Makine Montajcısı Sınav Soruları ve Cevapları (Seviye 3)

Doğru cevap: B) Yağa ve kimyasala dayanıklı nitril eldiven

Gres ve sıvı cıvata sabitleyici cilde sürekli temas ettiğinde tahriş ve egzamaya yol açabilir; yağa ve kimyasala dayanıklı nitril eldiven cildi korurken pul ve cıvatayı tutacak hassasiyeti de bırakır. Pamuklu örme eldiven sahada sık görülen bir hatadır, yağı emip cilde temas ettirir. Deri kaynakçı eldiveni ise çok kalın olduğundan küçük parçaları tutmayı zorlaştırır.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.2

Doğru cevap: C) Burcu kılavuzlu çakma aparatına oturtup elini çeker

Preste en ağır yaralanmalar, koç inerken parçayı elle tutup ortalamaktan kaynaklanan parmak ezilmeleridir. Burç kılavuzlu bir çakma aparatına (mandrel) oturtulur, eller koçun hareket alanından çekildikten sonra bastırma yapılır. Koruyucuyu kaldırıp yakından izlemek de eli ve yüzü tehlike bölgesine sokar.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.7, BG.8

Doğru cevap: A) Yakında kalp pili taşıyan bir çalışanın bulunması

İndüksiyonlu ısıtıcı çalışırken güçlü bir manyetik alan oluşturur; bu alan kalp pili ve benzeri implantların çalışmasını bozabilir. Bu nedenle üretici kılavuzları kalp pili taşıyanların cihazdan uzak durmasını ister, güvenli mesafe cihazın kılavuzunda yazılıdır. Rulmanın yeni, ambalajlı ya da silinmiş olması bu türden bir tehlike yaratmaz.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.9; üretici kullanım kılavuzu

Doğru cevap: C) Dişliyi milinden ya da uygun aparatla çevirir

Birbirine kavrayan dişlilerin diş hattı, parmağı içeri çekip ezen tipik bir sıkışma noktasıdır. Dişliler milinden, kasnağından ya da uygun bir aparatla çevrilir; eller kavrama hattından uzak tutulur. Bir dişliyi tutarken diğerini arkadaşa çevirtmek sahada sık görülür ve eldeki dişliyle birlikte parmağın da kavramaya girmesine yol açar.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.8

Doğru cevap: D) Havayı vücuda tutmaz, elbisesini fırçalar

Basınçlı hava ciltteki küçük bir yaradan bile kana karışabilir, göze ve kulağa kaçarak ciddi yaralanmaya yol açabilir; savrulan talaş da göze saplanabilir. Bu yüzden elbise ve vücut basınçlı havayla temizlenmez, fırça ya da vakumlu temizleyici gibi uygun bir yöntem kullanılır. Basıncı düşürüp yüze tutmak sahada görülen tehlikeli bir alışkanlıktır.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.1

Doğru cevap: B) Hortum ve kabloyu askıdan ya da yol kenarından geçirir

Yerde gelişigüzel duran hortum ve kablolar takılıp düşmeye, üzerinden geçen transpalet nedeniyle de hortum ve kablo hasarına yol açar. Hortum ve kablolar askı, makara ya da yol kenarındaki kanal üzerinden geçirilerek geçiş yolu açık tutulur. Üzerine karton koymak sahada sık görülür ama takılma tehlikesini ortadan kaldırmaz.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.3

Doğru cevap: C) Işın kesildiğinde koçun tehlikeli hareketini durdurur

Işık perdesi, el ya da başka bir cisim ışınları kestiğinde presin tehlikeli hareketini durduran veya başlatmayan bir koruma aracıdır. Yalnız uyarı veren bir sistem sanmak sahada görülen bir hatadır; perde devre dışı bırakılarak ya da önü kapatılarak çalışılmaz. Parça oturma kontrolü ve strok ayarı ise ayrı düzeneklerle yapılır.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.4, BG.5

Doğru cevap: A) Yeşil zeminli, beyaz piktogramlı dikdörtgen

Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'ne göre acil çıkış, kaçış yolu ve ilk yardım işaretleri yeşil zemin üzerinde beyaz piktogramlı kare ya da dikdörtgen biçimindedir. Sarı üçgen uyarı, mavi daire zorunluluk, kırmızı çapraz çizgili daire ise yasak bildirir. Montaj bekleyen ünite ya da palet bu işaretlerin ve kaçış yolunun önünü kapatmamalıdır.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.6, BG.11; Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön.

