Hatay'da Motorlu Kara Taşıtları Alım Satım Sorumlusu (17UY0299-5) MYK Belgesi

Galerinizde birden çok çalışan mı var? Galeriler için toplu belgelendirme teklifi →

Hatay'ın 15 ilçeli, çok merkezli ticaret coğrafyası galericinin yükümlülüklerini nasıl değiştiriyor?

TÜİK'in Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2025 sonuçlarına göre Hatay'ın nüfusu 1.577.531. Galericiyi ilgilendiren asıl özellik ise toplam değil dağılım: Antakya 301.855, İskenderun 228.149, Defne 139.605, Dörtyol 132.987, Samandağ 122.952, Reyhanlı 117.645, Arsuz 115.077 ve Kırıkhan 108.200 nüfusla ilde yüz binin üzerinde sekiz ayrı ilçe var. Nüfusun birden fazla büyük ilçeye dağıldığı bu yapıda, farklı ilçelerde satış noktası açmayı düşünen işletme için şube kuralı öne çıkar, çünkü Yönetmelik yükümlülüğü işletmeye ve işletme adresine bağlıyor.

Yetki belgesinin ön şartlarından biri ilgili meslek odasına kayıtlı olmak ve ikinci el taşıt ticareti faaliyetinin oda kaydında, vergi kaydında ve iş yeri ruhsatında görünmesidir. Hatay bu noktada alışılmadık bir il: TOBB sisteminde tek bir ticaret odası yok; Hatay Ticaret ve Sanayi Odası'nın (Antakya) yanında İskenderun, Dörtyol, Kırıkhan, Reyhanlı ve Erzin ticaret ve sanayi odaları ayrı ayrı faaliyet gösteriyor. Esnaf tarafında çatı kuruluş Hatay Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliği (HESOB). Sektörel örgütlenmede ise Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu'nun üye dernek listesinde ilden iki dernek görünüyor: Hatay Oto Alım Satım ve Komisyoncuları Derneği ile Hatay Oto Alım Satım Komisyoncular ve Galericileri Derneği; her ikisi de Antakya merkezli. Antakya'daki merkezini İskenderun'a ya da Dörtyol'a şubeyle taşıyan galerici, aynı ilde kalmasına rağmen başka bir odanın kayıt ve faaliyet belgesi sürecine girer.

Hatay'ın ekonomisi tek parça değil: İskenderun–Payas hattında liman ve demir-çelik sanayii, Amik Ovası'nda tarım öne çıkıyor. Aynı ilde binek araçtan kamyonete, traktörden ağır kamyona kadar farklı araçlar el değiştirebildiği için galericinin hukuki yükümlülük haritası da bölünüyor: ekspertiz (md.16) ve garanti (md.17) hükümleri yalnızca tescil belgesinde M1, M1G, N1 veya N1G yazan taşıtları bağlıyor. Aynı vitrindeki N1 sınıfı kamyonet kapsam içindeyken traktör ve ağır kamyon bu maddelerin dışında kalıyor. Yani tek bir Hatay işletmesinde birbirinden farklı iki yükümlülük rejimi aynı anda yönetiliyor.

Reyhanlı'daki Cilvegözü Sınır Kapısı, Suriye ticaretinin yeniden canlanmasıyla bölgenin ağır ticari araç trafiğinin merkezi hâline geldi. Ticaret Bakanı'nın Ağustos 2026 açıklamasına göre kapıdan günde iki yönlü 1.500'e yakın tır giriş-çıkış yapıyor; aynı açıklamaya göre yaklaşık 173 dönümlük arazide kurulan, 1.200 tır kapasiteli bir tır parkı da hizmete alındı. Çekici ya da ağır ticari araç alıp satmayı düşünen işletme için de yetki belgesi ve Seviye 5 zorunluluğu araç sınıfına göre yumuşamıyor: ticari faaliyet kapsamında ikinci el motorlu kara taşıtı pazarlayan veya satan herkes aynı rejime tabi.

