırakılması veya sözlü teyide güvenilmesi, makineyi üçüncü bir kişinin çalıştırmasına açık bırakır.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 2 / Başarım Ölçütü 2.4
12. Hidrolik presin hortum bağlantısı sökülmeden önce, elektrik enerjisi kesilmiş olmasına rağmen hangi tehlike sürmektedir?
- A) Yağın soğuyup koyulaşması ve hattı tıkayarak basınç yaratması
- B) Yalnızca yağ sıcaklığı; sistem soğuyunca tehlike ortadan kalkar
- C) Akümülatörde hapsolan basınç ve tablanın ağırlığıyla düşmesi
- D) Hortum içinde kalan havanın genleşerek rakoru fırlatma ihtimali
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Akümülatörde hapsolan basınç ve tablanın ağırlığıyla düşmesi
Pompa dursa bile akümülatörde ve kapalı devrelerde yüksek basınçlı yağ hapsolur; yukarıda asılı duran tabla veya kalıp ise yerçekimiyle inebilir. Bu nedenle ilgili tüm tesisat izole edilir, tahliye vanası açılarak sistem boşaltılır, manometreden sıfır basınç doğrulanır ve hareketli parça mekanik takozla desteklenir. İğne deliği kadar bir kaçaktan fışkıran yağ deri altına enjekte olabilir.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 2 / Başarım Ölçütü 2.5
Koruyucu Bakım
13. Gresörlükten yağlanan rulmanlı bir yatağa üreticinin belirttiğinden çok daha fazla gres basılırsa ne olur?
- A) Yağ filmi kalınlaşır, yatak sıcaklığı düşer ve rulman ömrü uzar
- B) Gres çalkalanır, sürtünme ısısı artar, keçe zorlanır ve sızdırır
- C) Fazlası kısa sürede dışarı atılır, çalışmaya olumsuz etkisi olmaz
- D) Yatak boşluğu azaldığından titreşim düşer, gürültü belirgin azalır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Gres çalkalanır, sürtünme ısısı artar, keçe zorlanır ve sızdırır
Yatak boşluğunun tamamı gresle dolduğunda gres dönen elemanlar arasında sürekli sıkışır ve sürtünme ısısı üretir. Isınan gres inceleşerek yağlayıcılığını kaybeder, keçeden dışarı sızar ve yatakta erken hasar başlar. Bu nedenle gresleme üreticinin bildirdiği miktar, periyot, kıvam sınıfı ve gres tipiyle yapılır; farklı sabun bazlı gresler birbirine karıştırılmaz.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 3 / Başarım Ölçütü 3.1
14. Pompa flanşındaki cıvataların sıkılmasında uygulanması gereken doğru yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Saat yönünde sırayla tek tek, her cıvata doğrudan nihai torka
- B) Anahtara boru takılarak, conta ezilene kadar elle iyice sıkarak
- C) Çapraz sırayla ve kademe kademe, kalibreli tork anahtarıyla
- D) Önce nihai torkun iki katına, sonra gevşetip yarısına indirerek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Çapraz sırayla ve kademe kademe, kalibreli tork anahtarıyla
Çapraz ve kademeli sıkma, conta üzerindeki baskıyı flanş çevresinde eşit dağıtır; böylece flanşın eğilmesi ve contanın tek taraftan ezilerek sızdırması önlenir. Tek tek doğrudan nihai torka sıkmak ilk cıvatanın yükünü sonrakiler taktıkça değiştirir. Boru takarak sıkmada ise uygulanan moment bilinmez, cıvata akma sınırını aşabilir veya diş sıyırır.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 3 / Başarım Ölçütü 3.2
