İnşaat İşlerinde Vergi ve Sosyal Güvenlik Soruları

Vergi ve sosyal güvenlik mevzuatında inşaat işleri

1. 1. E İnşaat A.Ş., Mart 2025'te başlayan bir köprü yapımını bir kamu idaresinden üstlenmiştir. İş Ekim 2026'da fiilen bitmiş, geçici kabul tutanağı idarece 15 Ocak 2027'de onaylanmış, kesin kabul 2028'de yapılmıştır. Gelir Vergisi Kanunu'nun yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerine ilişkin hükümlerine göre bu işin kârı hangi yılın kazancı olarak kesin şekilde tespit edilir?

   1. A)Hakedişlerin tahakkuk ettiği her yıl
   2. B)2025 yılı
   3. C)2026 yılı
   4. D)2027 yılı ✓ doğru cevap
   5. E)2028 yılı

   Cevap D. GVK md. 42'ye göre birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılır. GVK md. 44'e göre geçici ve kesin kabul usulüne tabi işlerde bitim tarihi, geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihtir; işin fiilen tamamlandığı tarih yalnız bu usule tabi olmayan işlerde esas alınır. Bu nedenle kâr 2026'ya değil 2027'ye aittir; kesin kabul tarihi bitim tarihini belirlemez.

   Dayanak: 193 sayılı GVK md. 42, 44; 5520 sayılı KVK md. 6 · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.

2. 2. F Konut A.Ş., konut sitesi inşaatını birden fazla takvim yılına yaygın bir sözleşmeyle G İnşaat Ltd. Şti.'ye vermiştir. F Konut, G İnşaat'a Ekim 2026'da 600.000 TL avans, Kasım 2026'da KDV hariç 2.400.000 TL hakediş ödemesi yapmıştır. Bu iki ödemeden yapılması gereken toplam kurumlar vergisi kesintisi kaç TL'dir?

   1. A)30.000
   2. B)90.000
   3. C)120.000
   4. D)150.000 ✓ doğru cevap
   5. E)450.000

   Cevap D. KVK md. 15/1-a'ya göre yıllara yaygın inşaat ve onarım işleriyle uğraşan kurumlara yapılan hakediş ödemelerinden, avanslar da dahil olmak üzere, kesinti yapılır. Kanunda yazılı %15 oran yerine Cumhurbaşkanının md. 15/4 uyarınca belirlediği oran uygulanır: 9707 ve 11344 sayılı kararlardan sonra raylı sistem, gemi ve nükleer santral işlerinde %1, diğer işlerde %5'tir. Konut sitesi diğer işlerdendir: (600.000 + 2.400.000) × %5 = 150.000 TL. 120.000 TL avansı atlar; 90.000 TL 1 Mart 2021 öncesindeki %3 oranını uygular.

   Dayanak: 5520 sayılı KVK md. 15/1-a, 15/4; 2009/14594 sayılı BKK eki Karar md. 1 (3491, 9707 ve 11344 sayılı Cumhurbaşkanı Kararlarıyla değişik) · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.

3. 3. Bir bankanın genel müdürlük binası yapım işini üstlenen H İnşaat Ltd. Şti., hakediş faturasında 5.000.000 TL bedel ve 1.000.000 TL KDV göstermiştir. KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre bankanın sorumlu sıfatıyla beyan edeceği KDV ile H İnşaat'ın mükellef sıfatıyla beyan edeceği KDV tutarları sırasıyla hangisidir?

   1. A)200.000 TL ve 800.000 TL
   2. B)400.000 TL ve 600.000 TL ✓ doğru cevap
   3. C)500.000 TL ve 500.000 TL
   4. D)700.000 TL ve 300.000 TL
   5. E)900.000 TL ve 100.000 TL

   Cevap B. Bankalar, Tebliğin I/C-2.1.3.1/b bölümünde belirlenmiş alıcılar arasında sayılır; belirlenmiş alıcılara ifa edilen yapım işlerinde tutar sınırı aranmaksızın KDV'nin 4/10'u alıcı tarafından tevkif edilir (I/C-2.1.3.2.1). Banka 1.000.000 × 4/10 = 400.000 TL'yi 2 No.lu KDV beyannamesiyle beyan eder; kalan 600.000 TL'yi H İnşaat beyan eder. KDV dahil 5 milyon TL sınırı yalnız belirlenmiş alıcı olmayan KDV mükelleflerine yapılan yapım işlerinde aranır.

   Dayanak: KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1.3.1 ve 2.1.3.2.1.1 · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.

4. 4. Hakediş usulüyle yürütülen bir yapım işinde KDV açısından vergiyi doğuran olay ve belge düzeniyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. A)Vergiyi doğuran olay, hakediş bedelinin yüklenicinin hesabına geçtiği tarihte gerçekleşir.
   2. B)Vergiyi doğuran olay hakediş raporunun onayıyla doğar; indirim için fatura gerekir. ✓ doğru cevap
   3. C)Vergiyi doğuran olay, ancak geçici kabul tutanağının onaylandığı tarihte gerçekleşir.
   4. D)Hakediş belgesi fatura yerine geçtiğinden ayrıca fatura düzenlenmesine gerek yoktur.
   5. E)Ara hakedişlerde KDV doğmaz; işin tamamı için KDV kesin kabul tarihinde hesaplanır.