6 Şubat 2023 depremlerinden sonra faaliyet adresini değiştirmek zorunda kalan bir Hatay galericisi için 29 Nisan 2026 tarihli Yönetmelik değişikliği (RG 33238) doğrudan önem taşır. Ticaret unvanı veya işletme adı dışındaki bilgi değişikliklerinde yetki belgesi tadil ediliyor, unvan ya da işletme adı değiştiğinde yenileniyor. Ticaret Bakanlığı'nın duyurusuna göre aynı düzenlemeyle işletmenin faaliyet adresinin değişmesi ile esnafın ad-soyad değişikliğinde yeniden harç ödeme zorunluluğu kaldırıldı; ticaret unvanı ve işletme adı değişikliği harca tabi olmayı sürdürüyor. Adresini değiştiren ama unvanını koruyan bir işletme için bu ayrım doğrudan nakit akışını ilgilendiriyor. Başvuru Bilgi Sistemi üzerinden yapılır ve süresinde başvurulmaması md.9/1-(c) uyarınca yetki belgesinin iptal sebebidir.

Yetki belgesi başvurusunun muhatabı Hatay Ticaret İl Müdürlüğü, işlem kanalı ise ietts.gtb.gov.tr. Müdürlüğün yayımladığı 'yetki belgesi başvurusu için istenilenler' sayfası alım satım sorumlusu bakımından 18 yaşını doldurmuş olmayı, belirli suçlardan hüküm giymemiş olmayı, 'en az lise mezunu olmayı' ve 'alım satım sorumlularından en az birinin Seviye 5 mesleki yeterlilik belgesine sahip olmasını' sayıyor. Buradaki lise ibaresi dikkat gerektiriyor: yürürlükteki Yönetmelik 29 Nisan 2026'dan bu yana md.6/1-(ç)-(2)'de 'en az ilköğretim' diyor. İl müdürlüğü sayfalarının güncellenme hızıyla Resmî Gazete metni her zaman aynı tarihte buluşmuyor. Başvurudan önce güncel öğrenim şartını müdürlüğe teyit ettirmek, sayfadaki metne dayanarak başvurudan vazgeçmekten daha doğru bir yol.

Hatay'daki galeride kim Seviye 5, kim Seviye 4 belgesi alır?

Belirleyici olan kartvizitteki unvan değil, hukuki konumdur. Yönetmelik md.4/1-(m) alım satım sorumlusunu 'ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden gerçek kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların kendileri, ticaret şirketleri ve diğer tüzel kişi tacirler ile şubelerde ise bu faaliyetleri yürüten yetkili temsilcileri' olarak tanımlar. Yani Antakya'da kendi adına vergi ve oda kaydı bulunan galerici, işin sahibi olarak Seviye 5 tarafındadır; limited şirket kurmuş bir İskenderun işletmesinde ise temsile yetkili kişi bu sıfatı taşır. Yetki belgesi başvurusunda md.6/1-(ç)-(5) uyarınca alım satım sorumlularından en az birinin Seviye 5 belgesi bulunması aranır. Buna karşılık md.4/1-(l) alım satım danışmanını tek ölçütle tanımlar: 'işletmede iş sözleşmesiyle çalışan pazarlama ve satış personeli'. Dörtyol'daki bir galeride SGK'lı çalışan satış elemanı, kartvizitinde 'satış müdürü' veya 'uzman' yazsa bile 17UY0298-4 Seviye 4 kapsamındadır; ölçüt (a) iş sözleşmesiyle çalışmak ve (b) pazarlama-satış işi yapmaktır. Muhasebe, yıkama, temizlik gibi satış dışı personel bu kapsamda değildir. Aile işletmelerinde işi fiilen yürüten kişi ile oda ve vergi kaydı üzerinde görünen kişi farklı olabilir. Yetki belgesi başvurusunda esas alınan, kaydın ve temsil yetkisinin kimde olduğudur; belgeyi alması gereken kişi de odur. Şubede ise sıfat, o şubede faaliyeti fiilen yürüten yetkili temsilciye bağlanır.

