Trabzon'da Motorlu Kara Taşıtları Alım Satım Sorumlusu (17UY0299-5) MYK Belgesi

Galerinizde birden çok çalışan mı var? Galeriler için toplu belgelendirme teklifi →

Trabzon'da ikinci el araç ticaretini şekillendiren yerel gerçekler

Trabzon engebeli bir arazide kuruludur; kıyıdan içeri doğru yükselti artar ve galericilik de iki katmanlı bir yapı gösterir. Bir yanda Ortahisar'da Sanayi Mahallesi'nde, Anadolu Bulvarı ve ara sokakları boyunca dizilen oto galericiler kümesi; öte yanda Vakfıkebir gibi kıyı ilçelerinde tek başına işleyen galeriler vardır. Bu dağınık yerleşim, yetki belgesi ve Seviye 5 sorumlusu meselesini Trabzon'da doğrudan bir 'kaç ayrı nokta işletiyorum' sorusuna dönüştürür.

Trabzon bir liman kentidir; Zigana üzerinden Gümüşhane ve Bayburt'a, sahil yolu üzerinden Rize ve Giresun'a bağlanır. Alıcı başka bir ilden ve tek günlük bir yolculukla geliyorsa devir, noter ve md.26 kapsamındaki güvenli ödeme adımlarının kısıtlı bir zaman diliminde yürütülmesi gerekir; bu durumda ekspertiz raporunun satıştan önceki 10 günlük penceresini erken planlamak işi kolaylaştırır.

Doğu Karadeniz'in yağışlı ve yüksek nemli bir iklimi vardır; yol profili de deniz seviyesinden yaylaya kadar kısa mesafede tırmanır. Yönetmeliğin md.17 ile garanti kapsamına aldığı sistemler motor ve şanzıman ile elektrik ve elektronik sistemlerdir ve garanti satıştan itibaren 3 ay veya 5.000 km sürer. Bu sistemlerde satıştan sonra çıkabilecek bir arızada sonucu belirleyen, satış öncesi tespit ve kayıt disiplinidir.

Yönetmeliğin ekspertiz ve garanti hükümleri araç sınıfı üzerinden yazılmıştır ve kapsam M1, M1G, N1 ve N1G sınıflarıdır. 'G' harfi arazi taşıtı türevini işaret eder; yani yayla ve orman yollarında kullanılan dört çeker binek ve hafif ticari araçlar da, sınıfları M1G veya N1G ise bu kapsamdadır. Model yılına göre 8 yaşın veya 160.000 kilometrenin üzerindeki taşıtlar için ise ekspertiz raporu zorunlu değildir ve bu taşıtlar garanti kapsamı dışında kalır. Tescil belgesindeki sınıf kodunu, model yılını ve kilometreyi satıştan önce okumak bu yüzden ilk adımdır.

Fındık ve doğu ilçelerinde çay ilin önemli tarım ürünleridir; her ikisinin geliri de hasat takvimine bağlıdır. Buna Uzungöl, Sümela ve yayla hattında yaz aylarında yoğunlaşan turizm geliri eklenir. Bu gelirlerle araç alıp satmayı düşünüyorsanız Yönetmelik md.5/1'deki eşiği bilmeniz gerekir: bir takvim yılında üçten fazla satış, aksi tespit edilmedikçe ticari faaliyet sayılır. Bu eşiği aşan kişi, galerisi olmasa da yetki belgesi gerektiren bir faaliyete girmiş olur.

Trabzon'da galeriyi kim açar, kim çalışır: Seviye 5 ile Seviye 4 arasındaki hukuki sınır

İki belge birbirinin daha iyisi ya da kolayı değildir; Yönetmelik bunları farklı kişilere bağlar. Md.4/1-(m) alım satım sorumlusunu (Seviye 5, 17UY0299-5) şöyle tanımlar: ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden gerçek kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların kendileri; ticaret şirketleri ve diğer tüzel kişi tacirler ile şubelerde ise bu faaliyetleri yürüten yetkili temsilcileri. Yani Seviye 5, işletmenin sahibi ya da temsile yetkili yöneticisidir. Md.4/1-(l) ise alım satım danışmanını (Seviye 4, 17UY0298-4) tek cümleyle tanımlar: işletmede iş sözleşmesiyle çalışan pazarlama ve satış personeli. Kriter kartvizitteki unvan değildir; belirleyici olan (a) iş sözleşmesiyle çalışıyor olmak ve (b) fiilen pazarlama-satış işi yapmaktır. Muhasebe, yıkama, temizlik gibi satış dışı personel bu kapsamda değildir. Trabzon'da pratik sonuç şudur: Anadolu Bulvarı hattındaki bir galeride tezgâhın arkasında Seviye 4 belgeli kaç kişi çalışırsa çalışsın, işletmenin yetki belgesi alabilmesi için md.6/1-(ç)-(5) uyarınca en az bir kişinin Seviye 5 belgesi bulunması gerekir; bu kişi gerçek kişi işletmede sahibin kendisi, tüzel kişide temsile yetkili kişilerden biridir. Yalnızca Seviye 4 belgeniz varsa galeri açamaz, yetki belgesi alamazsınız; Seviye 4, belgesi zaten alınmış bir işletmede çalışabilmenin şartıdır. Bu ayrım aile işletmelerinde özellikle önemlidir: işi fiilen yürüten kişi ile ticaret sicilinde temsile yetkili görünen kişi farklıysa, Seviye 5 şartını hangi ismin karşılayacağı başvurudan önce netleştirilmelidir. Her iki belgenin de geçerlilik süresi 5 yıldır.