Doğru cevap: D) Talimattaki miktarı yalnız gereken dişlere uygular

Sabitleyici talimatta yazan miktarda ve yalnız gereken diş bölgesine sürülür; fazlası malzeme israfıdır ve tehlikeli atık sayılan kirli bez miktarını artırır. Cıvatayı şişeye batırmak sahada sık yapılan bir hatadır, şişedeki ürünü de kirletir. Kapağı gün boyu açık bırakmak ürünün dökülüp kirlenerek boşa gitmesine yol açar.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.19

Doğru cevap: B) Vardiyalık kadarını tutar, fazlasını depoda bırakır

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, işyerinde kullanılan kimyasal madde miktarının en az düzeyde tutulmasını ister; bu yüzden istasyonda yalnız o vardiyanın ihtiyacı kadarı bulunur, fazlası yanıcı madde deposunda kalır. Haftalık stoğu tezgâh rafında tutmak sahada sık görülür ve olası bir yangını büyütür. Rulman ısıtıcısının yakını da ısı kaynağı olduğu için uygun değildir.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.17; Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda SGÖ Yön. md.7/1-ç

Doğru cevap: A) Atık yağ ve yağ buharı oluşmasını önler

Yağ banyosunda ısıtma, zamanla kirlenen ve tehlikeli atık olarak yönetilmesi gereken yağ ile ortama yayılan yağ buharı üretir; yağın tutuşma riski de vardır. İndüksiyonlu ısıtıcı rulmanı doğrudan ısıttığı için bu atık ve buhar oluşmaz. Isıtma yöntemi ise rulmanın geçme payını ya da iç boşluğunu kalıcı olarak değiştirmez.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.12

Doğru cevap: B) Başı taşlayıp mantarı alır, kenarına pah kırar

Mantarlaşmış zımba ve keski başına vurulduğunda yayılmış kenarlardan çapak kopup fırlayabilir ve göze ya da ele saplanabilir. Önleyici bakımda baş taşlanarak mantar alınır ve kenara küçük bir pah kırılır. Başa bant sarmak sahada denenen ama kopan parçayı durdurmayan bir çözümdür.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.20

Doğru cevap: C) Ayar ve parça hatasını seri öncesi yakalamak

İlk ürün onayı, yeni vardiyada ya da model değişiminde yapılan ayarların ve kullanılan parçaların doğru olduğunu seri montaja geçmeden doğrular. Hata ilk ünitede yakalanırsa yalnız bir ünite düzeltilir; onaysız devam edilirse aynı hata bütün partiye yayılır. Bu kontrol fiyatlandırma ya da hız ölçümü için yapılmaz.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.21

Doğru cevap: A) 39,99 mm ile 40,02 mm arası

Üst sınır anma ölçüsüne üst sapma eklenerek (40 + 0,02 = 40,02 mm), alt sınır ise alt sapma çıkarılarak (40 − 0,01 = 39,99 mm) bulunur. Ölçülen çap bu iki değerin arasındaysa parça kabul edilir. Sapmaların işaretini karıştırıp ters uygulamak sahada sık yapılan bir okuma hatasıdır.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.22; TS EN ISO 286-1

Doğru cevap: D) Çapraz diş başlayıp dişlerin bozulmasına

Cıvata eksene tam oturmadan makineyle döndürülürse diş çapraz başlar; delikteki ve cıvatadaki dişler bozulur, bağlantı istenen sıkmayı tutmaz ve parça kurtarma işlemine gider. Bu yüzden cıvata önce elle birkaç tur çevrilir, dişin rahat ilerlediği görülünce makine ya da anahtar kullanılır. Dayanım sınıfı ise sıkma alışkanlığıyla değişmez.