Antakya merkez, İskenderun şube: her nokta için ayrı yetki belgesi ve ayrı Seviye 5

Hatay 15 ilçeli ve sekiz ilçesinin nüfusu yüz bini aşan bir il. Birden fazla ilçede satış noktası açmayı düşünen işletme için yetki belgesi kuralı doğrudan maliyete dönüşür. Yönetmelik md.5/4 açık: 'Yetki belgesi, her bir işletme için ayrı ayrı düzenlenir ve devredilemez.' md.4/1-(ğ)'deki işletme tanımına şubeler dâhildir ve md.4/1-(m) şubedeki alım satım sorumlusunu 'bu faaliyetleri yürüten yetkili temsilci' olarak tarif eder. Sonuç şudur: Antakya'daki merkezin Seviye 5 belgeli sorumlusu, İskenderun şubesini kapsamaz. Her yetki belgesi için en az bir Seviye 5 belgeli kişi gösterilmesi gerekir. Seviye 4 tarafında ise şubeye özgü bir sayı kuralı yoktur; kural kişiye bağlıdır. Hangi ilçedeki hangi şubede olursa olsun, iş sözleşmesiyle çalışan her pazarlama ve satış personelinin Seviye 4 belgesi bulunmalıdır. Bakanlığın md.10/3 kapsamında ayrı bir asgari belgeli personel sayısı belirlediğine dair bir metne ulaşılamadığı için, 'galeride en az şu kadar kişi belgeli olmalı' biçiminde sayısal bir taahhüt verilemez. Şube kararı verilirken hesaba katılması gereken üç kalem şudur: ayrı yetki belgesi, o belgeye bağlı Seviye 5 sorumlusu ve belge başına doğan yıllık harç.

2026'nın Hataylı galericiye yansıyan yeni maliyeti: yetki belgesi yıllık harcı ve Kumlu istisnası

2026, ikinci el araç ticaretinde maliyet tarafının en çok değiştiği yıl oldu. 7566 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (8) sayılı Tarife yeniden düzenlendi ve düzenleme 1/1/2026'da yürürlüğe girdi. Bu tarifeye göre ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgeleri, şubeler dâhil olmak üzere her yıl harca tabidir ve 2026 yılı için tutar 20.000 TL'dir; büyükşehir belediyesi bulunan illerde, bir önceki takvim yılının son günü itibarıyla TÜİK'in yayımladığı son verilere göre nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçeler hariç bu tutar bir kat artırımlı, yani 40.000 TL olarak uygulanır. Harç, belgenin hangi ayda alındığından bağımsız olarak o yıl için tam tahsil ediliyor ve izleyen yıllarda Ocak ayı içinde peşin ödeniyor. Hatay 2012 tarihli 6360 sayılı Kanun'la büyükşehir statüsüne geçen illerden. 2026 harcının dayanağı olan ADNKS 2024'e göre ilin 15 ilçesinden yalnızca Kumlu'nun nüfusu (15.155) 30.000'in altında; Belen 35.755, Yayladağı 41.872, Erzin 42.420, Payas 44.073 ve Hassa 56.541 nüfusla eşiğin üzerinde kalıyor. Bu yüzden 2026'da Kumlu dışındaki Hatay ilçelerinde harç artırımlı uygulanır. Harcın kritik yanı şudur: harç kişiye değil, işletmenin yetki belgesine bağlıdır. Antakya'daki merkez ve İskenderun'daki şube için iki ayrı yetki belgesi varsa harç iki kez doğar. 29 Nisan 2026 değişikliğiyle gelen kolaylık ise depremden sonra adresini değiştiren işletmeler için doğrudan işe yarıyor: işletme faaliyet adresinin veya esnafın ad-soyadının değişmesi hâlinde yeniden harç ödeme zorunluluğu kaldırıldı, ticaret unvanı ve işletme adı değişikliği ise harca tabi olmaya devam ediyor.

Ekspertiz ve garanti: Hatay'ın araç karmasında hangi taşıt kapsamda?

