İzmir'de Galerici Belgesi: Motorlu Kara Taşıtları Alım Satım Sorumlusu (17UY0299-5)

Galerinizde birden çok çalışan mı var? Galeriler için toplu belgelendirme teklifi →

İzmir'de araç ticareti nerede yoğunlaşıyor: Buca–Gaziemir hattı, ilçe pazarları ve sezon sonu kiralama araçları

İzmir'de galericiliğin bilinen iki toplu merkezi Buca–Gaziemir hattındadır: Buca'daki Otokent Galericiler Sitesi ve Gaziemir'deki İZOKOM Oto Borsa Galericiler Sitesi. Aynı sokakta yan yana çalışan işletmelerin tamamı aynı yetki belgesi rejimine tabidir: belirleyici olan tabelanın büyüklüğü veya stok sayısı değil, işletmenin başında 17UY0299-5 Seviye 5 belgeli bir alım satım sorumlusunun bulunup bulunmadığıdır. Bu hatta dükkân devralan bir galericinin ilk işi kira sözleşmesi değil, kendi Seviye 5 belgesi ve ardından İzmir Ticaret İl Müdürlüğüne yapacağı yetki belgesi başvurusudur.

İzmirli galericinin ikinci temas noktası, çevre ilçelerde hafta sonları kurulan açık oto pazarlarıdır. Buralarda bireysel satıcı ile galerici aynı alanda buluşur. Kritik ayrım şudur: Yönetmelik md.5/1 uyarınca yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında ikinci el motorlu kara taşıtı pazarlanamaz ve satılamaz; bir takvim yılında üçten fazla satış, aksi tespit edilmedikçe ticari faaliyet sayılır. Yani pazarda düzenli araç çevirdiği tespit edilen kişi, kapalı bir galeri dükkânı olmasa dahi yetki belgesiz faaliyet konumuna düşebilir. Yetki belgesinin ön şartı ise yine Seviye 5 mesleki yeterlilik belgesidir; pazarda çalışmak bu şarttan muafiyet sağlamaz.

Çeşme, Alaçatı, Urla, Seferihisar ve Foça hattında yaz turizmi vardır ve sezon sonunda kiralama araçları ikinci el piyasasına çıkabilir. Burada iki kural birlikte işler. Kiralama şirketinin kendi adına en az altı ay tescilli araçlarını kendisinin satması Yönetmeliğin kapsamı dışındadır (md.2/2-(b)); bu araçları alıp yeniden satan galeri ise md.26'daki güvenli ödeme ve md.17'deki satış sonrası garanti yükümlülükleriyle bağlıdır. Kısa sürede çok sayıda araç satılan dönemlerde ekspertiz, güvenli ödeme ve garanti adımlarını her işlemde eksiksiz uygulamak gerekir.

Panelvan, kamyonet veya minibüs gibi ticari araç alım satımı yapıyorsanız kuralın inceliği araç sınıfındadır. Yönetmeliğin ekspertiz (md.16) ve garanti (md.17) maddeleri, tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 ve N1G olan taşıtlar üzerinden kurulmuştur; dolayısıyla N1 sınıfındaki panelvan ve kamyonetleri satan işletme, otomobil satan galericiyle aynı ekspertiz ve garanti yükünü taşır. Minibüsler bu sınıflar arasında olmadığından bu iki maddenin kapsamına girmez. Ticari araç ağırlıklı çalışmak tek başına muafiyet anlamına gelmez; araç sınıfı tescil belgesinden kontrol edilmelidir.

Ödemiş, Tire, Bergama, Kınık veya Bayındır gibi ilçelerde traktör ya da pickup alıp satıyorsanız ayrım şudur: ekspertiz ve garanti maddeleri yalnızca yukarıda sayılan araç sınıflarını kapsadığı için, bu sınıfların dışında kalan traktörlerde o iki madde işlemez; pickup'lar ise N1 veya N1G sınıfındaysa kapsamdadır. Buna karşılık yetki belgesi alma ve Seviye 5 alım satım sorumlusu bulundurma şartı, Yönetmeliğin md.4/1-(j)'de saydığı motorlu kara taşıtlarının tamamı için geçerlidir: motosiklet, otomobil, arazi taşıtı, otobüs, kamyonet, kamyon ve lastik tekerlekli traktör. Ödemiş'te traktör satan bir esnafla Gaziemir'de otomobil satan galericinin belge yükümlülüğü aynıdır; yalnızca satış sonrası yükümlülüklerin kapsamı ayrışır. Bu listede olmayan tarım makineleri ise yetki belgesi rejiminin konusu değildir.

İzmir'de kurumsal muhataplar nettir: yetki belgesini veren, tadil ve yenileme başvurularını sonuçlandıran merci İzmir Ticaret İl Müdürlüğü'dür ve başvurular Bakanlığın Bilgi Sistemi üzerinden yapılır. Meslek örgütü tarafında ise gerçek kişi esnaf için ilin oto galericilerini temsil eden esnaf odası ve bağlı bulunduğu esnaf odaları birliği, şirket olarak çalışanlar için işletmenin bulunduğu yerdeki ticaret odasının (İzmir Ticaret Odası ya da Tire, Ödemiş, Torbalı gibi ilçelerin kendi ticaret odaları) kaydı gündeme gelir. Hangi örgüte kayıtlı olduğunuz yetki belgesi şartını değiştirmez; oda kaydı yetki belgesi başvurusunun eki olan bir evraktır, alternatifi değildir. Seviye 5 belgesi olmadan hiçbir oda kaydı yetki belgesi başvurusunu kabul edilebilir hâle getirmez.