Dayanak: 12UY0105-3/A1 — BG.23

Doğru cevap: D) Kapağın imalat (parça) resmi

İmalat (parça) resmi, tek bir parçanın üretimi için gereken bütün ölçüleri, toleransları ve yüzey işaretlerini verir. Montaj resmi ise parçaların birbirine göre konumunu ve parça listesini gösterir, her parçanın tüm ölçüsünü içermez. Patlatılmış resim ve iş talimatı da montaj sırasını anlatmak için hazırlanır.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.1

Doğru cevap: D) 120 mm; ölçü rakamı her zaman gerçek ölçüyü verir

Teknik resimde ölçek yalnız çizginin kâğıttaki boyunu değiştirir; ölçü rakamları her zaman parçanın gerçek ölçüsünü gösterir. Bu yüzden 1:2 ölçekli resimde 120 yazan mil gerçekte 120 mm'dir. Yazılı ölçüyü ölçekle çarpmak ya da bölmek, cetvelle resimden ölçü almak sahada sık yapılan okuma hatalarıdır.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.11; TS ISO 129-1

Doğru cevap: B) M8, boyu 30 mm, iç altıgen silindir başlı cıvata

ISO 4762, iç altıgen yuvalı silindir başlı (imbus) cıvatanın standardıdır; M8 metrik diş anma çapını, 30 ise baş altından ölçülen boyu gösterir. Rakamların yerini karıştırıp 8 mm boy, 30 mm çap okumak sık yapılan bir hatadır. Standart numarası somun ya da adet bilgisi vermez.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.14; ISO 4762

Doğru cevap: A) Plastik ya da bakır başlı tokmak

Plastik, bakır ya da kauçuk başlı (yumuşak) tokmak darbeyi iletirken işlenmiş yüzeyi ezmez ve çapak oluşturmaz. Çelik çekiç veya balyozla doğrudan kasnağa vurmak sahada sık yapılan bir hatadır; yüzeyde ezik ve çapak bırakır, dökme göbeklerde çatlağa yol açabilir. Keski ve nokta zımbası ise oturtma için değil, kesme ve işaretleme içindir.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.2

Doğru cevap: B) Diş ölçüsü uygun, omzu yüzeye tam oturmuş olmalı

Halka cıvatanın diş ölçüsü deliğe uygun olmalı ve omzu yüzeye tam oturacak şekilde sonuna kadar vidalanmalıdır; ancak bu durumda yükü güvenle taşır. Birkaç diş tutturup bırakmak sahada görülen tehlikeli bir hatadır, diş sıyrılıp yük düşebilir. Halkayı zorla bükmek ya da uymayan mapayı somunla sıkıştırmak taşıma kapasitesini belirsiz hâle getirir.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.10

Doğru cevap: C) Darbe yüküne uygun olmayan lokma kullanılması

El tipi krom lokmalar darbe yükü için üretilmez, sert ve kırılgan yapıları nedeniyle darbeli makinenin tekrarlanan vuruşlarında çatlayıp parçalanabilir. Darbeli sıkmada bu yük için üretilmiş darbe lokması kullanılır; bunlar çoğunlukla siyah yüzeyli ve daha kalın cidarlıdır, ancak doğru seçim renge değil lokmanın üzerindeki darbe lokması işaretine ya da kataloğuna bakılarak yapılır. Düşük hava basıncı lokmayı çatlatmaz, yalnız sıkma gücünü azaltır.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.13

Doğru cevap: C) Önceki modelin artan parçalarını istasyondan kaldırır

Model değişiminde önceki modelden artan parça, takım ve doküman istasyondan kaldırılır; yeni modelin malzemesi ve talimatı hazırlanır. Benzer görünen parçaların karışması, sahada yanlış parçanın takılmasının en sık nedenlerinden biridir. Artan parçaları yeni partiye katmak ya da eski talimatla devam etmek bu karışıklığı doğrudan üretir.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.3