15. Bakım talimatında hidrolik sistem için ISO VG 46 yağı belirtilmiştir. Bu tanımdaki 46 sayısı neyi ifade eder?
- A) Yağın parlama noktasının 46 derece santigrat olduğunu
- B) Yağın dayanabileceği en yüksek basıncın 46 bar olduğunu
- C) Yağın depoda bekleme ömrünün 46 ay olduğunu
- D) 40 derecedeki kinematik viskozitesinin 46 mm2/s olduğunu
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) 40 derecedeki kinematik viskozitesinin 46 mm2/s olduğunu
ISO viskozite sınıflandırmasında VG'den sonraki sayı, yağın 40 derecedeki kinematik viskozitesinin orta değerini mm2/s cinsinden verir. Talimattakinden farklı sınıfta yağ kullanmak yağ filminin kalınlığını değiştirir: fazla akışkan yağ film kesilmesine ve aşınmaya, fazla koyu yağ soğukta emme güçlüğüne ve pompanın zorlanmasına yol açar. Farklı tip ve marka yağlar karıştırılmaz.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 3 / Başarım Ölçütü 3.4
16. Mile sıkı geçme yapılacak bir rulmanın montajında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Kuvvet sıkı geçen iç bilezikten uygulanır
- B) Dış bileziğe çelik çekiçle vurularak mile oturtulur
- C) Montaj kuvveti bilyalar üzerinden karşı bileziğe verilir
- D) Rulman şalümoyla kızıl dereceye kadar ısıtılıp geçirilir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Kuvvet sıkı geçen iç bilezikten uygulanır
Montaj kuvveti bilyalar veya karşı bilezik üzerinden geçirilirse bilezik yollarında kalıcı iz kalır; rulman ilk günlerde gürültü yapar ve kısa sürede hasarlanır. Bu nedenle kuvvet daima sıkı geçme yapılan bilezikten, uygun montaj kovanı veya presle uygulanır. Şalümoyla kızıl dereceye ısıtma çeliğin sertliğini bozar; gerekiyorsa üretici sınırını aşmayan kontrollü ısıtma kullanılır.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 3 / Başarım Ölçütü 3.5
Bakım Sonrası İşlemler
17. Önleyici bakımı tamamlanan bir makine üretime verilmeden önce izlenmesi gereken doğru sıra hangisidir?
- A) Kilit kaldırılır, makine doğrudan tam yükte çalıştırılır
- B) Yağ seviyesi kontrol edilip makine doğrudan operatöre teslim edilir
- C) Koruyucular takılır, kilit kaldırılır, boşta denenip yüke alınır
- D) Makine hemen üretime alınır, koruyucular ilk molada tamamlanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Koruyucular takılır, kilit kaldırılır, boşta denenip yüke alınır
Bakım sonrası ilk çalıştırma bir doğrulama adımıdır: alet ve malzeme alandan toplanır, koruyucular ile emniyet tertibatları takılır, kilit-etiket kaldırılır ve makine önce boşta çalıştırılıp ses, titreşim, sıcaklık ve kaçak yönünden izlenir. Anormallik görülürse durdurulup nedeni giderilir, ancak bundan sonra kademeli olarak yüke alınır.
Dayanak: B1 birimi / Öğrenme Çıktısı 4 / Başarım Ölçütü 4.1
İş Organizasyonu
18. Üretim hattındaki bir makineden anormal ses geldiği bildirimini alan makine bakımcının ilk yapması gereken nedir?
- A) Makine çalışırken kapağı açıp sesin kaynağını elle aramak
- B) Makineyi güvenli biçimde durdurup operatörden belirtiyi almak
- C) Depodan olası yedek parçaları alıp değiştirmeye hemen başlamak
- D) Vardiya sonunu bekleyip sesi planlı bakım gününde incelemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Makineyi güvenli biçimde durdurup operatörden belirtiyi almak
Düzeltici bakım, arızanın doğru tanımlanmasıyla başlar. Operatörden alınan bilgi, yani sesin yükte mi boşta mı çıktığı, hangi işlem sırasında ve ne zamandan beri duyulduğu, olası kaynağı belirgin biçimde daraltır. Parçayı görmeden değiştirmek zaman ve maliyet kaybıdır; çalışan makinede elle muayene ise kapılma riski taşıyan ciddi bir kaza nedenidir.
Dayanak: B2 birimi / Öğrenme Çıktısı 1 / Başarım Ölçütü 1.1
19. Arıza incelemesi sırasında sorunun kaynağının pano içindeki motor sürücüsü olduğu anlaşılırsa mekanik bakımcı ne yapmalıdır?
