Araç Kiralamada MYK Belgesi Zorunlu mu? 2026 Mevzuat Gerçeği

Araç kiralamada MYK belgesi, ÇSGB'nin tehlikeli işler tebliğ listelerinde tespit edilemedi; ancak 15 Ağustos 2026'da yayımlanan ve 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek yönetmelik, yetki belgesi ve istihdam şartı olarak belgeyi fiilen zorunlu kılıyor. Mevcut işletmeler bu şarttan muaf değil.

2026-08-16 · Brodemy Editör Ekibi · 12 dk okuma

Editöryel inceleme: Dr. Ali Şimşek · Dr. Erkan Erhan · Dr. Mehmet Ali Kırkpınar

Kısa cevap iki katmanlıdır. Araç kiralama danışmanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın "tehlikeli ve çok tehlikeli işler" tebliğleriyle belge zorunluluğu getirilen meslekler arasında tespit edilememiştir; bu rejim bakımından MYK belgesi bugün itibarıyla zorunlu görünmemektedir. Ancak 15 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, 1 Ocak 2027'den itibaren işletmelerin yetki belgesi alabilmesi için kiralama sorumlusunun mesleki yeterlilik belgesine sahip olmasını şart koşuyor ve belgesi olmayan kişilerin kiralama sorumlusu ya da danışmanı olarak istihdam edilmesini yasaklıyor. Yani belge, ceza mevzuatı yoluyla değil, faaliyet izni yoluyla fiilen zorunlu hâle geliyor.

İki ayrı hukuki yol var, karıştırılmamalı

Türkiye'de bir meslekte MYK belgesinin zorunlu olması iki farklı yoldan gerçekleşebilir. Birincisi 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun Ek 1. maddesidir: bu madde yalnızca tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup Bakanlıkça çıkarılacak tebliğlerde belirtilen meslekler için belge zorunluluğu getirir ve belgesiz çalıştıran işverene idari para cezası uygulanmasını sağlar. Araç kiralama faaliyeti (NACE 77.11.01, motorlu hafif kara taşıtlarının sürücüsüz kiralanması) işyeri tehlike sınıflandırmasında "az tehlikeli" işler arasında gösterilmektedir. 23 Mart 2026 tarihli 2026/1 sayılı Tebliğ ile zorunlu meslek sayısının 244'e çıktığı kamuya duyurulmuş olmakla birlikte, erişilebilen listelerde araç kiralama danışmanlığına rastlanmamıştır.

Bu bir "listede yok" tespitidir; olumsuz bir tespitin doğası gereği, MYK ve Bakanlık duyurularının takip edilmesi ve başvurudan önce güncel listenin teyit edilmesi yerinde olur. Yine de bugünkü tabloya göre bir iş müfettişinin bu meslekte "belgesiz çalıştırma" gerekçesiyle ceza kesmesi söz konusu değildir.

İkinci yol sektörel düzenlemedir: bir bakanlık kendi faaliyet alanındaki bir işi izne bağlar ve izin şartları arasına mesleki yeterlilik belgesini koyar. Araç kiralamada olan tam olarak budur. Yeni yönetmelik, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a dayanarak sektöre ilk kez kendine özgü bir çerçeve getiriyor. Sonuç pratikte aynı yere çıkıyor — belgesiz çalışılamıyor — ama gerekçe, tarih ve yaptırım tamamen farklı. Bu ayrımı doğru kurmak, hem işletmeci hem de belge almayı düşünen kişi için doğru zamanlamayı belirliyor.

Yönetmelik yayımlandı, ama henüz yürürlükte değil

Ağustos 2026'da pek çok haber sitesi yönetmeliğin "yürürlüğe girdiğini" yazdı. Bu doğru değil. 15 Ağustos 2026 yalnızca yayım tarihidir; yönetmeliğin yürürlük maddesi, hükümlerin 1 Ocak 2027'de yürürlüğe gireceğini açıkça söylüyor. Aradaki dönem, sektöre hazırlık için tanınmış geçiş süresidir ve belge, ruhsat, filo yenileme gibi zaman alan işlerin bu aralıkta yapılması bekleniyor. Yönetmeliğin kapsamı da sanıldığı kadar geniş değil: yalnızca tescil belgesinde sınıfı M1, M1G, N1 veya N1G olan taşıtların kısa süreli ve tüketiciye yapılan kiralanmasını düzenliyor.