Doğru cevap: B) Ölçüm yapıldığı anda, okunan gerçek değerle

Kayıt, ölçüm yapıldığı anda ve okunan gerçek değerle tutulur; böylece form ünitenin gerçek durumunu gösterir ve sonradan çıkan bir hatanın izi sürülebilir. Değerleri vardiya sonunda hafızadan yazmak sahada yaygın bir hatadır, yanlış ve uydurma kayda yol açar. Hedef değeri önceden kopyalamak ise kaydı anlamsız kılar.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.5

Doğru cevap: A) Çelişkiyi montaja geçmeden amirine bildirir

Teknik dokümanlar arasındaki çelişki montajcının kendi başına çözeceği bir konu değildir; montaja geçmeden amirine ya da teknik birime bildirilir ve hangi dokümanın geçerli olduğu netleştirilir. Uzun cıvatayı seçmek sahada sık görülür, ancak cıvata kör delikte dibe dayanabilir ya da karşı parçaya çarpabilir. Talimatı kendi eliyle düzeltmek doküman kontrolünü bozar.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.12

Doğru cevap: D) Havasız ortamda ve metal temasıyla sertleşir

Anaerobik sabitleyiciler havayla temas ettiği sürece sıvı kalır; cıvata ile somun arasındaki dar boşlukta hava kesilip metal yüzeyle temas edince sertleşir. Bu yüzden dişlerin yağdan arındırılması sertleşmenin sağlıklı olması için önemlidir. Suyla karıştırma ya da fırında ısıtma bu ürünlerin sertleşme yöntemi değildir.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.6

Doğru cevap: D) Pulu aynı ölçü ve malzemede yenisiyle değiştirir

Bakır sızdırmazlık pulu ilk sıkmada ezilerek iki yüzey arasındaki boşluğu doldurur; ezilmiş pul aynı sızdırmazlığı ikinci kez güvenle sağlamaz. Bu yüzden rakor açıldığında pul aynı ölçü ve malzemede yenisiyle değiştirilir. Ters çevirmek ya da iki pulu üst üste koymak sahada görülen ve basınç altında kaçağa yol açan uygulamalardır.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.15

Doğru cevap: A) 23,14 mm

Ölçü, verniyer sıfırının geçtiği tam milimetre ile çakışan verniyer çizgisinin sırası çarpı hassasiyetin toplamıdır: 23 + 7 × 0,02 = 23,14 mm. Çizgiyi 0,7 mm sayıp 23,70 okumak 10 bölmeli kumpasın kuralını karıştırmaktır; 0,07 mm okumak ise hassasiyeti hesaba katmamaktır.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.8

Doğru cevap: C) Her alet kendi numarasıyla kayda bağlanır

Kalibrasyon takibinde her ölçme aletine bir kimlik (demirbaş ya da seri) numarası verilir; kalibrasyon etiketi, sertifikası ve sonraki kalibrasyon tarihi bu numarayla kalibrasyon listesinde izlenir. Aynı görünen aletler için tek tarih yazmak sahada yaygın bir hatadır; hangi aletin geçerliliğinin dolduğu anlaşılamaz. Kullanıcı adına göre ayırt etmek de alet el değiştirince bozulur.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.9

Doğru cevap: A) Uygunsuz etiketiyle işaretlenip ayrı alana konur

Uygunsuz çıkan parça uygunsuzluk etiketiyle işaretlenir ve sağlam parçalardan fiziksel olarak ayrılmış bir alanda (karantina) bekletilir; hurda mı, düzeltme mi kararını yetkili verir. Sağlam parçaların arasında bekletmek sahada sık görülür ve uygunsuz parçanın yanlışlıkla montaja girmesine yol açar. Hurdaya atma kararı da montajcının yetkisinde değildir.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.16

Doğru cevap: C) Deliği temizleyip kurutarak cıvatayı takar

Kör delikte kalan talaş ve sıvı, cıvatanın dibe dayanıp istenen sıkmaya ulaşmadan durmasına yol açar; delik sıvıyla doluysa sıkma sırasında sıkışan sıvı gövdeyi çatlatabilir. Bu yüzden delik uygun yöntemle temizlenip kurutulur, sonra cıvata takılır. Deliğe gres doldurmak da aynı sıkışma sorununu üretir.