- A) Durumu kayda geçirip yetkili elektrik ekibine bildirmek
- B) Kart üzerindeki ayar potansiyometresini deneyerek düzeltmek
- C) Sürücüyü baypas edip motoru doğrudan şebekeye bağlamak
- D) Panoyu açıp kart bağlantılarını yeniden lehimleyip denemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Durumu kayda geçirip yetkili elektrik ekibine bildirmek
Bakım süreci kontrolünün bir parçası da işin kendi yetki ve yetkinlik sınırı içinde olup olmadığını değerlendirmektir. Yetki dışı bir müdahale hem elektrik çarpması riski yaratır hem de sürücüyü kalıcı olarak bozabilir; baypas edilen sürücüde motor rampasız kalkacağı için mekanik aktarma organları da zarar görür. Doğru davranış bulguyu kayda geçirip yetkili birime devretmektir.
Dayanak: B2 birimi / Öğrenme Çıktısı 1 / Başarım Ölçütü 1.3
Arıza Tespiti
20. Makine çalışırken panodaki gevşek bağlantının veya aşırı ısınan bir rulmanın temas edilmeden belirlenmesinde hangi yöntem kullanılır?
- A) Penetrant sıvı ile yüzey çatlağı muayenesi uygulamak
- B) Kumpas ve mikrometreyle boyutsal ölçüm almak
- C) Tork anahtarıyla bağlantı sıkma değerini ölçmek
- D) Termal kamerayla sıcaklık dağılımını görüntülemek
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Termal kamerayla sıcaklık dağılımını görüntülemek
Termografi, temas gerektirmeden sıcaklık farklarını görüntülediği için gevşemiş ya da oksitlenmiş elektrik bağlantısını, aşırı yüklenmiş rulmanı ve tıkalı hattı makine durdurulmadan ortaya koyar. Penetrant muayene duran parçadaki yüzey çatlakları içindir; kumpas ve tork anahtarı ise sökülmüş veya durdurulmuş ekipmanda kullanılır, çalışan makinede uygulanamaz.
Dayanak: B2 birimi / Öğrenme Çıktısı 3 / Başarım Ölçütü 3.1
23. Bir dişli kutusundan yük altında periyodik vuruntu geliyor ve yağ boşaltıldığında tapa mıknatısında belirgin talaş birikimi görülüyorsa bakımcı ne düşünmelidir?
- A) Yağ eskimiştir; yağın değiştirilmesi sorunu ortadan kaldırır
- B) Dişli kutuları yük altında vuruntu yapar; ses olağan sayılır
- C) Diş yüzeyinde hasar olabilir; kutu açılıp muayene edilmelidir
- D) Mıknatısta talaş normaldir; yağ filtresi değişimi ile ilerlenir
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: C) Diş yüzeyinde hasar olabilir; kutu açılıp muayene edilmelidir
Devirle uyumlu, düzenli aralıklarla tekrar eden vuruntu genellikle kırık veya ezilmiş bir dişe işaret eder; tapa mıknatısındaki talaş miktarının belirgin artışı ise ilerleyen metal metale temasın kanıtıdır. Yalnızca yağı değiştirmek belirtiyi geçici olarak bastırır, hasar büyüyerek milleri ve yatakları da kapsayan çok daha pahalı bir arızaya dönüşür.
Dayanak: B2 birimi / Öğrenme Çıktısı 3 / Başarım Ölçütü 3.3
Arıza Giderme
21. Yeni takılan bir radyal mil keçesinin kısa süre içinde yağ sızdırmaya başlamasının en olası nedeni hangisidir?
- A) Dudağın ters takılması ya da mildeki keçe izinin kalması
- B) Keçe dudağının montajdan önce ince yağ ile yağlanmış olması
- C) Keçe yuvasının montaj öncesinde solventle temizlenmiş olması
- D) Mil devrinin üretici kataloğundaki değerin altında kalması
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: A) Dudağın ters takılması ya da mildeki keçe izinin kalması
Radyal mil keçesinin yaylı dudağı, sızdırmazlığı sağlanacak akışkan tarafına bakacak biçimde takılır; ters montaj doğrudan kaçak verir. Mil yüzeyinde önceki keçenin açtığı yiv varsa yeni dudak yüzeye tam oturmaz; bu durumda onarım bileziği kullanılır veya keçe eksenel olarak biraz kaydırılıp sağlam yüzeye oturtulur. Dudağın montajdan önce hafifçe yağlanması ise doğru uygulamadır.
