Araç Kiralama Danışmanı Belgesi Deneme Sınavı ve Çalışma Rehberi (24UY0569-4)

Doğru cevap: C) 15 Ağustos 2026'da yayımlandı, 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girer

Yönetmelik 15/8/2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, yürürlük maddesi ise 1/1/2027 tarihini göstermektedir. Sahada en sık yapılan hata, yayım tarihini yürürlük tarihiyle karıştırıp kuralların 2026 Ağustos'ta uygulanmaya başladığını sanmaktır; yayım bir metnin duyurulması, yürürlük ise hüküm doğurmaya başlamasıdır. Bu ayrım, işletmelerin hazırlık takvimini planlaması bakımından belirleyicidir.

Dayanak: 24UY0569-4/A1 — Mesleki mevzuatı ve güncel düzenlemeleri takip etme; Yönetmelik MADDE 23

Doğru cevap: A) M1 sınıfı bir taşıtın tüketiciye kısa süreli kiralanması

Yönetmelik, tescil belgesinde sınıfı M1, M1G, N1 veya N1G olan taşıtların kısa süreli ve tüketiciye yapılan kiralanmasını düzenler. Uzun süreli kiralamalar, kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları açıkça kapsam dışında bırakılmıştır. Uzun süreli filo kiralamasını da aynı kurallara tabi sanmak yaygın bir hatadır ve yanlış sözleşme şablonu kullanılmasına yol açar.

Dayanak: 24UY0569-4/A1 — Mesleğe ilişkin mevzuatın kapsamını bilme; Yönetmelik MADDE 2

Doğru cevap: B) Ticaret İl Müdürlüğünce verilir ve başkasına devredilemez

Yetki belgesi, işletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret İl Müdürlüğü tarafından Bakanlıkça kurulacak Bilgi Sistemi üzerinden verilir, tadil ve iptal edilir; her işletme için ayrı düzenlenir ve devredilemez. Sürücüsüz araç kiralamayı Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında sanıp K türü belge aramak yaygın bir yanlıştır; yürürlükteki Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde oto kiralama diye bir yetki belgesi türü bulunmamaktadır.

Dayanak: 24UY0569-4/A1 — İşletmenin yasal yükümlülüklerini bilme; Yönetmelik MADDE 5

Doğru cevap: A) Mesleki yeterlilik belgesi şartı muaf tutulmamıştır

Geçici madde, yayım tarihinde kaydı bulunan ve kesintisiz faaliyette olan işletmeler için yalnızca ilköğretim mezuniyeti, iflas etmemişlik ve adli sicil şartlarını aramamaktadır; mesleki yeterlilik belgesi şartı bu muafiyet listesinde yer almaz. Dolayısıyla hâlihazırda çalışan işletmeler de yetki belgesi başvurusu için belgeyi edinmek durumundadır. Mevcut işletmeler yetki belgesini 1/7/2027'ye kadar almalıdır; asgari filo ile yaş ve kilometre şartları için ise 1/1/2028'e kadar süre tanınmıştır.

Dayanak: 24UY0569-4/A1 — Mesleki gelişim ve yasal yükümlülükleri izleme; Yönetmelik GEÇİCİ MADDE 1

Doğru cevap: D) Üç günlük kira bedeli tutarında

Yönetmelik depozitoyu ilk kez tavanla sınırlandırmış; altı gün ve altındaki kiralamalarda en fazla üç günlük, yedi ile yirmi dokuz gün arası veya haftalık kiralamalarda en fazla yedi günlük kira bedeli kadar depozito alınabileceğini düzenlemiştir. Sahada aracın segmentine veya kasko değerine göre serbestçe depozito belirlemek alışılmış bir uygulamadır; yürürlük tarihinden sonra bu yöntem tavanı aşarsa hukuka aykırı hâle gelir.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Kira bedeli ve depozito tahsilatını gerçekleştirme; Yönetmelik MADDE 14