Yükümlülük işletmeye aittir; uygulamadan hesap veren kişi Seviye 5 belgeli alım satım sorumlusudur. md.16 uyarınca tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 veya N1G olan taşıtlar için satıştan önceki 10 gün içinde ekspertiz raporu alınır. Rapor üç nüsha düzenlenir, iki nüshası satıcı işletmeye verilir, satıcı ve ekspertiz işletmesi raporu en az beş yıl saklar ve rapor satış sırasında notere ibraz edilir. Ücret kural olarak işletmeye aittir; satış alıcıdan kaynaklanan bir nedenle gerçekleşmezse alıcı öder. İki muafiyet vardır: ilinde TSE hizmet yeterlilik belgeli ekspertiz işletmesi bulunmayan işletmeler ve model yılına göre sekiz yaşın veya yüz altmış bin kilometrenin üzerindeki taşıtlar. Hatay'da bu muafiyetin geçerli olup olmadığı, ilde TSE belgeli ekspertiz işletmesi bulunup bulunmadığına bağlıdır ve bu bilgiyi il müdürlüğünden teyit etmek gerekir. Garanti tarafında md.17, aynı araç sınıflarında ve model yılına göre sekiz yaşın veya yüz altmış bin kilometrenin altındaki taşıtlarda motor ve şanzıman ile elektrik ve elektronik sistemleri kapsar. Süre satıştan itibaren üç ay veya beş bin kilometredir; üretici tarafından yenilenmiş taşıtta bir yıl veya yirmi bin kilometre uygulanır. Arızalar azami 45 iş günü içinde giderilir, masraf işletmeye aittir ve aracın kullanılamadığı süre garanti süresine eklenir. md.18 uyarınca satış sırasında alıcının bildiği ve işletmece belgelenen arıza ve hasarlar kapsam dışıdır; 6502 sayılı Kanun md.56 kapsamında üretici garantisi süren taşıtlara bu madde uygulanmaz ve tüketicinin ayıplı mal hakları saklı kalır. Karışık araç satan bir galeride bu ayrım somutlaşır: traktörler ile ağır kamyon ve çekiciler bu iki maddenin dışındadır; buna karşılık aynı galeride duran N1 sınıfı kamyonet ile M1 binek araç kapsam içindedir. Madde metnindeki 'sekiz yaşın veya yüz altmış bin kilometrenin' ifadesinin sahada nasıl okunduğu tartışmalı olduğundan, sınırdaki araçlarda karar vermeden önce madde metnini birebir esas alın ve il müdürlüğüne danışın.

17UY0299-5 sınavının yapısı ve öğrenim şartındaki çözülmemiş çelişki

Ulusal yeterlilik metnine göre 17UY0299-5'te A1 (İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve Kalite) ile A2 (Motorlu Kara Taşıtı Alım Satım İşlemleri) zorunlu birimlerdir, B1 (Satış Öncesi ve Satış Sonrası Hizmetler) seçmeli birimdir. Teorik sınavda A1 için en az 25, A2 için en az 15, B1 için en az 5 dört seçenekli çoktan seçmeli soru sorulur. Teorik sınav barajı yüzde 70'tir; performans sınavında kritik adımların tamamının yapılması ve sınav genelinden asgari yüzde 80 alınması gerekir. Belgenin geçerlilik süresi beş yıldır. Seviye 4'te (17UY0298-4) birim yapısı aynıdır: A1 ve A2 zorunlu, B1 seçmelidir. Öğrenim şartında ise bugün iki ayrı kural yan yana duruyor ve karıştırılıyor. Birincisi Yönetmelik'in yetki belgesi şartıdır: RG 29.04.2026/33238 ile md.6/1-(ç)-(2)'deki 'lise' ibaresi 'ilköğretim' olarak değiştirildi ve kalıcı şart indiği için buna bağlı geçici muafiyet düzenlemesi de yürürlükten kaldırıldı. İkincisi MYK sınavına giriş şartıdır ve ulusal yeterliliğin kendi metninde düzenlenir. Bu yeterlilik 2020'de tadil edilerek 1 Eylül 2020'den itibaren sınava başvuranlar için en az lise mezuniyeti aranır hâle gelmişti; bu şartın 2026 yönetmelik değişikliğine göre güncellendiği doğrulanamamıştır. Nitekim yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarının yayımladığı bilgi sayfaları da bu konuda birbirinden farklı: bir kısmı lise şartını yazarken, bir kısmı 'herhangi bir mezuniyet veya tecrübe şartı olmaksızın herkes başvurabilir' diyor. Hatay Ticaret İl Müdürlüğü'nün başvuru listesinde ise 'en az lise mezunu' ibaresi yer alıyor. Sınav başvurusu yapmadan önce güncel giriş şartını hem başvuracağınız sınav kanalından hem de il müdürlüğünden ayrı ayrı teyit ettirin. Muafiyet konusunda iki seviye ayrışır. md.10/2 uyarınca alım satım sorumluları yalnızca yükseköğretim kurumlarının motorlu kara taşıtı ticaretiyle ilgili alanlarından mezunsa belge şartından muaftır; lise veya meslek lisesi mezuniyeti Seviye 5 için muafiyet sağlamaz. Alım satım danışmanları içinse hem ortaöğretim hem yükseköğretim mezuniyeti muafiyet doğurabilir. Ayrıca geçici md.1/2 hâlâ yürürlüktedir: 15/8/2020 tarihinden önce Seviye 5 sınavına giren veya belgeyi alan danışmanlarda, belgeleri iptal edilmediği sürece ayrıca Seviye 4 aranmaz.