Dayanak: B2 birimi / Öğrenme Çıktısı 3 / Başarım Ölçütü 3.2 ve Öğrenme Çıktısı 4 / Başarım Ölçütü 4.1
22. Elektrik motoru ile pompayı bağlayan esnek kaplinde eksen kaçıklığı giderilmezse ortaya çıkacak sonuç nedir?
- A) Motorun devri düşer ve şebekeden çektiği akım azalır
- B) Kaplin lastiği zamanla alışarak oturur ve titreşim azalır
- C) Yalnızca gürültü oluşur, mekanik parçalar bundan etkilenmez
- D) Titreşim artar; rulman, keçe ve kaplin erken hasarlanır
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Titreşim artar; rulman, keçe ve kaplin erken hasarlanır
Esnek kaplin çok küçük kaçıklıkları tolere etmek içindir, kaçıklığı ortadan kaldırmaz. Paralel ve açısal kaçıklık her turda mile değişken yük bindirir; bu yük rulmanları ve keçeleri yorarak erken hasara götürür, sürtünme arttığı için enerji tüketimi de yükselir. Ayar, komparatör veya lazer hizalama cihazıyla ölçülüp motor ayakları altına kalibre şim konularak tolerans içine alınır.
Dayanak: B2 birimi / Öğrenme Çıktısı 3 / Başarım Ölçütü 3.3 ve Öğrenme Çıktısı 4 / Başarım Ölçütü 4.2
24. V kayışı sık sık kopan bir tahrik sisteminde kalıcı çözüm için makine bakımcının yapması gereken nedir?
- A) Kayışı bir ölçü kısa alıp gerginliği en üst düzeye çıkarmak
- B) Kasnak yuvası, hizalama ve gerginliği ölçüp değere getirmek
- C) Kayışa kaymayı önleyici reçine spreyi sıkarak ömrünü uzatmak
- D) Tek kayış yerine iki kayışı yan yana takarak yükü paylaştırmak
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: B) Kasnak yuvası, hizalama ve gerginliği ölçüp değere getirmek
Kayışın sık kopması genellikle belirtidir, nedenin kendisi değildir: aşınıp genişlemiş kasnak yuvası kayışın tabana oturmasına, kasnakların hizasızlığı kayışa yanal zorlamaya, aşırı gerginlik ise hem kayışın hem mil yataklarının zorlanmasına yol açar. Doğru yöntem kasnak yuvasını ve hizayı kontrol edip gerginliği üreticinin sehim veya gerginlik ölçer değerine getirmektir.
Dayanak: B2 birimi / Öğrenme Çıktısı 4 / Başarım Ölçütü 4.2
Onarım Sonrası İşlemler
25. Arızası giderilen makine üretime devredilirken düzeltici bakım kaydına aşağıdakilerden hangisinin işlenmesi gerekir?
- A) Yalnızca arızanın giderildiği bilgisi ve onarımı yapan kişinin adı
- B) Yalnızca makinenin üretim dışı kaldığı toplam duruş süresi
- C) Yalnızca değiştirilen parçanın depodan çıkış fiş numarası
- D) Belirti, neden, yapılan işlem, değişen parça ve deneme sonucu
Cevabı ve açıklamayı gör
Doğru cevap: D) Belirti, neden, yapılan işlem, değişen parça ve deneme sonucu
Eksiksiz onarım kaydı, aynı arıza tekrarladığında kök nedene hızla ulaşmayı ve kritik yedek parçanın stok seviyesinin doğru belirlenmesini sağlar. Belirti ile neden ayrımının yazılması önleyici bakım periyotlarının güncellenmesine esas oluşturur; deneme çalıştırması sonucunun kaydı ise makinenin hangi koşulda teslim edildiğini kanıtlar.
Dayanak: B2 birimi / Öğrenme Çıktısı 5 / Başarım Ölçütleri 5.1 ve 5.2
İlgili sayfalar
Makine Bakımcı belgesi tam rehberi · Maliyet hesaplayıcı ve baraj simülatörü · Tüm meslek belgeleri
Brodemy belge düzenlemez; ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna aracılık eder. Resmi kapsam için myk.gov.tr. Bilgi: 0543 113 17 44.