İzmir Ticaret İl Müdürlüğü kapısına gitmeden önce sırayı doğru kurun

İzmir'de yetki belgesi süreci çoğu galericinin sandığı sırayla işlemez. Önce dükkân tutulup sonra belge aranmaz; çünkü yetki belgesi başvurusunda bulunan alım satım sorumlusunun Seviye 5 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması, Yönetmelik md.6/1-(ç)-(5) uyarınca başvurunun kabul şartıdır. Doğru sıra şudur: önce 17UY0299-5 sınavına girip belgeyi almak, ardından oda kaydı, vergi levhası, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile aranan diğer işletme evrakını tamamlamak, sonra Bakanlığın Bilgi Sistemi üzerinden başvuruyu yapmaktır. Başvuruyu sonuçlandıran merci işletmenin bulunduğu yerdeki il müdürlüğü olduğu için Buca, Gaziemir, Bornova, Karşıyaka veya Menderes fark etmeksizin muhatap İzmir Ticaret İl Müdürlüğü'dür. Öğrenim şartı tarafında da güncel bir değişiklik vardır: 29 Nisan 2026 tarihli ve 33238 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yetki belgesi başvurusu yapan alım satım sorumlusu için aranan öğrenim düzeyi lise mezuniyetinden ilköğretim mezuniyetine indirilmiştir. Bu, yönetmeliğin yetki belgesi şartıdır; MYK ulusal yeterliliğinin sınava giriş şartı ayrı bir metinle düzenlenir ve başvuru öncesinde ayrıca teyit edilmelidir.

Buca'daki galeriye Gaziemir'de şube eklerseniz hesap ikiye katlanır

Buca hattında bir dükkânı olan işletme Gaziemir'de veya Bornova yönünde ikinci bir noktayı ayrı bir şube olarak açarsa iki ayrı yük birlikte doğar. Birincisi belge tarafıdır: Yönetmelik md.5/4 uyarınca yetki belgesi her bir işletme için ayrı ayrı düzenlenir ve devredilemez; şubeler de bu kapsamdadır ve şubede alım satım sorumlusu, o faaliyeti yürüten yetkili temsilci olarak tanımlanır (md.4/1-(m)). Yani merkezdeki Seviye 5 belgeniz şubeyi kapsamaz; her şube için ayrı bir yetki belgesi ve o şubede Seviye 5 belgeli bir sorumlu gerekir. Bu, ikinci şubeyi açmadan önce ikinci bir kişiyi sınava hazırlamanız gerektiği anlamına gelir ve takvim planlamasını doğrudan etkiler. İkincisi mali taraftır: yetki belgeleri için harç alınmasına ilişkin düzenlemede şubeler de ayrıca kapsanmakta, büyükşehir belediyesi bulunan illerde artırımlı uygulama öngörülmektedir. İzmir büyükşehir statüsünde olduğu için harç bir kat artırımlı uygulanır; artırım yalnız ADNKS 2024'e göre nüfusu 30.000'i geçmeyen Karaburun, Beydağ ve Kınık'ta uygulanmaz. Buca, Gaziemir veya Bornova'daki bir şube için artırımlı harç ödenir.

Galerinin sahibi ile satış personeli aynı belgeye tabi değildir

İzmir'de en sık karıştırılan konu, hangi çalışanın hangi belgeye tabi olduğudur. Ayrım kartvizitteki unvanla değil hukuki konumla yapılır. Seviye 5 (17UY0299-5) Alım Satım Sorumlusu, Yönetmelik md.4/1-(m) uyarınca ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden gerçek kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların kendileri; ticaret şirketleri ile diğer tüzel kişi tacirlerde ve şubelerde ise bu faaliyetleri yürüten yetkili temsilcileridir. Seviye 4 (17UY0298-4) Alım Satım Danışmanı ise md.4/1-(l) uyarınca işletmede iş sözleşmesiyle çalışan pazarlama ve satış personelidir. Buca veya Gaziemir'deki bir galeride işletme sahibi Seviye 5, tezgâhtaki maaşlı satış elemanı Seviye 4 olur; muhasebe, yıkama veya lastik işi yapan personel bu tanımların dışındadır. Muafiyet kuralları da farklıdır: md.10/2 uyarınca alım satım sorumluları yalnızca yükseköğretim kurumlarının ilgili alanlarından mezunsa belge şartından muaf tutulur, alım satım danışmanları için ise ortaöğretim kurumlarının ilgili alanlarından mezuniyet de muafiyet sağlar. Bu nedenle ilgili alandan lise mezunu bir satış elemanı Seviye 4 için muaf sayılabilirken, aynı kişi işletmenin başına geçtiğinde Seviye 5 şartıyla yeniden karşılaşır.