Doğru cevap: B) Senet, çek, teminat mektubu veya kefaletname

Depozito karşılığında çek, senet, teminat mektubu, kefaletname veya benzeri borç doğurucu belge alınamaz. Küçük işletmelerde risk azaltmak amacıyla açık senet veya kefaletname imzalatmak sık görülen bir uygulamadır; bu belgeler kiracıyı depozito tavanının çok ötesinde borç altına soktuğu için düzenlemede açıkça yasaklanmıştır. Ödemenin banka kartı, kredi kartı, ön ödemeli kart veya havale gibi kanallardan alınması esastır.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Depozito işlemlerini yürütme; Yönetmelik MADDE 13 ve MADDE 14

Doğru cevap: A) İade işlemleri taşıt iadesini izleyen 7 gün içinde biter

Sözleşmenin sona erdiği ve taşıtın iade edildiği tarihi izleyen yedi gün içinde depozito iade işlemleri tamamlanır. Kesinti ancak sözleşmede kiracının onayı alınmış ve tahsilattan önce bilgilendirme yapılmış kalemler için yapılabilir; teslim sırasında kolayca fark edilemeyecek arıza, çizik ve göçükler ile olağan kullanımdan doğan aşınma-yıpranma için kesinti yapılamaz. Depozitoyu belirsiz süre bekletmek veya küçük çizikleri kesinti gerekçesi yapmak en sık şikâyet konusu olan hatalardır.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Sözleşmeyi kapatma ve depozitoyu iade etme; Yönetmelik MADDE 14

Doğru cevap: C) Kiracıdan hasar için herhangi bir bedel talep edilemez

Taşıt teslim ve iade belgesi düzenlenmeyen kiralamalar ile iade belgesinde belirtilmeyen hasar ve arızalar için kiracıdan bedel talep edilemez ve tahsil edilemez. Ayrıca teslim belgesi kiracıya zamanında verilmeyen veya elektronik ortamda gönderilmeyen kiralamalarda, sonradan kiracı kaynaklı hasar bulunduğu ileri sürülemez. Yoğun günlerde formu doldurmadan anahtar teslim etmek sahada çok yapılan bir hatadır ve işletmenin tüm talep hakkını ortadan kaldırır.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Aracı müşteriyle birlikte kontrol edip Araç Teslim Formu ile kayıt altına alma; Yönetmelik MADDE 16

Doğru cevap: D) Yetkili ve bağımsız bir ekspertizin raporuyla

Hasarın ve maliyetin tutarı, yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmek zorundadır; işletmenin kendi personelinin ya da bağlantılı kuruluşlarının düzenlediği raporlar ispat aracı olarak kabul edilmez. Sektörde şube personelinin doldurduğu hasar tutanağı üzerinden doğrudan tahsilat yapmak yaygındır; bu yöntem yürürlük sonrası geçersizdir çünkü değerlendirmeyi yapan taraf aynı zamanda alacaklı taraftır. Danışmanın görevi bağımsız ekspertiz sürecini başlatmak ve belgelemektir.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — İade sırasında hasar tespiti yapma; Yönetmelik MADDE 16

Doğru cevap: A) İspat yükü işletmededir, iddiasını kanıtlamalıdır

Yönetmelik ispat yükünü tersine çevirmiş, arızanın kiracıdan kaynaklandığını ispat yükümlülüğünü işletmeye vermiştir. Uygulamada sık görülen yaklaşım, motor veya şanzıman arızasını doğrudan kiracının hatalı kullanımına bağlayıp bedeli ondan istemektir; kiracıdan kusursuzluğunu ispat etmesini beklemek bu düzenlemeye aykırıdır. Bu nedenle kilometre, arıza uyarıları ve teslim durumunun teslim belgesine eksiksiz yazılması işletmenin kendi lehine en güçlü kanıtıdır.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Arıza ve kaza hâllerinde yapılacak işlemleri yürütme; Yönetmelik MADDE 16