Dayanak: 12UY0105-3/A2 — BG.17

Doğru cevap: B) Yalnız motor içindir; grup kendi noktalarından alınır

Motor üzerindeki kaldırma mapası üretici tarafından yalnız motorun kendi ağırlığı için tasarlanır; redüktör ya da başka bir ekipman bağlıyken bu mapadan kaldırmak mapayı veya gövdeyi koparabilir. Grup, teknik dokümanda gösterilen kaldırma noktalarından ya da dengeli bir sapan düzeniyle kaldırılır. Mapanın sonuna kadar vidalı olması taşıma kapasitesini artırmaz.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.1

Doğru cevap: C) Alüminyum döküm redüktör kapağı

Kaldırma mıknatısı yalnız demir esaslı (manyetik) malzemeyi tutar; alüminyum mıknatısa tutunmadığından bu kapak için sapan gibi başka bir kaldırma yolu seçilir. Çelik plaka, çelik flanş ve dökme demir tabla manyetik malzemedir; yine de yüzeyin temiz ve düz, mıknatısın kapasitesinin de parçaya uygun olması gerekir.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.2

Doğru cevap: C) Delikleri hizalama çubuğuyla dışarıdan çakıştırır

Askıdaki yük her an oynayabileceğinden el ve parmaklar ünite ile gövdenin birleşim yüzeyleri arasına ya da deliklere sokulmaz; delikler sivri uçlu hizalama çubuğu (montaj zımbası) ile dışarıdan çakıştırılır. Parmakla delik yoklamak, yük biraz indiğinde parmağın ezilmesine ya da kopmasına yol açabilir. Cıvatayı çekiçle zorlamak dişleri bozar, hızlı indirme de yükün çarpmasına neden olur.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.3

Doğru cevap: D) V yatağı (prizma) ve bağlama elemanı

V yatağı (prizma), silindirik parçayı iki eğik yüzeyle kavrayarak yuvarlanmasını engeller; bağlama elemanıyla birlikte kullanıldığında mil işlem boyunca yerinde kalır. Düz bir plaka ya da bez yuvarlanmayı önlemez; tek yandan konan takoz ise mil itildiğinde kayar ve parçanın düşüp ele ya da ayağa çarpmasına yol açabilir.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.4

Doğru cevap: B) Aralığı ölçüp talimattaki şimle doldurur, sonra sıkar

Kaideye tam oturmayan ayağa yumuşak ayak (soft foot) denir; aralık cıvata sıkılarak kapatılırsa gövde çarpılır, mil hizası ve rulmanlar zarar görür. Aralık sentille ölçülür, talimattaki şimle doldurulur, ardından cıvatalar sıkılır. Macun yükü taşımaz; ayağı bağlamadan bırakmak da çalışırken gevşeme ve titreşime yol açar.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.5

Doğru cevap: A) Mil çıkışlarını, kapak birleşimlerini ve tapaları

Dişli kutularında yağ en çok milin gövdeden çıktığı keçe bölgelerinden, kapak ile gövdenin birleşim yüzeylerinden ve doldurma/boşaltma tapalarından kaçar; bu noktalar kuru bezle silinip izlenir. Seviye göstergesi yalnız yağ miktarını gösterir; küçük bir sızıntı uzun süre seviyeye yansımayabilir.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.5

Doğru cevap: D) Bastırmayı durdurup hizayı düzeltir, gerekirse çıkarır

Eğik giren burç yuvanın yüzeyini çizer, kendisi de ezilip ovalleşir; bu durumda bastırma hemen durdurulur, burç eksene hizalanır, gerekirse çıkarılıp yeniden başlanır. Kuvveti artırmak hasarı büyütür; yuvanın ağzını eğelemek ise sıkı geçmeyi bozar ve burcun yuvada boşluklu kalmasına yol açar.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.6