• Kapsam içi: M1, M1G, N1, N1G sınıfı taşıtların kısa süreli, tüketiciye yapılan kiralanması (klasik günlük rent a car).
• Kapsam dışı: uzun süreli kiralamalar (operasyonel kiralama tarafının büyük kısmı).
• Kapsam dışı: kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar (kurumsal filo kullanımı).
• Kapsam dışı: paylaşımlı kiralamalar (car sharing) ve kamp taşıtı kiralamaları.

Bu ayrım ticari olarak önemlidir, çünkü mesleki yeterlilik belgesi şartı da yetki belgesi rejimine bağlı olduğu için aynı kapsam sınırlarını takip eder. Uzun süreli kiralama ağırlıklı çalışan bir yapı ile günlük kiralama yapan bir şube, 1 Ocak 2027 sonrasında aynı yükümlülük setine tabi olmayacaktır. Ayrıca kiralanan araç bir taşımacıya kiralanıyorsa, o taşımacının karayolu taşıma mevzuatından doğan kendi yükümlülükleri devam eder.

Yetki belgesi: işletmenin yeni giriş bileti

1 Ocak 2027'den itibaren ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralama yapabilmek için yetki belgesi gerekiyor. Belge, işletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret İl Müdürlüğü tarafından, Bakanlıkça kurulacak Bilgi Sistemi üzerinden veriliyor; her işletme için ayrı düzenleniyor ve devredilemiyor. Belgesiz faaliyet hâlinde 6585 ve 6563 sayılı kanunların idari para cezası hükümleri devreye giriyor. Yetki belgesinin şartları, sektöre girişi bugüne kadar hiç olmadığı ölçüde zorlaştırıyor.

• Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmak ve ilgili meslek odasına kayıtlı bulunmak.
• Faaliyet konuları arasında motorlu kara taşıtı kiralamanın yer alması.
• İş yerinin, sayılan istisnalar (yetkili satıcılık, sigortacılık, yol yardım/çekici, lastik-aksesuar satışı) dışında başka bir mesleki/ticari faaliyet veya ikamet amacıyla kullanılmaması.
• Kiralama sorumlusunun 18 yaşını doldurmuş, en az ilköğretim mezunu, iflas etmemiş, sayılan suçlardan hüküm giymemiş ve mesleki yeterlilik belgesine sahip olması.
• Taşıtların Bilgi Sistemine kayıtlı olması; asgari sayı, yaş, kilometre ve hasar şartlarını taşıması, muayenesinin geçerli ve zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunması.
• Genel mevzuat gereği belediyeden alınacak İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı.

Filo eşiği ayrıca dikkat çekicidir: büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30.000'i geçen ilçelerinde asgari 10 araç (en az 5'i işletme adına tescilli, bunlardan en az 2'si hibrit veya yalnızca elektrik motorlu ve birinin Türkiye'de üretilmiş olması koşuluyla); diğer yerlerde asgari 5 araç (en az 2'si işletme adına tescilli) aranıyor. Nüfus verisinde TÜİK'in bir önceki takvim yılının son gününe ait verileri esas alınıyor. Klasik araçlar hariç taşıtlar model yılına göre 6 yaşın üzerinde olamıyor; elektrikli taşıtlarda 300.000, diğerlerinde 180.000 kilometre sınırı var. Şube açılışında asgari taşıt sayısı her şube için ayrıca sağlanmak zorunda.

Mevcut işletmeler muaf mı? Tam olarak değil

Yönetmeliğin geçici maddesi, yayım tarihi itibarıyla vergi veya meslek odası kaydı bulunan ve kesintisiz faaliyette olan işletmelere kısmi bir kolaylık tanıyor: bu işletmelerin yetki belgesi başvurusunda kiralama sorumlusuna ilişkin ilköğretim mezuniyeti, iflas etmemişlik ve adli sicil şartları aranmıyor. Ancak bu muafiyet listesinde mesleki yeterlilik belgesi şartı yer almıyor. Yani yıllardır faaliyet gösteren bir rent a car işletmecisi de, yetki belgesi alabilmek için kiralama sorumlusunun MYK belgesini edinmek zorunda. Sektörde en çok yanlış bilinen nokta budur.