Doğru cevap: B) Sözleşmeye uygun bırakma sonrası hasardan sorumlu olmaz

Fiziki olarak karşı karşıya gelinmeden yapılan iadelerde, taşıt sözleşmeye uygun biçimde bırakıldıktan sonra oluşan hasarlardan kiracı sorumlu tutulamaz. Uygulamada ertesi sabah yapılan kontrolde görülen hasarı kiracıya yansıtmak sık rastlanan bir hatadır; taşıt üzerindeki denetim iade anında işletmeye geçtiği için bu talep dayanaksız kalır. Anahtar kutusu ile iadeyi kabul eden işletmenin, bırakma anını kayıt altına alacak bir düzen kurması kendi lehinedir.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Aracın iade işlemlerini gerçekleştirme; Yönetmelik MADDE 16

Doğru cevap: B) Bedelsiz sunulur, yalnızca geçiş ücreti tahsil edilir

Kiracı talep ettiğinde hızlı geçiş sistemi işletme tarafından bedelsiz olarak kullanıma sunulur ve işletme yalnızca gerçekleşen geçiş ücretini tahsil edebilir. Sahada HGS'yi günlük ücretli ek hizmet olarak satmak veya geçiş başına hizmet bedeli eklemek yaygındır; yürürlük sonrası bu uygulama geçersizdir. Kira dönemine ait geçiş ücreti ve enerji tamamlama dışında, sözleşmede yazılı ve belgelenen kalemler haricinde kiracıdan başka bir bedel istenemez.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Otoyol geçiş ücretlerinin kontrolü ve tahsili; Yönetmelik MADDE 13

Doğru cevap: D) Kiralama kaydı tespit edilirse kiracı adına

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116. maddesine 2026 yılında eklenen fıkra uyarınca, ihlal tarihinde aracın kiralanmış olduğu kolluğun denetimine hazır tutulan kayıtlardan tespit edilir ve tebligata uygun adres varsa tutanak kiracı adına düzenlenerek ceza kiracıdan tahsil edilir. Önceki uygulamadaki plakaya ceza kesilip işletmenin ödeyip kiracıya rücu etmesi zinciri bu değişiklikle ortadan kalkmıştır. Bu nedenle kiracı bilgilerinin sisteme eksiksiz ve doğru girilmesi doğrudan işletmenin yükünü belirler.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Trafik cezalarının kontrolü ve ilgiliye yansıtılması; 2918 sayılı Kanun MADDE 116

Doğru cevap: C) Teslim anında bildirilir; GPS kayıtları üç yıl saklanır

1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 3. maddesi uyarınca kiralayan şahıs ve kiralanan araç bilgileri araç teslimi esnasında anlık olarak bildirilir; 2024 yılındaki değişiklikle kiralanan araçlarda GPS cihazı bulundurma ve konum kayıtlarını üç yıl saklama zorunluluğu da getirilmiştir. Bildirimi gün sonuna veya ertesi güne bırakmak sahada sık rastlanan bir ihmaldir ve idari para cezasına konu olur; aynı takvim yılı içinde tekrarında ceza artar, dördüncü kez işlenmesinde işletme ruhsatı iptal edilir.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Kiralık Araç Bildirim Sistemine giriş yapma; 1774 sayılı Kanun Ek MADDE 3

Doğru cevap: A) Kasko muafiyet bedeli ve teminat dışı hâller yazılır

Sözleşmede kiracının ve ek sürücülerin kimlik ve sürücü belgesi bilgileri, taşıtın marka, cins, model yılı, vites, kilometre ve enerji bilgileri, tüm hizmet bedelleri, depozito tutarı, kullanım ve iade koşulları ile kasko teminat kapsamı, teminat dışı hâller ve muafiyet bedeli asgari olarak yer almak zorundadır. Muafiyet bedelini sözleşmeye yazmayıp hasar anında kiracıya bildirmek sık yapılan bir hatadır ve tahsil imkânını ortadan kaldırır. Ek sürücü bilgisinin eksik bırakılması ise sorumluluk tartışmalarına yol açar.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Kira sözleşmesini düzenleme ve imzalatma; Yönetmelik MADDE 10