Doğru cevap: A) Dişleri montaj kovanıyla örtüp O-ringi yağlayarak geçirmek

Keskin vida dişleri O-ringi kesip çizebilir; bu nedenle dişler montaj kovanı ya da ince koruyucu bir kılıfla örtülür, O-ring sistem yağıyla uyumlu bir yağla yağlanıp burulmadan geçirilir. Tornavida ucu ve kuru sürtünme yüzeyi çizer; büyük ölçülü O-ring ise kanalına oturmaz ve kaçağa yol açar.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.6

Doğru cevap: C) 4.6 cıvatayı kullanmayıp 8.8 sınıfını temin etmek

Cıvata başındaki 8.8 ve 4.6 rakamları dayanım sınıfını gösterir; 8.8 cıvatanın çekme dayanımı yaklaşık 800 N/mm², 4.6 cıvatanınki yaklaşık 400 N/mm²'dir. Düşük sınıflı cıvata aynı ölçüde olsa da yükü taşıyamayıp uzayabilir ya da kopabilir; daha yüksek tork bu riski artırır. Doğru sınıf temin edilene kadar durum amire bildirilir.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.7; TS EN ISO 898-1

Doğru cevap: A) Kopilya

Taçlı somun ile kopilya birlikte kullanılan bir emniyet düzenidir: kopilya somunun yarığından ve mildeki delikten geçirilip uçları kıvrılınca somun dönemez. Konik pim parçaları konumlamak, segman eksenel kaymayı önlemek, kama ise dönme hareketini iletmek için kullanılır. Kopilya bir kez kıvrılıp açıldığında yorulduğu için sökülen kopilya yeniden kullanılmaz, yerine yenisi takılır.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.7

Doğru cevap: C) Ön gerilme artar, cıvata aşırı gerilip uzayabilir

Tork anahtarı dönmeye karşı direnci ölçer; bu direncin büyük kısmı dişlerdeki ve baş altındaki sürtünmeden gelir. Dişler yağlanınca sürtünme azalır, aynı tork değerinde cıvataya daha fazla ön gerilme biner ve cıvata akma sınırını aşıp uzayabilir. Bu yüzden tork, talimatta hangi koşul (kuru ya da yağlı) için verilmişse o koşulda uygulanır.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.8

Doğru cevap: A) Soğuyan burcun çapı küçülür; ısınınca yuvada sıkılaşır

Metaller soğuyunca büzülür, ısınınca genleşir. Soğutulan burcun dış çapı geçici olarak küçüldüğü için sıkı geçmeli yuvaya zorlamadan girer; ortam sıcaklığına dönünce genleşip yuvada sıkı oturur. Çapın soğukta büyüdüğünü düşünmek yanlıştır; soğutmada kuru buz ya da sıvı azot kullanılıyorsa uygun eldiven ve gözlük takılır.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.8

Doğru cevap: B) Pres ya da ısıtmayla takılan sıkı geçme

ISO 286-1'e göre ø30'da H7 delik 30,000–30,021 mm, p6 mil 30,022–30,035 mm aralığındadır; mil her durumda delikten büyük kalır (sıkılık 0,001–0,035 mm), yani bu çift sıkı geçmedir. Bu nedenle parçalar elle değil, pres ya da ısıtma/soğutma yöntemiyle birleştirilir. H7/g6 gibi çiftler ise boşluklu geçmedir ve elle kaydırılarak takılabilir.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.8; TS EN ISO 286-1

Doğru cevap: D) Mil (dış) segmanı

Mil üzerindeki kanala takılan halka mil (dış) segmanıdır ve takılı olduğu parçanın eksenel yönde kaymasını önler; segman pensesiyle açılarak takılır. Delik (iç) segmanı ise gövde deliğindeki kanala sıkıştırılarak takılır. Kamanın asıl görevi dönme hareketini iletmektir; eksenel konumlama segmanın işidir.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.9