Kıyı hattına yayılmış işletmeler: Trabzon'da şube, ayrı yetki belgesi ve ikinci Seviye 5 sorumlusu

Kıyı boyunca uzayan yerleşim düzeninde, Ortahisar'daki bir galeriye batı ya da doğu ilçelerinde ikinci bir nokta eklemeyi düşünebilirsiniz. O noktada araç pazarlanıp satılacak ve nokta ayrı bir şube olarak açılacaksa belge yükü de ikiye çıkar. Md.5/4 açıktır: yetki belgesi, her bir işletme için ayrı ayrı düzenlenir ve devredilemez. Md.4/1-(ğ)'deki işletme tanımına şubeler dahildir; md.4/1-(m) ise şubedeki alım satım sorumlusunu 'bu faaliyetleri yürüten yetkili temsilci' olarak tanımlar. Bunun anlamı şudur: merkezdeki Seviye 5 belgesi şubeyi kapsamaz. Vakfıkebir'de ya da başka bir ilçede şube olarak açacağınız ikinci nokta için hem ayrı bir yetki belgesi hem de o noktada bu faaliyeti yürüten ayrı bir Seviye 5 sorumlusu gerekir. Yalnız stok tutulan, satış yapılmayan bir alanın kendiliğinden şube sayılacağına dair ise Yönetmelikte bir hüküm yoktur. Sahibi merkezde durup ilçedeki şubeyi bir akrabaya ya da çalışana bırakmayı düşünüyorsanız bu doğrudan bir belge sorusudur: şubeyi fiilen yürütecek kişinin Seviye 4 değil Seviye 5 belgesi ve temsil yetkisi olmalıdır. Planlamayı ikinci noktanın kirasından değil, ikinci Seviye 5 sorumlusunun kim olacağından başlatmak gerekir; belge süreci kira sözleşmesinden daha uzun sürebilir. Harç da şube başına ayrıca hesaplanır: Harçlar Kanunu (8) sayılı tarife (7566 sayılı Kanun md. 9) uyarınca yetki belgesi harcı şubeler dahil her yıl alınır ve Trabzon büyükşehir olduğu için bir kat artırımlı uygulanır; ancak ADNKS 2024'e göre nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçelerde, örneğin Vakfıkebir'de, artırım uygulanmaz. Bu yüzden ikinci noktanın hangi ilçede açılacağı yıllık maliyeti de etkiler.

29 Nisan 2026 değişikliği: öğrenim şartı ilköğretime indi — ama MYK sınav şartıyla aynı şey değil

Resmî Gazete'nin 29.04.2026 tarihli 33238 sayılı nüshasında yayımlanan değişiklik, Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendindeki 'lise' ibaresini 'ilköğretim' olarak değiştirmiştir. Yani yetki belgesi başvurusunda bulunan alım satım sorumlusunun öğrenim şartı, lise mezuniyetinden en az ilköğretim mezuniyetine inmiştir. Uzun yıllar fiilen galericilik yapmış, ancak lise diploması bulunmadığı için yetki belgesi başvurusunu erteleyen Trabzonlu esnaf açısından bu, kapıyı açan değişikliktir. Burada karıştırılmaması gereken kritik bir ayrım vardır. Yönetmelik, yetki belgesinin şartını düzenler; ulusal yeterlilik metni ise MYK sınavına girişin şartını düzenler ve bunlar ayrı kurallardır. Resmî Türkiye Yeterlilikler Veri Tabanı kaydında 17UY0299-5 için giriş şartı, bu sayfanın hazırlandığı tarihte hâlâ 'yeterlilik sınavına girmek isteyen kişilerin en az lise mezunu olması gerekmektedir' şeklinde görünmektedir. Bu nedenle 'Seviye 5 için lise şartı tamamen kalktı' demek, MYK'nın yeterlilik metnini güncellediği teyit edilmeden doğru olmaz; sınav başvurusundan önce yürürlükteki yeterlilik revizyonunu ayrıca kontrol edin. Buna karşılık 17UY0298-4'ün resmî kaydı 'Giriş şartı bulunmamaktadır' der; Seviye 4 ile Seviye 5 arasındaki en net farklardan biri budur. Muafiyet tarafında da fark keskindir: md.10/2 uyarınca alım satım sorumluları yalnızca yükseköğretim kurumlarının ilgili alanlarından mezunsa belge şartından muaftır; lise veya meslek lisesi mezuniyeti Seviye 5 için muafiyet sağlamaz. Danışmanlar içinse ortaöğretimin ilgili alanlarından mezuniyet de muafiyet kapsamına girebilir. Kendi durumunuz için başvurudan önce Trabzon Ticaret İl Müdürlüğü'ne danışın.