Yetki belgesiz faaliyet, belgesiz personel ve 2026'da yürürlükteki satış kısıtları

Seviye 5 belgesi olmadan yetki belgesi alınamayacağı için, belgesiz galericilik doğrudan 'yetki belgesiz faaliyet' anlamına gelir. md.5/1'e göre yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında ikinci el taşıt pazarlanamaz veya satılamaz; bir takvim yılında üçten fazla satış, aksi tespit edilmedikçe ticari faaliyet sayılır. Birden fazla ilçede ya da farklı araç türlerinde düzenli alım satım yapan kişi, kendini galerici saymasa da bu eşiği aşabilir. Yaptırım md.31/5 yollamasıyla 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 18. maddesindeki idari para cezalarıdır ve Bakanlıkça uygulanır. Ticaret Bakanlığı'nın 15 Haziran 2026 açıklamasına göre yetki belgesiz faaliyet gösterdiği tespit edilen 176 gerçek ve tüzel kişiye, kişi başı 400.680 TL ile 1.402.380 TL arasında değişen tutarlarda ceza uygulanmıştır; kanundaki tutar 2026'da her bir aykırılık için 28.620 TL ile 858.620 TL arasındadır. Aynı açıklamalara göre bugüne kadar 84.804 işletmeye yetki belgesi düzenlenmiştir. Belgesiz personel çalıştırmanın yaptırımı ayrıdır ve daha ağır sonuç doğurabilir. md.15/1-(a) işletmeye 'mesleki yeterlilik belgesine sahip olmayan kişileri motorlu kara taşıtı alım satım sorumlusu veya danışmanı olarak istihdam etmemek' yükümlülüğü getirir. Bu ihlal Bakanlık uyarısına rağmen giderilmez veya aynı takvim yılında tekrarlanırsa md.9/1-(ç) uyarınca yetki belgesi iptal edilir; iptal hâlinde işletmeye ve sahiplerine bir yıl süreyle yeni yetki belgesi verilmez. Çok şubeli bir Hatay işletmesinde bu risk şube başına ayrı ayrı doğar. İki geçici kısıt da günlük satış pratiğini bağlıyor. Geçici md.2 uyarınca motosiklet, otomobil ve arazi taşıtları ilk tescilden itibaren altı ay ve 6.000 km geçmedikçe doğrudan veya dolaylı olarak pazarlanamaz ve satılamaz; geçici md.3 uyarınca ikinci el taşıt, üretici veya distribütörün tavsiye ettiği güncel satış fiyatının üzerinde bir fiyattan ilanla pazarlanamaz. Ticaret Bakanlığı'nın duyurusuna göre bu iki uygulama 1 Ocak 2027'ye kadar uzatılmıştır. Kısıt yalnız yetki belgesi sahiplerini değil, bir takvim yılında üç ve üzeri satış yapan tüm gerçek ve tüzel kişileri kapsar; noterlikler aykırı satışları engeller. Ayrıca md.26 uyarınca ikinci el taşıt satışlarında nakit, havale veya EFT ile yapılan ödemeler, taşıt mülkiyeti ile bedelin eş anlı el değiştirmesini sağlayan Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden yürütülür.

İlgili sayfalar

• MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi nedir?
• MYK belgesi e-Devlet sorgulama ve doğrulama
• MYK belgesi yenileme (5 yıl sonra)
• MYK belgesi yurtdışında geçerli mi?

Diğer şehirler

Mersin · Sakarya · Samsun · Trabzon · İstanbul · İzmir