Doğru cevap: B) Bir nüshası taşıt tesliminden önce kiracıya verilir

Sözleşme yazılı olarak veya elektronik ortamda yapılır ve bir nüshası taşıt tesliminden önce kiracıya verilir ya da gönderilir; ayrıca sözleşme kurulmadan önce yazılı ön bilgilendirme yapılması zorunludur. Yoğun teslim saatlerinde sözleşmeyi imzalatıp nüshayı vermemek veya evrakı iade gününe bırakmak yaygın bir hatadır ve kiracının bilgilendirilmediği iddiasını güçlendirir. Sözleşme aracı bir platform üzerinden kurulmuşsa bilgilendirme ve gönderimden işletme ile platform müştereken sorumludur.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Kiralama koşullarını anlatma ve belgeleri düzenleme; Yönetmelik MADDE 10

Doğru cevap: C) Taşıtın cinsine uygun geçerli sürücü belgesi aranır

Yönetmelik, kiralanan taşıtın cinsine göre geçerli ve uygun sınıf sürücü belgesi ibraz etmeyen kişilere taşıt kiralanamayacağını düzenler; metinde kiracı için asgari yaş veya asgari ehliyet kıdemi şartı bulunmamaktadır. Piyasada çok yaygın olan 21 veya 25 yaş altına kiralamama ve ehliyetin iki-üç yıllık olması kuralları işletmelerin kendi risk politikası ile kasko poliçelerinin koşullarıdır; bunları mevzuat hükmü gibi anlatmak yanlıştır. Danışman bu kuralları şirket politikası olarak açıklamalıdır.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Kiralama belgelerinin talebi ve kontrolü; Yönetmelik MADDE 17

Doğru cevap: A) İşletme haklı sebep olmadan kiralamadan vazgeçemez

Sözleşme kurulduktan sonra işletme haklı bir sebep olmaksızın kiralamadan vazgeçemez; ayrıca sözleşmede açıkça belirtilen hâller dışında taşıtın kararlaştırılan teslim tarih ve saatinden önce iadesi kiracıdan istenemez. Rezervasyonun kiracı tarafından iptalinde kira ve hizmet bedelleri ile depozitonun, alt segment bir taşıt teslim edilmişse fark bedellerinin iadesi, iptal veya teslim tarihini izleyen yedi gün içinde tamamlanır. Yoğun dönemlerde rezervasyonu iptal edip aracı başka müşteriye vermek bu hükümlere aykırıdır.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Kiralama koşullarını anlatma ve sözleşme yükümlülüklerini izleme; Yönetmelik MADDE 10, 12 ve 17

Doğru cevap: D) Yükümlülük işletmededir, ek bedele bağlanamaz

Kiracının ve ek sürücünün hasar kaynaklı mali sorumluluklarını güvence altına almak işletmenin yükümlülüğüdür ve işletme bunu kasko teminatıyla karşılayabilir; kiracı yalnızca kira bedelini ödeyerek kasko, işletme güvencesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortasından yararlanır. Kiralamayı ek sigorta veya hasar güvencesi satın alma şartına bağlamak da yasaklanmıştır. Bugün yaygın olan ücretli mini hasar ya da tam güvence paketlerinin zorunlu tutulması, yürürlük tarihinden sonra bu hükümlerle çelişecektir.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Kiralama koşullarını ve teminat kapsamını anlatma; Yönetmelik MADDE 13 ve 17

Doğru cevap: C) Alkollü kullanım ya da kırmızı ışık ihlali hâlinde

Alkol veya uyuşturucu etkisinde kullanım, kırmızı ışık ihlali, emniyet şeridinin usulsüz kullanımı, ters şeride girme, yarış ve hız denemesi gibi ciddi güvenlik riski oluşturan ihlaller ile kasten verilen zararlar, taşıtın yetkisiz kişilerce kullanılması ve yasa dışı faaliyette kullanılması güvence yükümlülüğünün dışındadır. Kaza yerini kimlik tespitini engellemek için terk etmek veya resmî kaza tespit tutanağı düzenletmemek de aynı sonucu doğurur. Sıradan bir çarpma, sürtme ya da yol koşullarından doğan kaza ise kural olarak güvence kapsamındadır.