Nem, rampa ve yayla yolu: ekspertiz raporu ile garanti yükümlülüğünün Trabzon'daki karşılığı

Ekspertiz yükümlülüğü işletmeye aittir ve uygulamadan Seviye 5 sorumlusu hesap verir. Md.16 uyarınca tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 ve N1G olan taşıtların satışından önceki 10 gün içinde ekspertiz raporu alınır. Rapor 3 nüsha düzenlenir, 2 nüshası satıcı işletmeye verilir; satıcı işletme ve ekspertiz işletmesi raporu en az 5 yıl saklar. Ücreti kural olarak işletme öder; satış alıcıdan kaynaklanan bir nedenle gerçekleşmezse alıcı öder. Rapor satış sırasında notere ibraz edilir. Muafiyetler iki başlıktadır: ilinde TSE hizmet yeterlilik belgeli ekspertiz işletmesi bulunmayan işletmeler ile model yılına göre 8 yaşın veya 160.000 kilometrenin üzerindeki taşıtlar. Birinci muafiyet il bazlıdır: yalnız ilde TSE hizmet yeterlilik belgeli ekspertiz işletmesi bulunmaması hâlinde uygulanır. Garanti tarafında md.17, model yılına göre 8 yaşın veya 160.000 kilometrenin altında olan ve sınıfı M1, M1G, N1 veya N1G olan taşıtların motor ve şanzımanı ile elektrik ve elektronik sistemleri için satıştan itibaren 3 ay veya 5.000 km garanti öngörür; üretici tarafından yenilenmiş taşıtta bu süre 1 yıl veya 20.000 km'dir. Arızalar azami 45 iş günü içinde giderilir, masraf işletmeye aittir ve aracın kullanılamadığı süre garantiye eklenir. Md.18 uyarınca 8 yaşın veya 160.000 km'nin üzerindeki taşıtlar ile satış sırasında alıcının bildiği ve işletmece belgelenen arıza ve hasarlar garanti dışındadır; bu yüzden Trabzon'da satış öncesi tespit tutanağının ayrıntısı, sonradan kimin ödeyeceğini belirleyen asıl belgedir. 6502 sayılı Kanun md.56 kapsamında üretici veya ithalatçı garantisi süren taşıtlara bu madde uygulanmaz ve tüketicinin ayıplı mal hakları saklıdır.