Satış öncesi kısıtlamalar ve güvenli ödeme: İzmir'de her işlemde karşınıza çıkar

Yönetmeliğin geçici maddeleriyle getirilen düzenleme uyarınca motosiklet, otomobil ve arazi taşıtları ilk tescilden itibaren belirli bir süre ve kilometre eşiği geçilmeden doğrudan veya dolaylı olarak pazarlanamaz ve satılamaz; ayrıca ikinci el taşıtın, üretici veya distribütörün tavsiye ettiği güncel satış fiyatının üzerinde bir fiyatla ilan verilerek pazarlanması yasaklanmıştır. Bu geçici maddelerin yürürlük tarihi bugüne kadar birden çok kez uzatıldığı için, ilan vermeden önce güncel yürürlük durumunu ve eşikleri İzmir Ticaret İl Müdürlüğünden ya da Bakanlığın güncel mevzuat metninden teyit etmek şarttır; eski bir tarihe göre hareket etmek işlemi noterde durdurabilir. Kısıtlama yalnız yetki belgesi sahiplerini değil, bir takvim yılında üç ve üzeri satış yapan tüm gerçek ve tüzel kişileri kapsar. Buna ek olarak md.26 uyarınca ikinci el taşıt satışında ödemenin nakit, havale veya EFT ile yapılan kısmı, taşıt mülkiyeti ile satış bedelinin eş anlı el değiştirmesini sağlayan elektronik sistem üzerinden yapılır. Açık pazarda el sıkışılan bireysel işlemler de bu rejimin dışında değildir.

Ekspertiz ve garanti: satıştan sonra işletmede kalan yük

İzmir'de galericinin satış sonrası riski iki maddede toplanır. Ekspertiz tarafında md.16 uyarınca tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 ve N1G olan taşıtlar için satıştan önceki on gün içinde ekspertiz raporu alınır; rapor üç nüsha düzenlenir, iki nüshası satıcı işletmeye verilir ve hem satıcı işletme hem ekspertiz işletmesi raporu en az beş yıl saklar. Rapor ücreti kural olarak işletmeye aittir; satış alıcıdan kaynaklanan bir nedenle gerçekleşmezse ücreti alıcı öder. Rapor satış sırasında notere ibraz edilir. Muafiyetler ise ilinde TSE hizmet yeterlilik belgeli ekspertiz işletmesi bulunmayan işletmeler ile model yılına göre belirli bir yaş veya kilometre eşiğinin üzerindeki taşıtlar için düzenlenmiştir. Garanti tarafında md.17, sayılan araç sınıflarında ve eşiğin altındaki taşıtlarda motor, şanzıman ile elektrik ve elektronik sistemler için satıştan itibaren üç ay veya beş bin kilometre garanti öngörür; üretici tarafından yenilenmiş taşıtta bu süre daha uzundur. Arızalar azami süre içinde ve masrafı işletmeye ait olmak üzere giderilir. Yaş ve kilometre ölçütü "veya" bağlacıyla kurulduğu için sınır durumlarda hangi eşiğin esas alınacağını işlemden önce İzmir Ticaret İl Müdürlüğüne teyit ettirmek doğru olur.

17UY0299-5 sınav yapısı ve İzmir'den hazırlığa başlama sırası

17UY0299-5 Motorlu Kara Taşıtları Alım Satım Sorumlusu yeterliliğinde A1 ve A2 zorunlu, B1 seçmeli birimdir. Teorik sınav dört seçenekli çoktan seçmeli sorulardan oluşur ve belgeyi almak için zorunlu birimlerin ikisinden de başarılı olmak gerekir; teorik sınav başarı barajı yüzde 70'tir. Performansa dayalı sınavda ise kritik adımların tamamının eksiksiz yerine getirilmesi ve sınav genelinden asgari yüzde 80 başarı aranır, yani teorik sınavı geçmek tek başına yeterli değildir. Belgenin geçerlilik süresi beş yıldır ve süre sonunda yeniden belgelendirme gerekir. Seviye 4 (17UY0298-4) tarafında da A1 ve A2 zorunlu, B1 seçmelidir; başarı barajları aynı mantıkla işler. İzmir'de doğru sıra şudur: önce hangi kişinin Seviye 5, hangi kişinin Seviye 4 kapsamına girdiğini md.4/1-(m) ve md.4/1-(l) üzerinden netleştirin, ardından muafiyet ihtimalinizi md.10/2 uyarınca kontrol edin, muafiyet yoksa sınav başvurusu yapın ve belge elinize geçtikten sonra yetki belgesi başvurusunu Bilgi Sistemi üzerinden tamamlayın. Sınav sonucu tamamen adayın sınav performansına bağlıdır; sonuca ilişkin hiçbir taahhüt verilmez.

İlgili sayfalar

• MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi nedir?
• MYK belgesi e-Devlet sorgulama ve doğrulama
• MYK belgesi yenileme (5 yıl sonra)
• MYK belgesi yurtdışında geçerli mi?

Diğer şehirler

Şanlıurfa · Tekirdağ · Van · Muğla · Erzurum · Elazığ