Dayanak: 24UY0569-4/A3 — Kaza ve hasar hâllerinde yapılacak yasal işlemler; Yönetmelik MADDE 16

Doğru cevap: D) On taşıt, en az beşi işletme adına tescilli olmalı

Büyükşehir olan illerin nüfusu 30.000'i geçen ilçelerinde asgari on taşıt aranır; bunların en az beşi işletme adına tescilli olmalı, kalanı kiralama yoluyla temin edilebilir ve en az ikisi hibrit ya da yalnızca elektrik motorlu olmalıdır. Nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde ise asgari beş taşıt yeterlidir; bu iki eşiği karıştırmak başvurunun reddine yol açar. Şube açılışında asgari taşıt sayısı her şube için ayrıca sağlanmalıdır.

Dayanak: 24UY0569-4/A2 — Filo kontrolü ve işletme şartlarını bilme; Yönetmelik MADDE 6

Doğru cevap: D) Hazır, serviste ve servise gidecek araçları izler

Filo kontrolü; hazır durumdaki, serviste bulunan, servise gidecek ve servisten dönecek araçların bütün olarak takip edilmesini, temizlik durumunun ve karayolları mevzuatına uygunluğun kontrol edilmesini kapsar. Rezervasyonların araç sınıfına göre eşleştirilmesi de bu aşamanın parçasıdır; sınıf gözetmeden sıraya koymak teslim anında segment uyuşmazlığı ve bedel iadesi doğurur. Yalnızca o gün çıkacak araca bakmak, ertesi günün taahhütlerini karşılayamama riskini yaratan tipik bir planlama hatasıdır.

Dayanak: 24UY0569-4/A2 — Filo kontrolünü yapma ve çalışma alanını kiralamaya hazırlama

Doğru cevap: C) Türüne göre ayrılıp lisanslı kuruluşa teslim edilir

Tehlikeli nitelikteki atıklar türlerine göre ayrı toplanır, uygun ve etiketli kaplarda geçici olarak depolanır ve lisanslı toplama kuruluşuna teslim edilerek kayıt altına alınır. Kimyasal karışımlarını gidere veya yağmur suyu ızgarasına dökmek yaygın ama ağır sonuçlu bir hatadır; bu kanallar arıtmaya değil doğrudan alıcı ortama gider ve hem çevresel kirlilik hem idari yaptırım doğurur. Atıkların ayrıştırılmadan genel çöpe atılması da mevzuata aykırıdır.

Dayanak: 24UY0569-4/A1 — Çevre koruma önlemlerini uygulama ve atıkları ayrıştırma

Doğru cevap: B) Alarmı verip uygun söndürücüyle müdahale eder

Acil durumda öncelik alarmın verilmesi ve çevredekilerin uyarılmasıdır; ardından yangının türüne uygun söndürücüyle, kaçış yolu arkada kalacak şekilde müdahale edilir ve büyümesi hâlinde alan tahliye edilir. Haber vermeden tek başına müdahale etmek, kişinin kendisini duman ve alev arasında sıkışmış hâlde bulmasına yol açan en tehlikeli hatadır. Elektrikli ekipmana su sıkmak ise elektrik çarpması riski doğurduğu için hiçbir koşulda yapılmaz; bu tür yangınlarda kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli söndürücü kullanılır.

Dayanak: 24UY0569-4/A1 — Acil durum planlarına uygun davranma ve yangınla mücadele

Doğru cevap: C) Geçerlilik beş yıldır, süre sonunda yenilenir

24UY0569-4 Araç Kiralama Danışmanı (Seviye 4) belgesinin geçerlilik süresi beş yıldır ve bu yeterlilikte gözetim uygulaması bulunmamaktadır. Yenilemede ya beş yıllık sürede toplam en az iki yıl (veya son altı ay) çalışıldığına dair kayıt sunulur ya da performansa dayalı sınavlardan başarılı olunur. İki yıllık süre belgeyle değil, başarılan yeterlilik birimlerinin geçerlilik süresiyle ilgilidir; belge alınabilmesi için tüm birimlerin aynı anda geçerli olması gerekir ve bu iki süre sıkça karıştırılır.

Dayanak: 24UY0569-4 Ulusal Yeterliliği — belge geçerlilik süresi, gözetim ve yenileme maddeleri