Güvenli ödeme, 6 ay–6.000 km kısıtı ve yetki belgesiz faaliyetin sonucu

İkinci el taşıt satışlarında ödemenin bir kısmı veya tamamı nakit, havale, EFT ya da Bakanlıkça belirlenen diğer yöntemlerle yapılıyorsa, bedel; taşıt mülkiyeti ile satış bedelinin eş anlı el değiştirmesini sağlayan elektronik sistem üzerinden ödenir (md.26). Sistemin masrafı satıcıya aktarılan bedelden mahsup edilir ve bedel sisteme yatmadan noter devri yapılmaz. Bu zorunluluk yalnız yetki belgeli galerileri değil, tüm gerçek ve tüzel kişileri kapsar. Bedelin bir kredi kuruluşu ya da finansman şirketince kredilendirilen kısmı hariç, kalan ödemeler için sistem kullanılır. Alıcı başka bir ilden tek günlük yolculukla geliyorsa bu adım, uzaktan yürütülen pazarlığın en kritik güvence noktasıdır; ödeme ile devrin eş anlı bağlanması, yol üstünde kapanan işlerdeki güven açığını kapatır. İkinci düzenleme geçici maddelerdedir: motosiklet, otomobil ve arazi taşıtları ilk tescilden itibaren belirli bir süre ve kilometre eşiği geçilmedikçe doğrudan veya dolaylı olarak pazarlanamaz ya da satılamaz; söz konusu eşik 6 ay ve 6.000 km olarak düzenlenmiştir. İkinci el taşıt ayrıca üretici veya distribütörün tavsiye ettiği güncel satış fiyatının üzerinde bir fiyattan ilanla pazarlanamaz. Bu geçici hükümlerin yürürlük tarihi birden fazla kez ertelendiği için, ilan verirken güncel durumu Ticaret Bakanlığı'nın yürürlükteki düzenlemesinden kontrol edin; noterlikler aykırı satışları engeller ve kısıtlama bir takvim yılında üç ve üzeri satış yapan gerçek ve tüzel kişileri kapsar. Yaptırım tarafında md.5/1 yetki belgesiz ticari faaliyeti yasaklar ve bir takvim yılında üçten fazla satışı, aksi tespit edilmedikçe ticari faaliyet sayar; ceza md.31/5 yollamasıyla 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun md.18'deki idari para cezalarıdır ve Bakanlıkça uygulanır. Belgeli personel çalıştırmama ihlalinin sonucu ise ayrıdır: md.15/1-(a) ihlali, uyarıya rağmen giderilmez veya aynı takvim yılında tekrarlanırsa md.9/1-(ç) uyarınca yetki belgesinin iptaline yol açar ve iptal hâlinde işletmeye ve sahiplerine 1 yıl yeni yetki belgesi verilmez.

17UY0299-5 sınavı nasıl yapılır ve Trabzon'dan süreç hangi sırayla yürür

17UY0299-5 ulusal yeterliliğinde A1 ve A2 zorunlu birimler, B1 ise seçmeli birimdir. Teorik sınav çoktan seçmeli (dört seçenekli) sorulardan oluşur ve yürürlükteki yeterlilik revizyonuna göre birim başına asgari soru sayıları belirlenmiştir; belge alabilmek için A1 ve A2'nin ikisinden de başarılı olmak şarttır. Teorik sınavda başarı barajı %70'tir; performans sınavında ise kritik adımların tamamının yapılması ve genelinden asgari %80 alınması gerekir. Karşılaştırma için: 17UY0298-4'te de A1 ve A2 zorunlu, B1 seçmelidir; barajlar aynıdır. Her iki belgenin geçerlilik süresi 5 yıldır. Soru sayıları ve birim yapısı revizyonla değişebildiğinden, başvurudan önce yürürlükteki yeterlilik metnini kontrol edin. Trabzon'daki bir adayın izlemesi gereken sıra nettir. Önce hangi seviyeye tabi olduğunuzu belirleyin: işletme sahibi ya da temsile yetkili yönetici iseniz Seviye 5, iş sözleşmesiyle çalışan satış personeli iseniz Seviye 4. Sonra md.10/2 kapsamında mezuniyet muafiyetiniz olup olmadığını kontrol edin. Ardından belgelendirme başvurusunu yapın; belge elinize geçtikten sonra işletmenin yetki belgesi başvurusunu Bilgi Sistemi üzerinden tamamlayın ve süreci Trabzon Ticaret İl Müdürlüğü ile yürütün. Yetki belgesinde ticaret unvanı veya işletme adı dışındaki bir bilgi değişirse belge tadil edilir; unvan veya işletme adı değişirse yenilenir. Başvuru 30 gün içinde yapılır ve il müdürlüğü 10 gün içinde sonuçlandırır. Süresinde tadil veya yenileme başvurusu yapılmaması md.9/1-(c) uyarınca iptal sebebidir; adres değiştiren ya da ortak yapısı değişen işletmelerin bu 30 günlük süreyi kaçırmaması gerekir. Sınav ISO/IEC 17024 tarafsızlık ilkesiyle TÜRKAK akredite, MYK yetkili kuruluşlarda yapılır; başvurunuzu Brodemy üzerinden yapar, sınav takvimini ve belgenizi tek yerden takip edersiniz. Sınav yeri ve tarihi kuruluşa göre değişir; sınavın Trabzon'da yapılacağı kesin değildir ve komşu bir ile gitmeniz gerekebilir. Hiçbir aşamada sınavı geçme yönünde taahhüt verilmez.

İlgili sayfalar

• MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi nedir?
• MYK belgesi e-Devlet sorgulama ve doğrulama
• MYK belgesi yenileme (5 yıl sonra)
• MYK belgesi yurtdışında geçerli mi?

Diğer şehirler

İstanbul · İzmir · Şanlıurfa · Tekirdağ · Van · Muğla