Belge adı konusunda dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı

Yönetmeliğin tanımlar maddesi, mesleki yeterlilik belgesini "motorlu kara taşıtı kiralama danışmanı (Seviye 4) ulusal yeterliliğine dayalı belge" olarak tarif ediyor. MYK'da yürürlükte olan ulusal yeterliliğin adı ise 24UY0569-4 Araç Kiralama Danışmanı (Seviye 4). İki isim birebir aynı değil. Bu, yönetmelikte kullanılan tanımlayıcı bir ifade olabileceği gibi, MYK'nın yeni ya da yeniden adlandırılmış bir yeterlilik yayımlamasının beklendiğine de işaret ediyor olabilir. Bu nedenle "yönetmelik doğrudan 24UY0569-4'ü zorunlu kıldı" demek şu aşamada doğru olmaz; doğru ifade, Seviye 4 araç kiralama danışmanı ulusal yeterliliğine dayalı MYK belgesinin arandığıdır. 1 Ocak 2027 öncesinde Ticaret Bakanlığı ve MYK tarafından yapılacak netleştirmenin takip edilmesi gerekir.

24UY0569-4 yeterliliği neyi ölçüyor?

24UY0569-4 Araç Kiralama Danışmanı (Seviye 4) ulusal yeterliliğinin yayın tarihi 24 Ocak 2024'tür; yeterlilik bir ticaret ve sanayi odası tarafından hazırlanmış, MYK Ticaret Sektör Komitesi tarafından doğrulanmıştır. Kaynak meslek standartları Pazarlama Elemanı (Seviye 4), Satış Danışmanı (Seviye 4) ve Satın Alma Elemanı (Seviye 4)'tür; ISCO 08 karşılığı 5249'dur. Yeterlilik üç zorunlu birimden oluşur, seçmeli birim veya alternatif gruplandırma yoktur. Sınava giriş için önceden bir eğitim veya deneyim şartı aranmaz.

Zorunlu birimler

• A1 — İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre, Kalite ve Mesleki Gelişim: temel İSG kuralları, çevre ve kalite yaklaşımı, mesleki gelişim.
• A2 — Kiralama Öncesi İş Organizasyonu: kişisel bakım ve hijyen, çalışma alanının hazırlanması, filo kontrolü (hazır, serviste, servise gidecek/dönecek araçların takibi), temizlik ve karayolları mevzuatına uygunluk kontrolü, rezervasyonların araç sınıfıyla eşleştirilmesi.
• A3 — Aracın Kiralama ve Müşteride Bulunduğu Süreçteki İşlemlerin Gerçekleştirilmesi: müşteri karşılama, kiralama koşullarının anlatılması, belge talebi ve kontrolü, kira sözleşmesi ile KVKK ve ticari iletişim metinlerinin düzenlenmesi, bedel ve depozito tahsilatı, Kiralık Araç Bildirim Sistemine giriş, aracın müşteriyle birlikte kontrol edilip Araç Teslim Formu ile kayıt altına alınması, arıza/kaza/çalınma hâllerinde yapılacak işlemler, iadede hasar tespiti, geçiş ücreti ve trafik cezası kontrolü, sözleşmenin kapatılması, depozito iadesi, fatura ve arşivleme.

Dikkat edilmesi gereken yaygın bir yanlış bilgi de burada: "A2 birimi yok" veya "belge iki birimden oluşuyor" şeklindeki bilgiler hatalıdır. Yürürlükteki ulusal yeterlilik metninde A2 vardır ve zorunludur. Aynı şekilde "teorik sınav 15 sorudur" ifadesi de eksiktir; 15, yalnızca A1 biriminin asgari soru sayısıdır.

Sınav yapısı ve başarı barajları

Teorik sınavlarda soruların en az yüzde 70'ine doğru cevap verilmesi gerekir; yanlış cevap doğru cevabı götürmez ve soru başına ortalama bir ila iki dakika süre tanınır. Performans sınavlarında ise kontrol listesindeki kritik adımların tamamından başarılı olmak koşuluyla sınav genelinden asgari yüzde 80 başarı aranır. Performans sınavı gerçek veya gerçeğine uygun biçimde düzenlenmiş bir çalışma ortamında, örnek olay senaryolarıyla yapılır — pratikte teslim-tesellüm, filo kontrolü ve hasar tespiti gibi işler canlandırılır. Yeterlilik birimlerinin geçerlilik süresi başarıldığı tarihten itibaren iki yıldır; belgenin düzenlenebilmesi için tüm birimlerin aynı anda geçerli olması gerekir. Belge geçerlilik süresi beş yıldır ve gözetim şartı yoktur; yenilemede ya beş yıl içinde toplam en az iki yıl (veya son altı ay) çalışıldığına dair kayıt sunulur ya da performans sınavlarından yeniden başarılı olunur.