   Cevap B. KDV Kanunu md. 10/c, kısım kısım yapılan hizmetlerde her kısmın yapılmasını vergiyi doğuran olay sayar. KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre hakedişli işlerde vergiyi doğuran olay, hakedişin tahakkuk ettiğini belgeleyen hakediş raporunun onaylandığı tarihte gerçekleşir. Hakediş belgesi VUK'ta düzenlenen bir belge olmadığından KDV'nin indirilebilmesi için fatura düzenlenmesi gerekir; geçici kabulü beklemek, gelir vergisindeki yıllara yaygın kâr tespitiyle karıştırmaktır.

   Dayanak: 3065 sayılı KDVK md. 10/c; KDV Genel Uygulama Tebliği I/Ç-1 ve III/C-5.1 · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.

5. 5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre inşaat işleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? I. Kamu idareleri, ihale yoluyla yaptırdıkları işleri üstlenenleri ve adreslerini on beş gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. II. Belediyeler, yapı kullanma izin belgesi vermeden önce ilgililerden Kuruma borcu bulunmadığına dair Kurumca düzenlenmiş belgeyi ister. III. Kuruma prim borcu bulunan işverenin hakedişleri tamamen ödenir; borç yalnız kesin teminattan tahsil edilir.

   1. A)Yalnız I
   2. B)Yalnız II
   3. C)I ve II ✓ doğru cevap
   4. D)I ve III
   5. E)II ve III

   Cevap C. 5510 sayılı Kanun md. 90/1'e göre kamu idareleri ihaleyle yaptırdıkları işleri üstlenenleri on beş gün içinde Kuruma bildirir; md. 90/4'e göre yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce ilgililerden Kuruma borcu bulunmadığına dair Kurumca düzenlenmiş belge istenmesi zorunludur. III yanlıştır: md. 90/2'ye göre hakedişler Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin borç olmaması kaydıyla ödenir; kesin teminat da ihale konusu işle ilgili borç bulunmadığı tespit edildikten sonra iade edilir.

   Dayanak: 5510 sayılı Kanun md. 90/1, 90/2, 90/4 · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.

6. 6. T İnşaat A.Ş.'nin yıllara yaygın bir işinin geçici kabul tutanağı Kasım 2025'te idarece onaylanmıştır. Teminat süresi içinde, Eylül 2026'da işle ilgili 400.000 TL onarım gideri yapılmış; Şubat 2027'de işverenle mutabık kalınan 250.000 TL ek bedel tahsil edilmiştir. GVK hükümlerine göre bu iki tutar hangi yılların kâr veya zararının tespitinde dikkate alınır?

   1. A)Her ikisi de işin kârına eklenerek 2025 yılında
   2. B)Her ikisi de kesin kabulün onaylandığı yılda
   3. C)Onarım gideri 2025'te, ek bedel 2027'de
   4. D)Her ikisi de teminat süresinin bittiği 2026 yılında
   5. E)Onarım gideri 2026'da, ek bedel 2027'de ✓ doğru cevap

   Cevap E. GVK md. 44'e göre geçici kabule tabi işlerde bitim tarihi geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihtir; bu işin kârı 2025'te kesinleşir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre bitim tarihinden sonra bu işle ilgili yapılan giderler ve her ne ad altında olursa olsun elde edilen hasılat, giderin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kâr veya zararının tespitinde dikkate alınır. Bu nedenle 2025'te kesinleşen iş kârı sonradan düzeltilmez.

   Dayanak: 193 sayılı GVK md. 42, 44 · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.

7. 7. U İnşaat A.Ş., 2026 yılında iki yıllara yaygın inşaat işini birlikte yürütmüştür. X işi için 9.000.000 TL, Y işi için 3.000.000 TL harcama yapılmıştır. Yılın müşterek genel giderleri 1.600.000 TL'dir. İki işte ortak kullanılan bir iş makinesinin yıllık amortismanı 360.000 TL olup makine X işinde 200 gün, Y işinde 100 gün kullanılmıştır. GVK md. 43'e göre X işine yüklenecek müşterek genel gider ve amortisman payı toplamı kaç TL'dir?

   1. A)1.040.000
   2. B)1.200.000
   3. C)1.380.000
   4. D)1.440.000 ✓ doğru cevap
   5. E)1.560.000

   Cevap D. GVK md. 43/1'e göre yıl içinde birden fazla inşaat işi birlikte yapılıyorsa müşterek genel giderler bu işlere ait harcamaların birbirine oranına göre dağıtılır: 1.600.000 × 9.000.000 / 12.000.000 = 1.200.000 TL. Md. 43/3'e göre müştereken kullanılan makinelerin amortismanı her işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtılır: 360.000 × 200 / 300 = 240.000 TL. Toplam 1.440.000 TL'dir; 1.380.000 TL amortismanı eşit bölme, 1.040.000 TL genel gideri eşit bölme hatasıdır.

