Milyem Nedir? Altın Ayar–Milyem Tablosu ve Hesaplama Rehberi

Milyem, altının saflığının binde karşılığıdır. 24-22-21-18-14 ayar milyem tablosu, dönüşüm formülü, has altın ve değer hesabı, gümüşte milyem ve damga okuma — örneklerle.

18 Temmuz 2026 · Brodemy Akademi · 9 dk okuma

Editöryel inceleme: Dr. Ali Şimşek · Dr. Erkan Erhan · Dr. Mehmet Ali Kırkpınar

Ayar, Milyem ve Gramaj: Üç Kavram, Üç Ayrı Soru

Kuyumculukta bu üç kavram sürekli iç içe geçer ama farklı soruları yanıtlar. Ayar, altının saflığını 24'lük sistemde gösterir; 24 ayar saf altın kabul edilir ve her ayar saf altının 24'te birini temsil eder. Milyem aynı saflığı binde cinsinden ifade eder ve damgada yazan sayı çoğunlukla budur. Gramaj ise ürünün ağırlığıdır — saflıkla ilgisi yoktur. Bir ürünün gerçek altın içeriğini bulmak için üçünü birlikte kullanmak gerekir: ayar/milyem saflığı, gramaj miktarı verir.

Ayar–Milyem Dönüşüm Tablosu

Aşağıdaki tabloda hem formülün verdiği matematiksel karşılık hem de ürün üzerinde damga olarak basılan standart değer yer alır. İkisi her ayarda birebir aynı değildir; farkın nedeni bir alt başlıkta.

Neden 14 Ayar 583 Değil de 585 Damgalanır?

Formül 14 ayar için 583,33 verir; damgada ise 585 yazar. Bu bir hata değil, bilinçli bir güvence: damga değeri, ürünün saflığının en az o düzeyde olduğunu taahhüt eder. Standart, formülün verdiği değeri yukarı yuvarlayarak alıcının beyan edilenden düşük saflıkta ürün almasını engeller. Aynı mantık 22 ayarda tersine işler: 916,67'nin altına inilerek 916 basılır, çünkü üretimde 916,67'yi birebir tutturmak yerine biraz üstünde çalışmak esastır.

Değerli metal alaşımlarının saflık dereceleri EN ISO 9202 standardında tanımlıdır ve Türkiye bu standardı uygulayan ülkeler arasındadır. Türkiye'de altın takılarda ayar damgası bulundurmak yasal bir yükümlülüktür; damgadaki sayı doğrudan milyem değerini gösterir.

Has Altın Hesabı: Formül ve Örnekler

Bir üründeki gerçek saf altın miktarını bulmak için tek bir formül yeterlidir: has altın (gram) = gram × milyem ÷ 1000. Kalan gram, alaşımı oluşturan bakır, gümüş, çinko veya paladyum gibi metallerdir.

Aynı gramajdaki iki ürünün değeri ayarına göre belirgin biçimde ayrışır: 10 gram 22 ayar ürün 9,16 gram has altın içerirken, 10 gram 14 ayar ürün 5,85 gram içerir. Müşteriye fiyat farkını anlatmanın en net yolu bu hesabı birlikte yapmaktır.

Değer Hesabı: Has Altın + İşçilik

Bir ürünün yaklaşık maddi değeri şu şekilde bulunur: ürün değeri ≈ (has altın gram × günün has altın gram fiyatı) + işçilik. Altın fiyatları günlük, hatta anlık değiştiği için buraya sabit bir rakam yazmak yanıltıcı olur; güncel has altın fiyatını işlem anında esas alın. İşçilik oranı da üründen ürüne ve atölyeden atölyeye değişir, sabit bir yüzdesi yoktur ve satış noktasından teyit edilmelidir.

Gümüşte Milyem

Aynı mantık gümüşte de geçerlidir, yalnız ayar sistemi kullanılmaz — gümüşte doğrudan milyem konuşulur. EN ISO 9202'de tanımlı başlıca gümüş saflıkları 800, 830, 925 ve 999'dur. Takı üretiminde en yaygın olanı 925 milyemdir (sterling gümüş); 999 ise külçe ve yatırımlık üründe kullanılır. Damgada 925 gören bir müşteri, üründeki 1000 gramın 925 gramının saf gümüş olduğunu okumuş olur.

Damga: Saflığın Ürün Üzerindeki Kanıtı

Damga, ürünün saflığını gösteren işarettir ve tüketicinin beyan edilen ayara güvenmesini sağlar. Damgada yazan sayı milyem değeridir: 585 → 14 ayar, 750 → 18 ayar, 916 → 22 ayar, 999 → neredeyse saf altın. Ayar denetimi ve damgalama yükümlülükleri MYK yeterlilik metninden bağımsız, ayrı düzenlemelere tabidir; sorumlu kuruluşlar ve denetim esasları için güncel mevzuatı esas alın.