Belgenin operasyonel karşılığı: neden bu içerik seçildi?

Yeterliliğin içeriği tesadüfi değil; yeni yönetmeliğin işletmeye yüklediği sorumluluklarla neredeyse birebir örtüşüyor. Yönetmelik, taşıt teslim belgesi ve taşıt iade belgesi düzenlenmeyen kiralamalar ile iade belgesinde belirtilmeyen hasar ve arızalar için kiracıdan bedel talep edilmesini yasaklıyor; teslim belgesi kiracıya zamanında verilmeyen veya elektronik ortamda gönderilmeyen kiralamalarda ise kiracıdan kaynaklanan hasar iddiası ileri sürülemiyor. Fiziki olarak karşı karşıya gelinmeden yapılan iadelerde, sözleşmeye uygun bırakmadan sonra oluşan hasardan kiracı sorumlu tutulamıyor. Arızanın kiracıdan kaynaklandığını ispat yükü işletmede; hasar ve maliyet tutarının yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmesi gerekiyor ve işletmenin kendi personelinin raporu ispat aracı sayılmıyor. Tüm sözleşme ve kiralama belgeleri beş yıl saklanmak zorunda.

Aynı şekilde depozito ilk kez sınırlandırılıyor: altı gün ve altındaki kiralamalarda en fazla üç günlük, yedi ila yirmi dokuz günlük kiralamalarda en fazla yedi günlük kira bedeli kadar depozito alınabiliyor; çek, senet, teminat mektubu, kefaletname veya benzeri borç doğurucu belge depozito olarak alınamıyor ve iade işlemleri, sözleşmenin sona erdiği ve taşıtın iade edildiği tarihi izleyen yedi gün içinde tamamlanıyor. Teslimde kolayca tespit edilemeyecek çizik ve göçükler ile olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma için kesinti yapılamıyor. Kiracının ve ek sürücünün hasar kaynaklı mali sorumluluklarını güvence altına almak işletmenin yükümlülüğü; kiracı yalnızca kira bedelini ödeyerek kasko, işletme güvencesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortasından yararlanıyor ve kiralama ek güvence satın alma şartına bağlanamıyor. Yönetmelik ayrıca alkol veya uyuşturucu etkisinde kullanım, kırmızı ışık ihlali, ters şerit, yarış/hız denemesi gibi ciddi ihlaller ile kasten verilen zararları bu güvence yükümlülüğünün dışında bırakıyor. Bu tablo, bugünün ücretli "ek güvence paketi" alışkanlığından ciddi biçimde farklı bir operasyon anlamına geliyor — belgeli danışmanın değeri de tam burada ortaya çıkıyor.

Sık karıştırılan beş konu

• Karayolu Taşıma Yönetmeliği: sürücüsüz araç kiralama bu yönetmeliğin kapsamında değildir ve yürürlükteki metinde "oto kiralama" diye bir yetki belgesi türü yoktur. Bu tanım mülga eski yönetmeliğe aitti; hâlâ eski metni alıntılayan kaynaklara itibar edilmemelidir.
• Kiracı yaşı ve ehliyet kıdemi: yeni yönetmelikte kiracı için asgari yaş veya ehliyet kıdemi şartı yoktur; yalnızca taşıtın cinsine göre geçerli ve uygun sınıf sürücü belgesi aranır. Piyasadaki 21/25 yaş ve "ehliyeti iki yıldan eski olmalı" kuralları işletmelerin ve poliçelerin ticari politikasıdır, mevzuat değildir.
• Trafik cezası: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116. maddesine 12 Şubat 2026'da eklenen fıkra uyarınca, aracın ihlal tarihinde kiralandığı kolluğun denetimine hazır tutulan kayıtlar (KABİS) üzerinden tespit edilir ve tebligata uygun adres varsa ceza tutanağı doğrudan kiracı adına düzenlenir. Eski "plakaya kesilir, şirket öder, sonra rücu eder" zinciri sona ermiştir.
• KABİS ve GPS: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 3. maddesi, kiralanan araç ve kiracı bilgilerinin araç teslimi esnasında anlık bildirilmesini; 2024 değişikliğiyle birlikte kiralanan araçlarda GPS cihazı bulundurulmasını ve konum kayıtlarının üç yıl saklanmasını zorunlu kılar. Aykırılıkta idari para cezası uygulanır (tutarlar her yıl yeniden değerlemeyle güncellenir); fiilin aynı takvim yılı içinde tekrarında ceza artar, dördüncü kez işlenmesinde işletme ruhsatı iptal edilir.
• Sözleşmenin niteliği: araç kiralama sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu anlamında bir kira sözleşmesidir ve genel hükümlere tabidir; konut ve çatılı iş yeri kirası hükümleri uygulanmaz. Kiracı tüketici ise 6502 sayılı Kanun ve haksız şart hükümleri de devreye girer.