   Dayanak: 193 sayılı GVK md. 43/1, 43/3 · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.

8. 8. V Yapı A.Ş., KDV mükellefi olmayan Bay K ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapmıştır. Bay K'ye bırakılacak dairelerin maliyet bedeli, genel idare giderlerinden düşen pay dahil ve arsa payı hariç 6.000.000 TL olarak hesaplanmıştır. Teslim perakende satış niteliğindedir. Daireler Bay K'ye teslim edildiğinde V Yapı'nın hesaplayacağı KDV'nin matrahı kaç TL'dir?

   1. A)6.000.000
   2. B)6.300.000
   3. C)6.600.000 ✓ doğru cevap
   4. D)7.200.000
   5. E)7.920.000

   Cevap C. KDV Kanunu md. 27/6'ya göre arsa karşılığı inşaat işlerinde müteahhidin arsa sahibine bıraktığı konut veya işyerinin bedeli, VUK md. 267'nin ikinci sırasındaki maliyet bedeli esasına göre belirlenir: maliyet bedeline toptan satışlarda %5, perakende satışlarda %10 eklenir. Genel idare giderlerinden düşen pay bedele katılır (md. 27/4), arsa payı katılmaz. Matrah 6.000.000 × 1,10 = 6.600.000 TL'dir; 6.300.000 TL toptan satış oranını, 7.920.000 TL ise KDV'yi matraha katma hatasını yansıtır.

   Dayanak: 3065 sayılı KDVK md. 27/4, 27/6; 213 sayılı VUK md. 267; KDV Genel Uygulama Tebliği I/B-8.2 · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.

9. 9. Kat karşılığı (arsa karşılığı) inşaat işlerinde KDV uygulamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi YANLIŞTIR?

   1. A)Arsa sahibinin arsa payı teslimi ve müteahhidin bağımsız bölüm teslimi olmak üzere iki ayrı teslim vardır.
   2. B)Vergiyi doğuran olay, müteahhidin bağımsız bölümleri arsa sahibine teslim etmesiyle gerçekleşir.
   3. C)Arsa sahibi arsasını arızi olarak verse bile arsa payı teslimi KDV'ye tabi tutulur. ✓ doğru cevap
   4. D)Arsa bir iktisadi işletmeye dahilse arsa sahibinin müteahhide arsa payı teslimi KDV'ye tabidir.
   5. E)Arsa sahibinin aldığı konutu sonra satması, yurt dışında yerleşiklere konut teslimi istisnasında ilk teslim sayılmaz.

   Cevap C. KDV Genel Uygulama Tebliği I/B-8'e göre arsa karşılığı inşaat işinde arsa payı teslimi ve bağımsız bölüm teslimi olmak üzere iki ayrı teslim vardır. Arsa iktisadi işletmeye dahilse veya arsa alım satımı mutat ve sürekli yapılıyorsa arsa payı teslimi KDV'ye tabidir; arsa sahibi gerçek usulde mükellefiyet gerektirmeyecek şekilde arızi olarak teslim ediyorsa vergi uygulanmaz. Vergiyi doğuran olay bağımsız bölümlerin arsa sahibine teslimiyle doğar (I/Ç-1); arsa sahibinin sonraki satışı yurt dışında yerleşiklere konut teslimi istisnasında ilk teslim sayılmaz (II/B-12.1.2).

   Dayanak: KDV Genel Uygulama Tebliği I/B-8.1, I/Ç-1, II/B-12.1.2; 3065 sayılı KDVK md. 2/5 · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.

10. 10. Özel nitelikteki bir bina inşaatı 2023 yılında başlamış ve 2026 yılında bitmiştir. Bu yapı sınıfı için her yıl yayımlanan son birim maliyet bedelleri (varsayımsal olarak) 2023: 8.000 TL/m², 2024: 13.000 TL/m², 2025: 18.000 TL/m², 2026: 24.000 TL/m²'dir. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 16 Mayıs 2026'da yürürlüğe giren değişikliğine göre, asgari işçilik araştırmasında inşaat maliyetinin hesabında esas alınacak birim maliyet bedeli kaç TL/m²'dir?

    1. A)8.000
    2. B)13.000 ✓ doğru cevap
    3. C)15.750
    4. D)18.000
    5. E)24.000

    Cevap B. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği md. 111/6'ya göre başladığı yıl içinde biten inşaatlarda bitiş tarihinde geçerli birim maliyet esas alınır; başladığı yıldan sonra biten inşaatlarda ise bitirildiği yıl hariç, başlangıç yılı ile bitiş yılı arasındaki yıllara ait birim maliyetlerin aritmetik ortalaması kullanılır (bir yılda birden çok bedel yayımlanmışsa o yılın son bedeli). Buna göre (8.000 + 13.000 + 18.000) / 3 = 13.000 TL/m²'dir. 15.750 TL/m² bitiş yılını ortalamaya katma, 24.000 TL/m² yalnız bitiş yılını alma hatasıdır.

    Dayanak: Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği md. 111/6 (RG 16.05.2026/33255 ile değişik); 5510 sayılı Kanun md. 85 · Brodemy çalışma sorusu, gerçek sınav sorusu değildir.