Doğru cevap: C) Dönme hareketini ve torku milden dişliye iletmek

Paralel kama, mil ve göbekteki kama yuvalarına oturarak iki parçanın birbirine göre dönmesini engeller; böylece dönme hareketi ve tork milden dişliye aktarılır. Paralel kama tek başına eksenel kaymayı önlemez; bunun için segman, ara burç ya da somun kullanılır. Sızdırmazlık ise keçe ve contaların işidir.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.10

Doğru cevap: A) Gövde yarımlarını her montajda aynı konuma getirmek

Merkezleme (konumlama) pimleri parçaların birbirine göre konumunu belirler; gövde yarımları her söküp takmada aynı yere oturur, böylece rulman yuvaları ve mil eksenleri kaçık olmaz. Sızdırmazlığı conta ya da sıvı conta, gevşemeye karşı emniyeti ise emniyet elemanları sağlar. Pimli bağlantı sökülebilir; pimler pim zımbasıyla çıkarılır.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.10

Doğru cevap: B) Valfin 4 bağlantı ağzı ve 3 konumu olduğunu

Yön kontrol valflerinde ilk rakam bağlantı ağzı (yol) sayısını, ikinci rakam konum sayısını gösterir; 4/3 valfte basınç (P), tank (T) ve iki iş hattı (A, B) ağzı ile üç konum bulunur. Rakamların sırası karıştırılırsa hortumlar yanlış ağızlara bağlanabilir; bu yüzden bağlantılar ağız harflerine göre yapılır.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.11; ISO 1219-1

Doğru cevap: C) Akış kontrol (kısma) valfi

Hidrolik silindirin hızı ona giden ya da ondan dönen yağ miktarına (debiye) bağlıdır; akış kontrol valfi debiyi kısarak hızı ayarlar. Basınç emniyet valfi sistemdeki en yüksek basıncı sınırlar, hızı belirlemez; çek valf yalnız akış yönünü denetler. Ayar, yetki dahilinde ve talimattaki değere göre yapılır.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.12

Doğru cevap: D) Temiz tapa ya da koruyucu kapakla kapatmak

Hidrolik arızaların en sık nedenlerinden biri yağa karışan kir ve parçacıklardır; açık kalan ağızlardan giren toz valf ve pompa gibi hassas elemanları aşındırır. Bu yüzden ağızlar temiz tapa ya da kapakla hemen kapatılır. Üstüpü lif bırakır; basınçlı havayla üflemek de kiri içeri itebilir.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.12

Doğru cevap: B) Sıvının neredeyse sıkışmaması, gazın sıkışabilmesi

Sıvılar basınç altında hacimce çok az küçülür, pratikte sıkıştırılamaz kabul edilir; bu nedenle hidrolik silindir yükü yaylanmadan, konumunu koruyarak taşır. Hava gibi gazlar ise sıkıştırılabilir; pnömatik silindir yük değiştikçe esneyebilir. Yağın hacmi sıcaklıkla bir miktar değişir, yani 'hiç değişmez' ifadesi yanlıştır.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.13

Doğru cevap: D) Hava hazırlama (şartlandırıcı) ünitesi

Filtre, regülatör ve yağlayıcıdan oluşan birime şartlandırıcı ya da hava hazırlama ünitesi denir; havadaki su ve kiri tutar, basıncı ayarlar ve gerekiyorsa havaya yağ katar. Yön kontrol valfi havanın hangi hatta gideceğini, hızlı egzoz valfi ise silindirdeki havanın hızla atılmasını sağlar; ikisi de havayı hazırlamaz.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.14

Doğru cevap: D) Silindir içindeki geri dönüş yayı

Tek etkili silindirde hava pistonu yalnız bir yönde iter; geri dönüş genellikle silindir içindeki yayla, bazı uygulamalarda da dış yükle sağlanır. Öteki ağza hava verilerek iki yönde de hava ile çalışan silindir çift etkili silindirdir. Yağlayıcı ve regülatör havayı hazırlar, pistonu geri getirmez.

Dayanak: 12UY0105-3/A3 — BG.15