Arz dar, talep 2027'de yığılacak

MYK Portal verilerine göre 24UY0569-4 kapsamında sınav açmaya yetkili belgelendirme kuruluşu sayısı Ağustos 2026 itibarıyla dokuzdur; kayıtlı merkez adreslerine göre bu kuruluşlar Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Mersin ve Batman'da toplanmaktadır. Bir kuruluşun kayıtlı merkezi bir ilde olsa da başka illerde sınav yapabildiği için, ilin listede olmaması o ilde belge alınamayacağı anlamına gelmez. Yine de tablo nettir: arz dardır. 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek düzenleme, sektördeki işletme sorumlularını ve kiralama danışmanlarını aynı dönemde belge almaya yönlendireceğinden, 2026 sonu ile 2027 ortası arasında kapasite darboğazı beklenmesi makuldür.

Sektörün ölçeği bu beklentiyi destekliyor. TOKKDER'in 2025 Kiralama Sektör Raporu'na göre toplam filo 2025 sonunda 372.335 araç; günlük kiralama tarafında araç parkı 138.000 ve yıllık kontrat adedi 1,09 milyonun üzerinde, ortalama kontrat süresi 8,3 gün. Bu veriler dernek üyesi şirketleri kapsıyor ve özellikle küçük yerel işletmeleri tam temsil etmeyebilir; Türkiye'deki toplam rent a car işletme sayısı ise resmî olarak bilinmiyor. Dolayısıyla "kaç kişi belge almak zorunda kalacak" sorusunun sayısal bir cevabı bugün mevcut değildir. Bilgi Sistemi kurulduğunda sektör ilk kez sayılabilir hâle gelecek.

Ne zaman ve nasıl hareket etmeli?

Yeni işletme kuracaklar için takvim serttir: 1 Ocak 2027'den itibaren yetki belgesi olmadan faaliyet mümkün değildir ve yetki belgesinin şartlarından biri kiralama sorumlusunun mesleki yeterlilik belgesidir. Hâlihazırda faaliyette olan işletmeler için son tarih 1 Temmuz 2027'dir; muafiyet listesi mesleki yeterlilik belgesini kapsamadığı için bu işletmeler de belgeyi almak zorundadır. Şubeli yapılarda her şubenin kendi kiralama sorumlusu bulunacağından, ihtiyaç duyulan belgeli personel sayısının şube başına planlanması gerekir. Ayrıca yönetmelik, belgesi olmayan kişilerin yalnızca sorumlu olarak değil danışman olarak da istihdam edilmesini engellediğinden, ön büroda çalışan personelin tamamı bu kapsamdadır.

Pratik yol haritası basittir: önce kimin kiralama sorumlusu, kimin danışman olacağına karar verin; ardından bu kişiler için başvuru sırasını arz darlığını hesaba katarak erkene çekin; belge süreciyle eş zamanlı olarak filo yaşı, kilometre ve elektrikli/hibrit araç şartlarının 1 Ocak 2028 takvimine göre planını çıkarın; teslim-tesellüm ve iade belgesi süreçlerinizi bugünden yönetmeliğin ispat kurallarına uygun hâle getirin. Belge süreci Brodemy üzerinden yürütüldüğünde ücret 9.750 TL'dir (KDV dâhil); buna ek olarak MYK belge basım masrafı 1.500 TL olarak ayrıca ödenir; tutarların başvuru anında teyit edilmesi gerekir. Sınav sonucu, teorik ve performans barajlarının karşılanmasına bağlıdır; hiçbir belgelendirme sürecinde başarı garantisi verilemez.

Özetle: bugün itibarıyla araç kiralama danışmanlığında MYK belgesi, iş müfettişinin ceza kesebileceği anlamda yasal bir zorunluluk olarak tespit edilememiştir. Ancak 1 Ocak 2027'den itibaren belgesiz kişinin bu işi yapması, işletmenin de yetki belgesi alması mümkün olmayacaktır. Zorunluluğun kaynağı değişti, sonucu değişmedi — ve hazırlık için kalan süre, sınav kapasitesinin darlığı düşünüldüğünde göründüğünden kısadır.