Bir kuyumcudan beklenen, damgayı okuyabilmek, saflık iddiasını doğrulayabilmek ve şüphe hâlinde ölçüm yaptırabilmektir. Damgası okunmayan veya bulunmayan üründe saflık iddiası doğrulanmadan işlem yapılmamalıdır.

Sahada Saflık Nasıl Ölçülür?

• Mihenk taşı (prova taşı) — altın parçası taşa sürtülür, bıraktığı ize asit uygulanarak ayar tahmin edilir. Klasik ve hızlı bir ön değerlendirme yöntemidir; kesin sonuç vermez.
• XRF cihazı — tahribatsız X-ışını floresan analiziyle alaşım bileşimi ölçülür. Yüzey ölçümü yaptığı için kaplama ürünlerde yanıltıcı olabilir.
• Ayar evi analizi — kimyasal analizle milyem kesin olarak tayin edilir. En güvenilir yöntemdir; hurda alımı ve toplu işlemlerde esas alınır.
• Yoğunluk (özgül ağırlık) ölçümü — içi boş veya dolgulu ürünlerde yanıltıcı sonuç verebileceği için tek başına yeterli değildir.

Bu Hesaplar Belgede Nerede Karşımıza Çıkar?

Kuyumcu (Perakende) Seviye 4 yeterliliğinin (21UY0441-4) zorunlu birimlerinden A2 — Altın ve Gümüş Takı Alış-Satış Uygulamaları — doğrudan bu alış-satış ve değerleme becerilerini kapsar. A2 biriminde en az 20 soruluk, dört seçenekli, %70 barajlı teorik sınav yapılır ve yanlış cevaplar puan götürmez. Ayar–milyem–gramaj mantığını kavramak hem sınavda hem tezgâh başında doğrudan işe yarar.

Belgeyi Brodemy düzenlemez; Brodemy aracıdır ve sizi MYK tarafından yetkilendirilmiş, TÜRKAK akredite belgelendirme kuruluşuna yönlendirir.

Ayar/milyem hesaplayıcıyı kullan → · Kuyumcu MYK belgesi — süreç ve başvuru → · 25 soruluk deneme sınavı → · Kuyumculuk terimleri sözlüğü →

Sıkça sorulan sorular

Milyem nedir?

Milyem, bir metalin saflığını binde (1/1000) cinsinden gösteren değerdir. 916 milyem altın, 1000 gramının 916 gramının saf altın olduğu anlamına gelir. Altın takılardaki damgada yazan sayı bu milyem değeridir.

21 ayar kaç milyem?

875 milyem. Hesap: 21 ÷ 24 × 1000 = 875. Bu ayarda formül karşılığı ile damgada yazan değer birebir aynıdır, yuvarlama farkı yoktur.

22 ayar kaç milyem?

Damgada 916 yazar. Formül 916,67 verir (22 ÷ 24 × 1000); piyasada 916 olarak anılır. Cumhuriyet ziynet altınlarının saflığı 916,6 milyemdir.

14 ayar neden 583 değil de 585 milyem?

Formül 583,33 verir ama damgada 585 yazar. Bu bilinçli bir güvencedir: damga değeri ürünün saflığının en az o düzeyde olduğunu taahhüt eder, dolayısıyla standart formül değerini yukarı yuvarlar ve alıcının beyan edilenden düşük saflıkta ürün almasını engeller.

Milyem hesabı nasıl yapılır?

İki formül yeterlidir. Ayardan milyeme: milyem = (ayar ÷ 24) × 1000. Üründeki saf altın miktarı için: has altın (gram) = gram × milyem ÷ 1000. Örnek: 20 gram 22 ayar bilezik → 20 × 916 ÷ 1000 = 18,32 gram has altın.

Has altın kaç milyemdir?

Has altın 24 ayar saf altındır. Külçe ve yatırımlık üründe 999 veya 999,9 milyem olarak işlem görür; sarrafiye piyasasında "has" karşılığı olarak yaygın biçimde 995 milyem kullanılır. İşlem yaptığınız kurumun hangi değeri esas aldığını teyit edin.

Gümüşte milyem nasıl okunur?

Gümüşte ayar sistemi kullanılmaz, doğrudan milyem konuşulur. EN ISO 9202'de tanımlı başlıca değerler 800, 830, 925 ve 999'dur. Takıda en yaygın olan 925'tir (sterling gümüş), 999 ise külçe ve yatırımlık üründe kullanılır.

Damgası olmayan altın alınır mı?

Damga, saflığın ürün üzerindeki kanıtıdır ve Türkiye'de altın takılarda ayar damgası bulundurmak yasal yükümlülüktür. Damgası okunmayan veya bulunmayan üründe saflık iddiası doğrulanmadan işlem yapılmamalıdır; mihenk taşı, XRF veya ayar evi analiziyle saflık tespit ettirilmelidir.